ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
24231
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Qaydaları dəfələrlə pozan bələdiyyə üzvü şuradan qovuldu
Yeni Zelandiyanın Dunedin şəhər şurasının mübahisəli üzvü Benedikt Onqun davranış qaydalarını üçüncü dəfə pozduğu müəyyən edilib. O, əvvəlki pozuntulara görə də cəzalandırılıb və istefaya çağırılıb. Son qərara əsasən, Onq 2027-ci ilin iyulunadək şuranın komitə və alt komitələrinin işindən kənarlaşdırılıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Dunedin Şəhər Şurası məsələni müzakirə etmək üçün cümə axşamı qapalı iclas keçirib. İclasa sədrlik edən şura üzvü Endryu Simms bildirib ki, şura Onqun davranış qaydalarını açıq və qəsdən pozması ilə bağlı nəticələri qəbul edib.Şikayət iyun ayında mer müavini Çerri Lukas tərəfindən təqdim olunub. O, Onqun məxfi məlumatları ictimaiyyətə açıqladığını və şuranın icraçı direktorunu sosial mediada...
29 Oktyabr 2026, 09:59
Yeni Zelandiyada miqrantları həftədə 98 saat işlədib maaşlarını kəsiblər
Yeni Zelandiyanın Kraystçörç şəhərində motel işlədən keçmiş sahib miqrant işçiləri uzun müddət istismar etdiyinə görə məhkum edilib. İşçilər həftədə 84–98 saat çalışsalar da, onlara yalnız 40 saatlıq əməkhaqqı ödənilib. Məhkəmə sahibkarı yeddi ay yarım ev dustaqlığına məhkum edib.Citypost.az 1news.com-a istinadən xəbər verir ki, 315 Motel Riccarton adı ilə fəaliyyət göstərən Fei Huang Tenga Da Ltd şirkətinin keçmiş sahibi və operatoru Jian Li yeddi miqrant işçinin istismarı ilə bağlı ittihamları qəbul etdikdən sonra çərşənbə günü Kraystçörç Rayon Məhkəməsində hökm oxunub. Onun vəkilinin həbs cəzası əvəzinə daha yüngül cəza tətbiq edilməsi ilə bağlı tələbi cinayətin ciddiliyi nəzərə alınaraq rədd edilib.Yeni Zelandiya İmmiqrasiya...
29 Oktyabr 2026, 09:55
Microsoft-un Azure bulud biznesi gözləntiləri üstələyib
Microsoft-un bulud hesablama xidmətləri üzrə gəlirlərinin sürətlə artması şirkətin maliyyə nəticələrinə müsbət təsir göstərib. Süni intellektə böyük investisiyalar yatıran texnologiya nəhəngi sentyabr ayında başa çatan rübdə analitiklərin gəlir və mənfəət proqnozlarını üstələyib. Nəticələrin açıqlanmasından sonra şirkətin səhmləri 5 faizdən çox bahalaşıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Microsoft-un ümumi gəliri hesabat dövründə 92,3 milyard dollar, mənfəəti isə 36,6 milyard dollardan çox olub. FactSet-in məlumatına görə, analitiklər şirkətin gəlirinin 90,6 milyard dollar, mənfəətinin isə 35,1 milyard dollar təşkil edəcəyini gözləyirdilər.Şirkətin bulud hesablama platforması Azure-un gəlirləri ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 48 faiz artaraq 33,2 milyard dollara çatıb. Bu göstərici Microsoft-un...
29 Oktyabr 2026, 09:50
Avstraliya müdafiə naziri: Çin Cənub-Şərqi Asiyada təzyiq yaradır
Çinin sürətlə artan hərbi gücü və Cənubi Çin dənizində fəallığının genişlənməsi regionda təhlükəsizlik narahatlıqlarını artırır. Avstraliyanın müdafiə naziri Riçard Marles Pekinin hərbi quruculuğunun Cənub-Şərqi Asiyada təzyiq mühiti yaratdığını bildirərək müttəfiqləri daha sıx əməkdaşlığa çağırıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Marles bu barədə oktyabrın 29-da Filippinin Sebu şəhərində keçirilən Cənub-Şərqi Asiya Dövlətləri Assosiasiyasının (ASEAN) müdafiə nazirlərinin görüşü çərçivəsində jurnalistlərə açıqlamasında deyib.“Biz, əlbəttə ki, İkinci Dünya müharibəsinin başa çatmasından bəri Çinin həyata keçirdiyi ən böyük ənənəvi hərbi quruculuğun şahidi oluruq. Çinin bunu niyə etdiyinə dair heç bir izahat yoxdur və bütün bunlar təzyiq şəraiti yaradır”, – deyə nazir bildirib.Marles Çinin artan...
29 Oktyabr 2026, 09:48
Aİ və Kanada münasibətlərdə “yeni fəsil” açmağa hazırlaşır
Avropa İttifaqı (Aİ) və Kanada ABŞ ilə münasibətlərdə yaranan qeyri-müəyyənlik fonunda strateji tərəfdaşlığı gücləndirmək niyyətindədir. Tərəflər Monrealda keçiriləcək sammitdə iqtisadiyyat, enerji, süni intellekt və digər sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsini müzakirə edəcəklər.Citypost.az AFP-yə istinadən xəbər verir ki, Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Leyen sammit ərəfəsində Kanadanın Aİ-nin ilk “assosiativ üzvü” olması ilə bağlı müzakirələrə başlanacağını açıqlayıb.“Əsas məqsədimiz indiyədək Avropadan kənar bir ölkə ilə ən yaxın tərəfdaşlığımızı qurmaqdır. Ortaq tariximizdə yeni bir fəsil Monrealda başlayır”, – deyə fon der Leyen bildirib.Kanadanın Baş naziri Mark Karni də sammitdən əvvəl yeni və iddialı ittifaqın yaradılmasına çağırıb. Onun sözlərinə görə, dünya daha təhlükəli və parçalanmış...
29 Oktyabr 2026, 09:45
Putinlə Mozambik prezidentinin fotosu gündəm oldu
Ötən gün Rusiyanın paytaxtı Moskvada Qaz İxrac Edən Ölkələr Forumunun 8-ci Liderlər Zirvə Görüşü keçirilib.Citypost.az xəbər verir ki, Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin qatıldığı sammitdə təbii qazın iqtisadi inkişafdakı rolu və qlobal enerji sektorunun üzləşdiyi çətinliklər müzakirə olunub.Görüşdə iştirak edənlər arasında Mozambik prezidenti Daniel Çapo da var idi. Sammitdən sonra Çapo Moskva səfərinin fotolarını sosial media hesabında paylaşıb. Zirvədə çəkilmiş fotoşəkillərdən biri Putinlə digər liderlər arasındakı boy fərqinə görə diqqət çəkib. Putinin boyu ilə bağlı müzakirələr yenidən gündəmə gəlsə də, fotonun xüsusi olaraq bu məqsədlə çəkildiyinə və ya paylaşıldığına dair təsdiqlənmiş məlumat yoxdur. (Unikal)...
28 Oktyabr 2026, 14:26
