ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
21500
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Cəbhə xətti partlaya bilər: Ukraynalı generaldan qorxunc xəbərdarlıq
Ukrayna ordusu bir neçə cəbhədə ciddi çətinliklərlə üzləşir.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Xüsusi Əməliyyat Qüvvələrinin keçmiş komandir müavini, general-mayor Sergey Krivonos "Fabrika Novostey" “YouTube” kanalında bildirib.O əlavə edib ki, hazırda bütün diqqət Donbasa yönəlsə də, cəbhənin digər əraziləri partlaya bilər."Vəziyyət olduqca mürəkkəbdir. Hazırda bütün diqqət yalnız Kramatorsk-Slavyansk sektoruna yönəlib. Lakin cəbhənin müəyyən anlarda, məsələn, Yeni il tətillərində şampan kimi partlaya biləcək digər hissələri də var", - deyə ekspert bildirib.O, əlavə edib ki, bu cür hadisələr komandanlıq üçün tamamilə sürpriz ola bilər.Krivonos vurğulayıb ki, Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Baş Komandanı Mixaylo Drapaty çoxsaylı çətinliklərlə üzləşir və bunların həlli ölkə...
21 Sentyabr 2026, 16:38
Türkiyə üç dənizdə genişmiqyaslı hərbi təlimlərə başladı
Türkiyə Hərbi Dəniz Qüvvələri eyni vaxtda üç dənizi əhatə edən nəhəng manevrlərə start verib.Citypost.az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, "Denizkurdu-I/2026" adı verilən təlimlər Qara, Egey və Şərqi Aralıq dənizlərində eyni vaxtda keçirilir.Məlumata görə, sentyabrın 25-dək davam edəcək hərbi manevrlərə 14 minə yaxın şəxsi heyət, 100 gəmi və 50 aviasiya vasitəsi cəlb olunub. Təlimlər çərçivəsində hərbçilər yüksək əməliyyat hazırlığı ssenarilərini sınaqdan keçirir, həmçinin real döyüş atışları icra edirlər.Sentyabrın 24-də isə Şərqi Aralıq dənizində, Türkiyə HDQ-nin flaqman gəmisi olan "TCG Anadolu"nun göyərtəsində "Fəxri Müşahidəçilər Günü"nün keçirilməsi planlaşdırılır....
21 Sentyabr 2026, 15:33
Hörmüz boğazından keçən tankerə zərbə endirilib
Hörmüz boğazında tankerə hücum edilib.Citypost.az APA-a xəbər verir ki, bu barədə Birləşmiş Krallıq Dəniz Ticarəti Əməliyyatları təşkilatı (UKMTO) məlumat yayıb.Bildirilib ki, naməlum obyektlərlə hədəfə alınan tankerdə 2 nəfər xəsarət alıb.Gəminin hansı ölkəyə məxsus olduğu barədə məlumat verilməyib.Faktla bağlı araşdırma aparılır.
21 Sentyabr 2026, 15:08
Türk əsilli xanım Berlində deputat oldu
Almaniyanın paytaxtı Berlin şəhər-əyalətində keçirilən seçkilərdə Sol Partiya (Die Linke) tarixi qələbə qazanıb.Citypost.az “Yeni Sabah”a istinadən xəbər verir ki, partiyanın namizədi, Türkiyə əsilli siyasətçi Elif Eralpın rəhbərliyi altında partiya səslərin təxminən 25%-ni toplayaraq, birinci yeri tutub. Bu nəticə Sol Partiyanın Berlin tarixində indiyədək əldə etdiyi ən yüksək göstəricidir.Seçki kampaniyası zamanı əsas diqqət mənzil böhranı və yüksək kirayə haqlarına yönəldilib. Eralp böyük mənzil şirkətlərinin milliləşdirilməsini vəd edib. Məlumata görə, hazırda Sol Partiya Yaşıllar və Sosial Demokrat Partiyası ilə koalisiya danışıqlarına başlamağa hazırlaşır. pizzaElif Eralp 1981-ci ildə Almaniyanın Münhen şəhərində anadan olub. Onun valideynləri 1980-ci ildə Türkiyədəki hərbi çevrilişdən sonra siyasi səbəblərə...
21 Sentyabr 2026, 14:15
Rusiya Dövlət Dumasına seçkilərin ilkin nəticələri açıqlanıb
Rusiya Dövlət Dumasına seçkilərin ilkin nəticələri açıqlanıb.Citypost.az xəbər verir ki, Rusiya Mərkəzi Seçki Komissiyasının sədri Ella Pamfilova seçkilərində seçici iştirakının 59,32% təşkil etdiyini deyib.Pamfilova bildirib ki, Vahid Rusiya, Rusiya Federasiyası Kommunist Partiyası, Rusiya Liberal Demokrat Partiyası və Yeni İnsanlar partiyaları Dövlət Dumasının deputat siyahısı seçkilərində səslərin 95,45%-ni emal etdikdən sonra 5%-lik həddi keçiblər.Onun sözlərinə görə, Ədalətli Rusiya Partiyası hələ də 5%-lik həddi keçmək şansına malikdir.Pamfilova qeyd edib ki, Vahid Rusiya dumada 355 yerə sahib olacaq.O vurğulayıb ki, seçkilərin yekun nəticələri 25 sentyabrda açıqlanacaq. (APA)...
21 Sentyabr 2026, 13:07
Kadırov prezident seçkilərində 99,85% səs topladı
Rusiya Mərkəzi Seçki Komissiyasının (MSK) məlumatına görə, 2011-ci ildən bəri Çeçenistanın hazırkı rəhbəri Ramzan Kadırov yenidən regional liderlik seçkilərində qalib gəlib.Citypost.az Rusiya mediasına istinadən xəbər verir ki, hazırda respublikada səslərin 100%-i hesablanıb. Nəticələrə görə, Vahid Rusiya partiyasının üzvü Kadırov səslərin 99,85%-ni toplayıb.Çeçenistan prezident seçkilərində onun rəqibləri Ədalətli Rusiyadan İsmayıl Denilxanov və Rusiya Federasiyası Kommunist Partiyasından Xalid Nakayev olub. 18-20 sentyabr tarixlərində Rusiyada 9-cu çağırış Dövlət Dumasına deputat seçkiləri keçirilib. Deputat korpusundan əlavə, vətəndaşlar səkkiz bölgənin başçısını və 39 regional parlamentin üzvlərini seçiblər. (Unikal)...
21 Sentyabr 2026, 11:45
