300 min il öncə adalarda yoxa çıxmış ilanlar tapılıb
Maraqlı 10 Fevral 2025, 10:15
9170
Bornmut və Banqor Universitetlərinin britaniyalı alimləri müəyyən ediblər ki, Böyük Britaniya ərazisinə eskulap ilanları (Zamenis longissimus) qayıdıb. Bu sürünənlər növü Britaniya adalarında təxminən 300 min il öncə buzlaşma dövrlərinin birində yox olmuşdu.
Kəşf barədə “The Conversation” nəşri məlumat yayıb.
Eskulap su ilanları ailəsindən olan zəhərsiz ilandır. O, qədim Roma müalicə tanrısı Eskulapın şərəfinə adlandırılıb. Sürünənlər Cənubi, Mərkəzi və Şərqi Avropa, Kiçik Asiya və Qafqazda yayılıb.
Tədqiqatçıların sözlərinə görə, Eskulap tarixən daha isti regionlarda yaşayıb, lakin son iqlim dəyişiklikləri səbəbindən yerli ilan populyasiyaları azalmağa başlanıb. Eyni zamanda, Böyük Britaniyaya gətirilmiş nümunələr ətraf mühit şəraitinə uyğunlaşaraq təbiətdə uğurla məskunlaşıblar.
Həmçinin oxuyun
Alimlər müəyyən ediblər ki, ilanlar şimali Uelsdə yerli fauna ilə münaqişəyə girməyərək və əksər insanlar üçün görünməz qalaraq özlərini yaxşı hiss edirlər.
Tədqiqatçılar növlərin yeni şəraitə uyğunlaşması zərurətini nəzərə alaraq biomüxtəlifliyin qorunması strategiyalarına yenidən baxmağı təklif ediblər. İntroduksiya edilmiş (qəsdən və ya təsadüfən gətirilmiş) növləri təhlükə kimi qəbul etmək əvəzinə, qlobal istiləşmə şəraitində ekosistemlərin qorunmasında onların rolunu tanımaq lazımdır.
Lakin mütəxəssislər vurğulayıblar ki, xəstəliklərin yayılması və ya yerli ekosistemlərin balansının pozulması kimi gözlənilməz nəticələrdən qaçınmaq üçün belə qərarlar ehtiyatla qəbul edilməlidir.
Mürəkkəb balığının heyrətamiz müdafiə və hərəkət sistemi
Dənizlərin ən maraqlı canlılarından biri olan mürəkkəb balığı həm hərəkət mexanizmi, həm ovlanma üsulu, həm də özünü təhlükələrdən qorumaq qabiliyyəti ilə diqqət çəkir. Bu canlı suyun dərinliklərində yaşamasına baxmayaraq, olduqca sürətli hərəkət edə, ovunu xüsusi uzantıları vasitəsilə tuta və təhlükə anında düşməninin diqqətini yayındırmaq üçün suya mürəkkəbəbənzər tünd maye buraxa bilir. Onun sahib olduğu bu xüsusiyyətlər dəniz həyatına uyğunlaşmanın nə qədər mürəkkəb və maraqlı olduğunu göstərir.Citypost.az-ın məlumatına görə, mürəkkəb balığının sürətli hərəkət etməsini təmin edən əsas mexanizm reaktiv hərəkət sistemi hesab olunur. Bu proses zamanı canlı mantiya adlanan əzələli bədən boşluğuna su qəbul edir. Daha sonra həmin suyu sifon adlanan...
17 Noyabr 2026, 10:30
Səhra qarışqaları yuvalarına qayıtmaq üçün addımlarını sayırlar: Bunu onlara kim öyrədib?
Səhrada yaşayan qarışqalar yuvalarından çıxan kimi addımlarını saymağa başlayırlar. İlk baxışdan inanılmaz görünsə də, bu kiçik canlılar istiqaməti müəyyənləşdirmək və yuvalarına geri qayıtmaq üçün olduqca maraqlı mexanizmdən istifadə edirlər.Citypost.az-ın məlumatına görə, Adi qarışqalar hərəkət etdikləri yol boyunca feromon adlanan kimyəvi maddələrdən ibarət qoxu izləri buraxırlar. Digər qarışqalar da həmin izləri izləyərək qida mənbəyinə və ya yuvaya doğru hərəkət edirlər. Lakin səhrada yüksək temperatur və güclü günəş şüaları bu kimyəvi izlərin tez itirilməsinə səbəb ola bilər. Belə şəraitdə qarışqalar başqa bir üsula əl atırlar: addımlarını sayırlar.Alimlərin apardığı təcrübələr bu bacarığın necə işlədiyini daha aydın göstərib. Tədqiqat zamanı bəzi qarışqaların ayaqları süni...
17 Noyabr 2026, 09:30
İlan zəhəri kremlərdə: ilham mənbəyi, yoxsa reklam hiyləsi?
Təbiətin ən təhlükəli canlılarından biri hesab edilən ilanların zəhəri əsrlərdir insanlarda qorxu yaradır. Lakin elm və kosmetologiyanın inkişafı bu təhlükəli maddəyə tamamilə fərqli prizmadan yanaşmağa imkan verib. Bir vaxtlar yalnız zəhərlənmə və həyati təhlükə ilə əlaqələndirilən ilan zəhəri bu gün qırışıq əleyhinə kosmetik vasitələrin hazırlanmasında istifadə edilən maddələrin ilham mənbəyinə çevrilib. Xüsusilə ilan zəhərinin bəzi komponentlərinin sinir-əzələ əlaqəsinə təsir göstərməsi alimlərin diqqətini çəkib. Bu xüsusiyyətlərdən ilhamlanan tədqiqatçılar zəhərin təsir mexanizmini təqlid edən sintetik peptidlər hazırlayıblar. Nəticədə estetik kosmetologiyada dəri qırışlarının görünüşünü azaltmağa yönəlmiş yeni məhsullar meydana çıxıb.Citypost.az xəbər verir ki, ilk baxışdan ilan zəhərinin bahalı üz kremlərinin tərkibində yer alması...
17 Noyabr 2026, 08:30
Arılar niyə bəzi insanları izləyir? – Sizi cəlb edən səbəblər düşündüyünüzdən fərqli ola bilər
Heç arıların bir müddət sizin ətrafınızda dövrə vurduğunu, hətta haraya getsəniz, arxanızca gəldiyini müşahidə etmisinizmi? Belə vəziyyətlə qarşılaşan insanların əksəriyyəti qorxuya düşərək arıların hücum etmək istədiyini düşünür. Lakin arıların insanın ətrafında uçmasının hər zaman aqressiv davranışla əlaqəsi yoxdur. Bəzən onların diqqətini insanın bədən qoxusu, istifadə etdiyi kosmetik vasitələr və hətta geyiminin rəngi cəlb edə bilər.Citypost.az xəbər verir ki, Arılar ətraf mühiti əsasən qoxu, görmə və digər hiss orqanları vasitəsilə qiymətləndirirlər. Onların qoxu hissi kifayət qədər inkişaf edib. Buna görə də insanın üzərindəki müxtəlif qoxular arıların diqqətini çəkə bilər. Xüsusilə tər qoxusu, ətir, şampun, sabun və digər kosmetik məhsulların tərkibindəki bəzi...
16 Noyabr 2026, 11:40
İnsan ağlayanda niyə burnu da axır? – Bunun maraqlı anatomik səbəbi var
İnsan ağlayarkən yalnız gözlərindən yaş axmır, eyni zamanda burnunda da sulanma və axıntı yaranır. Bəzən güclü ağlama zamanı burun o qədər çox axır ki, insan tez-tez burnunu silməyə ehtiyac duyur. İlk baxışdan göz yaşı ilə burun axıntısının bir-biri ilə əlaqəsi olmadığı düşünülsə də, əslində bu iki proses insan orqanizmində anatomik və fizioloji baxımdan bir-biri ilə sıx bağlıdır.Maraqlıdır ki, ağladığımız zaman burnumuzun axmasının əsas səbəbi göz yaşlarının bir hissəsinin xüsusi kanallar vasitəsilə burun boşluğuna keçməsidir. Yəni burun axıntısı yalnız burun daxilində seliyin artması ilə deyil, gözlərdən gələn artıq maye ilə də əlaqəli ola bilər.Citypost.az xəbər verir ki, İnsan gözündə göz yaşlarının...
16 Noyabr 2026, 10:40
Katibə quşunun heyrətamiz ov bacarığı – Maraqlı faktlar
Afrika savannalarının ən qeyri-adi və diqqətçəkən canlılarından biri katibə quşudur. Uzun ayaqları, fərqli bədən quruluşu və başının arxa hissəsindəki lələk dəstəsi ilə digər quşlardan asanlıqla seçilən bu canlı, xüsusilə ilan ovlamaq bacarığı ilə tanınır. Onun ov zamanı nümayiş etdirdiyi çeviklik, sürət və güc təbiətin yaratdığı maraqlı uyğunlaşma nümunələrindən biridir.Citypost.az xəbər verir ki, Katibə quşu (Sagittarius serpentarius) əsasən Afrikanın açıq çəmənliklərində, savannalarında və seyrək kolluqlarla örtülmüş ərazilərində yaşayır. Bu quşun görünüşü ilk baxışdan onu digər yırtıcı quşlardan fərqləndirir. Uzun və incə ayaqları, nisbətən kiçik başı, güclü dimdiyi və arxaya doğru uzanan qara lələk dəstəsi ona xüsusi görkəm verir. Başındakı lələklər katiblərin...
13 Noyabr 2026, 11:00