ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
23817
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Çampi tayfunu Tayvana yaxınlaşır: Məktəblər və mağazalar bağlanıb
Çampi tayfununun yaxınlaşması ilə əlaqədar Tayvanda əksər məktəb və mağazalar bağlanıb, 1200-dən çox insan isə təhlükəsizlik məqsədilə evlərindən təxliyə edilib.Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, tayfunun adanın şimal-şərqindən keçəcəyi, güclü külək, leysan yağışları və nəhəng dalğalara səbəb olacağı gözlənilir. Fırtına səbəbindən yüzlərlə aviareysin də ləğv ediləcəyi bildirilir.Tayfunun yaratdığı dalğalar nəticəsində azı bir nəfər ölüb, onlarla insan yaralanıb. Xilasetmə işlərinə kömək etmək üçün minlərlə hərbçi hazır vəziyyətə gətirilib.Sinoptiklər Tayvanın bəzi bölgələrində güclü yağıntıların davam edəcəyi barədə xəbərdarlıq ediblər. Yerli sakinlər isə mümkün daşqınlara qarşı ev və obyektlərinin girişlərində qum kisələri və qoruyucu maneələr yerləşdirirlər.Turan...
23 Oktyabr 2026, 09:40
Makron yeni etirazlar ərəfəsində tələbə nümayəndələri ilə görüşəcək
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron ölkədə məktəblərdə müəllim çatışmazlığı və təhsil şəraitinin pis olması ilə bağlı bir aydır davam edən şagird etirazları fonunda orta məktəb şagirdlərinin nümayəndələri ilə görüşəcək.Citypost.az France 24-ə istinadən xəbər verir ki, bu, etirazlar başlayandan bəri Makronun şagird nümayəndələri ilə ilk görüşü olacaq.Fransa prezidenti, həmçinin şənbə günü keçirilməsi planlaşdırılan nümayişlərə hazırlıq məqsədilə təhlükəsizlik şurasının iclasını keçirəcək. Etirazlar məktəblərdəki problemlərə və təhsil şəraitinə diqqət çəkir.Turan...
23 Oktyabr 2026, 09:35
Cudi Denç görmə qabiliyyətinin pisləşməsi səbəbindən səhnəyə çıxa bilmir
Britaniyalı aktrisa, 91 yaşlı Cudi Denç görmə qabiliyyətinin ciddi şəkildə pisləşməsi səbəbindən artıq səhnədə çıxış edə, filmlərdə rol ala və oxuya bilmədiyini bildirib.Citypost.az BBC-ə istinadən xəbər verir ki, aktrisa yaşla əlaqəli makula degenerasiyasından (AMD) əziyyət çəkir. O, BBC Radio 4-ün “Today” proqramına müsahibəsində görmə qabiliyyətinin səhnədə çıxış etməsinə imkan vermədiyini deyib.“Mən səhnədə ola bilmərəm. Artıq tamaşada və ya filmdə çıxış edə bilmərəm. Artıq oxuya bilmərəm”, – deyə Denç bildirib.Aktrisa vəziyyətinə uyğunlaşmalı olduğunu vurğulayaraq, baş verənləri çox düşünmədən həyatına davam etməyə çalışdığını qeyd edib.Turan...
23 Oktyabr 2026, 09:30
Yeni Zelandiya ordusunun rəhbəri istefa verib
Yeni Zelandiya Müdafiə Qüvvələrinin rəhbəri, hava marşalı Toni Deyvis keçmişdə yol verdiyi səhvlər və “uyğunsuz münasibətlər” səbəbindən istefa verib.Citypost.az 1news.com-a istinadən xəbər verir ki, Deyvis bölmə komandiri olduğu dövrdə yaşadığı münasibətləri vaxtında açıqlamadığına görə məsuliyyəti üzərinə götürdüyünü bildirib. O, bu qərarların Müdafiə Qüvvələrinin dəyərlərinə zidd olduğunu etiraf edib.Məsələ müstəqil nəzarət orqanına göndərilib. Yeni Zelandiyanın müdafiə naziri Pol Qoldsmit isə istefanın silahlı qüvvələrdə ciddi məyusluq yaradacağını bildirib.Deyvis 2024-cü ildə Yeni Zelandiya Müdafiə Qüvvələrinin rəhbəri təyin edilmişdi.Turan...
23 Oktyabr 2026, 09:26
Çinin ilk süni intellekt filmi zəif kassa nəticəsi göstərir
Çində tamamilə süni intellektlə yaradılan ilk bədii film kinoteatrlarda nümayişə çıxsa da, tamaşaçı marağı gözlənilən səviyyədə olmayıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, “Sanxingdui: Future Past” adlı elmi-fantastik filmin ilkin bilet satışlarından cəmi 65 min yuan (təxminən 9 700 dollar) gəlir əldə edilib. Filmin istehsalına isə 10 milyon yuandan çox vəsait xərclənib.Layihənin hazırlanmasına təxminən 100 nəfər iki ildən artıq vaxt sərf edib. Mütəxəssislər bildirirlər ki, süni intellektlə yaradılan videolar sosial şəbəkələrdə populyarlıq qazansa da, bu, onların kinoteatrlarda kommersiya uğuruna zəmanət vermir.Turan...
23 Oktyabr 2026, 09:22
3 ay sonra ölkəsinə qayıtdı - 44 ildir prezidentdir
Kamerunun 93 yaşlı Prezidenti Paul Biya 10 həftə davam edən xarici səfərindən sonra ölkəsinə geri dönüb. “Qafqazinfo” “Reuters”ə istinadən xəbər verir ki, dövlət başçısının uzun müddətdir İsveçrədə olması ölkə daxilində onun səhhəti və ölümü barədə müxtəlif şayiələrin və müzakirələrin yaranmasına səbəb olmuşdu. Ətraflı3 aya yaxın davam edən yoxluğundan sonra paytaxt Yaundeyə qayıdan dövlət başçısının yenidən işinin başına keçməsi ölkədəki siyasi gərginliyi nisbətən səngidib.Məlumat üçün bildirək ki, 93 yaşlı Paul Biya hazırda dünyada hakimiyyətdə olan ən yaşlı dövlət başçısı hesab olunur. O, 1975–1982-ci illərdə Kamerunun Baş naziri vəzifəsini icra edib, 1982-ci il noyabrın 6-dan isə fasiləsiz olaraq prezident postunu tutur. P. Biya 2025-ci...
22 Oktyabr 2026, 22:00
