ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
8427
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Tramp Britaniya Baş nazirini sərt tənqid edib
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı hərbi əməliyyatlarda iştirak etmədiyinə görə bir daha Böyük Britaniyanı tənqid edib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə “The Telegraph” qəzetinə müsahibəsində danışıb.ABŞ lideri Böyük Britaniyanın Baş naziri Kir Starmerdən şikayətlənib.“Sizin (Britaniyanın) heç donanmanız belə yoxdur. Sizinki çox köhnədir və təyyarədaşıyan gəmiləriniz isə işləmədi. Starmerə nə edəcəyini deməyəcəm. Nə istəyirsə edə bilər. Mənim üçün fərqi yoxdur. Onun istədiyi ancaq bahalı külək dəyirmanlarıdır. Hansılar ki, sizin enerji qiymətlərinizi tavana yüksəldir”, - Tramp bildirib. (APA)...
01 Aprel 2026, 13:28
Florida sahillərində turistlər Artemis 2 buraxılışını izləməyə hazırlaşır
Florida sahillərində turistlər Artemis 2 buraxılışını izləməyə hazırlaşırCitypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, ABŞ-ın Florida ştatında turistlər NASA-nın planlaşdırılan Artemis 2 kosmik missiyasının buraxılışını izləmək üçün sahil bölgələrinə toplaşırlar.Məlumata görə, Cocoa Beach və Kanaveral burnu ətrafında yerləşən ərazilər buraxılışı izləmək üçün əsas nöqtələrdən birinə çevrilib. Yerli turistlər və ailələr bu hadisəni “tarixi an” kimi qiymətləndirirlər.NASA-nın uzun illərdən sonra həyata keçirməyə hazırlaşdığı missiya çərçivəsində üç amerikalı astronavt və bir kanadalının kosmosa göndərilməsi planlaşdırılır. Bu uçuşun Ay missiyaları tarixində yeni mərhələ kimi qiymətləndirildiyi bildirilir.Yerli proqnozlara görə, buraxılışı izləmək üçün yüz minlərlə insanın əraziyə gələcəyi gözlənilir. Turistlər isə bu nadir hadisənin şahidi...
01 Aprel 2026, 11:49
İranın Ali Lideri Hizbullaha mesaj göndərib
İranın Ali Lideri Ayətullah Müctəba Xameneinin Hizbullahın baş katibi Şeyx Naim Qasıma məktub ünvanladığı bildirilir.Citypost.az xəbər verir ki, Press TV-nin məlumatına görə, məktubda İranın “Amerika–İsrail (sionist) düşməninə qarşı müqaviməti dəstəkləməyə davam edəcəyi” vurğulanıb.Hizbullah tərəfindən yayılan açıqlamada qeyd olunub ki, İranın mövqeyi sionist və ABŞ-a qarşı müqavimət xəttinin davam etdirilməsinə əsaslanır.Mesajda bu siyasətin İranın keçmiş Ali Lideri Ayətullah Əli Xamenei və Hizbullahın keçmiş baş katibi Seyid Həsən Nəsrullahın xəttinə uyğun olduğu bildirilib.Müctəba Xamenei həmçinin ABŞ və İsraili İslam ümmətinin “ən böyük düşmənləri” kimi xarakterizə edərək, bu qüvvələrə qarşı mübarizədə sabitlik və dözümlülüyün vacibliyini vurğulayıb.Əli...
01 Aprel 2026, 11:41
KİV: Hakim partiyanın təxminən 30 üzvü Paşinyanı yenidən baş naziri kimi görmür
Ermənistanda hakim partiyada seçki prosesi ilə bağlı diqqətçəkən nəticələr əldə olunurCitypost.az xəbər verir ki, Ermənistanın “Joqovurd” qəzeti yazır ki, 2026-cı ilin iyun ayında keçiriləcək növbəti parlament seçkilərindən əvvəl hakim Vətəndaş Müqaviləsi partiyasında seçki siyahısının təsdiqlənməsi üzrə keçirilən səsvermənin ikinci turu maraqlı nəticələrlə yadda qalıb.Məlumata görə, səsvermədə 1080 nümayəndədən 988-i iştirak edib. Nəticədə Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan 933 səs toplayaraq ən yüksək nəticəni əldə edib.Bununla belə, səsvermə nəticələrində müəyyən fərqli göstəricilər də qeydə alınıb. İştirak edən 988 nümayəndədən 55-nin Paşinyanı baş nazirliyə namizəd kimi dəstəkləmədiyi və ya bülletenlərdə fərqli seçim etdiyi bildirilir.Qəzetin iddiasına əsasən, təxminən 30-dan çox nümayəndə bülletenlərdə baş...
01 Aprel 2026, 11:38
BƏƏ-də dron qəzası: Banqladeş vətəndaşı həlak olub
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində pilotsuz uçuş aparatının (dron) qalıqlarının yerə düşməsi nəticəsində Banqladeş vətəndaşı həyatını itirib.Citypost.az xəbər verir ki, WAM xəbər agentliyinin məlumatına görə, Füceyra əmirliyinin Əl-Rifaa bölgəsində yerləşən bir fermada baş verən hadisə ilə bağlı araşdırma aparılır. İlkin məlumata əsasən, dron qalıqlarının düşməsi ölüm hadisəsinə səbəb olub.Hadisənin detalları və dronun mənşəyi ilə bağlı rəsmi qurumlar tərəfindən araşdırma davam etdirilir.Turan
01 Aprel 2026, 11:05
İsraildə müharibə başlayandan bəri yaralıların sayı 6286 nəfərə çatıb
İsrail Səhiyyə Nazirliyi son 24 saat ərzində İranın həyata keçirdiyi hücumlar nəticəsində 104 nəfərin yaralandığını və xəstəxanalara yerləşdirildiyini açıqlayıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, məlumata görə, bu rəqəmlərə İranın İsrailin mərkəzi bölgələrinə endirdiyi son zərbələr zamanı yaralanan şəxslər daxil edilməyib. Həmin hücumlar nəticəsində iki uşaq daxil olmaqla 14 nəfərin yaralandığı bildirilir.Nazirliyin açıqlamasında qeyd olunub ki, müharibənin başlanğıcından etibarən ümumilikdə 6286 nəfər yaralanıb. Onlardan 100 nəfərin hazırda xəstəxanalarda müalicə aldığı bildirilir.Əli...
01 Aprel 2026, 10:44
