ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
6661
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Əskişəhərdə İrana hücumlara etiraz ediblər
Türkiyənin Əskişəhər şəhərində Əmək Partiyası (EMEP) üzvləri ABŞ və İsrailin İrana hücumlarına etiraz aksiyası keçirib. Citypost.az Türkiyə mətbuatına istinadən xəbər verir ki, EMEP Əskişəhər Vilayət sədri Ceren Kökoğlu bildirib ki, ABŞ-ın “İran rejimini dəyişdirmək” iddiaları yalnız xalqı aldatmaq məqsədi daşıyır və həqiqətən rejimlər işçi sinfi və xalq tərəfindən dəyişdirilir.C.Kökoğlu əlavə edib ki, əvvəlki ABŞ müdaxilələri (İraq, Liviya, Əfqanıstan) xalqa azadlıq gətirməyib, əksinə ölüm, yoxsulluq və zorakılığı artırıb. ABŞ və İsrailin əməliyyatlarını “imperialist təcavüz” adlandıran partiya rəsmisi vurğulayıb ki, İranda baş verənlər də eyni məqsədə xidmət edir: ölkələrin Amerika maraqlarına uyğunlaşmasını təmin etmək....
02 Mart 2026, 13:21
Reuters: Qrenlandiya seçkiləri müstəqillik gərginliyini önə çıxarır
Qrenlandiya seçkiləri Danimarka ilə münasibətlərin gələcəyinə işıq tutacaqCitypost.az “Reuters“ xəbər agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Danimarkada keçiriləcək parlament seçkilərində Qrenlandiyanın səsverməsi müstəqillik və Kopenhagenlə əlaqələrin əhval-ruhiyyəsini göstərən barometr rolunu oynayacaq.Qrenlandiyanın hakim koalisiyası praqmatik yanaşaraq uzunmüddətli müstəqillik və Danimarkanın əsas tərəfdaş kimi tanınmasını müdafiə edir. Müxalifətdəki Naleraq partiyası isə sürətli müstəqillik üçün mübarizə aparır və Danimarkanın təsirini tənqid edir.Analitiklər bildirir ki, ABŞ-ın siyasəti Nuuk-Kopenhagen əməkdaşlığını gücləndirə bilər, lakin eyni zamanda müstəqillik məsələsində yaranan bölünmədən istifadə etməyə imkan yaradır. Hesabatlarda soyqırım və kontrasepsiya qalmaqalları kimi mövzular da seçkilərə təsir göstərə bilər.Əli...
02 Mart 2026, 13:16
Fransada çeçen qadının qətli etirazlara səbəb olub
Fransanın cənubundakı Nitsa şəhərində çeçen qadının qətli yerli çeçen icmasında etirazlara yol açıb. Citypost.az Fransa mətbuatına istinadən xəbər verir ki, hadisə qadınları adətən susmağa məcbur edən patriarxal ənənələrə qarşı çıxmağa sövq edib.Qəzzada baş verən dağıntılar fonunda, fələstinli məşqçi qadınlar və qızlar müharibə zonasında yaşamanın travması ilə mübarizə aparmaq üçün boks dərsləri keçirirlər.Üstəlik, Keniyada döş xərçəngindən sağ çıxmış bir qadın sənətkarlıq bacarıqlarından istifadə edərək digər xəstələrə toxunmuş döş protezi ilə kömək edir....
02 Mart 2026, 13:10
Vadeful : Almaniya İrana qarşı hərbi əməliyyatlarda fəal iştirak etməyəcək
Almaniya İrana qarşı hərbi əməliyyatlara qatılmayacaq, amma əsgərlərini qoruyacaqCitypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Almaniyanın xarici işlər naziri Yohan Vadeful martın 2-də bildirib ki, ölkə İrana qarşı hərbi əməliyyatlarda fəal iştirak etməyəcək. Deutschlandfunk radiosuna açıqlamasında Vadeful əlavə edib ki, Almaniyanın münaqişədə iştirak etmək niyyəti yoxdur və mövcud hərbi resurslar da kifayət deyil.Lakin nazir vurğulayıb ki, "əsgərlərimiz hücuma məruz qaldıqları təqdirdə özlərini müdafiə edəcəklər". Almaniya silahlı qüvvələrinin məlumatına görə, bölgədə gərginliyin artması fonunda İordaniya və İraqdakı hərbi bazalar hədəfə alınıb. Xüsusilə İraqın şimalındakı Ərbil və İordaniyanın Əl-Əzrak bölgələrindəki bazalara hücumlar qeydə alınıb.Turan...
02 Mart 2026, 13:06
İranla münaqişə bitkoinin qiymətinə necə təsir edir?
İran ətrafında artan geosiyasi gərginlik fonunda Bitcoin qiyməti möhkəmliyini qoruyurCitypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, CoinGecko məlumatına görə, 2 mart 2026-cı il səhəri BTC 66.600 dollar səviyyəsində ticarət olunur və həftəlik 2,8% enişlə məhdudlaşıb. Həftəsonu 63.000 dollara düşsə də, tezliklə bərpa olunub.Ekspertlər bildirir ki, bazarlar qeyri-müəyyənliyi sevmir və münaqişənin lokal qalacağı görünəndə tələb sürətlə geri dönüb. Bitcoin fyuçerslərinin mənfi maliyyələşməsi (-6%) uzun mövqelər üçün əlverişli mühit yaradır.Neft və qızıl qiymətləri yüksəlir: Brent 80 dollar/barel, qızıl isə 5.388 dollar/troya unsiyası civarındadır. Bununla belə, bazar iştirakçıları geosiyasi risk mükafatlarının təhlükə aradan qalxdıqca sürətlə azalacağını bildirir.ABŞ spot Bitcoin ETF-lərinə 506 milyon dollarlıq...
02 Mart 2026, 13:03
İsrail müdafiə naziri: Hizbullah lideri Naim Qassem hədəfimizdədir
Hizbullah lideri Naim Qassem İsrailin hədəfindədir.APA İsrail mediasına istinadən xəbər verir ki, bunu İsrailin müdafiə naziri İsrael Katz deyib.İsrail Müdafiə Qüvvələri (IDF) Hizbullahın ağır qiymət ödəyəcəyi ilə bağlı xəbərdarlıq edib.
02 Mart 2026, 12:29
