ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
13201
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Kuba XİN rəhbəri beynəlxalq ictimaiyyəti humanitar fəlakətin qarşısını almağa çağırıb
Kuba xarici işlər naziri Bruno Rodrigez Parilla beynəlxalq ictimaiyyəti, xüsusilə Latın Amerikası, Karib hövzəsi və Cənubi Amerika ölkələrini adada mümkün humanitar fəlakətin qarşısını almaq üçün birgə səyləri gücləndirməyə çağırıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Nazir bu bəyanatı mayın 26-da BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclasında səsləndirib. O bildirib ki, beynəlxalq ictimaiyyət Kubada yaranması ehtimal olunan humanitar böhranın qarşısının alınması üçün daha fəal addımlar atmalıdır.“Beynəlxalq ictimaiyyətdən baş verə biləcək humanitar fəlakətin qarşısını almaq üçün səylərini səfərbər etmələrini xahiş edirəm”, – deyə Parilla vurğulayıb. O, Latın Amerikası və Karib ölkələrini regionda sülhün qorunması istiqamətində daha aktiv olmağa çağırıb.Kuba XİN rəhbəri həmçinin dövlətləri Kuba...
27 May 2026, 11:41
Sinqapurun xarici işlər naziri Pxenyana rəsmi səfər edib
Sinqapurun xarici işlər naziri Vivian Balakrişnan Koreya Xalq Demokratik Respublikası (KXDR) Xarici İşlər Nazirliyinin dəvəti ilə Pxenyana rəsmi səfərə gəlib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki,Sinqapur nümayəndə heyətini daşıyan təyyarə mayın 26-da Pxenyan Beynəlxalq Hava Limanına eniş edib.Yüksək səviyyəli qonağı hava limanında KXDR xarici işlər nazirinin müavini Pak Sanq-gil və Şimali Koreyanın Sinqapurdakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Li Gil-son qarşılayıblar.Səfərin proqramı və keçiriləcək danışıqların detalları hələlik açıqlanmayıb. Görüşlərin ikitərəfli münasibətlər və regional məsələlər ətrafında aparılacağı ehtimal olunur.Əli...
27 May 2026, 11:38
ABŞ Sakit Okeanda narkotik qaçaqmalçılığı ilə bağlı əməliyyat keçirdi
ABŞ ordusu mayın 26-da Sakit Okeanın şərq hissəsində narkotik qaçaqmalçılığı üçün istifadə edildiyi iddia olunan bir gəmiyə zərbə endirib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Cənub Komandanlığı (SOUTHCOM) açıqlama yayıb. Bildirilib ki, kəşfiyyat məlumatları həmin gəminin Sakit Okeanın şərqində narkotik qaçaqmalçılığı marşrutları üzrə hərəkət etdiyini və qanunsuz narkotik ticarətində istifadə olunduğunu təsdiqləyib.Açıqlamada qeyd olunub ki, əməliyyat nəticəsində bir nəfər həlak olub, iki nəfər isə sağ qalıb. ABŞ hərbçilərinin heç birinin xəsarət almadığı vurğulanıb.Məlumata görə, ABŞ Müdafiə Nazirliyi (Pentaqon) narkotik kartellərlə mübarizə çərçivəsində 2025-ci ilin noyabrında “Cənubi Nizə” adlı əməliyyata start verildiyini açıqlayıb. Operasiya beynəlxalq narkotik...
27 May 2026, 11:37
BMT Təhlükəsizlik Şurası BƏƏ-dəki Baraka AES-ə hücumu kəskin pisləyib
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Təhlükəsizlik Şurası Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində yerləşən Baraka atom elektrik stansiyasına edilən hücumu kəskin şəkildə pisləyib və hadisənin beynəlxalq hüququn ciddi pozuntusu olduğunu bəyan edib.Citypost.az-ın Reuters-ə istinadən yaydığı məlumata görə, Şuranın bəyanatında hücumun mülki əhali, kritik infrastruktur və ətraf mühit üçün ciddi təhlükələr yaratdığı xüsusi vurğulanıb.BMT Təhlükəsizlik Şurasının üzvləri BƏƏ ərazisində mülki obyektlərə, o cümlədən dinc nüvə infrastrukturlarına qarşı yönələn bütün təhdid və hücumların “dərhal və daimi şəkildə dayandırılmasını” tələb ediblər.Bəyanatda həmçinin Yaxın Şərqdə sülh və sabitliyin qorunmasına sadiqlik bir daha təsdiqlənib, BMT-nin Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin suverenliyi və ərazi bütövlüyünü dəstəklədiyi qeyd olunub.Ötən həftə BƏƏ Müdafiə Nazirliyi...
27 May 2026, 11:34
Böyük Britaniya Rusiyaya qarşı sanksiyaları genişləndirib
Böyük Britaniya Rusiyaya qarşı sanksiyalar çərçivəsində ödəniş sistemləri ilə əlaqəli 14 təşkilat və 4 şəxsə qarşı məhdudiyyətlər tətbiq edib."Report" xəbər verir ki, bu barədə ölkənin Maliyyə Nazirliyinin məlumatında deyilir.
26 May 2026, 17:38
İranda keçmiş MMA çempionu edam edilib
İranda keçmiş qarışıq döyüş sənətləri (MMA) çempionu, beynəlxalq hakim Qolamrza Xani Şəkərab İsrail kəşfiyyatı ilə əməkdaşlıqda və casusluqda təqsirli bilinərək edam edilib.Bu barədə "Report" "Fars" agentliyinə istinadən xəbər verir.
26 May 2026, 13:05
