ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
24553
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İspaniyada meydanda ürəyi dayanan futbolçunun vəziyyəti pisləşdi
İspaniyada "Tenerife" və "Andorra" komandaları arasında keçirilən matçda qorxulu anlar yaşanıb.Citypost.az Offsideplus.az-a istinadən xəbər verir ki, "Tenerife"nin hücumçusu Xesus de Migel matçın əlavə olunmuş dəqiqələrində rəqib qapıçı Ovono ilə şiddətli toqquşaraq huşunu itirib. Meydanda ürəyi dayanan 28 yaşlı futbolçuya təcili olaraq ürək masajı olunub. İlkin tibbi müdaxilədən sonra nəbzi bərpa olunan və sərbəst nəfəs almağa başlayan hücumçu huşsuz vəziyyətdə təcili xəstəxanaya çatdırılıb. Matç 2:2 hesabı ilə dayandırılıb."Tenerife" klubunun futbolçunun səhhəti ilə bağlı yaydığı son rəsmi bəyanatda isə vəziyyətin kritik olduğu bildirilib:"Xesus de Migelin neyroloji vəziyyətində pisləşmə qeydə alınıb. O, hazırda həkim nəzarətindədir. Yaxın saatlarda əlavə məlumat veriləcək"....
03 Noyabr 2026, 13:30
Avtomobilini etibarnamə ilə verən şəxsin zərərini kim qarşılamalıdır? – Vəkildən açıqlama
Avtomobilini etibarnamə əsasında başqa şəxsə idarə etmək üçün verən sürücülər bəzən gözlənilməz problemlərlə üzləşirlər. Belə ki, etibarnamə ilə avtomobili idarə edən şəxs yol-nəqliyyat hadisəsi törədir, nəqliyyat vasitəsinə ciddi ziyan vurur və nəticədə avtomobil sahibi təmir xərcləri ilə üz-üzə qalır. Bəzi hallarda isə avtomobili idarə edən şəxs hadisədən sonra dəymiş zərəri ödəməkdən imtina edir və məsuliyyəti üzərinə götürmür. Bu zaman avtomobil sahibi öz zərərini hansı qaydada tələb edə bilər? Qəza nəticəsində yaranan təmir xərclərini və sürücünün ödədiyi cərimələri həmin şəxsdən geri almaq mümkündürmü?Vəkil Elcan Həsənli Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, avtomobilini idarə etmək üçün başqa şəxsə etibarnamə verən mülkiyyətçi belə vəziyyətlə qarşılaşdıqda...
03 Noyabr 2026, 11:40
Sahibə Qafarova: Tarixi qələbəmiz böyük potensialın nəticəsidir
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası qələbəmizi real məzmunla birləşdirir.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Milli Məclisin sədri Sahibə Qafarova parlamentin bu gün keçirilən plenar iclasında deyib.Sədr bildirib ki, Tarixi Zəfər dövlətimizin ərazi bütövlüyü və suverenliyinin tam təmin olunmasına yol açıb və onun əhəmiyyəti ildən-ilə daha aydın şəkildə üzə çıxır: “Azərbaycan ərazisində fəaliyyət göstərən kriminal xunta rejiminin mövcudluğuna son qoyulub. Böyük səylər hesabına yaradılan siyasi, iqtisadi və hərbi potensial tarixi qələbədə təcəssümünü tapıb. BMT Təhlükəsizlik Şurasının və digər təşkilatların onilliklər boyu kağız üzərində qalan qətnamələrinin icrası təmin edilib. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası qələbəmizi real məzmunla birləşdirir”....
03 Noyabr 2026, 11:25
Latviya Ukrayna ilə bağlı BMT TŞ-nin təcili iclasını çağırır
Latviya Ukraynaya ən azı 26 nəfərin ölümü ilə nəticələnən son Rusiya zərbələri ilə əlaqədar BMT Təhlükəsizlik Şurasının təcili iclasını çağırıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə Latviyanın xarici işlər naziri Bayba Braje "X" sosial şəbəkəsindəki hesabında paylaşım edib."Latviya Ukraynanın mülki əhalisinə, o cümlədən azı 26 dinc sakinin həlak olduğu Kamışevaxadakı humanitar yardım paylanma məntəqəsinə Rusiya hücumları ilə əlaqədar BMT Təhlükəsizlik Şurasının təcili iclasını çağırıb", - B.Braje bildirib.Xatırladaq ki, noyabrın 2-də Rusiya ordusu Ukraynanın Zaporojye vilayətinin Kamışevaxa qəsəbəsinə kütləvi zərbə endirib, nəticədə 26 nəfər ölüb....
03 Noyabr 2026, 10:13
10 ölkədən 2800 hərbçi Polşada toplaşacaq
Avropanın 10 ölkəsindən təxminən 2800 hərbçi noyabrın 9-dan 22-dək Polşada keçiriləcək hərbi təlimlərdə iştirak edəcək. Təlimlərin məqsədi Ukraynada mümkün atəşkəsdən sonra ölkəyə dəstək vermək üçün yaradılan çoxmillətli qüvvələrin fəaliyyət hazırlığını yoxlamaqdır.Citypost.az France 24-ə istinadən xəbər verir ki, Fransa və Böyük Britaniyanın rəhbərlik etdiyi “Çoxmillətli Qüvvələr – Ukrayna” (MNF-U) çərçivəsində keçiriləcək təlimlər Polşanın cənub-şərqində, Ukrayna sərhədindən təxminən 100 kilometr məsafədə yerləşən Nova Deba şəhəri ətrafında təşkil olunacaq.Təlimlərdə Belçika, Estoniya, Almaniya, Fransa, Litva, Niderland, Polşa, İspaniya, İsveç və Böyük Britaniyanın hərbçiləri iştirak edəcəklər. Ən böyük kontingenti 1100 hərbçi ilə Fransa təmin edəcək, Böyük Britaniya isə 300 əsgər göndərəcək.2025-ci ildə yaradılan və qərargahı...
03 Noyabr 2026, 09:30
Pxenyan ABŞ-ın kiberhücum ittihamlarını rədd etdi
Şimali Koreya ABŞ Federal Təhqiqat Bürosunun (FTB) Binance kriptovalyuta platformasından təxminən 6 milyard dolların oğurlanmasında Pxenyanla əlaqəli haker qrupunu ittiham etməsini kəskin tənqid edib. Eyni zamanda ölkə hərbi imkanlarını nümayiş etdirmək məqsədilə strateji qanadlı raketlərin sınağını keçirib.Citypost.az xəbər verir ki, AFP-nin məlumatına görə, Şimali Koreya lideri Kim Çen Inın bacısı Kim Yo Jong FTB-nin ittihamlarını “ciddi siyasi təxribat” adlandırıb. O, ABŞ-ın Pxenyanı kriptovalyuta oğurluğunda ittiham etməsini əsassız və absurd ritorika kimi qiymətləndirib.FTB şənbə günü açıqlama yayaraq, Binance platformasına qarşı həyata keçirilən kiberhücumun arxasında Şimali Koreya ilə əlaqəli TraderTraitor adlı haker qrupunun dayandığını bildirib. Ekspertlərin fikrincə, sözügedən oğurluq miqyasına görə tarixdə...
03 Noyabr 2026, 09:25
