ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
7546
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Yaponiya Bankı inflyasiya və faiz qərarını müzakirə edir
Yaponiya Bankının (BOJ) sədri Kazuo Ueda bildirib ki, əsas inflyasiya bankın 2% hədəfinə doğru sürətlənir və qiymət artımları davamlı əməkhaqqı artımı ilə uyğunlaşdırılmalıdır. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, onun açıqlamaları iki günlük siyasət iclası ərəfəsində səsləndirilib. Gözləntilərə görə, Mərkəzi Bank faiz dərəcələrini 0,75% səviyyəsində sabit saxlayacaq.Ueda qeyd edib ki, pul siyasəti inflyasiyanın davamlı şəkildə 2% hədəfinə çatmasını təmin etməlidir. Lakin Yaxın Şərqdəki münaqişə fonunda neft qiymətlərinin artması və yenin zəifləməsi iqtisadi təzyiqləri artırır.Mərkəzi Bank faiz artımlarını mərhələli şəkildə davam etdirməyi nəzərdən keçirir, bazarlarda isə növbəti artım ehtimalı müzakirə olunur.Əli...
17 Mart 2026, 12:54
Tramp Kuba ilə "istədiyim hər şeyi" edə biləcəyini söylədi
ABŞ prezidenti Donald Tramp bazar ertəsi günü Kubaya qarşı ritorikasını daha da artıraraq, "Kubanı hansısa formada ələ keçirmək" "şərəfinə" nail olacağını və qonşu ölkə ilə "istədiyimi edə biləcəyimi" söylədi.Citypsost.az "Reuters"-ə istinadən xəbər verir Bu təhdid xarakterli bəyanatlar Kuba və ABŞ-ın əsasən mənfi münasibətlərini yaxşılaşdırmaq məqsədilə danışıqlara başladığı bir vaxta təsadüf edir . Bu danışıqlar Fidel Kastronun ABŞ-ın yaxın müttəfiqi olan dövləti devirməsindən bəri 67 il ərzində ən mübahisəli anlardan birinə çevrilib.Əli...
17 Mart 2026, 12:46
Naycel Faraj Britaniya üçün yeni siyasi gündəm açıqlayıb
Böyük Britaniyanın Reform UK partiyasının lideri Naycel Faraj Londonda partiyanın kölgə kabinetini təqdim edərək yeni siyasi planlarını açıqlayıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Faraj bildirib ki, partiyanın məqsədi “köhnə qaydaları” dəyişmək və liberal isteblişmenti yenidən formalaşdırmaqdır. Onun gündəliyinə kütləvi deportasiyalar, xaricə yardımın azaldılması və bəzi beynəlxalq müqavilələrdən imtina kimi təkliflər daxildir.Sorğularda yüksək nəticələr göstərən Reform UK gələcək seçkilərdə hakimiyyətə iddialı olduğunu bəyan edib. Lakin partiya həm siyasi təcrübənin azlığı, həm də radikal ritorika ilə bağlı tənqidlər səbəbindən ciddi müzakirə mövzusudur.Əli...
17 Mart 2026, 12:43
İsveç həbsxanaları yeniyetmələri qəbul etməyə hazırlaşır
İsveçdə Rosersberg də daxil olmaqla bir neçə həbsxana, iyuldan qüvvəyə minməsi gözlənilən məhkəmə islahatına uyğun olaraq yeniyetmələrin saxlanılması üçün hazırlıq görür. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, sağçı hökumət cinayət məsuliyyətinin yaş həddini 15-dən 13-ə endirməyi planlaşdırır. Məqsəd, cinayət şəbəkələrinin uşaqları ağır cinayətlərə cəlb etməsinin qarşısını almaqdır.Plan çərçivəsində həbsxanalarda infrastruktur dəyişiklikləri aparılır, yeni sinif otaqları yaradılır və təhlükəsizlik tədbirləri gücləndirilir. İslahat isə ölkədə geniş müzakirələrə və tənqidlərə səbəb olub.Yeganə...
17 Mart 2026, 12:38
Kuba tam elektrik enerjisiz qalıb
Kubada ölkə üzrə tam elektrik kəsintisi baş verib. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, bu barədə elektrik şəbəkəsinin dövlət operatoru UNE məlumat yayıb. Bildirilib ki, hazırda elektrik təchizatının bərpası istiqamətində tədbirlər görülür.Məlumata görə, təxminən 10 milyon nəfər əhalisi olan ada tamamilə işıqsız qalıb. Son aylarda ölkədə oxşar genişmiqyaslı kəsintilər də qeydə alınıb və bəzi hallarda elektrik təchizatı bir neçə gün bərpa olunmayıb.Elektrik böhranı fonunda ölkədə etiraz aksiyaları da baş tutub. Ekspertlər Kubadakı enerji problemlərini uzunmüddətli iqtisadi çətinliklər və xarici məhdudiyyətlərlə əlaqələndirirlər....
17 Mart 2026, 12:35
Gürcüstan Patriarxı xəstəxanaya yerləşdirildi
Gürcüstan Patriarxı II İliyanın səhhətində problem yaranıb. Modern.az xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan KİV məlumat yayıb. Bildirilir ki, 93 yaşlı Patriarx xəstəxanaya yerləşdirilib.
17 Mart 2026, 10:01
