ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
5250
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Türkiyənin sabiq deputatı VƏFAT EDİB
Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 22-ci çağırışında CHP-dən İzmir millət vəkili olmuş, Aliağa şəhərində üç müddət bələdiyyə sədri vəzifəsində çalışmış Hakkı Ülkü 80 yaşında vəfat edib.Citypost.az Türkiyə mediasına istinadən xəbər verir ki, uzun müddət müalicə aldığı xəstəxanada dünyasını dəyişən Hakkı Ülkü üçün Karşıyaka Beşikçioğlu məscidində günorta namazından sonra cənazə mərasimi keçirilib. Mərasimdə ailə üzvləri ilə yanaşı, CHP və AKP-dən olan siyasətçilər, bələdiyyə sədrləri, ictimaiyyət nümayəndələri və çoxsaylı vətəndaşlar iştirak ediblər.Hakkı Ülkü cənazə namazından sonra Karşıyakadakı Örnekköy qəbiristanlığında torpağa tapşırılıb....
22 Yanvar 2026, 16:47
Temu-nun Türkiyə ofisinə basqın: kompüterlər müsadirə edildi
Çin mərkəzli elektron ticarət platforması Temunun Türkiyədəki ofisinə Rekabet Qurumu əməkdaşları tərəfindən səhər saatlarında basqın edilib.Citypost.az Reuters agentliyinə istinadən xəbər verir ki, basqın zamanı ofisdən noutbuklar və digər kompüter avadanlıqlarının götürüldüyü qeyd olunub.Dünyada çox ucuz qiymətli məhsulları ilə tanınan Temu-nun Çinli e-ticarət nəhəngi PDD Holdings-ə məxsus olduğu bildirilir. Platformada geyimdən tutmuş smartfonlara qədər geniş məhsul çeşidi təqdim olunur.Reuters yazır ki, Türkiyədəki bu əməliyyat Temu-nun Avropa mərkəzi olan Dublin ofisində Avropa İttifaqı tənzimləyicilərinin “Çinin ədalətsiz dövlət subsidiyaları” şübhəsi ilə apardığı araşdırmadan sonra baş verib.Əli...
22 Yanvar 2026, 15:44
ABŞ-dan Kuba üçün rejim dəyişikliyi ssenarisi
ABŞ-da Donald Tramp administrasiyasının Kubada kommunist hakimiyyətin devrilməsi üçün yeni ssenari üzərində çalışdığı iddia olunur. Wall Street Journal qəzetinin mənbələrə istinadən yaydığı məlumata görə, Vaşinqton Havana rəhbərliyi daxilində “razılaşmaya meylli” şəxsləri müəyyənləşdirməyə çalışır.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Venesuela prezidenti Nikolas Maduronun “zərərsizləşdirilməsi”ndən sonra Kuba rejiminin əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha zəif və kövrək vəziyyətə düşdüyü düşünülür. ABŞ administrasiyası Kubanın iqtisadiyyatının çökmə həddinə yaxınlaşdığını hesab edir.ABŞ prezidenti Donald Trampın yanvarın 11-də sosial şəbəkədə Kubaya sərt mesajlar göndərdiyi, “çox gec olmadan razılaşma” çağırışı etdiyi və Havanaya neftlə maliyyə axınının dayandırılacağını bildirdiyi vurğulanır.WSJ yazır ki, ABŞ rəsmiləri Miami və Vaşinqtonda kubalı mühacirlərlə...
22 Yanvar 2026, 15:39
Dünyada taxıl qıtlığı gözlənilir
Beynəlxalq Taxıl Şurasının (IGC) orta müddətli təklif və tələbat proqnozuna əsasən, növbəti 5 il ərzində qlobal taxıl balansı daralacaq.Citypost.az qurumun məlumatlarına istinadən xəbər verir ki, qlobal taxıl daşıma ehtiyatları 2024/25-ci illərdə 589 milyon ton olduğu halda, 2025/26-cı illərdə 610 milyon tona yüksələcək. Lakin sonradan 2030/31-ci ilə qədər qlobal taxıl ehtiyatlarının 588 milyon tona düşəcəyi gözlənilir ki, bu da təxminən 20 ilin ən aşağı səviyyəsidir."Üç illik azalmadan sonra qlobal taxıl ehtiyatlarının 2025/26-cı illərdə 5% artacağı və üç illik pik həddə çatacağı gözlənilir ki, bu da əsasən ixracatçılar tərəfindən ehtiyat yığılması ilə əlaqədardır", - deyə analitiklər qeyd edirlər.Şuranın proqnozları 2030/31-ci ilə qədər...
21 Yanvar 2026, 17:22
Belçikada xəstəxanalarda maska məcburiyyəti yenidən tətbiq olundu
Belçikada tənəffüs yolu infeksiyalarının artması səbəbindən bəzi xəstəxanalarda maska taxmaq yenidən məcburi edilib. Qərar, grip, COVID-19, RSV və pnevmokok kimi xəstəliklər üzrə xəbərdarlıq səviyyəsinin “narıncı kod”a yüksəldilməsindən sonra qüvvəyə minib.Citypost.az Belçika mediasına istinadən xəbər verir ki, Risk Management Group qurumu 15 yanvarda yoluxmaların səhiyyə sistemi üzərində ciddi təzyiq yaratdığını açıqlayıb. FOD Volksgezondheid narıncı kodun respirator mikrobların geniş yayıldığını göstərdiyini bildirib.Maska məcburiyyəti Hasseltdəki Jessa Xəstəxanası və Antverpendəki Ziekenhuis aan de Stroom (ZAS) kimi tibb müəssisələrində tətbiq olunur. Səlahiyyətlilər eyni zamanda ictimai nəqliyyatda, qapalı məkanlarda, tədbirlərdə və beynəlxalq uçuşlarda maska taxılmasını tövsiyə edir.Turan...
21 Yanvar 2026, 16:10
Tramp Qrenlandiyanın "fəthi"ni əks etdirən foto yayımlayıb
ABŞ Prezidenti Donald Tramp vitse-prezident Djey Di Vens və dövlət katibi Marko Rubio ilə birlikdə Qrenlandiyaya Amerika bayrağını sancdığı foto yayımlayıb.Citypost.az APA-ya istinadən xəbər verir ki, foto Trampın “Truth Social” hesabında yerləşdirilib.Fotoda “Qrenlandiya, ABŞ ərazisi, 2026-cı ildən etibarən” yazılmış bir lövhə də görünür.ABŞ lideri yazıb ki, Amerika tərəfi adanın ilhaqı ideyasından geri çəkilməyəcək.
20 Yanvar 2026, 12:10
