ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb

Dünya 15 Aprel 2025, 15:55

24375

Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.

CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.

Kessler sindromu riskinin artması

ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.

Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.

130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib

ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.

Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.

Toqquşmadan kənarda da parçalanma var

Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda məmurlar arasında əlbəyaxa dava: Başını partlatdılar

Kəmaləddin Heydərovun oğlu NƏ YAZIR?

Azərbaycanda görkəmli şəxs VƏFAT ETDİ

Prezident onu nazir müavini TƏYİN ETDİ

Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.

Nəzarət olunan girişlərdə artım var

ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.

Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.

Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir

Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.

Yeganə

Problemlərinizi bizə bildirin

077 323 55 66

Oxşar xəbərlər

Ərdoğan Zelenskini qəbul edib

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan İstanbulda Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskini qəbul edib.APA-nın Türkiyə bürosu xəbər verir ki, bu barədə “24 TV” məlumat yayıb.Görüş Prezidentin “Dolmabahçe” ofisində baş tutub.

31 Oktyabr 2026, 17:39

Feridun Sinirlioğlu BMT Baş katibi vəzifəsinə namizəd oldu

Türkiyə hazırda Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatının (ATƏT) Baş katibi vəzifəsini icra edən, sabiq xarici işlər naziri və diplomat Feridun Sinirlioğlunun Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Baş katibi vəzifəsinə namizədliyini rəsmi olaraq təqdim edib.Citypost.az xəbər verir ki, Türkiyənin BMT-dəki daimi nümayəndəsi, səfir Ahmet Yıldız “Anadolu” agentliyinə bildiriş məktubunun artıq BMT Baş Assambleyasının Sədrliyinə təqdim edildiyini açıqlayıb.“Prezidentimiz Rəcəb Tayyip Ərdoğan səfir Sinirlioğlunun lazımi keyfiyyətlərini, təcrübəsini və ona olan etimadı nəzərə alaraq, onu BMT-nin Baş katibi vəzifəsinə namizəd göstərməyi məqsədəuyğun hesab edib”, - o deyib.Ahmet Yıldız bildirib ki, BMT-nin Baş katibi seçkilərində hələlik konsensus əldə olunmuş vahid namizəd ortaya çıxmadığı üçün Türkiyə bu...

31 Oktyabr 2026, 09:33

Polşada Rusiya vətəndaşı casusluq şübhəsi ilə saxlanılıb

Polşada dəmir yolları və strateji əhəmiyyətli infrastrukturun fotolarını çəkdiyi bildirilən Rusiya vətəndaşı casusluq şübhəsi ilə saxlanılıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Polşanın “Gazeta.pl” nəşri məlumat yayıb.Məlumata görə, 55 yaşlı Rusiya vətəndaşı Aşağı Sileziya voyevodalığının Svidnitsa şəhərində saxlanılıb. Onun üzərindən peşəkar fotoaparatlar, disklər, telefonlar, noutbuklar və digər elektron avadanlıqlar götürülüb.Aparılan araşdırma zamanı yaddaş daşıyıcılarında Polşada və digər ölkələrdə yerləşən infrastruktur obyektlərinin minlərlə fotoşəkli aşkar edilib. Polşa Daxili İşlər Nazirliyinin nümayəndəsinin açıqlamasına əsasən, fotoların sayı 250 minə çatır.İstintaq materiallarına görə, çəkilişlər əsasən dəmir yolu infrastrukturu və digər strateji obyektlərlə bağlı olub.Məhkəmə şübhəlinin üç ay müddətinə həbsdə saxlanılması barədə qərar qəbul edib. İş...

30 Oktyabr 2026, 18:14

İsrail 450 gün sonra jurnalisti azad etməyə məcbur oldu

SEPAH-a bağlı "Tasnim" xəbər agentliyinin İordan çayının qərb sahilindəki müxbiri, fələstinli jurnalist Fərəh Əbu Əyyaş 450 gün həbsdə saxlanıldıqdan sonra azadlığa buraxılıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə agentliyin məlumatında bildirilib.Məlumata görə, hərbi məhkəmə sübutların kifayət etmədiyini əsas gətirərək, Fərəh Əbu Əyyaşa bütün ittihamlardan bəraət verib.Bildirilib ki, onun işi üzrə məhkəmə iclasları dəfələrlə təxirə salınıb, jurnalist isə bu müddətdə İsrailin "Damon" zindanında saxlanılıb.Qeyd edək ki, jurnalist 2025-ci il avqustun 6-da İsrail hərbçilərinin İordan çayının qərb sahilindəki Hevron şəhərinin şimalında yerləşən Beyt Ummar qəsəbəsindəki evinə gecə basqını zamanı saxlanılmışdı./milli.az/...

30 Oktyabr 2026, 17:34

"Sən xəstəsən!" - Tramp jurnalistə əsəbiləşdi

ABŞ Prezidenti Donald Tramp "Reuters" agentliyinin jurnalistinin səhhəti ilə bağlı sualına əsəbiləşib. "Unikal" xəbər verir ki, Tramp hətta jurnalisti və onun çalışdığı media qurumunu sərt şəkildə tənqid edib."Sən, xəstəsən! "Reuters" isə iyrəncdir. Sadəcə bu oğlana baxın, o, dəhşətli vəziyyətdədir", - deyə Amerika lideri müxbirə müraciət edərək bildirib.ABŞ prezidenti qeyd edib ki, jurnalist iki həftədir onu müşayiət edir və bu müddət ərzində siyasətçinin özünü "əla" hiss etdiyini görə bilib."Özümü əla hiss edirəm, sən çox pis görünürsən. Bu nə iyrənc sualdır", - Tramp deyib.Ötən həftə 80 yaşlı Amerika prezidenti özünü qoca hesab etmədiyini bildirib.Tramp artıq üç idrak testindən uğurla keçdiyini bildirib. O, hesab...

30 Oktyabr 2026, 16:53

Suriyada yanacağın bahalaşması elektrikli avtomobillərə tələbatı artırıb

Suriyanın paytaxtı Dəməşqdə benzin qiymətlərinin artması və yanacağın keyfiyyəti ilə bağlı problemlər sürücüləri elektrikli avtomobillərə yönəldib. Xüsusilə taksi sürücüləri daha az xərc çəkmək və gəlirlərini artırmaq üçün əsasən Çin istehsalı olan elektrikli və hibrid avtomobillərə üstünlük verirlər.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, son aylarda Suriyada elektrikli avtomobillərə maraq xeyli artıb. Ötən ay hökumətin benzin qiymətlərini 26 faiz artırmasından sonra bu nəqliyyat vasitələrinə tələbat daha da yüksəlib.Dəməşqdə taksi sürücüsü işləyən Məhəmməd Kənan bildirib ki, əvvəllər benzinlə işləyən avtomobilindən istifadə etsə də, yanacağın bahalaşması və keyfiyyətinin aşağı düşməsi onu elektrikli avtomobil almağa vadar edib. Onun sözlərinə görə, əvvəlki avtomobili ilə 200...

30 Oktyabr 2026, 09:41