ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
12682
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Türkiyə XİN: Qlobal Sumud Donanmasının iştirakçıları Türkiyəyə gətiriləcəklər
İsrail qüvvələri tərəfindən saxlanılan Qlobal Sumud Donanmasının iştirakçıları Türkiyəyə gətiriləcəklər.AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyi (XİN) açıqlama yayıb.Məlumata əsasən, bu məqsədlə bu gün İsrailin Ramon hava limanına üç təyyarə reysi təşkil olunur. Təyyarələrin ümumi sərnişin tutumu 400 nəfərdən çoxdur. Təxliyə olunmaq istəyən donanma iştirakçılarının hamısının Türkiyəyə gətirilməsi mümkün olacaq. Xüsusi səfərləri icra edəcək bu təyyarələrin bu gün axşam saatlarında İstanbul hava limanına enməsi planlaşdırılır.Qeyd edək ki, İstanbula gətiriləcək fəallar arasında Türkiyə ilə yanaşı, digər ölkə vətəndaşları da var....
21 May 2026, 15:17
Paşinyan Rusiyaya səfərdən imtina etdi
Moskva İrəvandan Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyanın Avrasiya İqtisadi Birliyi (AİB) ölkələrinin liderlərinin görüşündə iştirak etməyəcəyi barədə rəsmi bildiriş alıb. Ermənistanı baş nazirin müavini Mqer Qriqoryan təmsil edəcək.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova brifinqdə bildirib.Diplomat Ermənistan hökuməti başçısının AİB-in iclasında iştirak etməməsinin faciə olmadığını deyib.“Belə hallar əvvəllər də olub, təkcə Ermənistan yox, AİB-ə üzv digər dövlətlərin nümayəndələri də müxtəlif səbəblərdən birlik orqanlarının işində iştirak etməyiblər. Bu cür hallar arzuolunan deyil, hamının can atdığı durum deyil, amma baş verir. Amma burada problem bir qədər fərqlidir. Görünür, bu, artıq sistem halını alır və...
21 May 2026, 14:38
Saakaşvili: Gürcüstanda vəziyyət tezliklə dəyişəcək
“Başladığımız mübarizəni sona çatdıracağıq, vəziyyət tezliklə dəyişəcək”.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bunu Gürcüstanın sabiq prezidenti Mixeil Saakaşvili deyib.“Mübarizənin ön cəbhəsindəyik, Gürcüstan bunun öhdəsindən gələcək. Gürcüstanın taleyi elədir ki, hər şey ilk dəfə burada baş verir. Mübarizəmizi sona qədər aparacağıq. Bu, gürcü xalqının taleyinə yazılıb”, - o bildirib.Mixeil Saakaşvili altı il əvvəl Ukraynadan Gürcüstana qayıdışına da diqqət çəkib:“Ətrafımda Rusiya agenturası var idi. Biri 2020-ci ildə mənə geri qayıtmağımı deyirdi, koordinatlarımı İvanişvili rejiminə ötürmüşdü. Mən gələndə qarşılamalı idi, amma gəlmədi və bütün məlumatlarımı ötürdü. Sonra başqa təxribatlarda iştirak etdi. Xəyanət olub və olacaq, əsas odur ki, məqsədimizə nail olaq”.Gürcüstanın sabiq prezidenti...
21 May 2026, 14:33
İranda 5,1 milyon insan yoxsulluqdan əziyyət çəkir
Yaxın Şərqdəki hərbi eskalasiyanın İran və Livanda yoxsulluğu artıraraq illərlə əldə olunan inkişaf göstəricilərini qısa müddətdə geriyə apardığı bildirilib.Modern.az xəbər verir ki, bunu BMT İnkişaf Proqramının (UNDP) Siyasət və Proqramlar Bürosunun nümayəndəsi Francine Pickup Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası (WUF13) çərçivəsində “Yaxın Şərq böhranı və onun qlobal mənzil və şəhərsalma sahəsinə təsirləri” adlı müzakirədə deyib.O bildirib ki, İran və Livan böhrandan ən çox zərər görən ölkələr sırasındadır, lakin bunun təsirləri yalnız həmin dövlətlərlə məhdudlaşmır:“Biz bu böhranın Yaxın Şərq, ərəb ölkələri və Asiya-Sakit okean regionunda yaratdığı dalğavari təsirləri görürük. İcma səviyyəsində vəziyyəti qiymətləndirmək və anlamaq vacibdir. Amma əsas məsələ...
21 May 2026, 14:20
Rəsmi Moskva: ABŞ Kuba rəhbərliyini təhdid və şantaj edir
Kuba ABŞ-ın kobud iqtisadi təzyiqinin obyekti olmağa davam edir.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bunu Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova bu gün keçirdiyi brifinqdə bildirilb.Onun sözlərinə görə, rəsmi Moskva suveren dövlətin daxili işlərinə kobud müdaxilə, hədə-qorxu, qanunsuz birtərəfli məhdudlaşdırıcı tədbirlərin, təhdidlərin və şantajın tətbiqini qətiyyətlə pisləyir."Bu son dərəcə çətin dövrdə qardaş Kuba xalqına ən fəal dəstəyimizi göstərməyə davam edəcəyik. Havana bu dəstəyin modallığı və digər prinsipial aspektləri barədə məlumatlandırılıb", - Rusiya XİN sözçüsü vurğulayıb....
21 May 2026, 13:25
Şoyqunun açıqlamasına Mizoyan cavab verdi
Ermənistan xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan Rusiyanın Təhlükəsizlik Şurasının katibi Sergey Şoyqunun açıqlamalarına cavab verib.Modern.az xəbər verir ki, Mirzoyan Ermənistanın Rusiya ilə tərəfdaş münasibətlərini davam etdirmək niyyətində olduğunu bildirib.“Biz Ermənistan-Rusiya münasibətlərində gərginlik yaratmağa meylli deyilik. Əksinə, tərəfdaşlığımızın normal şəkildə davam etməsinin tərəfdarıyıq. Elə dövrlər və hadisələr olub ki, tərəfdaşlarımızdan başqa addımlar, ən azı müqavilələrdə nəzərdə tutulan davranışları gözləmişik, amma bunu görməmişik. Hər şey çox nisbidir”, - deyə Ermənistan XİN başçısı vurğulayıb.Qeyd edək ki, ötən gün Sergey Şoyqu Ermənistan hakimiyyətinin fəaliyyət üslubunun Rusiya ilə müttəfiqlik münasibətlərinin ruhuna uyğun olmadığını bildirmişdi....
21 May 2026, 12:52
