ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
9038
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
KİV:Rusiya Nobel mükafatlı “Memorial” təşkilatını “ekstremist” elan etməyə hazırlaşır
Moskva Rusiyanın ən tanınmış insan haqları qurumlarından biri olan “Memorial” təşkilatını “ekstremist” siyahısına salmağa hazırlaşır.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, məlumata görə, bu qərar təşkilatı dəstəkləyən və onunla əməkdaşlıq edən şəxslərə qarşı hüquqi məsuliyyəti daha da sərtləşdirəcək.Memorial 1980-ci illərin sonlarında Sovet dövrü repressiyalarını sənədləşdirmək üçün yaradılıb və QULAQ qurbanları barədə geniş arxiv formalaşdırıb. Təşkilat həmçinin müasir Rusiyada siyasi məhbuslar və insan haqları pozuntularını da araşdırıb.2022-ci ildə “Memorial” Nobel Sülh Mükafatına layiq görülüb. Buna baxmayaraq, Rusiya Ali Məhkəməsi 2021-ci ildə təşkilatı “xarici agent” və “ekstremist fəaliyyət” ittihamları ilə ləğv edib.Qurumun beynəlxalq qurumlar tərəfindən yüksək qiymətləndirilməsinə baxmayaraq, Rusiyada onun fəaliyyəti qadağan...
09 Aprel 2026, 12:32
Deputat: Rusiya Ermənistanın “dost olmayan bəyanatlarına” güzgü kimi cavab verməlidir
Ermənistan heç vaxt Avrasiya İqtisadi Birliyindən (AİB) çıxmayacaq, çünki bu, onun iqtisadiyyatı üçün ölümcül olardı. Citypost.az Rusiya mətbuatına istinadən xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Dövlət Dumasının MDB işləri, Avrasiya inteqrasiyası və həmvətənlərlə münasibətlər komitəsinin sədri Leonid Kalaşnikov "İzvestiya"ya bildirib.“Bundan əlavə, hətta [AİB-dən] çıxsa belə, Avropa Birliyinə qoşulmalıdır. Bəs bunu kim gözləyir və ya Aİ-də kim qəbul edir?” - deyə rusiyalı qanunverici qeyd edib.Kalaşnikov əlavə edib ki, Rusiya Yerevanın "dost olmayan bəyanatlarına" güzgü kimi cavab verməlidir. Onun sözlərinə görə, Ermənistanın AİB-dən çıxması mənasızdır, çünki ölkə iqtisadiyyatı ciddi itkilərə məruz qalacaq və ilk növbədə Ermənistan biznesi zərər çəkəcək....
09 Aprel 2026, 12:15
Nepalın keçmiş baş naziri 12 günlük həbsdən sonra azad edilib
Nepalın keçmiş baş naziri KP Şarma Oli və keçmiş daxili işlər naziri Rameş Lekhak 2025-ci ildə keçirilən etiraz aksiyaları zamanı baş verən zorakılıqlarla bağlı aparılan istintaq çərçivəsində həbs edildikdən sonra azadlığa buraxılıblar.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Katmandu polisinin məlumatına görə, hər iki sabiq vəzifəli şəxs istintaqa lazım olduqda çağırılmaq şərti ilə sərbəst buraxılıb və onlara qarşı hələlik rəsmi ittiham irəli sürülməyib.Həbslər sentyabr ayında baş verən və ölkədə siyasi böhrana səbəb olan etirazlardan sonra aparılan araşdırma nəticəsində həyata keçirilib. İstintaq komissiyası sabiq baş nazir və digər rəsmiləri nümayişlər zamanı təhlükəsizlik qüvvələrinin hərəkətlərinə nəzarət etməməkdə və “cinayətkar səhlənkarlıqda” ittiham edib.Qeyd...
09 Aprel 2026, 12:00
ABŞ vitse-prezidenti: “İranla danışıqlar ilk müsbət addımdır”
ABŞ-ın vitse-prezidenti J.D. Vens İranla qarşıdan gələn danışıqları “ilk yaxşı addım” kimi qiymətləndirib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, O, Macarıstandan yola düşərkən jurnalistlərə açıqlamasında bildirib ki, İranla nəzərdə tutulan danışıqlar bu həftəsonu başlayacaq və əsas məqsəd tərəflər arasında mümkün razılaşmanın əldə olunmasıdır.Vens qeyd edib ki, danışıqlarda əsas mövzulardan biri İranın nüvə silahı əldə etməməsi və uranın zənginləşdirilməsi ilə bağlı öhdəliklər olacaq. Onun sözlərinə görə, ABŞ-ın bu məsələdə tələbləri aydındır və Vaşinqton nüvə yanacağının yalnız dinc məqsədlərlə istifadəsini dəstəkləyir.Vitse-prezident həmçinin bildirib ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp sanksiyaların yumşaldılması və iqtisadi əməkdaşlıq imkanlarının da müzakirə oluna biləcəyini qeyd edib.O əlavə edib...
09 Aprel 2026, 11:23
BMT Baş katibi İsrailin Livana hücumlarını pisləyib
BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş İsrailin Livana qarşı həyata keçirdiyi kütləvi hərbi əməliyyatları sərt şəkildə pisləyib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Baş katibin sözçüsü Stefan Düjarrik bildirib ki, 8 apreldə baş verən hücumlar nəticəsində yüzlərlə mülki şəxs, o cümlədən uşaqlar həyatını itirib və yaralanıb, həmçinin mülki infrastruktura ciddi ziyan dəyib.Qeyd olunub ki, BMT Baş katibi mülki itkilərdən dərin narahatlıq keçirir, Livan hökumətinə başsağlığı verib, yaralılara isə tezliklə sağalma arzulayıb.BMT-nin yaydığı bəyanatda vurğulanıb ki, İran və ABŞ arasında atəşkəs elan olunmasına baxmayaraq Livanda hərbi əməliyyatların davam etməsi regionda sülh səylərinə ciddi təhlükə yaradır. Baş katib dərhal atəşkəsin bərpasına çağırıb və...
09 Aprel 2026, 11:22
Rutte NATO ölkələrinin ABŞ tərəfindən qoyulan sınaqdan keçmədiyini etiraf edib
NATO-nun baş katibi Mark Rutte ABŞ-ın bəzi müttəfiqlərdən narazılığını anladığını deyib.Bu barədə o, "CNN"ə açıqlamasında deyib.Rutte qeyd edib ki, Donald Tramp bəzi NATO ölkələrinin mövqeyindən narazıdır, lakin Avropa ölkələrinin əksəriyyəti bazalar, logistika və digər sahələrdə dəstək göstərib.NATO-nun baş katibi bəzi alyans ölkələrinin ABŞ tərəfindən qoyulan sınaqdan keçmədiyini də etiraf edib.O, bu məsələni ABŞ Prezidenti Donald Trampla görüşdə müzakirə etdiyini bildirib.Ruttenin sözlərinə görə, Tramp ilə danışıq açıq və səmimi keçib....
09 Aprel 2026, 09:59
