ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
7661
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İraq hava məkanını bu tarixə qədər bağlayıb
İraqın aviasiya orqanları ölkənin hava məkanının bağlı qalma müddətini ən azı bazar gününə qədər uzadıb.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə TASS-a mənbə məlumat verib."Hava məkanının bağlı qalma rejimi 22 mart saat 09:00-a qədər uzadılıb", - o deyib.Mənbə qeyd edib ki, İraq üzərində hava məkanı fevralın 28-də günün birinci yarısında ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatı səbəbindən bağlanıb.Qeyd edək ki, fevralın 28-dən bu günə qədər İran, Küveyt və Bəhreynin hava məkanı tam, Qətərin hava məkanı isə qismən bağlıdır....
19 Mart 2026, 15:47
ABŞ vətəndaşlarına Səudiyyə Ərəbistanını tərk etməyə çağırıb
ABŞ vətəndaşlarına Səudiyyə Ərəbistanını tərk etməyə çağırıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə məlumat ABŞ-ın Səudiyyə Ərəbistanındakı səfirliyinin “X” səhifəsində yerləşdirilib.“ABŞ vətəndaşlarına tövsiyə olunur ki, Səudiyyə Ərəbistanını ticarət reysləri ilə təhlükəsiz şəkildə tərk etsinlər”, - məlumatda qeyd edilib.Səfirlik ABŞ vətəndaşlarını ölkəni hava yolu ilə tərk etməyi tövsiyə edib. (APA)
19 Mart 2026, 14:03
DİN bayramla bağlı Qarabağa səfər edənlərə müraciət edib
Daxili İşlər Nazirliyi Novruz və Ramazan bayramlarını Qarabağda qeyd edənlərə müraciət edib.DİN-dən Citypost.az-a verilən məlumata görə, müraciətdə deyilir:"Novruz və müqəddəs Ramazan bayramlarını Qarabağda qeyd edən, tətil günlərində işğaldan azad olunmuş ərazilərə səfər edən əziz soydaşlarımız və ölkəmizin xarici qonaqları! Bayram günlərinin şən əhval-ruhiyyədə və əmin-amanlıq şəraitində keçməsi üçün polis əməkdaşları gücləndirilmiş iş rejimində xidmət aparır, təhlükəsizliyin təmin edilməsi məqsədilə bütün zəruri tədbirləri həyata keçirirlər. Vətəndaşlar isə məsuliyyətli davranışları ilə bu sabitliyi daha da möhkəmləndirə bilərlər. Qarabağa sərbəst və maneəsiz səfər etmək üçün əvvəlcədən müvafiq portalda qeydiyyatdan keçmək vacibdir. Şəxsi minik avtomobili ilə səfər edən şəxslər müəyyən olunmuş marşrutlardan kənara çıxmamalıdırlar....
19 Mart 2026, 12:15
Tramp İranın ən böyük qaz yatağını məhv etməklə hədələyir
Tramp İranın Cənubi Pars qaz yatağını partlatmaqla hədələdiCitypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp İranı, Qətərdəki enerji obyektlərinə zərbələri dayandırmasa, Cənubi Pars qaz yatağını kütləvi şəkildə partlatmaqla hədələyib. Qeyd edək ki, Tehran son həftələr İsrailin hücumlarına cavab olaraq Körfəz enerji obyektlərinə raket və dron hücumları həyata keçirib.Əli
19 Mart 2026, 12:08
İraq silahlı qruplaşması ABŞ səfirliyinə hücumlara 5 günlük fasilə verib
“Kətaib Hizbullah” ABŞ səfirliyinə hücumları beş gün dayandıracağını açıqladıCitypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, İraqda fəaliyyət göstərən “Kətaib Hizbullah” qrupunun üzvləri 19 mart səhərindən etibarən ABŞ-ın Bağdaddakı səfirliyinə hücumları beş gün müddətinə dayandıracaqlarını bəyan ediblər. “Əl-Cəzirə”nin məlumatına görə, qrupun təhlükəsizlik rəisi Əbu Mücahid əl-Əsəf bildirib ki, fasilə müəyyən şərtlərə bağlıdır.Bəyanatda qeyd olunub ki, Sionist təşkilatı Beyrutun cənub ətrafında bombardmanları dayandırmalı, Bağdadda və digər əyalətlərdə yaşayış məntəqələrini hədəfə almamalıdır, ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin agentləri isə vəzifələrindən geri çəkilməməlidir. Əl-Əsəf tələblərin yerinə yetirilməməsi halında beş günlük müddətdən sonra hücumların artacağını vurğulayıb.Son günlərdə ABŞ-ın Bağdaddakı səfirliyi və Beynəlxalq Hava Limanındakı logistika mərkəzi...
19 Mart 2026, 12:01
Avstriyalı qadının diri-diri basdırıldığı məlum oldu
Avstriyada 32 yaşlı Stefani Payperin ölümü ilə bağlı şok detallar üzə çıxıb. Səlahiyyətlilər bildirirlər ki, Payperin keçmiş sevgilisi Patrik M. onu öldürəndən sonra cəsədini çamadana qoyub basdırmağa çalışıb, lakin qadının hələ də sağ ola biləcəyi ehtimalı var.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Müstəntiqlər qeyd edirlər ki, Payper çamadandan qaçmağa çalışarkən üzündə xəsarətlər alıb və tabut kimi istifadə olunan çamadanın içində boğularaq öldürülmüş ola bilər. Onun cəsədi təxminən bir həftə sonra Sloveniyadakı meşəlik ərazidə tapılıb.Payper sonuncu dəfə 23 noyabrda Milad şənliyində görülüb və dostuna binadakı qorxunc bir şəxsdən həyəcan verici mesajlar göndərib. Patrik M. cinayəti etiraf edib, hadisə zamanı kokain...
19 Mart 2026, 11:59
