ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
9930
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Tramp İsrailin Livanı bombalamasını qadağan edib
ABŞ İsrailin Livanı bombalamasını qadağan edib.Bu barədə ABŞ Prezidenti Donald Tramp "Truth Social"da yazıb.Onun sözlərinə görə, İranın nüvə aktivləri ilə bağlı pul mübadiləsi heç bir formada baş tutmayacaq. Belə ki, ABŞ möhtəşəm B2 bombardmançı təyyarələrinin yaratdığı bütün nüvə “tozu”nu götürəcək.“Bu razılaşmanın Livana heç bir şəkildə aidiyyəti yoxdur. Amma ABŞ ayrıca olaraq Livanla işləyəcək və lazımi tərzdə Hizbullah məsələsi ilə məşğul olacaq. İsrail daha Livanı bombalamayacaq. Onların bunu etməsinə ABŞ tərəfindən qadağa qoyulub. Bəsdirin daha!”...
17 Aprel 2026, 18:15
İsrael Kats: "Hizbullah"ın tərksilah edilməsi hərbi əməliyyatımızın əsasını təşkil edir
İsrailin müdafiə naziri İsrael Kats bildirib ki, İsrail Müdafiə Ordusu radikal "Hizbullah" qruplaşmasına qarşı quru əməliyyatı zamanı ələ keçirdiyi Livanın cənubundakı əraziləri nəzarətdə saxlamağa davam edəcək."Report" xəbər verir ki, bu barədə "Ynet" portalı məlumat yayıb."Müəyyən etdiyimiz məqsəd - "Hizbullah"ın tərksilah edilməsi - əməliyyatımızın əsas vəzifəsi olaraq qalır", - o bildirib.Kats qeyd edib ki, Litani çayından başlayan təhlükəsizlik zonası hələ də qruplaşma yaraqlılarından təmizlənməyib və bütün mümkün vasitələrlə onun tərksilah edilməsini təmin etməyə çağırıb."Bu, ya siyasi yolla, ya da atəşkəs rejiminin başa çatmasından sonra İsrail Müdafiə Ordusunun hərbi əməliyyatlarını davam etdirməsi vasitəsilə həyata keçirilməlidir", - deyə nazir fikrini yekunlaşdırıb....
17 Aprel 2026, 17:57
Ərdoğan: Müharibələr regionu "barıt qoxusuna" çevirib
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan "Dünya 5-dən böyükdür" fikrinin 13 ildir gündəmdə qaldığını bəyan edib.Citypost.az xəbər verir ki, Antalya Diplomatiya Forumunun açılış mərasimində çıxış edən Türkiyə lideri dünyada güc mərkəzlərinin üstünlük təşkil etdiyi bir sistemin formalaşdığı və bunun ədalətsiz olduğunu düşündüyünü bildirib.O qeyd edib ki, bölgədə davam edən müharibələr regionu "barıt qoxusuna" çevirib və bu vəziyyət ciddi narahatlıq doğurur:"Pakistan Prezidenti Şahbaz Şərifin təşəbbüsü ilə əldə olunan atəşkəsdən çox məmnunuq. Münaqişələrin həllində silahlar deyil, danışıqlar əsas rol oynamalıdır. Sülhə aparan yol dialoq və diplomatiyadan keçir"....
17 Aprel 2026, 17:42
Madyar Baş nazir vəzifəsinin icrasına mayın 9-10-da başlayacaq
Macarıstan parlament seçkilərində qalib gələn “Tisa” partiyasının sədri Peter Madyar Baş nazir vəzifəsinin icrasına 9 May - Qələbə Günündə və ya ertəsi gün milli parlamentin qarşısındakı Layoş Koşut Meydanında keçiriləcək mərasimlə başlamağı planlaşdırır.Citypost.az xəbər verir ki, o, dəqiq tarixin Macarıstan Prezidenti Tamaş Şuyok tərəfindən təyin olunacağını bildirib.Madyar qeyd edib ki, dövlət başçısı baş nazir seçkilərinin keçiriləcəyi yeni parlamentin iclasının tarixini müəyyən edəcək:“Prezident əvvəlcə bunu mayın 7-8-də etməyi real hesab etdiyini bildirmişdi. Biz fraksiyalara bunun həftəsonu keçirilməsini təklif etdik, onlar razılaşdılar. Şənbə - 9 May - Qələbə Günü və ya ertəsi gün - bazar gününə planlaşdırdıq ki, mümkün qədər çox həmvətənimiz...
17 Aprel 2026, 17:23
Hakan Fidan: Türkiyə regionda dialoqa vasitəçilik edə bilən ölkələrdən biridir
Bölgədə müxtəlif böhranlar davam edir. Şimalda Rusiya–Ukrayna müharibəsi, Suriya və İranda baş verən proseslər, eləcə də Sudandakı daxili qarşıdurmalar regional sabitliyə mənfi təsir göstərir."Report" xəbər verir ki, bunu Türkiyənin Xarici işlər naziri Hakan Fidan Antalya Diplomatiya Forumunun açılış mərasimində deyib.O bildirib ki, bu kontekstdə Türkiyə regionda dialoqa vasitəçilik edə bilən ölkələrdən biridir:"Rəsmi Ankara bölgədə sabitliyin təmin olunması üçün məsuliyyət daşıdığını və bu istiqamətdə fəaliyyətini davam etdirəcəyini bildirir. Regionların müharibə, terror və işğal risklərindən uzaqlaşdırılması əsas məqsədlərimizdən biridir"....
17 Aprel 2026, 17:00
Türkiyə Prezidenti: Körfəz ölkələrinin Hörmüz boğazından istifadəsi sərbəst olmalıdır
Körfəz ölkələrinin Hörmüz boğazından istifadəsi və ticarət sərbəst olmalıdır.APA-nın Türkiyəyə ezam olunmuş əməkdaşı xəbər verir ki, bunu Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan V Antalya Diplomatiya Forumunun açılışında bildirib.“Beynəlxalq sistemin çarəsizliyi, əl-qolumuzun bağlı qalması necə qiymətləndirilə bilər? İsrailin təxribatı ilə İrana qarşı başlayan mənasız müharibədə Pakistanın vasitəçiliyi ilə təklif edilən 15 günlük atəşkəslə məmnunuq. Nə qədər dərin olursa-olsun, müzakirələrin yerini qarşıdurma və müharibə almamalıdır. Sülhə gedən ən qısa yol konstruktiv dialoqdur. İsrailin müzakirə prosesini pozmaq cəhdlərinə qarşı diqqətli olmaq lazımdır. Hörmüz boğazında vəziyyətə gəlincə, boğazın bir tərəfi İran, bir tərəfi isə Omandır. Körfəz ölkələrinin boğazdan çıxışı və ticarət sərbəst olmalıdır. Enerji...
17 Aprel 2026, 16:46
