ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
22312
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
ABŞ-Ukrayna investisiya fondu ilk kritik minerallar sazişini bağlayıb
ABŞ-Ukraynanın Birgə Yenidənqurma İnvestisiya Fondu ilk kritik minerallar layihəsi üzrə saziş bağlayıb və daha dörd yeni layihəyə start verib.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, fondun layihələrinin ümumi dəyəri hazırda təxminən 70 milyon dollar təşkil edir.Fondun ilk mineral layihəsinə təxminən 30 milyon dollar yatırılacaq. İnvestisiya Ukraynanın “BGV Group” şirkəti ilə birgə platformaya yönəldiləcək.İlkin mərhələdə Ukraynada erkən mərhələdə olan mədən layihələrinə, xüsusilə nadir torpaq elementləri, uran, berillium və sirkonium yataqlarına diqqət yetiriləcək.Fondun investisiya şöbəsinin rəhbəri Konor Koulmanın sözlərinə görə, bu resursların hamısı ABŞ-ın kritik minerallar siyahısındadır və layihələr Vaşinqtonun prioritetləri ilə üst-üstə düşür.Yeni layihələrdən ikisi isə Ukraynanın elektrik və istilik sistemlərinin gücləndirilməsinə...
03 Oktyabr 2026, 08:00
Yaponiya Rusiyaya yeni sanksiyalar tətbiq edib
Yaponiya Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar tətbiq edib.Citypost.az xəbər verir ki, Tokionun sanksiyalar siyahısına Rusiyadan 33 şirkət və 9 fiziki şəxs, eləcə də Türkiyə və BƏƏ-dən 4 şirkət daxil edilib.Eyni zamanda Yaponiya Rusiya ilə əlaqəli olduğuna inandığı 35 gəmiyə qarşı məhdudlaşdırıcı tədbirlər tətbiq edib.Yaponiyanın sanksiyalarına VNIIR-Progress şirkətinin baş direktoru Vladislav Kostin və “Rostex” şirkətinin rəhbərinin müavini Dmitri Lelikov da məruz qalıb.
02 Oktyabr 2026, 15:47
Avtomobil alarkən etibarnamə ilə kifayətlənmək hansı risklər yaradır? – Vəkildən xəbərdarlıq
Avtomobil alarkən tərəflərin yalnız etibarnamə ilə kifayətlənməsi sonradan ciddi hüquqi problemlərə səbəb ola bilər. Xüsusilə avtomobili satan şəxsin vəfat etməsi halında etibarnamənin hüquqi qüvvəsini itirməsi alıcının əmlakla bağlı hüquqlarının müdafiəsini çətinləşdirə bilər. Belə vəziyyətdə mərhumun vərəsələri avtomobilin miras əmlakına daxil olduğunu əsas gətirərək nəqliyyat vasitəsini geri tələb edə bilərlər.Məsələ ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında vəkil Bəhruz Orucov bildirib ki, avtomobil alqı-satqısının etibarnamə ilə rəsmiləşdirilməsi alıcını tam hüquqi müdafiə ilə təmin etmir.Vəkilin sözlərinə görə, vətəndaş avtomobilin pulunu ödəsə və nəqliyyat vasitəsini faktiki olaraq istifadə etsə belə, yalnız etibarnamənin mövcudluğu mülkiyyət hüququnun alıcıya keçdiyini təsdiqləmir.“Bəzən vətəndaş avtomobil alır, pulunu tam şəkildə ödəyir, lakin...
02 Oktyabr 2026, 11:28
Türkiyədə daha bir bələdiyyə sədri saxlanılıb
Türkiyənin İstanbul şəhərində Eyüpsultan Bələdiyyəsinə qarşı aparılan istintaq çərçivəsində bələdiyyə sədri Mithat Bülent Özmen də daxil olmaqla, 28 nəfər saxlanılıb.Citypost.az xəbər verir ki, Ankara Respublika Baş Prokurorluğunun apardığı istintaq çərçivəsində Eyüpsultan Bələdiyyəsinin xidmət binasında da axtarış aparılıb.Məhkəmə mənbələrinə əsaslanan məlumatlara görə, 28 şübhəli barəsində cinayət təşkilatına üzvlük, rüşvət alma, rüşvət vermə və tenderə müdaxilə etmə ittihamları üzrə saxlanılma qərarı verilib.Qeyd edək ki, Mithat Bülent Özmen 2024-cü il yerli seçkilərində Eyüpsultan Bələdiyyəsinin sədri seçilib.Xatırladaq ki, bir gün əvvəl Türkiyə Baş Prokurorluğunun üç bələdiyyəyə qarşı apardığı korrupsiya istintaqı çərçivəsində Mersin Böyükşəhər Bələdiyyəsinin sədri Vahap Seçer, Yenişəhər Bələdiyyəsinin sədri Abdullah Özyiğit və Mezitli...
02 Oktyabr 2026, 10:20
Nike satışların azalacağını açıqladı: İş yerləri ixtisar ediləcək
ABŞ-ın idman geyimləri nəhəngi Nike satışların azalacağını proqnozlaşdıraraq şirkətdə qeyri-müəyyən sayda iş yerinin ixtisar ediləcəyini açıqlayıb.Citypost.az france24.com-a istinadən xəbər verir ki, Şirkət 2027-ci maliyyə ilinin ilk rübündə gəlirlərinin 4 faiz azalaraq 11,2 milyard dollara düşdüyünü bildirib. Rüblük mənfəət isə 2 faiz azalaraq 712 milyon dollar olub. Nike Şimali Amerikadan başqa bütün əsas regionlarda satışların gerilədiyini açıqlayıb. Böyük Çində gəlirlər 22 faiz azalaraq 1,2 milyard dollara düşüb.Baş direktor Elliot Hill bildirib ki, şirkət daha çevik və səmərəli fəaliyyət göstərmək üçün struktur dəyişikliklərinə gedəcək. Onun sözlərinə görə, bu dəyişikliklər Nike-da daha az iş rolunun qalması ilə nəticələnəcək və iş yerlərinə təsir edən...
02 Oktyabr 2026, 10:00
Üç uşağını öldürən ABŞ qadınının bəraət tələbi rədd edildi
ABŞ-da üç uşağını öldürməkdə təqsirləndirilən Lindsi Klensinin bəraət tələbi məhkəmə tərəfindən rədd edilib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Boston yaxınlığındakı Plimut məhkəməsinin hakimi Uilyam Sallivan Klensinin cinayət məsuliyyətindən azad edilməsi üçün kifayət qədər əsas olmadığını bildirib. 36 yaşlı qadın 2023-cü ilin yanvarında beş yaşlı Kora, üç yaşlı Douson və səkkiz aylıq Kallanı boğaraq öldürməkdə ittiham olunur.Klensi uşaqlarını öldürdüyünü inkar etmir, lakin hadisə zamanı doğuşdan sonrakı psixozdan əziyyət çəkdiyini və uşaqlarını öldürməyi əmr edən səs eşitdiyini deyir. Müdafiə tərəfi onun dəlilik səbəbindən günahsız hesab edilməsini istəyib.Sentyabr ayında 9 qadın və 3 kişidən ibarət münsiflər heyəti yekdil qərara gələ bilməyib və...
02 Oktyabr 2026, 09:57
