ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
20236
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Əraqçi ilə HƏMAS üzvü Fələstindəki vəziyyəti müzakirə ediblər
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Tehranda səfərdə olan HƏMAS-ın Siyasi Bürosunun üzvü Basem Nəimlə görüşüb və tərəflər Fələstindəki son hadisələri müzakirə ediblər."Report" xəbər verir ki, bu barədə A. Əraqçi "Telegram" kanalında məlumat yayıb.HƏMAS-ın siyasi bürosunun üzvü Fələstindəki son hadisələr və İsrailin Qəzza zolağında, İordan çayının Qərb sahilində atdığı addımlar barədə Əraqçini məlumatlandırıb:"İsrailin Baş naziri (Benyamin Netanyahu-red.) müharibəni davam etdirib Qəzza zolağına humanitar yardımların qarşısının almaq niyyətindədir. Məqsəd fələstinliləri məcburi köçkünə çevirməkdir".İranın XİN başçısı Tehranın Fələstini dəstəklədiyini və paytaxtı Şərqi Qüds olan dövlətin yaranmnası üçün səy göstərəcəklərini vurğulayıb....
02 Sentyabr 2026, 20:47
ABŞ-də Trampın təsviri olan dollar sikkələr buraxılıb
ABŞ-də Ağ Ev lideri Donald Trampın təsviri olan 1 dollar nominallı sikkələr dövriyyəyə buraxılıb.Citypost.az "Report"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Zərbxanası öz saytında məlumat yayıb.Sikkələri qurumun rəsmi saytında da satın almaq mümkündür. Yüz sikkənin qiyməti 154 dollar təşkil edir.Ön tərəfində Trampın təsviri, həmçinin "LIBERTY, IN GOD WE TRUST" və "1776-2026" yazıları yerləşdirilib.Arxa tərəfində ABŞ-nin Prezident möhürü - zeytun budağı və oxları olan qartal təsvir edilib. Qalxanın üzərində ABŞ-nin müstəqilliyinin 250 illiyi şərəfinə "250" rəqəmi yerləşdirilib. Sikkədə həmçinin "UNITED STATES OF AMERICA, "ONE DOLLAR" və "E PLURIBUS UNUM" yazıları qeyd olunub.Xatırladaq ki, Trampın təsviri olan sikkələrin buraxılacağı barədə ilk...
02 Sentyabr 2026, 20:13
Dünyanın ən yaxşı “yaşıl kitabxanası” seçilib
İstanbulun Rami Kitabxanası Beynəlxalq Kitabxana Assosiasiyaları və Müəssisələri Federasiyasının (IFLA) 2026-cı il Yaşıl Kitabxana Mükafatlarında “Böyükmiqyaslı layihə” kateqoriyası üzrə birinci yerə layiq görülüb. Kitabxana XIX əsrə aid Rami Kazarmasının tarixi irsi qorunmaqla iqlim dəyişikliklərinə davamlı müasir mədəniyyət məkanına çevrilməsini nəzərdə tutan layihəsi ilə 27 ölkədən təqdim olunan 62 layihə arasında fərqlənib.Citypost.az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki,1826–1828-ci illərdə inşa edilən Rami Kazarması genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurmadan sonra 2023-cü ildə kitabxana kimi fəaliyyətə başlayıb. Layihədə konservasiya və adaptiv təkrar istifadə prinsipləri əsas götürülüb.36 min kvadratmetr qapalı sahəyə və 4 200 nəfərlik tutuma malik kitabxanada rəqəmsal, gənclər, böyüklər və ixtisaslaşmış kitabxanalar fəaliyyət göstərir.Rami...
02 Sentyabr 2026, 19:54
Estoniyada yeni prezident seçildi
Estoniya parlamenti 51 yaşlı ədliyyə kansleri Ulla Madizeni ölkənin yeni prezidenti seçib.Modern.az xəbər verir ki, Madize sentyabrın 2-də keçirilən parlament iclasında gizli səsvermə yolu ilə dövlət başçısı seçilib.O, 101 deputatdan 71-nin səsini toplayıb. 7 deputat səsvermədə iştirak etməyib, 12 deputat isə iclasda olmayıb. Estoniyada prezident seçilmək üçün parlament üzvlərinin üçdə ikisinin, yəni ən azı 68 deputatın dəstəyi tələb olunur.51 yaşlı Ulla Madize bundan əvvəl Ədliyyə Nazirliyində, parlamentin Konstitusiya Komitəsində çalışıb, Dövlət Nəzarət Xidmətində baş nəzarətçi, prezidentin hüquq məsləhətçisi vəzifələrində fəaliyyət göstərib.O, 2015-ci ildən Estoniyanın ədliyyə kansleri vəzifəsini tutur. 2021-ci ilin sonunda bu vəzifəyə ikinci müddətə yenidən seçilib.Madizenin prezidentliyə namizədliyi 75...
02 Sentyabr 2026, 16:08
Nepalın gənc baş naziri ağır sınaq qarşısında qaldı
Nepalda baş verən dağıdıcı daşqınlar 36 yaşlı Baş nazir Balendra Şahın hökuməti üçün ciddi sınağa çevrilib.Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, fəlakət nəticəsində 1000-dən çox insan ölüb, təxminən 4500 nəfər isə itkin düşüb. Daşqınların ölkəyə milyardlarla dollar zərər vuracağı gözlənilir.Analitiklər bildirirlər ki, Şahın əsas sınağı xilasetmə və yardım işlərinin təşkili, eləcə də ölkənin yenidən qurulması olacaq. Fəlakətin onun vəd etdiyi iqtisadi və siyasi islahatlara da təsir göstərə biləcəyi qeyd edilir.Mütəxəssislər hesab edir ki, hadisə iqlim dəyişikliyinin Nepal üçün milli təhlükəsizlik məsələsinə çevrilməsini sürətləndirə bilər.Turan...
02 Sentyabr 2026, 10:51
Ukrayna əsgərləri müharibənin ortasında toy etdi
Ukraynanın şərqində cəbhəyə yaxın ərazidə iki əsgər slavyan ritualı əsasında keçirilən mərasimlə sevgilərini qeyd ediblər.Citypost.az Ukrayna KİV-lərinə istinadən xəbər verir ki, 30 yaşlı bəy və 32 yaşlı gəlin əsgər yoldaşlarının iştirakı ilə bir-birlərinə and içiblər. Mərasimdə bütpərəst slavyan ənənələri və pravoslav xristianlıq elementləri birləşdirilib.Cütlük hüquqi olaraq bir il əvvəl evlənsə də, bu mərasimi silahdaşları qarşısında xüsusi and kimi qiymətləndirib.Gəlin Xomoçka bölmənin tibbi xidmətinə rəhbərlik edir.Əli...
02 Sentyabr 2026, 10:49
