ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
17953
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Rusiya "Telegram"ın yaradıcısı Pavel Durovu terrorçu və ekstremistlər siyahısına salıb
Rusiyanın Maliyyə Monitorinqi üzrə Federal Xidməti (Rosfinmonitorinq) "Telegram" messenjerinin yaradıcısı Pavel Durovu terrorçu və ekstremistlər siyahısına daxil edib.APA xəbər verir ki, Bu barədə məlumat "Rosfinmonitorinq"in rəsmi reyestrində yer alıb.Qurumun açıqlamasında Pavel Durovun terrorçu və ekstremistlər siyahısına əlavə edildiyi bildirilib.Xatırladaq ki, daha əvvəl Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidməti (FSB) "Telegram"ın həmtəsisçisi Pavel Durova qarşı terrorçuluq fəaliyyətinə yardım etmə maddəsi ilə ittiham irəli sürüldüyünü açıqlamışdı. FSB həmçinin Durovun beynəlxalq axtarışa verilməsi proseduruna başlanıldığını bildirmiş, "Telegram" administrasiyasını Ukrayna xüsusi xidmət orqanları, terrorçu və ekstremist təşkilatlar tərəfindən istifadə olunduğu iddia edilən kanal, çat və botları silməməkdə ittiham etmişdi....
30 İyul 2026, 16:15
Qazaxıstan iki tankerə PUA hücumu barədə məlumat yayıb
Qara dənizdəki Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumunun (CPC) dəniz terminalı ərazisində iki tanker pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) hücumuna məruz qalıb.Citypost.az xəbər verir ki, Qazaxıstanın Energetika Nazirliyinə istinadən verdiyi məlumata görə, hadisələr iyulun 30-da baş verib."Nissos Sifnos" tankeri hücuma məruz qalıb. Bundan əvvəl CPC PUA hücumu təhlükəsi səbəbindən yükləməni əvvəlcədən dayandırmışdı.Bundan əlavə, PUA "Marathi" tankerinə də hücum edib. Gəmi CPC terminalından 6–7 dəniz mili məsafəsində olub.Heyət üzvləri arasında xəsarət alan yoxdur. Baş verən yanğın CPC-in üç yedək gəmisinin köməkliyi ilə söndürülüb. (Report)...
30 İyul 2026, 16:00
Paşinyan Ermənistan hökumətinin istefasını elan edib
İyunun 7-də keçirilmiş parlament seçkilərinin yekunlarına əsasən yeni nazirlər kabinetinin formalaşması ilə əlaqədar olaraq Ermənistan hökuməti avqustun 2-də istefaya gedəcək."Report" Ermənistan mediasına istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan bu gün hökumətin iclasında bildirib."Biz bazar günü (2 avqust - red.) istefa verəcəyik. Bu gün hökumətin bu tərkibdə son iclası keçirilir", - o bildirib.Baş nazir xatırladıb ki, parlamentin yeni tərkibdəki ilk iclası günü köhnə hökumət istefa verir: "Bundan sonra Ermənistan prezidenti parlamentdə çoxluğa malik partiyanın namizədini baş nazir postuna təyin edəcək".Qeyd edək ki, iyunun 7-də keçirilmiş parlament seçkilərində Paşinyanın təmsil etdiyi hakim "Vətəndaş müqaviləsi" partiyası qalib gəlib...
30 İyul 2026, 12:48
Çin raketi iki eksperimental rabitə peykini orbitə buraxdı
Çin cümə axşamı "Long March-6A" daşıyıcı raketi ilə 27A və 27B eksperimental rabitə peyklərini uğurla orbitə çıxarıb.Citypost.az xəbər verir ki, Çinin dövlət televiziyası CCTV-nin məlumatına görə, raket Pekin vaxtı ilə saat 09:00-da Şansi əyalətində yerləşən Tayyuan Kosmik Mərkəzindən buraxılıb. Peyklər planlaşdırılan orbitə uğurla yerləşdirilib.Bildirilib ki, peyklər rabitə, radio və televiziya yayımı, məlumatların ötürülməsi, eləcə də müxtəlif texnoloji sınaqlar üçün istifadə olunacaq.Qeyd edək ki, Çinin iki mərhələli orta mənzilli "Long March-6A" raketi 700 kilometr yüksəklikdəki günəş-sinxron orbitə 6,5 tona qədər faydalı yük daşımaq imkanına malikdir.Turan...
30 İyul 2026, 12:23
Paşinyan: Özümüzü necə yorduğumuzun dəhşətli mənzərəsini görəcəyik
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan balıqçılıq sektorunda dövlət dəstəyi ilə bağlı çıxışı zamanı ölkədə su ehtiyatlarından səmərəsiz istifadəyə diqqət çəkib.Citypost.az xəbər verir ki, balıq yetişdiricilərinə dəstək vacib olsa da, sahədə kölgə iqtisadiyyatı və resurslardan qeyri-effektiv istifadə ciddi narahatlıq doğurur."Artezian hövzəsi kimi əvəzsiz sərvəti tərəzinin o biri gözünə qoysaq, dəhşətli bir mənzərə ilə qarşılaşacağıq. Məlum olacaq ki, özümüzü yoruruq. Nə qədər su israf etdiyimizi və nə qədər balıq istehsal etdiyimizi anlamalıyıq", – deyə Paşinyan bildirib.Baş nazir həmçinin vurğulayıb ki, beynəlxalq bazarda rəqabət aparmaq istəyən Ermənistan istehsalçıları məhsulun keyfiyyət standartlarına ciddi əməl etməlidirlər.Turan...
30 İyul 2026, 12:14
Corc və Amal Kluni meşə yanğınlarına görə Fransadakı malikanələrini tərk etdilər
Fransanın cənubunda tüğyan edən meşə yanğınları aktyor Corc Kluni və həyat yoldaşı Amalı təcili olaraq əmlaklarını tərk etməyə məcbur edib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, 65 yaşlı Oskar mükafatı laureatı və 48 yaşlı insan haqları fəalı hazırda Fransa, Yunanıstan, İtaliya və İspaniyada tüğyan edən meşə yanğınları təhlükəsi altında olan Provans-Alp-Kot d'Azur bölgəsindəki Brignoles bölgəsində yaşayırlar.Kluni Briqnole meri Didye Bremonta göndərdiyi məktubda özünün, həyat yoldaşının və doqquz yaşlı əkizləri Aleksandr və Ellanın evlərini tərk etməyə məcbur olduqlarını bildirib. Bu barədə onun nümayəndəsi People jurnalına məlumat verib.Qısa, lakin təsirli məktubunda aktyor yaxınlaşan fırtınanın nə qədər ziyan vurmasından asılı olmayaraq, 18.000 nəfərdən...
30 İyul 2026, 10:31
