ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
7622
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
II İlya 22 martda dəfn olunacaq
Bütün Gürcüstanın Katolikos-Patriarxı II İlya 22 martda Tbilisidəki Sioni Katedralında dəfn olunacaq.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan mediası məlumat yayıb.Sioni Katedralında dəfn edilmək II İlyanın şəxsi arzusu olub. Dəfn mərasimində xarici nümayəndə heyətlərinin iştirakı da gözlənilir.II İlya 17 mart axşamı mədə qanaması səbəbindən bir gecə əvvəl yerləşdirildiyi Tbilisi klinikasında vəfat edib. Ölkənin ən yaxşı mütəxəssislərindən ibarət həkimlər qrupu onu xilas edə bilməyiblər.Patriarxın ölümü ilə əlaqədar Gürcüstanda matəm günü elan edilib.II İliya 1977-ci ildə Bütün Gürcüstanın Katolikos-Patriarxı seçilib....
18 Mart 2026, 18:00
NATO Adanada əlavə "Patriot" zenit-raket kompleksi yerləşdirir
Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatı (NATO) "İncirlik" hərbi bazasının yerləşdiyi Adana əyalətində Türkiyənin ərazisini potensial hava təhlükəsindən qorumaq üçün "Patriot" zenit-raket kompleksi (ZRK) yerləşdirir.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb.Bildirilib ki, "Patriot" ZRK NATO-nun Almaniyadakı Müttəfiqlərin Hava Komandanlığı (AİRCOM) tərəfindən Adanada əlavə olaraq yerləşdirilir.Qeyd edək ki, NATO bundan əvvəl Malatyada Türkiyənin ərazisini potensial hava təhlükəsindən qorumaq üçün "Patriot" zenit-raket kompleksi yerləşdirib.Xatırladaq ki, İrandan müxtəlif vaxtlarda Türkiyə hava məkanına daxil olan üç raket NATO hava hücumundan müdafiə qüvvələri tərəfindən zərərsizləşdirilib.ABŞ və İsrail fevralın 28-də İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlayıb. Nəticədə İranın ali rəhbəri ayətullah Əli Xamenei və...
18 Mart 2026, 17:56
Rza Pəhləvini İranın qanuni lideri kimi tanımağa çağırdılar
Avstraliyada Baş naziri Entoni Albanese İranın son şahı Məhəmmədrza Pəhləvinin oğlu Rza Pəhləvini ölkənin lideri kimi tanımağa çağırılıb.Teleqraf xəbər verir ki, baş nazirə ünvanlanan məktub Avstraliyada yaşayan 750-dən çox iranlı tərəfindən imzalanıb.Məktubda Entoni Albanese Rza Pəhləvini İranın qanuni keçid lideri kimi tanımağa çağırılıb.Həmçinin onlar Avstraliya hökumətindən “Şir və Günəş” bayrağını İranın milli simvolu kimi tanımasını xahiş ediblər.
18 Mart 2026, 17:28
Çinli turistlərin Yaponiyaya səfərləri ardıcıl üçüncü aydır azalır.
Çinli turistlərin Yaponiyaya səfərləri ardıcıl üçüncü aydır azalır.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir, rəsmi məlumatlara görə, fevral ayında Yaponiyaya gələn çinli turistlərin sayı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 45,2 faiz azalıb. Bu azalma Yaponiya və Çin arasında davam edən diplomatik gərginlik fonunda qeydə alınıb.Məlumata əsasən, əvvəlki illərdə Çin Yaponiyaya ən çox turist göndərən ölkə olub. Lakin son aylarda bu göstərici azalıb və Cənubi Koreya turist sayına görə Çini ötüb.Turizm qurumlarının açıqlamasına görə, fevral ayında ümumilikdə bir sıra ölkələrdən gələn turist axınında artım müşahidə edilsə də, Çinli ziyarətçilərin sayı azalmağa davam edir. Bəzi yerli otellər də Çinli qonaqların sayında kəskin...
18 Mart 2026, 14:57
Fenomen meymun əsl sevgilisini tapdı
Yaponiyada yerləşən İtikava Şəhər Zooparkındə yaşayan Panç adlı kiçik makakanın hekayəsi sosial şəbəkələrdə böyük maraq doğurub.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, anası tərəfindən tərk edilən Panç uzun müddət zoopark əməkdaşlarının verdiyi yumşaq oyuncağa sarılaraq təsəlli tapıb. Bu səbəbdən o, internet istifadəçiləri arasında xüsusi rəğbət qazanıb.Son günlər isə Pançın həyatında müsbət dəyişikliklər müşahidə olunur. O, Momo-çan adlı dişi meymunla yaxın münasibət quraraq birlikdə oynayıb, qucaqlaşıb və hətta “öpüşərkən” görüntülənib. Bu anları əks etdirən videolar qısa zamanda viral olub.Zoopark əməkdaşlarının sözlərinə görə, Panç artıq digər meymunlarla da daha yaxşı ünsiyyət qurmağa başlayıb və əvvəlki kimi oyuncağına bağlılığı azalıb. Bu isə onun...
18 Mart 2026, 14:40
İsrailin Livandakı hücumları nəticəsində jurnalist həlak olub
Livandakı radikal Hizbullah hərəkatı ilə əlaqəli Əl-Manar TV, siyasi proqram direktorunun Beyrutun mərkəzində İsrailin hücumu nəticəsində öldürüldüyünü açıqladı. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Kanalın siyasi proqram direktoru Məhəmməd Şeri həyat yoldaşı ilə birlikdə öldürülüb. Uşaqları və nəvələri yaralanaraq xəstəxanaya yerləşdirilib.Məlumat üçün bildirək ki, Şeri Livanda tanınmış jurnalist idi və uzun illər televiziya aparıcısı olub.ABŞ və İsrailin 28 fevralda İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlamasından dərhal sonra Livanda fəaliyyət göstərən İranyönlü radikal Hizbullah hərəkatı İsrail tərəfinə hücumlar etdi. Bunun ardınca İsrailin Livana qarşı hərbi əməliyyatları başladı.Livan Səhiyyə Nazirliyi Hizbullaha qarşı yeni döyüşlərin başlamasından bəri İsrailin hücumlarında 880-dən çox insanın öldüyünü,...
18 Mart 2026, 14:20
