ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
12153
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Latviya Baş naziri dron böhranı fonunda istefa verib
Latviyanın Baş naziri Evika Silinya ölkənin hava məkanında dron hadisəsi ilə bağlı hökumət böhranı fonunda istefa verib.Bu barədə LSM telekanalı məlumat yayıb.Silinya istefasını bu gün elan edib. O, istefasını çətin, lakin ədalətli qərar adlandırıb.“Mən vəzifədən gedirəm, amma siyasətdən yox”, - sabiq Baş nazir vurğulayıb.Bütün hökumət onunla birlikdə istefa verib. Silinyanın rəhbərlik etdiyi Nazirlər Kabineti yeni hökumət qurulana qədər işini davam etdirəcək.Qeyd edək ki, Latviyada 7 may gecəsi Rusiya istiqamətindən ölkənin hava məkanına iki dronun daxil olduğu bildirilib. Bu, sonradan siyasi böhrana səbəb olub. Vurulan dronlardan biri Rezekne şəhərindəki neft anbarındakı boş saxlama çənlərinə düşüb. Ukraynanın xarici işlər naziri Andriy Sibiqa...
14 May 2026, 16:55
Maduronun oğlu: Atam 18 məhbusla eyni kameradadır
Venesuelanın keçmiş prezidenti Nikolas Maduronun 18 məhbusla eyni kamerada saxlanıldığı iddia edilir.Citypost.az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Almaniyanın Der Spiegel nəşrinə onun oğlu Guerra Maduro danışıb.Onun sözlərinə görə, Maduronun kamera yoldaşları arasında bir müddət amerikalı reper Tekashi də olub.“Ailəmin narkotiklərlə və ya terrorçularla heç bir əlaqəsi yoxdur. Bütün bunlar siyasi prosesdir”, - deyə Guerra Maduro bildirib.O qeyd edib ki, ABŞ-nin atasını oğurlamaq əməliyyatı ailə üçün gözlənilməz olub.“Karakas öz imkanlarını düzgün qiymətləndirmədi və keçmiş lideri kifayət qədər qoruya bilmədi”, - o əlavə edib....
14 May 2026, 16:17
Rusiyanın hərbi gücünü puç edən balaca kənd
Son illərdə Rusiya-Ukrayna müharibəsində ən çox müzakirə olunan istiqamətlərdən biri də Malaya Tokmaçka kəndi istiqamətində dalana dirənən cəbhə xətti olub.Modern.az xəbər verir ki, Zaporojye vilayətində yerəşən bu kiçik kənd uğrunda uzunmüddətli və nəticəsiz döyüşlər artıq sosial şəbəkələrdə və beynəlxalq mediada tarixi mühasirələrlə müqayisə edilir. Kənd uğrunda 2022-ci ilin ortalarından başlayan döyüşlər artıq 4 ildən çoxdur ki, nəticə vermir. Bununla bağlı hətta internetdə yayılan satirik qrafiklərdə Malaya Tokmaçka uğrunda əməliyyatların müddəti tarixdəki ən məşhur mühasirələri belə geridə qoymuş kimi təqdim olunur. Tarixdə uzunmüddətli mühasirələr dövlətlərin taleyini dəyişən hadisələr kimi yadda qalıb. Məsələn, 1779–1783-cü illərdə baş verən Cəbəllütariq mühasirəsi təxminən 1320 gün davam...
14 May 2026, 13:19
Rusiya vətəndaşları Ermənistanda həbs oluna bilər
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi vətəndaşlarını xaricə səfər zamanı mümkün saxlanılma və ABŞ-yə ekstradisiya riskləri ilə bağlı xəbərdar edib.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə RİA Novosti agentliyinə müsahibəsində Rusiya XİN-in İnsan Hüquqları üzrə Çoxtərəfli Əməkdaşlıq Departamentinin direktoru Qriqori Lukyantsev danışıb.Onun sözlərinə görə, təkcə Avropa İttifaqına daxil olan ölkələrdə deyil, daha geniş coğrafiyada bir sıra dövlətlərin ekstradisiya ilə bağlı öhdəlikləri mövcuddur və xaricə səfər edən şəxslər bu riskləri nəzərə almalıdırlar.Diplomat vurğulayıb ki, Rusiya XİN vətəndaşların hansı ölkəyə gedib-getməməsini müəyyən etmir. Nazirlik yalnız ABŞ və ya Avropa hakimiyyət orqanları ilə problemlə üzləşə biləcəyini düşünən şəxslərə müəyyən ölkələrə səfər etməməyi tövsiyə edə bilər.Rusiya XİN-in...
14 May 2026, 13:08
İtaliyada tovuz quşu müharibəsi: Sakinlər iki düşərgəyə bölündülər
İtaliyanın Adriatik dənizi sahilindəki kiçik Punta Marina sahil şəhəri gözlənilməz bir problemlə üzləşib: şəhər faktiki olaraq vəhşi tovuz quşlarının nəzarəti altına keçib və yerli hesablamalara görə, onların sayı təxminən 120-yə çatıb. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, bir vaxtlar yerli təbiətin mənzərəli bir hissəsi hesab edilən bu ərazi indi gündəlik münaqişə mənbəyinə çevrilib.Ərazidə aktiv şəkildə çoxalan tovuz quşları yol hərəkəti problemlərinə, avtomobillərə ziyan dəyməsinə və sakinlərin yuxusuz gecələrinə səbəb olub. Yaz xüsusilə çətin bir dövr hesab olunur, çünki quşların yüksək səslə cütləşmə səsləri sözün əsl mənasında insanların yatmasına mane olur.Vəziyyət yerli icmanı iki düşərgəyə bölüb. Bəziləri tovuz quşlarının təbiətin...
14 May 2026, 11:00
İranın xarici işlər naziri İsraillə "sui-qəsd" edən ölkələri təhdid etdi
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi İsraillə "sui-qəsdə girən" dövlətlərin məsuliyyəti barədə xəbərdarlıq edib.Citypost.az xəbər verir ki, Əraqçi X sosial şəbəkədə yazıb: "Böyük İslam millətinə, İran millətinə qarşı düşmənçilik axmaq bir macəradır. Bu halda İsraillə sui-qəsd bağışlanmazdır. İsraillə parçalanma yaratmaq üçün sui-qəsdə girənlər məsuliyyətə cəlb olunacaqlar".Onun sözlərinə görə, "Netanyahu artıq İran təhlükəsizlik xidmətlərinin rəhbərliyimizə uzun müddətdir çatdırdığı məlumatları açıq şəkildə açıqlayıb".Əli...
14 May 2026, 10:59
