ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
11515
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Gürcüstanda 45 miqrant deportasiya üçün saxlanılıb
Gürcüstan Daxili İşlər Nazirliyinin Miqrasiya Departamentinin əməkdaşları 45 qanunsuz miqrantı deportasiya üçün saxlayıblar.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan Daxili İşlər Nazirliyinin mətbuat xidməti məlumat yayıb.Məlumata görə, saxlanılanlar Əlcəzair, Banqladeş, Hindistan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Keniya, Nigeriya, Pakistan, Rusiya, Sudan, Tailand, Tanzaniya, Türkmənistan, Türkiyə, Özbəkistan, Uqanda və Efiopiya vətəndaşlarıdır.Gürcüstan hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları müxtəlif yerlərdə axtarışlar aparıblar. Bildirilib ki, miqrantların ölkədə miqrasiya qanunlarını pozduğu aşkar edilib. Hazırda bütün saxlanılanlar müvəqqəti miqrant saxlama mərkəzinə aparılıb, deportasiya işləri davam etdirilir....
08 May 2026, 12:51
Ermənistan Ağrı dağı xülyası ilə vidalaşır
Ermənistanda Baş nazir Nikol Paşinyanın rəhbərlik etdiyi Mülki Müqavilə partiyasının dövlət qurumlarına ictimai binalardan Ağrı dağının (erm.Ararat) təsvirlərinin silinməsi ilə bağlı göstəriş verdiyi iddia olunur.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın “Hraparak” qəzeti məlumat yayıb.Nəşr qeyd edir ki, bir müddət əvvəl Ermənistan Milli Politexnik Universitetinin rəsmi loqosundan Ağrı dağının – ermənilərin “Masis” adlandırdığı simvolun çıxarılması planları gündəmə gəlmişdi. Hazırda loqosunda Ağrı dağı təsviri olan İrəvan Dövlət Universiteti də yeni loqotip hazırlanması üçün müsabiqə elan edib.Məlumata görə, universitetin rektoru hakim partiyanın keçmiş deputatı Ovannes Ovannisyan, Himayəçilər Şurasının sədri isə Ermənistanın müdafiə naziri Suren Papikyandır.Qəzet xatırladır ki, daha əvvəl Ermənistan hakimiyyəti yeni...
08 May 2026, 12:36
13 aeroport fəaliyyətini dayandırdı
Cənubi Rusiya Hava Naviqasiyası şöbəsinin inzibati binasına dron hücumu səbəbindən on üç hava limanı dayandırılıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə ölkənin Nəqliyyat Nazirliyi məlumat yayıb.Məlumatda deyilir: "Həştərxan, Vladiqafqaz, Volqoqrad, Gelencik, Qroznı, Krasnodar, Mahaçqala, Maqas, Mineralnıye Vodı, Nalçik, Soçi, Stavropol və Elista hava limanlarında əməliyyatlar müvəqqəti olaraq dayandırılıb".Nazirlik qeyd edib ki, personal təhlükəsizdir və mütəxəssislər hazırda avadanlığın funksionallığını təhlil edirlər. (MODERN.AZ)
08 May 2026, 12:30
Banqladeşdə qızılca epidemiyası genişlənir
Banqladeşin paytaxtı Dəkkədə qızılca epidemiyası səhiyyə sisteminə ciddi təzyiq göstərir. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, son məlumatlara görə, xəstəlik nəticəsində 300-dən çox uşaq həyatını itirib, on minlərlə yoluxma qeydə alınıb.Dhaka xəstəxanalarında uşaq şöbələri dolub, həkimlər infeksiyanın yayılmasının qarşısını almaq üçün mübarizə aparırlar. Xəstəlik xüsusilə 6 aydan 5 yaşadək uşaqlar arasında daha geniş yayılıb.Rəsmilər bildirirlər ki, peyvəndləmə kampaniyasında yaranan fasilələr və əhatə dairəsinin aşağı düşməsi epidemiyanın artmasına səbəb olub. Hazırda təcili peyvənd kampaniyası həyata keçirilir və milyonlarla uşağın vaksinasiya olunduğu qeyd edilir.Səhiyyə rəsmiləri vəziyyəti nəzarətə almaq üçün əlavə tədbirlərin görüldüyünü, o cümlədən xəstəxanalarda əlavə çarpayıların və səhra hospitalının qurulduğunu...
08 May 2026, 11:34
Kolumbiyada keçirilən Libertadores Kuboku matçı azarkeşlərin iğtişaşlarına görə təxirə salınıb
Kolumbiyanın Medellin şəhərində keçirilən Libertadores Kuboku matçı azarkeşlərin iğtişaşları səbəbindən yarımçıq dayandırılıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Copa Libertadores çərçivəsində “İndependiente Medellín” və Braziliyanın “Flamengo” komandaları arasında keçirilən qarşılaşma zamanı ev sahibi azarkeşlər tribunada yanğın və iğtişaş törədiblər.Hadisələrdən sonra hakim oyunu dayandırıb, təxminən 50 dəqiqə sonra isə stadionun boşaldılması qərara alınıb. Daha sonra Cənubi Amerika Futbol Konfederasiyası (CONMEBOL) matçın ləğv edildiyini açıqlayıb.“Flamengo”nun nümayəndələri təhlükəsizliyin təmin olunmadığını əsas gətirərək, ev sahibi komandanın məsuliyyət daşıdığını bildirib və üç xalların qonaq komandaya verilməsini tələb edib.Yusif...
08 May 2026, 11:32
ABŞ Dövlət Departamenti aliment borclularının pasportlarını ləğv edəcək
ABŞ Dövlət Departamenti cümə günündən etibarən əhəmiyyətli miqdarda aliment borcu olan vətəndaşların pasportlarını müsadirə etməyə başlayacaq. Citypost.az-ın Associated Press (AP) agentliyinə istinadən xəbərə görə, bu tədbir ilk dəfə olaraq təkcə sənədlərin yenilənməsi üçün müraciətlərə deyil, həm də mövcud pasportlara şamil ediləcək.Səhiyyə və İnsan Xidmətləri Departamentinin (HHS) məlumatına görə, proqram əvvəlcə borcu 100.000 dolları keçən təxminən 2700 insanı hədəf alacaq. Daha sonra mexanizm borcu 2500 dolları keçən bütün valideynlərə tətbiq olunacaq ki, bu da 1996-cı il federal qanunu ilə müəyyən edilmiş və uzun müddətdir praktikada böyük ölçüdə nəzərə alınmayan bir hədddir.HHS hələ də dövlət qurumlarından məlumat toplayır, ona görə də müəyyən...
08 May 2026, 11:27
