ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
13306
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
SEPAH: "Barmaqlarımız tətiyin üzərindədir"
İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Aerokosmik Qüvvələrinin ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə müavini Əli Naderi İrana qarşı hər hansı yeni hərbi hücumun əvvəlkilərdən daha sərt cavabla qarşılanacağını bildirib.Teleqraf xəbər verir ki, o, bu barədə İİKK-nın “3-cü kanal” televiziya proqramında çıxışı zamanı danışıb.“Əgər düşmənlər yenidən hərbi əməliyyatlara başlasalar, İslam Respublikasının cavab üsulu indiyədək gördüklərindən fərqli olacaq. Onlar döyüş meydanında İranın döyüş gücünün yeni siması ilə qarşılaşacaqlar”, - Naderi vurğulayıb.SEPAH rəsmisi qeyd edib ki, İran ABŞ və İsraillə bağlı “ikinci və üçüncü məcburi müharibələrdən” mühüm dərslər çıxarıb və həm hücum, həm də müdafiə sahəsində əvvəlkindən daha güclü vəziyyətə gəlib.“Barmaqlarımız tətiyin üzərindədir”, - deyə...
28 May 2026, 12:52
Avropa İttifaqı Çinə qarşı tarifləri artıracaq
Avropa İttifaqı Avropa iqtisadiyyatının əsas sektorlarına qarşı "mövcudluq təhlükəsi" ilə mübarizə aparmaq üçün idxal kvotalarını genişləndirmək və Çin məhsullarına tarifləri artırmaq niyyətindədir.Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə "Financial Times" qəzetinə Avropa Komissiyasının (AK) vitse-prezidenti Stefan Sejurne bildirib.Onun sözlərinə görə, Aİ bu cür tədbirləri daha sistemli şəkildə tətbiq edəcək, əks halda cəmiyyətin kimya və metallurgiya sənayesi, eləcə də təmiz texnologiyalar kimi sektorları sadəcə məhv olmaq riski ilə üzləşəcək.Sejourne bildirib ki, Brüssel təkcə şirkətlərə və ya ayrı-ayrı xammallara deyil, bütün sektorlara qoruyucu maneələr tətbiq edəcək. Aİ idxal kvotaları müəyyən edir və həcmi bu kvotaları aşan istənilən mallara tariflər tətbiq edir. Eyni zamanda...
28 May 2026, 12:42
Gürcüstan azərbaycanlı da daxil olmaqla 86 əcnəbini deportasiya edib
Gürcüstan Daxili İşlər Nazirliyinin Miqrasiya Departamentinin əməkdaşları son günlər keçirilən tədbirlər nəticəsində 86 xarici vətəndaşı ölkədən deportasiya ediblər."Report"un yerli bürosu xəbər verir ki, bu barədə məlumatı Gürcüstan Daxili İşlər Nazirliyi yayıb.Bildirilib ki, Miqrasiya Departamenti tərəfindən nazirliyin aidiyyəti qurumları ilə birgə həyata keçirilən kompleks tədbirlər nəticəsində Türkiyə, Rusiya, Hindistan, Türkmənistan, Keniya, Nigeriya, Çin, Azərbaycan, Filippin, Banqladeş, Misir, Pakistan, Sudan, İraq, Qazaxıstan, Özbəkistan və digər ölkələrin vətəndaşları olmaqla ümumilikdə 86 nəfər Gürcüstandan çıxarılıb.Qeyd olunub ki, deportasiya edilən şəxslərin Gürcüstana girişinə qanunvericiliyə uyğun olaraq məhdudiyyət tətbiq edilib....
28 May 2026, 12:26
Bayram tətilinə gedən futbolçu ailəsi ilə qəzaya düşdü
ürkiyə Birinci Liqasında çıxış edən “Ankaragücü” Futbol Klubunun oyunçusu Furkan Perker ailəsi ilə birgə qəzaya düşüb.Modern.az Türkiyə mətbuatına istinadən xəbər verir ki, hadisə onlar Qurban bayramı tətili üçün Ankaradan Antalyanın Manavqat rayonuna gedərkən olub.Belə ki, avtomobil Manavqatın Dereağzı bölgəsində idarəetmədən çıxaraq yol kənarındakı beton maneəyə çırpılıb və bir neçə dəfə aşıb.Tamamilə yararsız hala düşən maşında olan 5 nəfər yaralanıb. Nəqliyyat vasitəsində sıxılmış vəziyyətdə qalan 2 nəfər xilasedicilər və təcili tibbi yardım əməkdaşları tərəfindən çıxarılıb.Yaralanan Ferşat Perker, həyat yoldaşı Elif İrəm Perker, oğulları Vatan və Furkan Perker, həmçinin 11 yaşlı qızları M.P. ilkin tibbi yardımdan sonra Manavqatdakı xəstəxanalara çatdırılıb....
28 May 2026, 12:00
İsveç Ukraynaya bir neçə qırıcı təyyarə təhvil verəcək
İsveç Ukraynaya bir neçə “Jas 39 C/D Gripen” qırıcı təyyarəsi təhvil vermək niyyətindədir.APA xəbər verir ki, bu barədə “Aftonbladet” qəzeti mənbələrə istinadən məlumat yayıb.Məlumatda eyni zamanda, gələcəkdə Kiyevə əlavə olaraq “Jas 39E” təyyarələrinin satışı ilə bağlı danışıqlara başlanılacağı da deyilir.Qəzetin məlumatına görə, Ukrayna qırıcı təyyarələrin pulunu Aİ krediti ilə ödəyəcək.
28 May 2026, 11:40
SEPAH ABŞ hərbi hava qüvvələri bazasını hədəf aldığını açıqlayıb
Bu gün səhər saatlarında ABŞ ordusunun İranın Bəndər-Abbas hava limanının yaxınlığına hücumundan sonra ABŞ-a məxsus hava bazası hədəf alınıb.APA-nın Tehran bürosunun məlumatına görə, bu barədə İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) məlumat yayıb.Məlumatda qeyd olunub ki, hücumun edildiyi hərbi baza atəşə tutulub.Qeyd edilib ki, bu cavab ABŞ-a ciddi xəbərdarlıqdır və təcavüzün cavabsız qalmayacağını göstərir.Bildirilib ki, hücum təkrarlanarsa, İranın cavabı daha qəti olacaq.SEPAH vurğulayıb ki, bütün məsuliyyət ABŞ-ın üzərindədir."Tasnim” agentliyi isə hərbi mənbəyə istinadən bir neçə saat əvvəl ABŞ-a məxsus bir tankerin Hörmüz boğazından radar sistemini söndürərək keçməyə cəhd etdiyini, lakin SEPAH-ın Hərbi Dəniz Qüvvələrinin sürətli və qəti müdaxiləsi və atəşi...
28 May 2026, 11:20
