ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
21020
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Cənubi Koreya yaşlıları rəqəmsal dünyaya uyğunlaşdırmaq üçün təlimlərə başlayıb
Cənubi Koreyada yaşlı insanların rəqəmsal xidmətlərdən istifadəsini asanlaşdırmaq məqsədilə ölkə üzrə xüsusi təlimlər keçirilir.Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, ölkədə rəqəmsal uçurum xüsusilə yaşlı nəsil arasında genişdir. Dövlət sorğusuna əsasən, 60 yaşdan yuxarı Cənubi Koreyalıların təxminən 60 faizi rəqəmsal bacarıqlarının kifayət qədər olmaması səbəbindən dövlət və kommersiya xidmətlərindən istifadə etməkdə çətinlik çəkir.Yaşlı insanlar taksi sifarişindən tutmuş bilet almağa, xəstəxana ödənişlərinə və müxtəlif elektron xidmətlərə qədər bir çox sahədə problemlərlə üzləşirlər. Məsələn, 60 yaşdan yuxarı şəxslərin 80 faizindən çoxunun taksi çağırmaq üçün mobil tətbiqlərdən deyil, ənənəvi üsuldan istifadə etdiyi bildirilir.Bu problemin qarşısını almaq üçün hökumət yaşlılar üçün mobil telefon, tətbiqlər və...
14 Sentyabr 2026, 09:53
Asiya Oyunları öncəsi Yaponiyada yaşayış yeri böhranı yaşanır
Yaponiyada keçiriləcək Asiya Oyunları öncəsi Naqoya və Aiçi bölgəsində yaşayış yerlərinin ciddi çatışmazlığı yaranıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Cənubi Koreyanın Olimpiya Komitəsi bölgədə həm öz nümayəndə heyəti, həm də digər ölkələrdən gələn idmançılar və rəsmilər üçün yaşayış yeri tapmaqda çətinlik olduğunu açıqlayıb. Filippin Olimpiya Komitəsinin rəhbəri isə bəzi məşqçilərin və rəsmilərin fərqli otellərə, hətta Airbnb evlərinə yerləşdirildiyini bildirib.Oyunlarda 17 mindən çox idmançı və rəsmi şəxsin iştirakı gözlənilir. Xüsusi idmançı kəndinin olmadığı yarışlarda iştirakçıların bir hissəsi otellərdə, digərləri isə müvəqqəti taxta konteynerlərdə və kruiz gəmisində yerləşdiriləcək.Təşkilatçılar İtaliyanın “Costa Serena” kruiz gəmisini də icarəyə götürüblər. Gəminin təxminən 4-5 min idmançıya...
14 Sentyabr 2026, 09:50
Avstraliyada köpəkbalığı sörfçüyə hücum edib
Qərbi Avstraliyada 50 yaşlarında olan sörfçü köpəkbalığı hücumuna məruz qalıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, hadisə Pert şəhərindən təxminən 400 kilometr şimalda yerləşən Glenfield Beach-də baş verib. Səlahiyyətlilər səhər saat 09:45 radələrində çimərlikdə “köpəkbalığı hadisəsi” barədə məlumat alıblar.Yerli səhiyyə orqanları kişinin vəziyyətinin ciddi, lakin stabil olduğunu bildiriblər. Sakinlərə çimərlik ərazisində ehtiyatlı olmaları tövsiyə edilib.Məlumata görə, 1791-ci ildən bəri Avstraliyada təxminən 1300 köpəkbalığı hadisəsi qeydə alınıb və onlardan 260-dan çoxu ölümlə nəticələnib.Əli...
14 Sentyabr 2026, 09:48
Qadın təyyarədə uşaq dünyaya gətirdi
Rusiyanın Yamalo-Nenets Muxtar Dairəsinin Novıy Urenqoy şəhərində yaşayan 30 yaşlı qadın tətildən qayıdarkən təyyarədə uşaq dünyaya gətirib.Citypost.az “Moskovskiy Komsomolets”ə istinadən xəbər verir ki, doğuş sancıları təyyarə enişə hazırlaşarkən başlayıb. İlk dəqiqələrdə qadına stüardessalar yardım göstərib, ekipaj isə təyinat hava limanı ilə əlaqə saxlayaraq təcili tibbi yardım çağırıb.Lakin sancılar gücləndiyindən həkimlər körpəni təyyarənin göyərtəsində dünyaya gətirməli olublar.Nəticədə oğlan uşağı dünyaya gəlib. Yeni doğulan körpəni və anasını evdə üç və beş yaşlı digər iki övladı gözləyir.Əli...
14 Sentyabr 2026, 09:44
Neolit insanlarının 25 tonluq daşları 18 kilometr uzaqdan gətirdiyi üzə çıxdı
Alimlər Böyük Britaniyanın Yorkşir bölgəsində yerləşən və tarixəqədərki dövrə aid “Şeytanın Oxları” abidəsi ilə bağlı yeni araşdırma aparıblar.Citypost.az “Daily Mail”ə istinadən xəbər verir ki, tədqiqat nəticəsində abidədəki nəhəng daşların təxminən 18 kilometr məsafədə yerləşən Bramham Qayalarından gətirildiyi müəyyənləşib. Hündürlüyü 7 metrə çatan monolitlərin hər birinin çəkisinin 25 tondan çox olduğu bildirilir.Əvvəllər daşların buzlaqlar tərəfindən əraziyə daşındığı, yaxud daha yaxın məsafədəki Plumpton Qayalarından gətirildiyi ehtimal edilirdi. Mineraloji analiz isə onların məhz Bramham Qayaları ilə uyğunluğunu ortaya çıxarıb.Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu daşların Neolit dövründə 18 kilometr məsafədən daşınması ciddi planlaşdırma, koordinasiya və texniki bacarıq tələb edib. Bu isə həmin ərazinin qədim...
14 Sentyabr 2026, 09:41
İranda "Özünü qurban vermək" adlı batalyon yaradılır
İranda "ABŞ hücumlarından müdafiə olunmaq" üçün 1000-dən çox könüllü batalyon yaradılacaq.Citypost.az "Unikal"a istinadən xəbər verir ki, Təşkilatın qərargahından verilən açıqlamaya görə, kampaniya "Özünü qurban vermək" adlanır.Bildirilir ki, istənilən İran vətəndaşı könüllü kimi qeydiyyatdan keçə bilər. 15 sentyabrdan sonra onlar hərbi təlim və ilk yardım kurslarında iştirak edə biləcəklər.Həmçinin bildirilir ki, İran vətəndaşları artıq 31,5 milyondan çox müraciət təqdim ediblər.
14 Sentyabr 2026, 08:45
