ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
7586
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
KİV: Hörmüz boğazı 18 gündür bağlıdır
Gəmiləri izləmə sisteminin saytının məlumatına görə, Hörmüz boğazı 18 gündür ki, bağlıdır.Bu barədə məlumatı "Khabar Fouri" yayıb."Boğazın mərkəzi hissəsində Bəndər-Abbas (İran) limanı istiqamətində hərəkət edən yalnız bir gəmi var",- məlumatda bildirilib və əlavə edilib ki, ABŞ və Avropanın boğazın işini bərpa etmək cəhdləri nəticə verməyib.
17 Mart 2026, 21:44
Tramp: NATO ölkələri İrana qarşı apardığımız əməliyyatda iştirakdan imtina edib
Bir çox NATO ölkəsi Vaşinqton administrasiyasına ABŞ və İsrailin İrana qarşı əməliyyatında iştirak etməyəcəklərini bildirib.CityPost.az xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Prezidenti Donald Tramp "Truth Social" yazıb.O qeyd edib ki, artıq NATO ölkələrinin köməyinə ehtiyacı yoxdur.Onun sözlərinə görə, NATO müttəfiqlərinin əksəriyyəti ABŞ-nin Yaxın Şərqdəki hərəkətlərində iştirak etməkdən imtina edib, baxmayaraq ki, onlar İranın nüvə silahına sahib olmasının yolverilməzliyi barədə ABŞ-nin mövqeyini dəstəkləyirdilər."Mən onların mövqeyinə təəccüblənmirəm, çünki biz onları qoruyuruq, onlar isə bizim üçün heç nə etmirlər, xüsusilə ehtiyac anında", - Tramp vurğulayıb.O qeyd edib ki, ABŞ İranın hərbi potensialına fəlakətli zərbə endirdi: hərbi-dəniz qüvvələri, aviasiya, hava hücumundan müdafiə sistemləri və...
17 Mart 2026, 20:35
Laricani belə öldürülüb - Təfərrüat
İsrail Müdafiə Ordusu İranın Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Əli Laricaninin öldürülməsi əməliyyatının təfərrüatlarını açıqlayıb.CityPost.az xəbər verir ki, bu barədə İsrail ordusunun bəyanatında bildirilib."İsrail Müdafiə Ordusu elan edir ki, Hərbi Hava Qüvvələri ordunun kəşfiyyat məlumatları əsasında və unikal əməliyyat imkanlarından istifadə etməklə dəqiq zərbə endirib. Nəticədə Əli Laricani öldürülüb. Zərbə o, Tehranın yaxınlığında olarkən endirilib", - məlumatda qeyd olunub.
17 Mart 2026, 20:13
Kallas Hörmüz boğazı ilə bağlı xəbərdarlıq etdi
Avropa İttifaqının (Aİ) xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallas Hörmüz boğazının təhlükəsizliyini təmin etmək üçün diplomatik həll yoluna ehtiyac olduğunu bildirib.Teleqraf xəbər verir ki, o, bunu “Reuters” agentliyinə verdiyi müsahibədə deyib.Kallasın sözlərinə görə, heç bir ölkə boğazda hərbi əməliyyatlar vasitəsilə vətəndaşlarını təhlükəyə atmağa hazır deyil. O vurğulayıb ki, boğazı açıq saxlamaq üçün diplomatik kanallar tapılmalıdır.Aİ-nin ali nümayəndəsi boğazın bağlanmasının qlobal ərzaq, enerji və gübrə böhranına səbəb ola biləcəyi barədə də xəbərdarlıq edib....
17 Mart 2026, 17:48
Albaniya SEPAH-ı terror təşkilatı kimi tanıyıb
Albaniya parlamenti İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunu (SEPAH) terror təşkilatı kimi tanıyıb.APA xəbər verir ki, bu barədə Albaniya parlamentinin bəyanatında bildirilib.Bəyanatda deyilir ki, Albaniya İranı terrorizmi dövlət səviyyəsində dəstəkləyən ölkə kimi tanıyır.“Albaniya parlamenti İran İslam Respublikasını terrorizmi dəstəkləyən və terror vasitələrindən öz xarici siyasət məqsədləri üçün istifadə edən ölkə elan edir”, - parlamentin bəyanatında qeyd olunub.Qeyd edək ki, Albaniya 2022-ci ildə İranı dövlət strukturlarına kiberhücumda ittiham edib və Tehranla əlaqələri kəsib....
17 Mart 2026, 17:39
Putin 23 qadını əfv etdi
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin 23 qadının əfvi ilə bağlı sərəncam imzalayıb.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə Prezident yanında İnsan Hüquqları Şurasının (İHŞ) rəhbəri Valeri Fadeyev bildirib."Yadınızdadır, dekabr ayında prezidentlə görüşdə mümkün əfv məsələsi müzakirə olunmuşdu. Prezident 23 qadının əfvi ilə bağlı sərəncam imzalayıb. Əfv olunanlar xüsusi əməliyyatda iştirak edən uşaqları və qohumları olanlardır", - Fadeyev deyib.“Əfv olunanların adları açıqlanmır; bu, şəxsi məlumatlardır”, - Fadeyev əlavə edib....
17 Mart 2026, 17:16
