ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
10794
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Kreml 9 May paradı atəşkəsinin tarixlərini qərar qəbul edilən kimi açıqlayacaq
Kreml 9 May paradı atəşkəsinin tarixlərini qərar qəbul edilən kimi açıqlayacaq.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bunu Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov bildirib.Ukrayna ilə 9 May paradı atəşkəsi təklifi ilə bağlı danışan Kreml sözçüsü qeyd edib ki, Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və ABŞ Prezidenti Donald Tramp telefon danışığı zamanı münaqişələrin həlli səylərində vasitəçilik etməyə davam etmək barədə razılığa gəliblər, lakin hələlik yeni danışıqlar və ya səfərlər üçün konkret tarixlər yoxdur.Peskov vurğulayıb ki, "9 May xüsusi bir bayramdır, ona görə də Rusiyanın təklif etdiyi atəşkəs kimi humanitar təşəbbüslər olduqca aktualdır".Onun sözlərinə görə, Rusiyanın 9 May paradında atəşkəs elan etməsinə Kiyevdən...
30 Aprel 2026, 17:23
Dağıstan və Çeçenistanda sel fəlakəti nəticəsində 9 minə yaxın ev zərər çəkib
Dağıstanda (Rusiya) şiddətli leysanın səbəb olduğu sellər və torpaq sürüşmələri nəticəsində təxminən 8 min ev zərər çəkib."Report" "İnterfaks"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Dağıstanın rəhbəri Sergey Melikov bildirib."Ümumilikdə Dağıstanda fövqəladə hal nəticəsində 8 minə yaxın ev zədələnib. Müayinələrin nəticələrinə görə, 3,5 mindən çox ev gələcəkdə kompensasiya ödənişləri üçün zəruri olan zonaya düşə bilər. 426 yaşayış evinin tamamilə dağılması təsdiqlənib. 1 109-dan çox ev əsaslı təmir olunmalıdır, onların yoxlanılması hələ də davam edir", - o deyib.Onun sözlərinə görə, zədələnmiş evlərin müəyyən hissəsinin müvafiq normativ sənədləri yoxdur."Rusiya prezidentinin tapşırığı ilə hazırda qiymətləndirmə aparırıq, zərərçəkənləri kompensasiya ödənişləri ilə təmin etməyə imkan verəcək...
30 Aprel 2026, 17:10
Ukrayna ordusu Permdəki neft infrastrukturuna yenidən dron zərbəsi endirib
Ukrayna ordusu Permdəki neft infrastrukturuna yenidən dron zərbəsi endirib.Ukrayna mediasının xəbərinə görə, “Lukoyl-Permnefteorqsintez” müəssisəsi vurulub.Məlumata görə, bu, Rusiyanın ən iri neft emalı zavodlarından biridir və “Lukoyl” sistemində əsas həlqələrdən hesab olunur.Xatırladaq ki, dünən Perm yaxınlığında neft nasos stansiyasına hücum edilib.
30 Aprel 2026, 16:55
İsrail Livanın cənubuna zərbə endirib: ölənlər və yaralananlar var
İsrail Livanın cənubuna hücum edib, nəticədə ən azı doqquz nəfər həlak olub, yeddi nəfər yaralanıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə Livanın NNA milli informasiya agentliyi məlumat yayıb.Məlumata görə, Cebçit şəhərinə hücum nəticəsində yaşayış evi dağılıb, üç nəfər ölüb, yeddi nəfər yaralanıb.Tul şəhərində dörd nəfər həlak olub, altı nəfər yaralanıb. Həmçinin yaşayış evi zədələnib. Bundan başqa, Haruf şəhərində iki nəfər ölüb, hücum nəticəsində yaşayış evi dağıdılıb....
30 Aprel 2026, 16:43
Xamenei: ABŞ-nin Hörmüz boğazında çöküşündən sonra yeni fəsil başlayır
İranın ali rəhbəri Müctəba Xamenei hesab edir ki, ABŞ Yaxın Şərqdəki əməliyyatında "çöküş yaşayıb" və bunun sayəsində Hörmüz boğazında "yeni fəsil açılıb"."Report" xəbər verir ki, bu barədə dövlət mediasının da yaydığı Xameneinin bəyanatında bildirilib.O, həmçinin qeyd edib ki, ABŞ-nin və onun hərbi bazalarının regionda mövcudluğu qeyri-sabitlik amilidir, ABŞ hərbi obyektləri isə öz təhlükəsizliyini təmin etmək iqtidarında deyil. Vurğulanıb ki, Fars körfəzi regionunun gələcəyi kənar müdaxilə olmadan region ölkələrinin inkişafı ilə bağlı olmalıdır.Bəyanatda bildirilib ki, xarici qüvvələrin regionda yeri yoxdur, baş verən proseslər isə Yaxın Şərqdə və dünyada yeni nizamın formalaşmasının başlanğıcı kimi təqdim olunur....
30 Aprel 2026, 16:15
Peskov: Atəşkəs tarixləri hələ müəyyənləşməyib
Kreml Qələbə günü münasibətilə mümkün atəşkəsin hansı tarixləri əhatə edəcəyinə dair qərarın hələ verilmədiyini açıqlayıb.Modern.az xəbər verir ki, bunu Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov bildirib.Onun sözlərinə görə, atəşkəsin konkret tarixlərini Vladimir Putin müəyyən edəcək və hazırda bu məsələ ilə bağlı yekun qərar yoxdur.Peskov qeyd edib ki, Moskva Qələbə günü ilə bağlı atəşkəs təşəbbüsünə dair Kiyevdən hələlik heç bir reaksiya eşitməyib.O, həmçinin bildirib ki, Putinlə ABŞ-nin keçmiş prezidenti Donald Tramp arasında tək bir telefon danışığının qlobal vəziyyəti yaxşılaşdırması mümkün deyil, çünki dünyada münaqişələrin səviyyəsi yüksəkdir.Kreml rəsmisi əlavə edib ki, Rusiyada ÜDM-in azalması gözlənilən prosesdir.Peskov vurğulayıb ki, Moskva İranın nüvə proqramı...
30 Aprel 2026, 14:14
