ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
5325
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Nigeriyada silahlı hücum: 7 nəfər VƏFAT ETDİ
Nigeriyanın Plateau ştatında yerləşən qanunsuz mədən sahəsinə silahlı hücum edilib. Nigeriya ordusunun açıqlamasına görə, kimliyi hələlik müəyyən edilməyən şəxslər Kuru bölgəsindəki mədən ərazisinə hücum təşkil ediblər.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, hadisə nəticəsində 7 nəfər həyatını itirib, çox sayda şəxs isə yaralanıb. Yaralıların vəziyyəti ilə bağlı dəqiq məlumat verilməyib.Qeyd edək ki, Nigeriya uzun müddətdir silahlı dəstələrin, eləcə də “Boko Haram” və İŞİD-in Qərbi Afrika qolu olan ISWAP terror təşkilatlarının hücumları ilə üz-üzədir. Ölkədə adam oğurluğu ağır cəza ilə — ölüm hökmü ilə cəzalandırılsa da, fidyə məqsədli qaçırılma halları geniş yayılıb....
24 Yanvar 2026, 20:59
Trampın həyat yoldaşı haqqında FİLM ÇƏKİLDİ
MGM studiyalarının Amazon platforması üçün hazırladığı Melaniya Tramp sənədli filmi yanvarın 29-da ABŞ-da 20 kinoteatrda ilk dəfə tamaşaçıya təqdim ediləcək. Filmin rəsmi qalasının Vaşinqtonda, Donald J. Tramp və Con F. Kennedi Səhnə Sənətləri Mərkəzində keçiriləcəyi bildirilir.Citypost.az ABŞ mediasına istinadən xəbər verir ki, qalada Melaniya Trampın özü də iştirak edəcək. Los-Anceles, Nyu-York və San-Fransisko kimi iri şəhərlərdə paralel xüsusi nümayişlər planlaşdırılıb. Filmin nümayişinə marağın yüksək olması səbəbindən əlavə zallar ayrılıb və bəzi seanslarda gözləniləndən dəfələrlə çox tamaşaçı tələbi yaranıb.Sənədli filmin beynəlxalq tanıtım kampaniyası 30 ölkəni əhatə edir. Layihənin prodüseri və Melaniya Trampın baş müşaviri Mark Bekmanın sözlərinə görə, film klassik studiya...
24 Yanvar 2026, 20:58
ABŞ-da balaca uşağa görə kütləvi aksiyalar keçirilir
ABŞ-da Donald Tramp administrasiyasının miqrantlara qarşı həyata keçirdiyi sərt siyasət növbəti dəfə ictimai narazılıq yaradıb. Minnesota ştatında keçirilən miqrasiya əməliyyatı zamanı 5 yaşlı miqrant uşağın atası ilə birlikdə saxlanılması ölkə üzrə geniş müzakirələrə və etirazlara səbəb olub.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, ABŞ Gömrük və Miqrasiya Xidmətinin (ICE) əməkdaşları tərəfindən aparılan əməliyyat zamanı məktəbəqədər təhsil alan Liam Ramos atası Adrian Alexander Conejo Arias ilə evlərinin qarşısında saxlanılıb. Hadisə zamanı polisin uşağı əməliyyatın bir hissəsi kimi istifadə etdiyi iddia olunur. Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyi isə açıqlamasında ICE əməkdaşlarının uşağı hədəf almadığını, əməliyyatın qanunsuz miqrant kimi qiymətləndirilən ata ilə bağlı aparıldığını bildirib.Məlumata...
24 Yanvar 2026, 20:52
Asiyanın ən zəngin adamının oğlu $1,5 milyonluq saat alıb: Saatın üzərində özünün kiçik fiquru var
Milyarder Mukesh Ambanının ən gənc oğlu Anant Ambani şəxsi maraqlarını bir addım irəli apararaq $1,5 milyon dəyərində Jacob & Co. Opera Vantara Green Camo saatını əldə edib. Saat təkcə vaxt göstərmir, həm də onun missiyası — heyvanların qorunması və 3,000 akrlıq Vantara vəhşi təbiət sığınacağının yaradılmasını əks etdirir.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, saatın üzərində Anantın kiçik fiquru qızıl taxt üzərində əyləşmiş şəkildə təsvir olunub və ətrafı 397 nadir qiymətli daşlarla bəzədilib ki, bu daşlar sığınacağın yaşıllığını əks etdirir. Saatın dialında həmçinin Aslan və Bengal pələngi fiqurları da yer alıb.49 mm-lik qızıl korpus nadir daşlardan ibarət yaşıl “kamuflyaj”la örtülüb....
23 Yanvar 2026, 16:49
Yeni Zelanda’da torpaq sürüşməsi: 2 nəfər VƏFAT ETDİ
Yeni Zelanda'nın Şimali Adası’nda, Bay of Plenty bölgəsindəki Maunganui Dağı eteklerinde bir kamp sahasında torpaq sürüşməsi baş verib. Hadisə yerli vaxtla saat 09:30-da qeydə alınıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, rəsmi qurumlardan verilən məlumata görə, bölgədə bir neçə itkin şəxs var. Polis Papamoa bölgəsində də torpaq sürüşməsinin baş verdiyini və iki nəfərin həyatını itirdiyini açıqlayıb.Yeni Zelanda Baş Naziri Christopher Luxon isə hökumətin, təbii fəlakətdən təsirlənənlərə dəstək olmaq üçün tədbirləri davam etdirdiyini bildirib.Əli...
23 Yanvar 2026, 16:23
Türkiyədə İŞİD əməliyyatı: 5 nəfər saxlanıldı
Türkiyənin Aydın şəhərində 4 rayonunda keçirilən əməliyyat zamanı Əl-Qaide və IŞİD silahlı terror təşkilatları ilə əlaqəsi olduğu və sosial mediada yazdığlarına görə 5 şübhəli saxlanılıb. Citypost.az Türkiyə mətbuatına əsasən xəbər verir ki, , şübhəlilərin evlərində aparılan axtarışlarda materiallar götürülüb və istintaq davam edir.Yeganə
23 Yanvar 2026, 15:32
