ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
10426
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Livan Vaşinqtonda İsraillə atəşkəsin uzadılmasına nail olmaq niyyətindədir
Livan Vaşinqtonda aparılacaq danışıqlarda İsraillə atəşkəsin daha bir ay müddətinə uzadılmasına nail olmaq niyyətindədir."Report" xəbər verir ki, bu barədə "Ynet" AFP-yə istinadən bildirib.Tərəflər arasında danışıqlar sabah bərpa olunmalıdır. Mənbələrin məlumatına görə, Beyrut atəşkəs rejiminin ən azı bir ay müddətinə uzadılmasını təsbit etməyə ümid edir.Livan prezidenti Cozef Aun bu məsələ ilə bağlı müzakirələrin aparıldığını təsdiqləyib.Onun sözlərinə görə, danışıqların məqsədi atəşkəs rejimini təmin etmək, İsrail qoşunlarının Livan ərazisindən çıxarılmasına nail olmaq, livanlı məhbusları geri qaytarmaq, milli ordunu sərhəddə yerləşdirmək və dağıdılmış infrastrukturun bərpasına başlamaqdır....
22 Aprel 2026, 17:49
Pakistan ordusunun feldmarşalı İrana xəbərdarlıq etdi
Pakistan Silahlı Qüvvələrinin baş komandanı feldmarşal Asim Münir ABŞ ilə danışıqlarla bağlı İran rəsmiləri ilə müzakirələr aparıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə “Al Arabiya” mənbələrə istinadla məlumat yayıb.Məlumata görə, Pakistan ordusunun feldmarşalı danışıqlar üçün son tarixin bitməsi ilə bağlı İran rəhbərliyinə xəbərdarlıq edib.Xatırladaq ki, ABŞ-İran danışıqlarının ikinci raundu aprelin 22-də İslambadda keçirilməli idi. Amma İran danışıqlara qatılmaqdan imtina edib. (Teleqraf)
22 Aprel 2026, 17:34
Sabahdan Slovakiyaya “Drujba” kəməri ilə neft nəql olunacaq
Ukrayna “Drujba” kəməri vasitəsilə neft nəqlini bərpa edib.APA xəbər verir ki, bu barədə Slovakiyanın iqtisadiyyat naziri Denisa Sakova “Facebook” səhifəsində bildirib.Onun sözlərinə görə, Slovakiyaya neft nəqlinin sabah səhər saatlarında bərpa olunması gözlənilir.
22 Aprel 2026, 17:21
İran Hörmüz boğazında iki xarici gəmini saxladı
İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Dəniz Donanması Hörmüz boğazında hərəkət qaydalarını pozduqları və naviqasiya sistemlərinə müdaxilə etdikləri səbəbilə iki gəmini saxlayıb. Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə İran mediası məlumat yayıb.SEPAH-a bağlı Hərbi Dəniz Qüvvələri Hörmüz boğazında naviqasiya təhlükəsizliyini riskə atdıqları səbəbilə iki gəmini İranın ərazi sularına aparıblar.Verilən açıqlamada bildirilib ki, “MSC-FRANCESCA” adlı və İsraillə əlaqəli olduğu qeyd olunan gəmi ilə “EPAMINODES” adlı digər gəmi lazımi icazələri almadan hərəkət edib, naviqasiya sistemlərində manipulyasiya aparıb və təkrar pozuntulara yol verib.İran rəsmiləri qeyd ediblər ki, sözügedən gəmilərin Hörmüz boğazından gizli şəkildə çıxmağa çalışdığı müəyyən olunub və İnqilab Keşikçiləri Donanmasının kəşfiyyat izləməsi nəticəsində gəmilər...
22 Aprel 2026, 15:18
Alibaba yeni nəsil süni intellekt modelini təqdim edib
Alibaba Group korporativ süni intellekt sahəsində fəaliyyətini genişləndirərək yeni dil modelini təqdim edib.Citypost.az CNBC-nə istinadən xəbər verir ki, məlumatına görə, şirkət agent platforması Wukong-u yeni flaqman model ilə tamamlayıb və bu istiqamətdə məhsul ekosistemini gücləndirib.20 apreldə təqdim olunan Qwen3.6-Max-Preview modelinin indiyədək ən güclü dil modeli olduğu bildirilir. Yeni model əvvəlki Qwen3.6-Plus versiyası ilə müqayisədə kodlaşdırma, dünya biliklərinin işlənməsi və tapşırıqların icrasında daha yüksək nəticələr göstərir.Yeni nəsil Qwen ailəsinə Qwen3.6-Flash və açıq mənbəli Qwen3.6-35B-A3B modelləri də daxildir.Məlumatlara görə, Alibaba süni intellekt və bulud texnologiyalarına investisiyaları əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Şirkətin AI xərcləri son rübdə təxminən iki dəfə artaraq 2,93 milyard dollara yaxınlaşıb.Şirkət...
22 Aprel 2026, 11:22
Fitch Ratings: İran müharibəsi Ermənistanda inflyasiya risklərini artırır
Beynəlxalq reytinq agentliyi Fitch Ratings açıqlama yayıb ki, İranda davam edən müharibə Cənubi Qafqaz ölkələri üçün əsasən enerji və logistika xərclərinin artması fonunda iqtisadi təzyiqləri gücləndirir.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, hesabatda bildirilir ki, bu proses birbaşa münaqişə təsirlərindən çox, idxal olunan enerji və daşınma xərclərinin yüksəlməsi ilə əlaqədardır. Xüsusilə enerji idxalından asılı olan Ermənistan və Gürcüstan üçün inflyasiya və xarici ticarət kəsirlərində artım riski mövcuddur.Fitch qeyd edir ki, region ölkələrində artan beynəlxalq valyuta ehtiyatları və nisbətən sabit enerji təminatı qısamüddətli riskləri müəyyən qədər məhdudlaşdırır. Bununla belə, xarici hesabların həssaslığı qalmaqda davam edir.Agentliyin proqnozuna əsasən, Ermənistanda büdcə kəsirinin 2026-cı...
22 Aprel 2026, 11:20
