Bizə yazın

Baku

-°C

USD

-

ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb

Dünya 15 Aprel 2025, 15:55

25944

Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.

CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə

Problemlərinizi bizə bildirin

077 323 55 66

Ölsəniz belə, sülh olacaq - Ararat Mirzoyan

Qonşumuz olan bir ölkə ilə sülh yaratdıq və adətən münaqişələri olan qonşular arasında sülh yaranır. İndi bu sülhün sənədi, bəyanatları və paraflanmış yekun razılaşması var. İndi deyirik ki, sülhümüz varmı? Var. Tranzitimiz varmı? Var. İkitərəfli ticarətimiz varmı? Var. Sülhün möhkəmləndirilməsinə töhfə verən başqa şeylərimiz varmı? Var. İndi bu münaqişəni bağlamaq üçün son imzalanma, institusionalizasiya yolu ilə getməliyik ki, Ermənistanın uzunmüddətli sülh, inkişaf və rifah dövrünə başlaması mümkün olsun.Citypost.az Axar.az-a istinadən xəbər verir ki, bu sözləri Ermənistan XİN rəhbəri Ararat Mirzoyan parlamentdə müxalif “Güclü Ermənistan” fraksiyasının deputatı Suzanna Avetisyan Bakıda həbsdə olan erməni əsilli separatçı-terrorçuların “geri istənilməsi” ilə bağlı sualına cavab...

18 Noyabr 2026, 21:45

İmamoğluna iki il həbs cəzası verildi

Türkiyənin Cümhuriyyət Partiyasının 38-ci qurultayında qanunsuzluğa yol verilməsi üzrə aparılan məhkəmə istintaqı başa çatıb.Citypost.az Türkiyə mediasına istinadən xəbər verir ki, məhkəmə aralarında CHP-nin keçmiş başqanı Əkrəm İmamoğlu da olmaqla 9 nəfərin barəsində 2 il azadlıqdan məhrumetmə hökmü çıxarılıb.Məhkəmə həmçinin, aşağıdakı şəxsləri “Seçki qanununa zidd hərəkət etmək” ittihamı ilə 2 il 1 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edib:Rza AkpolatÖzgür ÇelikNihat YeşiltaşBaki AydönerErkan AydınMehmet KılınçarslanMetin GüzelkayaSerhat Can EşMəhkəmə Cemil Tugay, Hüseyn Yaşar və Özgen Namanın isə bəraət almasına qərar verib. (Modern.az)...

18 Noyabr 2026, 19:32

Parisdə hüquq-mühafizə orqanlarının 500-ə yaxın əməkdaşı etiraz aksiyasına çıxıb

Fransanın paytaxtı Parisdə hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları Yelisey sarayının yaxınlığındakı Daxili İşlər Nazirliyinin binası qarşısında nümayişə çıxıblar.Citypost.az "Report"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Fransa mediası məlumat yayıb.Bildirilib ki, 500-ə qədər polis əməkdaşı Rond-Puen-de-Şam-Elize meydanına toplaşıb, daha sonra isə nazirliyin binasına tərəf gediblər. Onlar davam edən etirazlar fonunda hüquq qaydasının təmin edilməsinə cəlb olunduqlarına görə ödənişlərin artırılmasını tələb edirlər.Nümayişə polisin iğtişaşlarla mübarizə üzrə xüsusi təyinatlı bölməsinin (CRS) əməkdaşları, cinayət istintaqı şöbəsinin, kəşfiyyat xidmətlərinin, məhkəmə-tibbi ekspertizalarının nümayəndələri çıxıblar.Daha əvvəl bildirilmişdi ki, CRS 8 bölməsinin mindən çox əməkdaşı bu gün keçiriləcək genişmiqyaslı etiraz aksiyaları zamanı xidmətə cəlb olunmamaq üçün tibbi müayinədən keçmək məqsədilə...

18 Noyabr 2026, 19:00

Almaniyanın XİN başçısı Ermənistana gedib

Almaniyanın xarici işlər naziri Yohan Vadeful Ermənistana gedib."Report" xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan mediası bu ölkənin Xarici İşlər və Beynəlxalq Ticarət Nazirliyinə istinadən məlumat yayıb.Qeyd olunub ki, artıq Vadefulun Ermənistanın xarici işlər və beynəlxalq ticarət naziri Ararat Mirzoyanla söhbəti baş tutub.

18 Noyabr 2026, 18:20

İraq Baş naziri SEPAH-a xəbərdarlıq etdi

İraq Baş naziri Əli əl-Zeydi Bağdadda İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) “Qüds” briqadasının komandanı general İsmayıl Qəni ilə görüşdə “Kətaib Hizbullah” qruplaşmasının Bağdadın cənub-qərbində yerləşən Curf əl-Səxr bölgəsindən çıxmasını tələb edərək, əks halda təhlükəsizlik qüvvələrinin müdaxilə edəcəyi barədə xəbərdarlıq edib.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə İraq rəsmilərinə istinadla “Rudaw” məlumat yayıb.Qəni görüş zamanı yaranmış fikir ayrılıqlarının danışıqlar yolu ilə həll edilməsini və silahlı toqquşmanın qarşısının alınmasını istəyib. Amma İraq Baş naziri mövqeyindən geri çəkilməyərək, qruplaşmanın bölgəni ya danışıqlar yolu ilə, ya da güc tətbiq edilməklə tərk etməli olduğunu bildirib.G0örüş təxminən 2 saat davam edib. Görüşdən sonra İsmayıl...

18 Noyabr 2026, 17:53

Putin və Tramp Çində ayaqüstü söhbət ediblər

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və ABŞ Prezidenti Donald Tramp Çinin Şençjen şəhərində keçirilən APEC sammiti çərçivəsində təşkil olunan rəsmi qəbulda xatirə fotosu çəkilərkən əl sıxışıblar.APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, rəsmi qəbul Çin lideri Si Cinpinin adından təşkil olunub.Rusiya və ABŞ liderləri ayaqüstü qısa söhbət ediblər.

18 Noyabr 2026, 16:30