ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
6204
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
ABŞ 23 gəmini səfərbər etdi
İranla gərginlikdən sonra ABŞ Aralıq dənizindən Oman körfəzinə qədər uzanan xətt boyunca hərbi mövcudluğunu artırıb.Citypost.az xəbər verir ki, kəşfiyyat məlumatlarını izləyən və təhlil edən mənbələrin bildirdiyinə görə, bölgədə yerləşdirilən ABŞ döyüş gəmilərinin ümumi sayı 23-ə çatıb.Məlumata əsasən, ABŞ-ın Aralıq dənizində 10, Ədən körfəzində 1, Ərəb dənizində 10, Fars körfəzində isə 2 hərbi gəmisi fəaliyyət göstərir. Bu, Vaşinqtonun regionda həm çəkindirmə, həm də operativ müdaxilə imkanlarını gücləndirməyə yönəlmiş addımı kimi qiymətləndirilir. (Modern.az) ...
23 Fevral 2026, 17:18
Ermənistanın müdafiə naziri İranda səfərdədir
Ermənistanın müdafiə naziri Suren Papikyan İranda rəsmi səfərdədir."Report" Ermənistan KİV-nə istinadən xəbər verir ki, o bu barədə sosial şəbəkələrdə bildirib."Fevralın 23-də İran İslam Respublikasına rəsmi səfərə gəlmişəm", - Papikyan deyib.Nazir digər təfərrüatları açıqlamayıb.
23 Fevral 2026, 16:17
Gəncədə yük maşını iki avtomobillə toqquşub
Gəncə şəhərində hərəkətdə olan evakuator tipli yük maşını idarəetmədən çıxaraq "Mercedes" markalı iki avtomobillə toqquşub."Report"un Qərb bürosunun məlumatına görə, qəza zamanı zərbənin təsirindən minik avtomobillərindən biri yoldan çıxaraq işıq dirəyinə çırpılıb.Avtomobillərə və elektrik təsərrüfatına ziyan dəyib.Faktla bağlı araşdırma aparılır.
23 Fevral 2026, 13:59
Evlərində 230.000 həb tapıldı: Ana və oğul saxlanıldı
Türkiyənin Samsun'un İlkadım rayonunda aparılan axtarış zamanı evlərində 230.000 sintetik həb tapıldıqdan sonra şərti adları Ü.S. adlı qadın və oğlu Z.S. saxlanılıb.Citypost.az xəbər verir ki, Vilayət Polis İdarəsinin qrupları narkotiklə mübarizə çərçivəsində İlkadım rayonunda iki ayrı kirayə evdə əməliyyat keçirib. Axtarışlar zamanı 230.000 sintetik həb müsadirə edilib. Şübhəlilərin, ana və oğulun, evlərdən birində birlikdə yaşadıqları və narkotikləri digərində saxladıqları müəyyən edilib.Turan...
23 Fevral 2026, 13:59
Trampın malikanəsinə icazəsiz girən gənc VURULDU
ABŞ Prezidenti Donald Trampın Florida’dakı Mar-a-Lago malikanəsinə icazəsiz girən 21 yaşlı Austin Tucker Martin, təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən vurularaq öldürüldü. Citypost.az ABŞ mətbuatına istinadən xəbər verir ki, Martin, ailəsi tərəfindən “Trump tərəfdarı ailədən gələn sakit bir gənc” olaraq tanımlanırdı və hadisədən əvvəl itkin elan edilmişdi.Hadisə bazar günü səhər saat 01:30 radələrində baş verib. Təhlükəsizlikçilər, Martinin tüfəyi və yanacaq bidonunu buraxması barədə xəbərdarlıq etdikdən sonra, Martin tüfəyi atəş mövqeyinə qaldırdığında iki Gizli Servis agenti və bir şerif müavini tərəfindən vurularaq dayandırılıb.Donald və Melania Tramp hadisə zamanı malikanədə olmayıb, FBI və Gizli Servis şübhəlinin keçmişi, psixoloji vəziyyəti və motivasiyası ilə bağlı araşdırma aparır....
23 Fevral 2026, 13:52
BMT-nin baş katibi qlobal miqyasda "güc hakimiyyətinin" artmasından narahatdır
BMT-nin baş katibi Antonio Quterreş qlobal səviyyədə “güc hakimiyyəti”nin artmasından narahatlıq bildirib. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, o vurğulayıb ki, bəzi güclü dövlətlər beynəlxalq hüququ pozur, insan hüquqlarına hücum etmək üçün süni intellekt və digər texnologiyalardan istifadə edirlər.Quterreş Rusiyanın Ukraynadakı müharibəsində 15 mindən çox mülki şəxsin öldüyünü xatırladıb və Fələstində insan hüquqlarının kobud şəkildə pozulduğunu bildirib. Baş katib demokratik dəyərlərin aşındığını, azlıqların, LGBT+ icmalarının və qaçqınların təqib olunduğunu vurğulayaraq, beynəlxalq ictimaiyyəti bu tendensiyaya qarşı birləşməyə çağırıb.Turan...
23 Fevral 2026, 10:20
