ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
9829
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Netanyahu: İsraillə Livan arasında sülhün bərqərar edilməsi üçün tarixi imkan yaranıb
İsrailin Livanla sülh müqaviləsi bağlamaq üçün tarixi imkanı yaranıb.CİTYpOST.AZ "Ynet"ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu iki ölkə arasında atəşkəs rejiminin tətbiqi ilə bağlı çıxışında bildirib."Mən bu çağırışa səs verdim və fasiləyə, daha doğrusu, Vaşinqtonda səfirlər (İsrail və Livanın ABŞ-dəki səfirləri - red.) səviyyəsində müzakirəsinə başladığımız razılaşmanın əldə olunması istiqamətində irəliləməyə cəhd etmək üçün 10 günlük müvəqqəti atəşkəsə razılaşdım. Burada sülhün bərqərar olması üçün tarixi şans var", - o bildirib.Bununla yanaşı, Netanyahu qeyd edib ki, İsrail Silahlı Qüvvələri təhlükəsizliyin qorunması məqsədilə Livanın cənubundakı bufer zonasını tərk etməyəcək....
16 Aprel 2026, 23:30
İsrail və Livan 10 günlük atəşkəs elan edir
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İsrail və Livanın bu gündən etibarən 10 günlük atəşkəs elan etdiyini bildirib.CİtyPost.az xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Prezidenti Donald Tramp Livan və İsrail liderləri ilə telefon danışıqlarının yekunlarına əsasən "Truth Social" sosial şəbəkəsində yazıb."Mən indicə Livanın çox hörmətli Prezidenti Jozef Aun və İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə çox yaxşı danışıqlar apardım. Bu iki lider ölkələri arasında sülhə nail olmaq üçün Şərq vaxtı ilə axşam saat 5-də rəsmi olaraq 10 günlük atəşkəs rejimi tətbiq edəcəkləri barədə razılığa gəldilər", - Tramp bildirib.ABŞ liderinin sözlərinə görə, o, ölkənin vitse-prezidenti Cey Di Vensə və dövlət katibi Marko Rubioya...
16 Aprel 2026, 19:56
ABŞ-ın müharibə naziri: Müctəba Xamenei yaralı və əlildir
İranın Ali Rəhbəri Ayətullah Müctəba Xamenei sağdır, amma yaralı və əlildir.APA xəbər verir ki, bunu ABŞ-ın müharibə naziri Pit Heqset bu gün mətbuat konfransında deyib.O, Çinin İrana hərbi təchizat göndərmək planlarına da toxunub.“Çin bunun baş verməyəcəyi ilə bağlı bizi əmin edib”, - Heqset əlavə edib.
16 Aprel 2026, 17:54
Tbilisi meri: Salome Zurabişvili xaindir
“Gürcü xalqı Salome Zurabişvilinin kim olduğunu, kimə xidmət etdiyini və kimin təsiri altında olduğunu çox yaxşı bilir”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Tbilisi meri Kaxa Kaladze Gürcüstanın keçmiş prezidenti Salome Zurabişvilinin seçkilərlə bağlı açıqlamasını şərh edərkən deyib.“Əlbəttə, ölkədə kimin hakimiyyətdə olmasını xalq edir. Salome Zurabişvilinin kənardan aldığı əmrlə cəmiyyəti manipulyasiya edə biləcəyi illüziyası işə yaramayacaq. Gürcü xalqı kimin kim olduğunu və kimə xidmət etdiyini, Salome Zurabişvilinin kim olduğunu, kimə xidmət etdiyini, kimin təsiri altında olduğunu çox yaxşı bilir. Bu gün yeni adlarla yeni partiyalar yaratsanız belə, sizə kömək etməyəcək. Sizin bir əsas adınız var - xain. Bu, reallıqdır”, - Kaladze bildirib.Gürcüstanın...
16 Aprel 2026, 17:28
Ukraynada döyüşən çeçenlərin sayı kəskin artıb
Ukraynadakı müharibəyə gönədrilən çeçen hərbçilərinin sayı artır.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə Rusiya KİV-ləri məlumat yayıb.Qeyd olunub ki, Çeçenistanda prezidenti Ramzan Kadırovun nəzarəti altında olan təhlükəsizlik qüvvələrinin sayı ikiqat artıb.Qeyd edilir ki, hazırda Çeçenistandan təxminən 14.000 döyüşçü Ukraynada ön və arxa cəbhədə yerləşdirilib.
16 Aprel 2026, 17:13
Fransa Rusiyanın kölgə donanması ilə əlaqəli tankerini sərbəst buraxıb
Fransa hökuməti martda Rusiyanın kölgə donanmasına mənsub olması şübhəsi ilə saxlanılmış "Deyna" tankerinin Marsel limanını tərk etməsinə icazə verib."Report"un Avropa bürosu Fransa mətbuatına istinadən xəbər verir ki, Mozambik bayrağı altında üzən və əvvəllər Murmanskdan yola düşən gəmi Fransanın ərazi sularını tərk edərək Aralıq dənizinə yönəlib və Çinə istiqamət alıb.Tanker martda Fransa və Böyük Britaniyanın iştirakı ilə Balear adaları yaxınlığında saxlanılmışdı. Tankerin sahibi gəminin milli mənsubiyyətini təsdiq edən lazımi sənədlərin olmaması ilə bağlı günahını etiraf edib və cərimə ödəyib. Cərimənin məbləği açıqlanmır.Fransa hökumətinin məlumatına görə, ötən ilin sentyabrından etibarən sanksiyalardan yayınmaqda şübhəli bilinən üç gəmi yoxlanılıb. Aİ bu sanksiyaları Ukraynada müharibə...
16 Aprel 2026, 16:33
