ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
10529
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Hindistan Trampın immiqrantlara qarşı "pis zövq" paylaşımını tənqid edir
Hindistan ABŞ Prezidenti Donald Trampın immiqrasiya ilə bağlı sosial media paylaşımında ölkəni “cəhənnəm çuxuru” kimi ifadə etməsini tənqid edib.Məlumata görə, Tramp ABŞ Dövlət Katibi Marco Rubionun Hindistana planlaşdırılan səfəri ərəfəsində immiqrasiya mövzusu ilə bağlı sərt paylaşım edib və həmin mətndə Hindistan və digər ölkələr barədə mübahisəli ifadələr işlədilib.Hindistan Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Randhir Jaiswal açıqlamada bu ifadələri “yersiz, məlumatsız və pis zövqlü” adlandırıb və bunun iki ölkə arasında uzun illərdir mövcud olan dostluq münasibətlərinə uyğun olmadığını bildirib.Mövzu ilə bağlı ABŞ Konqresinin üzvləri və hüquq müdafiə təşkilatları da paylaşımı tənqid edərək onun nifrət və ksenofobiyanı artırdığını qeyd ediblər.Məlumata görə, Trampın immiqrasiya...
24 Aprel 2026, 12:00
Tramp benzinin yüksək qiymətlərinin yaxın gələcəkdə də davam edəcəyini bildirib
ABŞ Prezidenti Donald Trump İranla hərbi gərginlik və Hörmüz boğazındakı mümkün məhdudiyyətlər fonunda yanacaq qiymətlərinin yaxın gələcəkdə də yüksək qalacağını bildirib.Citypost.az ABŞ mətbuatına istinadən xəbər verir ki,o, Ağ Evdə jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən qeyd edib ki, münaqişənin uzanması amerikalıların daha çox yanacaq xərci ilə üzləşməsinə səbəb olacaq.Tramp əlavə edib ki, bu vəziyyətin qarşılığında əsas məqsədin nüvə silahı olmayan İran olduğunu vurğulayıb.Əli
24 Aprel 2026, 11:57
Livandakı İtaliya sülhməramlıları İsrail əsgərləri tərəfindən dağıdılan İsanın yeni heykəlini ucaldıblar
Livandakı İtaliya sülhməramlı qüvvələri İsrail əsgərləri tərəfindən dağıdıldığı bildirilən İsa Məsihin heykəlinin yerinə yeni çarmıx ucaldıblar.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, BMT-nin Livandakı sülhməramlı missiyası UNIFIL tərkibində fəaliyyət göstərən İtaliya kontingenti Livanın cənubundakı Deyr Bla kəndində yeni dini abidə quraşdırıb.İtaliyanın Baş naziri Giorgia Meloni bildirib ki, bu addım sülh, dialoq və ümid mesajı daşıyır və BMT sülhməramlılarına təşəkkür edib.Məlumata əsasən, İsrail ordusu hadisə ilə bağlı iki hərbçiyə 30 günlük həbs cəzası verib və onları döyüş növbətçiliyindən uzaqlaşdırıb. Hadisə zamanı müdaxilə etmədiyi və ya məlumat vermədiyi iddia olunan daha altı əsgər isə dindirilməyə çağırılıb.Əli...
24 Aprel 2026, 11:49
İsveç İranla müharibə fonunda yanacaq rasionunu məhdudlaşdırmağı düşünür
İsveç hökuməti İranla müharibənin iqtisadiyyata təsirlərinin artması fonunda yanacaq rasionunun tətbiqini nəzərdən keçirir.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Baş nazir Ulf Kristersson bildirib ki, ölkə mümkün qərarlara hazırdır və ehtiyac yaranarsa, bu barədə vaxtında elan veriləcək.O qeyd edib ki, müharibənin İsveç iqtisadiyyatına təsiri əvvəlcə məhdud qiymətləndirilsə də, sonradan daha ciddi xarakter alıb və inflyasiya ilə yanaşı iqtisadi artımın zəifləməsi riskləri yaranıb.Maliyyə naziri Elisabeth Svantesson isə vəziyyəti son illərin ən ciddi enerji böhranı kimi qiymətləndirib. Onun sözlərinə görə, uzunmüddətli müharibə davam edərsə, yanacaq rasionu istisna edilmir, lakin ilkin mərhələdə qənaətli istifadəyə dair tövsiyələrin verilməsi planlaşdırılır.Nazir həmçinin ictimai nəqliyyatdan daha çox...
24 Aprel 2026, 11:48
İran kəşfiyyatına işləyən iki İsrail Hərbi Hava Qüvvələri əsgəri həbs edilib
İran kəşfiyyatına işləyən iki İsrail Hərbi Hava Qüvvələri əsgəri həbs edilib Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, İsrail polisinin açıqlamasına görə, Hərbi Hava Qüvvələrində xidmət edən iki İsrail əsgəri İran kəşfiyyat agentləri ilə əlaqədə olmaq və təhlükəsizlik pozuntularında iştirak şübhəsi ilə həbs edilib.Məlumata əsasən, Mərkəzi Rayon Polisi, Şin Bet, Hərbi Polis Cinayət Təhqiqat Bölməsi və İsrail Müdafiə Qüvvələrinin İnformasiya Təhlükəsizliyi Departamentinin birgə əməliyyatı nəticəsində saxlanılan hərbçilər 2026-cı ilin martında İran kəşfiyyat strukturları ilə əlaqəyə girərək onların tapşırıqlarını yerinə yetirməkdə ittiham olunurlar.Araşdırmalar zamanı bildirilib ki, hərbçilər bir neçə ay ərzində İran tərəfi ilə əlaqə saxlayıb və pul müqabilində müxtəlif tapşırıqları icra...
24 Aprel 2026, 11:41
İran Hörmüz boğazında gəmilərdən ilk keçid haqqı alıb
İran Hörmüz boğazından keçən gəmilərdən alınan haqlardan əldə edilən ilk gəlirin dövlət xəzinəsinə köçürüldüyünü açıqlayıb.Modern.az xəbər verir ki, parlamentin Rəyasət Heyətinin üzvü Abbas Papizadə ISNA agentliyinə bildirib ki, Hörmüz boğazından keçən gəmilərdən alınan ödənişlər rəsmi olaraq İran Mərkəzi Bankına yatırılıb və oradan dövlət xəzinəsinə ötürülüb.Papizadə qeyd edib ki, gəmilərdən alınan rüsumun məbləği gəminin növünə və daşıdığı yükün xüsusiyyətinə görə dəyişir. O əlavə edib ki, bu tətbiq su yollarındakı hərəkət (naviqasiya) şəraiti nəzərə alınaraq həyata keçirilir.Parlamemngtin İqtisadiyyat Komissiyasının üzvü olan Papizadə bölgədəki dəniz marşrutları ilə bağlı belə məlumat verib: Oman tərəfdə sahillərin bir hissəsi dayaz olduğuna görə gəmi hərəkəti üçün uyğun...
24 Aprel 2026, 10:15
