ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
13589
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Həmçinin oxuyun
“Çox gözəl oyunçudur, başqa qüvvələrə güvənir ” — Ayaz Salayevlə Kinematoqrafçılar İttifaqı ətrafında MÜSAHİBƏ
Buqələmun - Şahin Qurbanovu da Vilyam Hacıyevin taleyi gözləyir?
Şahin Qurbanov yaxşı kabab bişirir... Xəstəxana direktoru ifşa olundu
Deputat Zaur Şükürov: "Azərbaycan cənub marşrutlarındakı riskləri balanslaşdıran əsas qovşaqdır"
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İtkin düşən nüvə aliminin qalıqları meşədə tapıldı
ABŞ-də müəmmalı şəkildə itkin düşmüş alimlərdən birinin meyiti Nyu-Meksiko meşələrində tapılıb. "Unikal" xəbər verir ki, bu barədə yerli polis məlumat yayıb. "Bir turist Karson Milli Meşəsində insan qalıqları tapıb. Qalıqların itkin düşmüş Melissa Kasias olduğu dəqiq müəyyən edilib", - polisin yaydığı açıqlamada qeyd olunub. Qeyd edək ki, alim ötən ilin iyunun 26-da itkin düşüb. O, həmin gün həyat yoldaşını işə aparıb, daha sonra iş icazəsini unutduğuna görə evə qayıtmalı olub. Kasias şəxsi və iş telefonlarını formatlayıb (sıfırlayıb) və evi tərk edib. Kasias Nyu-Meksikoda yerləşən Los Alamos Milli Laboratoriyasında (1943-cü ildə yaradılmış yüksək məxfi nüvə tədqiqat laboratoriyası - red.) çalışmışdır. O, nüvə silahları tədqiqatlarında iştirak...
02 İyun 2026, 16:26
Rusiyadan gələnlər 7 il həbs oluna bilər
Ermənistan hakimiyyəti Rusiyadan mümkün seçki müdaxiləsi ilə bağlı sərt mesaj verib.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan parlamentinin vitse-spikeri Ruben Rubinyan açıqlama verib.O bildirib ki, seçicilərin ələ alınması məqsədilə Rusiyadan Ermənistana gələn şəxslər artıq saxlanılır.“Seçki saxtakarlığı və ya seçicilərin satın alınması ilə əlaqədar Rusiyadan gələn şəxslər artıq saxlanılır və yaxın 7 ili həbsxanada keçirəcəklər”, – Rubinyan deyib.
02 İyun 2026, 15:57
SEPAH: Yeni müharibəyə tam hazırıq
“Əgər ABŞ döyüş meydanına qayıtsa, əməliyyatların, müharibənin coğrafiyası və istifadə ediləcək silahların növləri fərqli olacaq, İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) bütün mümkün ssenarilərə tam hazırdır”.Teleqraf xəbər verir ki, bunu SEPAH-ın sözçüsü Müseyn Mohebi deyib.“Bütün istiqamətlərdə hazırlığa baxmayaraq, müdafiə ən yüksək səviyyədə saxlanılacaq. Çünki biz inanırıq ki, düşmənin məqsədlərinə çatmaq üçün etibar etdiyi ən vacib yer döyüş meydanıdır”, - o bildirib.SEPAH-ın sözçüsü iddia edib ki, son müharibə zamanı İran ordusu nəinki zəifləməyib, hətta daha da güclənib....
02 İyun 2026, 15:40
XIV Leonun səfəri ilə əlaqədar İspaniya vətəndaşlarına məsafədən işləmək tövsiyə edildi
İspaniya hökuməti Roma Papası XIV Leonun iyunun 6-12-də ölkəyə planlaşdırılan səfəri zamanı dövlət qurumlarının əməkdaşlarının məsafədən (onlayn) işləməsini tövsiyə edib.Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə ölkənin Əmək Nazirliyi məlumat yayıb.Nazirlik Madrid, papanın Kataloniya və Kanar adalarına səfəri ilə əlaqədar hərəkət məhdudiyyətlərinin yarana biləcəyini nəzərə alaraq, dövlət orqanlarına məsafədən iş rejiminin tətbiq olunmasını tövsiyə edib.Qurum qeyd edib ki, bu tövsiyə işçilərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə, zəruri olmayan səfərlərin azaldılmasına və planlaşdırılan tədbirlər zamanı xidmət sektorunun və iqtisadi fəaliyyətin normal işləməsinə yönəlib.Papa XIV Leonun İspaniyaya səfəri zamanı asayişin təmin edilməsinə 13 mindən çox hüquq-mühafizə orqanı əməkdaşı cəlb olunacaq.İspaniyaya səfər etmiş son Roma Papası...
02 İyun 2026, 15:09
Ermənistanda əsgər hərbi hissədə ölü aşkar edilib
Erməni hərbi qulluqçusu hərbi hissələrin birində ölü tapılıb."Report" Ermənistan mediasına istinadən xəbər verir ki, bu barədə ölkənin Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb.Qeyd olunub ki, o, müddətli hərbi xidmətini 2027-ci ilin yanvarında başa vurmalı idi.Qurumun məlumatına görə, hadisənin şəraitini aydınlaşdırmaq üçün araşdırma təyin edilib. Digər təfərrüatlar verilmir.
02 İyun 2026, 12:36
Paşinyanı təhqir edən videoya görə evlərdə axtarış aparılıb
Paşinyanı təhqir edən maskalı şəxslə bağlı axtarışlar genişləndiCitypost.az erməni mətbuatına istinadən xəbər verir ki, vəkil Roman Yeritsyan Paşinyana ünvanlanan videomüraciət işi ilə bağlı Mher Mirzoyanın qohumlarının və yaxınlarının kirayə yaşadığı mənzillərdə axtarışların aparıldığını bildirib.Vəkilin sözlərinə görə, əməliyyatlar bir neçə gündür davam edir, bu zaman mənzillər tam yoxlanılıb, telefonlar müsadirə edilib və bəzi şəxslərin azyaşlı uşaqların yanında saxlanıldığı iddia olunur.Məlumatda qeyd olunur ki, şübhələr əsasən videoda görünən şəxslərin Mher Mirzoyana xarici oxşarlığına əsaslanır. Lakin vəkil iddia edir ki, videodakı şəxsin göz rəngi fərqlidir və Mirzoyanın uzun müddətdir Rusiyada yaşadığı bildirilir.Xatırladaq ki, bir neçə həftə əvvəl yayılan videoda maskalı şəxslər Ermənistan Baş...
02 İyun 2026, 11:04
