ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
24301
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Polşada Rusiya vətəndaşı casusluq şübhəsi ilə saxlanılıb
Polşada dəmir yolları və strateji əhəmiyyətli infrastrukturun fotolarını çəkdiyi bildirilən Rusiya vətəndaşı casusluq şübhəsi ilə saxlanılıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Polşanın “Gazeta.pl” nəşri məlumat yayıb.Məlumata görə, 55 yaşlı Rusiya vətəndaşı Aşağı Sileziya voyevodalığının Svidnitsa şəhərində saxlanılıb. Onun üzərindən peşəkar fotoaparatlar, disklər, telefonlar, noutbuklar və digər elektron avadanlıqlar götürülüb.Aparılan araşdırma zamanı yaddaş daşıyıcılarında Polşada və digər ölkələrdə yerləşən infrastruktur obyektlərinin minlərlə fotoşəkli aşkar edilib. Polşa Daxili İşlər Nazirliyinin nümayəndəsinin açıqlamasına əsasən, fotoların sayı 250 minə çatır.İstintaq materiallarına görə, çəkilişlər əsasən dəmir yolu infrastrukturu və digər strateji obyektlərlə bağlı olub.Məhkəmə şübhəlinin üç ay müddətinə həbsdə saxlanılması barədə qərar qəbul edib. İş...
30 Oktyabr 2026, 18:14
İsrail 450 gün sonra jurnalisti azad etməyə məcbur oldu
SEPAH-a bağlı "Tasnim" xəbər agentliyinin İordan çayının qərb sahilindəki müxbiri, fələstinli jurnalist Fərəh Əbu Əyyaş 450 gün həbsdə saxlanıldıqdan sonra azadlığa buraxılıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə agentliyin məlumatında bildirilib.Məlumata görə, hərbi məhkəmə sübutların kifayət etmədiyini əsas gətirərək, Fərəh Əbu Əyyaşa bütün ittihamlardan bəraət verib.Bildirilib ki, onun işi üzrə məhkəmə iclasları dəfələrlə təxirə salınıb, jurnalist isə bu müddətdə İsrailin "Damon" zindanında saxlanılıb.Qeyd edək ki, jurnalist 2025-ci il avqustun 6-da İsrail hərbçilərinin İordan çayının qərb sahilindəki Hevron şəhərinin şimalında yerləşən Beyt Ummar qəsəbəsindəki evinə gecə basqını zamanı saxlanılmışdı./milli.az/...
30 Oktyabr 2026, 17:34
"Sən xəstəsən!" - Tramp jurnalistə əsəbiləşdi
ABŞ Prezidenti Donald Tramp "Reuters" agentliyinin jurnalistinin səhhəti ilə bağlı sualına əsəbiləşib. "Unikal" xəbər verir ki, Tramp hətta jurnalisti və onun çalışdığı media qurumunu sərt şəkildə tənqid edib."Sən, xəstəsən! "Reuters" isə iyrəncdir. Sadəcə bu oğlana baxın, o, dəhşətli vəziyyətdədir", - deyə Amerika lideri müxbirə müraciət edərək bildirib.ABŞ prezidenti qeyd edib ki, jurnalist iki həftədir onu müşayiət edir və bu müddət ərzində siyasətçinin özünü "əla" hiss etdiyini görə bilib."Özümü əla hiss edirəm, sən çox pis görünürsən. Bu nə iyrənc sualdır", - Tramp deyib.Ötən həftə 80 yaşlı Amerika prezidenti özünü qoca hesab etmədiyini bildirib.Tramp artıq üç idrak testindən uğurla keçdiyini bildirib. O, hesab...
30 Oktyabr 2026, 16:53
Suriyada yanacağın bahalaşması elektrikli avtomobillərə tələbatı artırıb
Suriyanın paytaxtı Dəməşqdə benzin qiymətlərinin artması və yanacağın keyfiyyəti ilə bağlı problemlər sürücüləri elektrikli avtomobillərə yönəldib. Xüsusilə taksi sürücüləri daha az xərc çəkmək və gəlirlərini artırmaq üçün əsasən Çin istehsalı olan elektrikli və hibrid avtomobillərə üstünlük verirlər.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, son aylarda Suriyada elektrikli avtomobillərə maraq xeyli artıb. Ötən ay hökumətin benzin qiymətlərini 26 faiz artırmasından sonra bu nəqliyyat vasitələrinə tələbat daha da yüksəlib.Dəməşqdə taksi sürücüsü işləyən Məhəmməd Kənan bildirib ki, əvvəllər benzinlə işləyən avtomobilindən istifadə etsə də, yanacağın bahalaşması və keyfiyyətinin aşağı düşməsi onu elektrikli avtomobil almağa vadar edib. Onun sözlərinə görə, əvvəlki avtomobili ilə 200...
30 Oktyabr 2026, 09:41
BMT-nin biomüxtəliflik sammitində ölkələr hələ də razılığa gələ bilməyib
BMT-nin biomüxtəliflik üzrə COP17 sammitinin son günündə ölkələr təbiətin qorunması ilə bağlı əsas məsələlərdə hələ də ortaq mövqeyə gələ bilməyiblər.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Ermənistanda keçirilən və təxminən iki həftə davam edən danışıqlarda zərərli subsidiyaların azaldılması, quru və okean ərazilərinin mühafizəsinin maliyyələşdirilməsi, eləcə də korporativ ianələrin artırılması məsələləri üzrə fikir ayrılıqları qalmaqdadır.2022-ci ildə qəbul edilmiş qlobal razılaşmaya əsasən, ölkələr 2030-cu ilədək quru və okeanların 30 faizini qorumaq, çirklənmə ilə mübarizə aparmaq və zədələnmiş ekosistemləri bərpa etmək öhdəliyi götürüblər. Lakin BMT-nin qiymətləndirməsi mövcud fəaliyyət tempinin bu hədəflərə çatmaq üçün yetərli olmadığını göstərir.Sammitdə əsas müzakirə mövzularından biri də təbiətin mühafizəsi...
30 Oktyabr 2026, 09:39
Hindistanda heyvan meqamərkəzi tənqidlərdən sonra fəaliyyətini yenidən qurur
Hindistanda dünyanın ən böyük heyvan xilasetmə və mühafizə mərkəzlərindən biri hesab olunan Vantara beynəlxalq tənqidlərdən sonra fəaliyyətində dəyişikliklər edəcəyini açıqlayıb. Mərkəz heyvan idxalını dayandırdığını, beynəlxalq mütəxəssisləri cəlb etdiyini və diqqətini təbii yaşayış mühitində vəhşi təbiətin qorunmasına yönəldəcəyini bildirib.Citypost.az AFP-yə istinadən xəbər verir ki, Qucarat ştatının Camnagar şəhərində yerləşən Vantara mərkəzində 30-dan çox ölkədən gətirilmiş 150 mindən artıq heyvanın saxlanıldığı bildirilir. Burada fillər, şirlər, pələnglər, çitalar, şimpanzelər və digər nadir növlər üçün xüsusi şərait yaradılıb.Mərkəz milyarder Mukeş Ambaninin oğlu Anant Ambaninin təşəbbüsü ilə yaradılıb. Lakin nadir və nəsli kəsilməkdə olan heyvanların əldə olunması, onların mənşəyi və idxal prosedurları beynəlxalq təbiəti mühafizə...
30 Oktyabr 2026, 09:38
