ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
16183
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Ukrayna Ali Radasının vitse-spikeri Azərbaycana təşəkkür etdi
Ukraynalı uşaqların növbəti qrupu reabilitasiya üçün Azərbaycana aparılıb.Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə Ukrayna Ali Radasının vitse-spikeri Olena Kondratyuk sosial media hesabında paylaşım edib.Vitse-spiker Ukraynanın müharibədən təsirlənmiş azyaşlı vətəndaşlarına göstərilən dəstəyə görə Azərbaycana minnətdarlığını ifadə edib:"Azərbaycanlı həmkarlarının təşəbbüsü ilə uşaqların bir müddət də olsa, dinc səmada yaşamaları və reabilitasiya keçmələri üçün yaradılan imkan yüksək qiymətləndirilir".Qeyd edək ki, iyulun 6-da daha 30 ukraynalı uşaq reabilitasiya üçün Azərbaycana gətirilib.Bununla da, indiyədək Azərbaycanda reabilitasiya keçən ukraynalı uşaqların ümumi sayı 662-yə çatıb....
07 İyul 2026, 19:28
Zelenski: Ukrayna NATO-ya aiddir
Ukrayna NATO-ya aiddir.Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski bildirib."Ukrayna NATO-ya aiddir. Çünki Ukraynanın da daxil olduğu NATO gələcəyin alyansıdır", - o qeyd edib.
07 İyul 2026, 19:20
Media: Xameneinin dəfn mərasiminə 800 milyon dollar xərclənib
İranın keçmiş ali rəhbəri ayətullah Seyid Əli Xameneinin dəfni ilə bağlı mərasimlərə təxminən 800 milyon dollar xərclənib.Citypost.az "Report"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə "İran international" bildirib.Bildirilib ki, Böyük Britaniya Kraliçası II Elizabetin dəfni Birləşmiş Krallıq hökumətinə təxminən 200 milyon dollara başa gəlib. Həmin mərasimdə xarici ölkələrin yüksək vəzifəli yüzlərlə rəsmisi şəxs iştirak edib.Kraliçanın tabutu bir neçə gün Vestminsterdə qalıb. Geniş şəkildə televiziya yayımı olub. Tədbirin təhlükəsizliyinə onminlərlə polis və hərbi qulluqçu cəlb edilib, həmçinin çoxgünlük milli matəm elan edilib.Qeyd edək ki, Seyid Əli Xameneinin dəfni ilə bağlı mərasimlər iyulun 4-də başlayıb. İyulun 9-da İranın Məşhəd şəhərində İmam Rza məqbərəsində...
07 İyul 2026, 18:50
Güclü yağış mina təhlükəsi yarada bilər - xəbərdarlıq
Cənubi Koreya Baş Qərargahı Şimali Koreyanın sərhəd boyunca yerləşdirdiyi minalarla bağlı əhaliyə xəbərdarlıq edib.Modern.az xəbər verir ki, Yonhap agentliyinin yaydığı məlumata görə, Baş Qərargah güclü yağışlar mövsümünün yaxınlaşması ilə əlaqədar Şimali Koreyanın iki ölkəni ayıran Hərbisizləşdirilmiş Zona (DMZ) ərazisinin şimal hissəsində basdırdığı piyada əleyhinə minalar leysan yağışları nəticəsində sel suları ilə Cənubi Koreya ərazisinə sürüklənə biləcəyini bildirib.Qurum vətəndaşlara mənşəyi bilinməyən əşyalara yaxınlaşmamağı, şübhəli predmet aşkar etdikləri təqdirdə isə dərhal hərbi qurumlara və ya aidiyyəti təhlükəsizlik orqanlarına məlumat verməyi tövsiyə edib.Qeyd edək ki, son aylarda Şimali Koreya sərhəd bölgəsində istehkam işlərini gücləndirib, müxtəlif maneələr və mina sahələri yaradıb. Rəsmi Seul isə...
07 İyul 2026, 12:29
Gürcüstandan azərbaycanlılar da daxil 54 əcnəbi deportasiya edilib
Gürcüstan Daxili İşlər Nazirliyinin Miqrasiya Departamentinin əməkdaşları nazirliyin digər müvafiq bölmələri ilə birgə həyata keçirdikləri tədbirlər nəticəsində son günlər 54 xarici vətəndaşı ölkədən deportasiya ediblər."Report"un Gürcüstan bürosunun məlumatına görə, bu barədə ölkənin Daxili İşlər Nazirliyi məlumat yayıb.Bildirilib ki, deportasiya edilənlər arasında Türkiyə, Türkmənistan, Rusiya, Hindistan, Azərbaycan, Belarus, Pakistan, Nigeriya, Misir, Filippin və digər ölkələrin vətəndaşları var.Məlumata əsasən, qüvvədə olan qanunvericiliyə uyğun olaraq deportasiya edilən şəxslərin Gürcüstana yenidən girişinə qadağa qoyulub.Nazirlik qeyd edib ki, qanunsuz miqrasiyaya qarşı mübarizə qurumun əsas prioritet istiqamətlərindən biridir.Rəsmi statistikaya görə, bu ilin əvvəlindən indiyədək ümumilikdə 2 090 qanunsuz miqrant Gürcüstandan deportasiya olunub. Onlardan 232-si yanvarda, 312-si...
07 İyul 2026, 11:52
Böyük Hadron Kollayderinin gücü 10 dəfə artacaq
Dörd illik yenidənqurma işlərindən sonra Böyük Adron Toqquşmasında (BHK) parlaqlıq, yəni proton toqquşmalarının intensivliyi 10 dəfə artacaq. Bu barədə Moskva Fizika və Texnologiya İnstitutunun Elementar Hissəciklər Fizikası şöbəsinin aparıcı tədqiqatçısı, Rusiya tərəfində CERN-də iş təcrübəsi olan Yevgeni Soldatov məlumat verib.Citypost.az Rusiya KİV-lərinə istinadən xəbər verir ki, daha əvvəl dünyanın ən güclü hissəcik sürətləndiricisi olan Böyük Hadron Toqquşdurucusunun (LHC) dörd ildir ki, fəaliyyəti dayandırıldığı bildirilmişdi. Avropa Nüvə Tədqiqatları Təşkilatının (CERN) məlumatına görə, toqquşan proton şüalarının intensivliyinin artırılması və əsas detektorların dəyişdirilməsi daxil olmaqla, o, böyük bir modernləşdirmədən keçir.Yevgeni Soldatovun sözlərinə görə, sürətləndiricinin ölçüləri dəyişməyəcək, lakin əsas detektorlar - ALICE, CMS və...
07 İyul 2026, 11:03
