ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
15104
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
“Reuters”: Vaşinqtonda Livan ərazilərinin qaytarılması ilə bağlı pilot layihə müzakirə edilir
İsrail və Livan rəsmiləri Vaşinqtonda danışıqlar zamanı ABŞ-ın İsrail ordusunun bəzi Livan ərazilərindən geri çəkilməsinə dair yeni təklifini müzakirə edirlər.Bu barədə “Reuters“ mənbələrinə istinadən məlumat yayıb.Təklifə əsasən, İsrail ordusu “Hizbullah”la müharibə zamanı nəzarətə götürdüyü bəzi ərazilərdən geri çəkiləcək və həmin ərazilər Livan ordusunun nəzarətinə veriləcək.Hər iki tərəfdən olan rəsmilərin sözlərinə görə, söhbət ilkin mərhələdə pilot layihə kimi həyata keçirilə biləcək mexanizmdən gedir.Məlumata görə, bu təşəbbüs İsrail-Livan danışıqlarının son raundunda müzakirə olunur....
24 İyun 2026, 17:54
İsrail müdafiə naziri: ABŞ istəsə belə, Livandan çıxmayacağıq
“ABŞ İsraildən istəsə belə, Livanın cənubundan çıxmayacağıq”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu İsrail müdafiə naziri İsrael Kats deyib.“Əsgərlərimiz bu ərazilərin içində, sakinləri isə çölündə olacaq. Oradakı infrastruktur dağıdılıb, təhlükə yaradan evlər sökülüb, geri çəkilməyəcəyik.200 000 sakin geri qayıtmayacaq. İndi orada sakinlər və terrorçular yoxdur. Keçmişdə mülki əhalinin yaşadığı və əsgərlərə hücum edilən ərazilərdə partlayıcı maddələr yerləşdirilirdi, bunun bir daha baş verməsinə icazə verməyəcəyik”, - müdafiə naziri bildirib. (Teleqraf)...
24 İyun 2026, 17:33
Pakistan XİN: ABŞ-İran texniki danışıqları gələn həftə bərpa olunacaq
ABŞ və İran arasında texniki danışıqlar müvəqqəti fasilədən sonra gələn həftə bərpa olunacaq."Report" xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, bu barədə Pakistan Xarici İşlər Nazirliyinin (XİN) rəsmisi Tahir Andrabi bu gün keçirilən brifinqdə deyib."Texniki danışıqlar gələn həftənin əvvəlində bərpa olunacaq. Bu, müvəqqəti fasilədir və danışıqlar prosesi davam etdiriləcək", - o bildirib.XİN nümayəndəsi qeyd edib ki, vasitəçi ölkələr olan Pakistan və Qətərin texniki qrupları 60 gün ərzində yekun sülh sazişinin əldə olunmasına yönəlmiş İslamabad anlaşma memorandumunun icrasına dəstək məqsədilə yaxın həftələrdə amerikalı və iranlı həmkarları ilə işi davam etdirəcəklər....
24 İyun 2026, 14:28
Krım və Sevastopol işıqsız qalıb
Krımın bir hissəsi elektrik enerjisiz qalıb.APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, bu barədə “Krımenergo” məlumat yayıb.Bildirilib ki, elektrik şəbəkəsindəki nasazlıq səbəbindən Simferopol, Yalta, Aluşta, Yevpatoriya, Saki və Cankoyda, eləcə də Saki, Baxçasaray, Beloqorsk və Krasnoqvardeyski rayonlarında elektrik kəsilib.Qeyd edək ki, Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin dron hücumu nəticəsində Sevastopol da elektrik enerjisiz qalıb.
24 İyun 2026, 12:15
ABŞ "Qızıl günbəz" raket əleyhinə sistemini uğurla sınaqdan keçirib
ABŞ ilk dəfə olaraq "Qızıl günbəz" raketdən müdafiə sistemini sınaqdan keçirib. ABŞ müdafiə naziri Pit Heqset bunu iyunun 24-də X sosial şəbəkəsində elan edərək sınağın kifayət qədər uğurlu olduğunu əlavə edib.Citypost.az ABŞ KİV-lərinə istinadən xəbər verir ki, Herseq Twitter-də yazıb: "Bu gün Amerika üçün Qızıl Günbəz layihəsinin uğurlu ilk sınağı oldu və mən bunun şahidi olmaqdan şərəf duydum. Layihədə qabaqcıl yönləndirilmiş enerji texnologiyasından istifadə olunub".Onun sözlərinə görə, sınaq cədvələ uyğun olaraq keçib, sistem dronlar və qanadlı raketlər də daxil olmaqla bütün təhdidləri dinamik şəkildə məhv edib....
24 İyun 2026, 11:46
Fransada anomal istilər səbəbindən 70 minə yaxın ev işıqsız qalıb
Fransanın şimal-qərbindəki Bretan bölgəsində istilik səbəbindən transformatorun sıradan çıxması təxminən 68 min evi elektriksiz qoyub.Citypost.az Fransa mətbuatına istinadən xəbər verir ki, hakimiyyət orqanları açıqlamasında bildirib ki, "Elektrik kəsintiləri hazırda davam edir: departamentin cənub-qərbindəki təxminən 68.000 ev hələ də elektrik enerjisindən məhrumdur. Texniki səbəblərə görə, RTE elektrik şəbəkəsi operatoru bu gün elektrik enerjisini bərpa edə bilməyəcək. Evlər ən tezi 24 iyun tarixinə qədər yenidən qoşulmayacaq".Çərşənbə günü anomal istilər səbəbindən Fransanın 58 departamentində ən yüksək təhlükə səviyyəsi olan “qırmızı”, 31 departamentində isə “narıncı” elan edilib. İstilər səbəbindən ölkədəki təxminən 10 min təhsil müəssisəsinin iş qrafiki müvəqqəti olaraq dayandırılıb və ya dəyişdirilib, dəmir...
24 İyun 2026, 11:43
