ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
24692
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Qayınanasını öldürən şəxs 12 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib
Belçikada Nikolas Ullens qayınanası Myriam Lechieni qətlə yetirməkdə təqsirli bilinərək 12 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. Nivelles Ağır Cinayətlər Məhkəməsi hökmü noyabrın 4-də elan edib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Belçika mətbuatı məlumat yayıb.Məhkəmə münsiflər heyətinin bir sıra yüngülləşdirici halları nəzərə aldığını bildirib. Bununla yanaşı, prokurorluğun Nikolas Ullensin dərhal həbs olunması ilə bağlı vəsatəti təmin edilməyib.Qeyd edək ki, hadisə 2023-cü il martın 29-da Lasne şəhərində baş verib. Ullens qayınanası Myriam Lechieni öz villasındakı evində qətlə yetirib. Məhkəmə hökmü elan edilərkən təqsirləndirilən şəxs göz yaşlarını saxlaya bilməyib. Onun həyat yoldaşı və mərhumun yaxınları da məhkəmə zalında emosional anlar yaşayıblar.Bundan əlavə, Nikolas...
05 Noyabr 2026, 00:47
Əkrəm Həsənov: “Tramp əvvəlki kimi qoçuluq edə bilməyəcək”
Hüquqşünas Əkrəm Həsənov ABŞ-da keçirilən seçkilərin nəticələrinin Prezident Donald Trampın siyasi imkanlarına təsiri barədə fikirlərini bölüşüb.Citypost.az xəbər verir ki, hüquqşünas sosial şəbəkə hesabında paylaşım edərək Trampın Konqresin hər iki palatasına nəzarəti itirdiyini bildirib.Əkrəm Həsənovun fikrincə, bu nəticələr Donald Trampın gələcək fəaliyyətində müəyyən məhdudiyyətlər yaradacaq. O qeyd edib ki, ABŞ prezidenti bundan sonra da öz bildiyini etməyə çalışsa da, əvvəlki kimi sərbəst hərəkət edə bilməyəcək.Hüquqşünas paylaşımında Trampın siyasi davranışını sərt ifadələrlə tənqid edərək onun Konqresin hər iki palatasına nəzarəti itirməsinin siyasi manevr imkanlarını zəiflədəcəyini vurğulayıb.“Özbaşınalıq edəcək yenə, əlbəttə. Amma əvvəlki kimi qoçuluq edə bilməyəcək”, – deyə Əkrəm Həsənov bildirib.Turan ...
05 Noyabr 2026, 00:39
Avstraliyanın məşhur ticarət şəbəkəsi iflas təhlükəsi ilə üz-üzədir
Avstraliyanın 188 illik tarixə malik məşhur univermaq şəbəkəsi “David Jones” fəaliyyətini dayandırmaq təhlükəsi ilə qarşılaşıb. Şirkətin rəhbərliyi və sahibi “Anchorage Capital Partners”ın könüllü idarəetməyə keçidlə bağlı qərarını cümə axşamı səhər açıqlaması gözlənilir.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Yeni Zelandiyanın 1News telekanalı məlumat yayıb.Məlumata görə, şirkətin rəhbərliyi noyabrın 4-də axşam saatlarında böhran iclası keçirib. Qərarın verilməsinə əsas səbəblərdən biri ticarət mərkəzlərinin sahibləri ilə icarə məsələsində yaranan fikir ayrılıqlarıdır. “David Jones” sentyabr ayından etibarən icarə haqqını ödəməyib və bu səbəbdən müqavilə öhdəliklərini pozmuş vəziyyətə düşüb.Şirkətin ən böyük icarədarı olan “Scentre Group”un rəhbəri Elliott Rusanow bildirib ki, “Anchorage Capital Partners”a mağazaların fəaliyyətini davam...
05 Noyabr 2026, 00:27
Yeni Zelandiyada prostat xərçənginin müalicəsində yeni üsul tətbiq olunacaq
Yeni Zelandiyanın Gisborne şəhərində prostat xərçənginin müalicəsi üçün MRT nəzarəti altında həyata keçirilən yeni tibbi prosedura başlanılır. Bu üsul Avstraliya və Yeni Zelandiyanı əhatə edən regionda ilk dəfə tətbiq olunur.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Yeni Zelandiyanın 1News telekanalı məlumat yayıb.Məlumata görə, Mātai Tibbi Tədqiqat İnstitutu tərəfindən tətbiq ediləcək metod ultrasəs enerjisindən istifadə etməklə prostat vəzindəki xərçəng toxumasının dəqiq şəkildə qızdırılaraq məhv edilməsini nəzərdə tutur. Prosedur zamanı MRT cihazı həm müalicənin istiqamətləndirilməsi, həm də prosesə nəzarət üçün istifadə olunur. Bununla yalnız hədəflənmiş toxumaya müdaxilə edilməsi təmin edilir.Yeni müalicə üsulu xərçəngin erkən mərhələdə aşkarlandığı və hələ prostat vəzinin hüdudlarından kənara yayılmadığı...
05 Noyabr 2026, 00:13
Ermənistanda müxalifətçi Tsarukyanın həbs müddəti daha 3 ay uzadıla bilər
Müxalif "Çiçəklənən Ermənistan" partiyasının lideri Qaqik Tsarukyanın işi üzrə prokuror məhkəmədən onun həbs müddətinin daha 3 ay uzadılmasını xahiş edib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan mediası məlumat yayıb.Bu, alternativ qətimkan tədbirlərinin təqsirləndirilən şəxsə münasibətdə Cinayət-Prosessual Məcəllənin tələblərini təmin edə bilməməsi ilə izah edilir.Tsarukyanın vəkili Yerem Sarkisyan qeyd edib ki, prokurorlar bütün təqsirləndirilən şəxslərə münasibətdə eyni arqumentləri gətirirlər. Bu baxımdan o, məhkəmədəki müzakirəni sırf formal prosedur adlandırıb."Prokurorlar Tsarukyanın istintaqa necə mane ola biləcəyini deməlidirlər ki, biz də əks-arqumentlər təqdim edə bilək", - o qeyd edib.Tsarukyan Ermənistan-İran Ticarət Palatasının fəaliyyəti ilə bağlı 2022-2024-cü illərdəki hadisələr üzrə 21 milyon dollar məbləğində dələduzluqda...
04 Noyabr 2026, 18:36
Rusiya TDT-yə üzv ola bilər? - Türkiyə şərti açıqladı
Türkiyənin Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) sədr müavini Kürşad Zorlu Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayevin Moskvanın da Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) qoşulması ilə bağlı təklifə münasibət bildirib. “Qafqazinfo” xəbər verir ki, bu barədə K.Zorlu “Anadolu” agentliyinə müsahibəsində danışıb. O, təşkilatın 2021-ci ildə qəbul edilən nizamnaməsinə diqqət çəkərək üzvlük üçün əsas şərtlərdən birinin türk dillərindən və ya qohum dillərdən birinin yalnız ölkənin müəyyən bir bölgəsində deyil, bütün ölkə səviyyəsində dövlət dili və ya rəsmi yazışma dili olaraq qəbul edilməli olduğunu bildirib. Zorlu bu şərti qarşılayan dövlətlərin TDT-yə müşahidəçi üzv kimi müraciət edə biləcəyini deyib. Bununla belə, AKP-nin sədr müavini bu şərti qarşılamayan üçüncü ölkələrlə münasibətlərin...
04 Noyabr 2026, 16:28
