ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
16949
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Zelenski Hakan Fidanı ordenlə təltif edib
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan Ukraynaya səfəri çərçivəsində Kiyevdə Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski tərəfindən qəbul edilib.APA-nın Türkiyə bürosu xəbər verir ki, bu barədə Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi məlumat yayıb.Görüş zamanı Volodimir Zelenski Hakan Fidanı Ukraynanın II dərəcəli “Xidmətə görə” ordeni ilə təltif edib.
16 İyul 2026, 22:40
Polşa müharibəyə hazırlıq statusu ilə bağlı yeni qanun hazırlayır
Polşa hökuməti ölkədə "tam dövlət döyüş hazırlığı" statusunu nəzərdə tutan yeni hüquqi mexanizm hazırlayır.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə ölkənin milli müdafiə nazirinin müşaviri Matsey Samsonoviç "Defence24" portalına açıqlamasında bildirib.Onun sözlərinə görə, yeni status sülh dövrü ilə hərbi vəziyyət arasında mövcud hüquqi boşluğu aradan qaldıracaq. Bu, hökumətə rəsmi hərbi vəziyyət elan edilməzdən əvvəl qoşunların yerləşdirilməsinə, strateji infrastrukturun hazırlanmasına və NATO müttəfiqlərinin qüvvələrinin qəbuluna başlamağa imkan verəcək.Samsonoviç bildirib ki, qanun layihəsi üzərində iş davam edir və ətraflı məlumat hələlik açıqlanmır. (APA)...
16 İyul 2026, 22:11
İspaniya Baş nazirinin xanımı hakim qarşısına çıxacaq
İspaniya Baş naziri Pedro Sançezin həyat yoldaşı Beqonya Qomez nüfuzun istifadə etmə və mənimsəmə ittihamları ilə hakim qarşısında mühakimə olunacaq.Citypost.az "Reuters" agentliyinə istinadən xəbər verir ki, 16 iyulda məhkəmə qərarına əsasən, Birinci Xanımın korrupsiya ittihamları ləğv edilib.Madrid məhkəməsi Qomezə qarşı üçüncü biznes korrupsiyası ittihamını ləğv edib və onun ölkəni tərk etməsini qadağan edən, məhkəmədə müntəzəm iştirak etməsini tələb edən və pasportunu təhvil verən aşağı məhkəmənin qərarını ləğv edib. Lakin hesabata görə, məhkəmə ona qarşı işin əsas hissəsini təsdiqləyib və bu, İspaniya Baş nazirinin ailəsi və yaxın adamları tərəfindən indiyə qədər üzləşilən ən ciddi hüquqi iddiadır.Məhkəmənin qərarı Birinci Xanımın müdafiə heyəti...
16 İyul 2026, 21:32
Avropada istilərə görə 10 min insan ölüb
Anomal istilər Qərbi Avropada 10 mindən çox insanın ölümünə yol açıb. Modern.az xəbər verir ki, bu barədə "France Info" Fransa Fermerlər Həmkarlar İttifaqları Federasiyasının (FNSEA) ilkin qiymətləndirmələrinə istinadən məlumat yayıb.Qeyd olunub ki, ölümlə yanaşı, istilər Fransada kənd təsərrüfatında böhrana səbəb olub, xüsusilə süd məhsulları istehsalı ciddi zərər görüb və sektorda itkilərin 20-30 faizə çata biləcəyi bildirilir.FNSEA-nin prezidenti Arno Russo ölkə üzrə davam edən quraqlıq, isti hava və genişmiqyaslı meşə yanğınlarının fermerlərə ciddi zərbə vurduğunu bildirib.“Fransadakı fermer təsərrüfatlarında mənəvi vəziyyət ən aşağı səviyyədədir. Bu, Fransa fermaları üçün fəlakətdir”, - deyə o qeyd edib.Russo bildirib ki, kənd təsərrüfatının bütün sahələri böhranla üzləşib....
16 İyul 2026, 20:32
Böyük Britaniya İsveçlə əməkdaşlıq çərçivəsində Ukraynaya 15 müasir təyyarə verəcək
Birləşmiş Krallıq, İsveçlə əməkdaşlıq çərçivəsində Ukraynaya səmasını qoruyacaq 15 müasir təyyarə vermək üçün 300 milyon funt sterlinq ayırır.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Böyük Britaniyanın Baş naziri Kir Starmer Kiyevdə Prezident Vladimir Zelenski ilə birgə mətbuat konfransında bildirib.Baş nazir bildirib ki, bu gün irəlilədiyimizi bildirməkdən məmnunam: "Çünki Böyük Britaniyanın Ukrayna səmasının qorunması üçün 15 yeni müasir təyyarə ilə təmin etmək məqsədilə İsveçlə işləmək üçün 300 milyon funt sterlinq dəstək verdiyini elan edə bilərəm".Starmer əmindir ki, Moskvada əhval-ruhiyyə dəyişir və Putin qanunsuz müdaxilənin onun üçün real problemlər yaratdığını etiraf etmək məcburiyyətində qalıb: "Ona görə də indi təzyiqi artırmağın vaxtıdır....
16 İyul 2026, 19:35
Rusiya Hindistandan daha çox yanacaq istəyir
Rusiyanın neft şirkətləri Ukraynanın PUA hücumları nəticəsində neft emalı güclərinin təxminən 40 faizini itirdikdən sonra Hindistan neft emalı zavodlarından Rusiyaya benzin tədarükünü artırmağı xahiş edib.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə "Reuters" öz mənbələrinə istinadən məlumat yayıb.Məlumata görə, Hindistandan Rusiyaya ən azı bir partiya benzin artıq yola salınıb və bundan sonra da əlavə tədarüklər gözlənilir. Lakin Rusiya neft şirkətləri emal güclərinin əhəmiyyətli hissəsini itirdikləri üçün Hindistandan daha çox yanacaq istəyirlər.Mənbələrin sözlərinə görə, Hindistandakı həm özəl, həm də dövlətə məxsus neft emalı zavodlarına müraciət edən şirkətlər arasında “Rosneft” və “Qazprom Neft” də var.“Rosneft” iyul ayında PUA hücumlarından sonra fəaliyyətini dayandıran Sızran və...
16 İyul 2026, 18:38
