ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
20778
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Türkiyənin “HAVELSAN” şirkəti Misirdə “HAMZA-1” PUA-larının istehsalına başlayacaq
Türkiyənin “HAVELSAN” müdafiə şirkəti Misirdə “HAMZA-1” pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) istehsalına başlanılması ilə bağlı Ərəb Sənayeləşmə Təşkilatı (ADI) ilə yeni razılaşma əldə edib.Citypost.az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, saziş Misirin Əl-Alameyn şəhərində keçirilən “El Alamein International Airshow 2026” beynəlxalq aviasiya-kosmik sərgisi çərçivəsində əldə olunub.Bu razılaşma 2025-ci il avqustun 26-da tərəflər arasında imzalanmış Strateji Əməkdaşlıq Sazişinin davamıdır. Həmin saziş Misirdə şaquli qalxma və enmə imkanına malik avtonom pilotsuz uçuş aparatlarının birgə istehsalını nəzərdə tuturdu.Türkiyə ilə Misir arasında mövcud əməkdaşlıq proqramı çərçivəsində hazırlanmış “HAMZA-1” PUA-ları ilk dəfə 2025-ci ilin dekabrında Qahirədə keçirilən “EDEX 2025” Beynəlxalq Sərgisində təqdim edilib....
10 Sentyabr 2026, 17:25
Tanınmış şoumen ikinci dəfə infarkt keçirdi
Türkiyənin tanınmış şoumeni Mehmet Ali Erbil infarkt keçirib.Citypost.az xəbər verir ki, o, evində olarkən qəfildən halı pisləşib.69 yaşlı şoumen xəstəxanaya yerləşdirilib və təcili əməliyyat olunub. Onun ürək damarlarına stent qoyulub.Mehmet Ali Erbil müalicənin ardından evə buraxılıb. Onun vəziyyətinin qənaətbəxş olduğu bildirilib.Qeyd edək ki, M.A.Erbil 2018-ci ildə də infarkt keçirmişdi.\\olke.az
10 Sentyabr 2026, 16:38
Şahzadə Harri Ukraynaya dəstək gecəsinə qatılacaq
Britaniya şahzadəsi Harri ölkəsinə qayıtdıqdan sonra Ukraynaya dəstək məqsədilə keçiriləcək xeyriyyə gecəsində iştirak edəcək.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə "Daily Mail" məlumat yayıb.“United For Freedom” adlı tədbir oktyabrın 1-də Londondakı İmperial Müharibə Muzeyində keçiriləcək.Xeyriyyə gecəsində milyarder Riçard Brenson da iştirak edəcək. Təşkilatçılar 120 dəvətli qonağın hər birindən 1000 funt sterlinq ianə qəbul etməklə vəsait toplamağı planlaşdırırlar.Təşkilatçılar tədbirdə Harriyə həyat yoldaşı Meqan Marklın da qoşulacağına ümid edirlər. Lakin onun gecədə iştirak edib-etməyəcəyi hələ təsdiqlənməyib.Tədbirin nümayəndələri bildiriblər ki, şahzadə Harri daha əvvəl dəfələrlə Ukraynaya dəstəyini açıq şəkildə ifadə edib. (Publika.az)...
10 Sentyabr 2026, 16:34
Politico: ABŞ NATO müttəfiqlərini Roma Statutundan çıxmağa çağırıb
ABŞ NATO üzrə müttəfiqlərini Roma Statutundan çıxmağa və Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin imkanlarının zəiflədilməsi kampaniyasını dəstəkləməyə çağırıb."Report"un "Politico"ya istinadən verdiyi məlumata görə, bu tələb iyulun ortalarında Brüsseldə 32 NATO ölkəsinin səfirlərinin qapalı iclasında səsləndirilib.Alyansın üç diplomatının məlumatına görə, ABŞ-nin NATO-dakı daimi nümayəndəsi Metyu Uitaker müttəfiqlərə müraciət edərək onları Beynləxalq Cinayət Məhkəməsinin zəiflədilməsinə kömək etməyə və onun əsas sənədi olan Roma Statutundan çıxmağa çağırıb."Biz Amerikanı kimin dəstəklədiyini diqqətlə izləyəcəyik", - Uitaker bildirib.Paralel olaraq ABŞ missiyası NATO ölkələrinin nümayəndə heyətləri arasında Vaşinqtonun Beynləxalq Cinayət Məhkəməsinin imkanlarını zəiflətmək niyyətində olduğunu bildirən sənəd yayıb. Müttəfiqlərə dərhal Roma Statutundan çıxış prosesinə başlamaq təklif olunub.ABŞ həmçinin alyans...
10 Sentyabr 2026, 14:39
Rusiyada 200 minə yaxın əcnəbiyə giriş qadağan edildi
Rusiya hakimiyyəti 200 minə yaxın əcnəbinin ölkəyə girişini məhdudlaşdırıb.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bunu Rusiya daxili işlər nazirinin birinci müavini, miqrasiya və vətəndaşlıq üzrə xidmətin rəisi Andrey Kikot prezident Vladimir Putinlə görüşdə bildirib.Onun sözlərinə görə, hər il təxminən 9 milyon əcnəbi müxtəlif məqsədlər üçün Rusiyaya gəlirKikot qeyd edib ki, Rusiya son on səkkiz ayda bütün miqrasiya prosesləri nəticəsində 321 milyard rubl (4 mlrd ABŞ dolları) gəlir əldə edib.Putin bildirib ki, Rusiyadan qanunsuz miqrantların deportasiyasının sayı 2,6 dəfə artıb.Onun sözlərinə görə, əmək miqrantları ilə bağlı məsələlərin həllində yerli vətəndaşların maraqları hər şeydən üstündür:"Əcnəbilərin məqsədyönlü şəkildə mütəşəkkil şəkildə işə cəlb edilməsi...
10 Sentyabr 2026, 13:41
2026 Nobel mükafatlarının qalibləri bu tarixdə elan olunacaq
2026-cı il Nobel mükafatlarının qaliblərinin elan olunacağı tarixlər açıqlanıb.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, Nobel mükafatları üzrə qaliblərin builki elanları 5–12 oktyabr tarixlərində keçiriləcək.Bütün elanlar Nobel mükafatının rəsmi rəqəmsal kanalları vasitəsilə canlı yayımlanacaq.Fiziologiya və ya tibb üzrə Nobel mükafatının qalibi oktyabrın 5-də, fizika üzrə oktyabrın 6-da, kimya üzrə oktyabrın 7-də, ədəbiyyat üzrə oktyabrın 8-də, Nobel Sülh Mükafatının laureatı isə oktyabrın 9-da açıqlanacaq.İsveç Mərkəzi Bankının Alfred Nobelin xatirəsinə təsis etdiyi İqtisadi Elmlər üzrə mükafatın qalibi oktyabrın 12-də elan ediləcək.Nobel mükafatlarının təqdimetmə mərasimiNobel mükafatlarının təqdimetmə mərasimi dekabrın 10-da Stokholmda keçiriləcək. Laureatlara Nobel medalı, diplom və mükafat məbləğini təsdiqləyən sənəd təqdim olunacaq....
10 Sentyabr 2026, 10:05
