ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
10460
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
KİV: Erməni Apostol Kilsəsinə qarşı yeni zərbə hazırlanır
Ermənistanın “Hraparak” nəşri iddia edib ki, ölkənin baş naziri Nikol Paşinyan Erməni Apostol Kilsəsinə qarşı yeni mərhələ üzrə plan hazırlayır.Citypost.az qəzetə istinadən xəbər verir ki, planın növbəti mərhələsində Erməni Apostol Kilsəsinin maliyyə imkanlarına xaricdə zərbə vurulması nəzərdə tutulur. Bildirilir ki, dünyanın müxtəlif ölkələrində yerləşən kilsə yeparxiyalarına məxsus təxminən 600 daşınmaz əmlak və müxtəlif fondlara qarşı hüquqi proseslərin başladılması planlaşdırılır.Məlumata əsasən, bu məqsədlə diaspor nümayəndələrinin cəlb olunması və müxtəlif ölkələrdə məhkəmə iddialarının qaldırılması nəzərdə tutulur. Qəzet iddia edir ki, ilkin mərhələdə məlumat toplama işləri aparılır və əmlakların “qanunsuzluğuna” dair dəlillər araşdırılır.Eyni zamanda qeyd olunur ki, bu proses nəticəsində xaricdəki kilsə strukturlarının...
23 Aprel 2026, 11:52
İsrail prezidenti Livanla münasibətləri yaxşılaşdırmaq niyyətində olduğunu bildirib
İsrail prezidenti İshaq Hersoq Livanla münasibətlərin yaxşılaşdırılmasının və mehriban qonşuluq əlaqələrinin qurulmasının vacibliyini bildirib.Citypost.az TASS-a istinadən xəbər verrir ki,İsrailin Müstəqillik Günü münasibətilə diplomatlar üçün keçirilən qəbulda çıxış edən Hersoq Beyruta səfər etmək və livanlılarla dostluq münasibətləri qurmaq arzusunu ifadə edib.O qeyd edib ki, məqsəd Yaxın Şərqdə münaqişələr deyil, sülh və əməkdaşlıq mühitinin formalaşmasıdır. Hersoq həmçinin vurğulayıb ki, İsrail və Livan arasında sülhə nail olunması üçün danışıqlara dəstək verir, lakin bunun üçün İsrailin təhlükəsiz sərhədlərinin təmin olunması vacibdir.Eyni zamanda Livan prezidenti Cozeph Aun da atəşkəs və sabitliklə bağlı danışıqların davam etdiyini bildirib və ölkədə daxili sabitliyin qorunmasının “qırmızı xətt” olduğunu qeyd...
23 Aprel 2026, 11:49
ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki qoşunları tam döyüş hazırlığı vəziyyətinə gətirilib
Yaxın Şərqdə yerləşdirilən ABŞ qoşunlarının tam döyüş hazırlığı vəziyyətinə gətirildiyini açıqlayıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir i, Qurumun rəsmi saytında yayımlanan videoda bildirilir ki, ABŞ qüvvələri İranla atəşkəs rejimi dövründən istifadə edərək yenidən qruplaşma, təchizatın bərpası və əməliyyat hazırlığının gücləndirilməsi ilə məşğuldur.CENTCOM komandiri admiral Bred Kuper videomüraciətində bildirib ki, hazırda əsas diqqət taktika, metod və prosedurların təkmilləşdirilməsinə yönəlib və ABŞ ordusu yüksək uyğunlaşma qabiliyyəti ilə fərqlənir.Eyni zamanda Donald Tramp “Truth Social” platformasında açıqlama verərək atəşkəsin İranın təkliflər təqdim etməsinə qədər uzadıldığını bildirib. O, həmçinin İran üzərində dəniz blokadasının davam etdiyini və ABŞ qüvvələrinin tam hazırlıq vəziyyətində saxlanıldığını vurğulayıb.Əli...
23 Aprel 2026, 11:47
Britaniyalı dalğıclar Hörmüz boğazında mina təmizləməyə hazırlaşırlar
Britaniya Müdafiə Nazirliyi Hörmüz boğazında mina təmizləmə əməliyyatlarına hazırlıq gördüyünü açıqlayıb.Citypost.az Politico-ya istinadən yaydığı məlumata görə, Kral Dəniz Qüvvələrinin mina təmizləmə üzrə ixtisaslaşmış dalğıcları və pilotsuz sistemləri zərurət yaranacağı halda bölgəyə cəlb olunmaq üçün hazır vəziyyətə gətirilib.Böyük Britaniya həmçinin boğazın təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün nəzərdə tutulan çoxmillətli missiya çərçivəsində muxtar minaaxtaran sistemlər təqdim edəcəyini təsdiqləyib.Qeyd olunur ki, London bu addımı ilə Donald Tramp administrasiyasına Fars körfəzində strateji əhəmiyyət daşıyan ticarət marşrutlarının qorunmasına töhfə vermək niyyətini nümayiş etdirir.“The Washington Post” isə anonim mənbələrə istinadən yazıb ki, Pentaqon Konqresə Hörmüz boğazında mina təmizləmə əməliyyatlarının altı aya qədər davam edə biləcəyi barədə məlumat...
23 Aprel 2026, 11:43
ABŞ İranın dəniz blokadası dövründə 31 gəmini geri qaytarıb
ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) İrana qarşı həyata keçirilən dəniz əməliyyatları çərçivəsində 31 gəminin geri qaytarıldığını açıqlayıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, CENTCOM-ın “X” platformasında yayılan məlumatına görə, əməliyyat İrana qarşı tətbiq olunan dəniz blokadası çərçivəsində həyata keçirilib və ABŞ qüvvələri İran limanlarına daxil olan və ya oradan çıxan 31 gəmiyə geri qayıtmaq və ya limana dönmək əmri verib.Qeyd olunur ki, ABŞ və İsrail 28 fevralda İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başladıqdan sonra bölgədə gərginlik artıb. 7 apreldə ABŞ prezidenti Donald Tramp İranla iki həftəlik atəşkəs elan edib.İran mənbələrinin məlumatına görə, 40 günlük müharibə dövründə ABŞ-İsrail hücumları nəticəsində 3 375 nəfər...
23 Aprel 2026, 11:22
İran Hörmüz boğazında nəzarəti gücləndirir
İran Hörmüz boğazında nəzarəti sərtləşdirərək iki gəmini ələ keçirib.“Reuters“ xəbər verir ki, bu addım ABŞ Prezidenti Donald Trampın hücumların qeyri-müəyyən müddətə dayandırıldığını elan etməsindən sonra atılıb.Qeyd edək ki, iki həftə əvvəl əldə olunmuş atəşkəsin müddətinin bitməsinə baxmayaraq, onun uzadılıb-uzadılmadığı qeyri-müəyyən olaraq qalır.Tramp administrasiyası atəşkəsi uzatmaq niyyətini açıqlasa da, İran rəsmiləri bu qərarla razılaşdıqlarını təsdiqləməyiblər.Xatırladaq ki, Tehran ABŞ-ın İranın dəniz ticarətinə qarşı tətbiq etdiyi blokadanı tənqid edib və bunun müharibə aktı kimi qiymətləndirildiyini bildirib. İran parlamentinin sədri Mohammad Baqer Qalibaf qeyd edib ki, blokada aradan qaldırılmadan tam atəşkəs mümkün deyil....
23 Aprel 2026, 09:32
