ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
17191
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İranda məscidin imamına hücum edilib
İranın cənub-şərqində yerləşən Sistan və Bəlucistan əyalətinə hücum edilib.APA-nın Tehran bürosunun məlumatına görə, bu barədə “Fars” agentliyi məlumat yayıb.Bildirilib ki, Mircavə şəhərindəki Əli ibn Əbu Talib məscidinin imamı Məhəmməd Ənvər Riqinin bu gün səhər tezdən naməlum şəxslər tərəfindən hücuma məruz qalıb.Hadisənin təfərrüatları hələlik məlum deyil.
20 İyul 2026, 17:13
Böyük Britaniyanın yeni baş naziri rəsmi təsdiqlənib
Bukinqem sarayı Endryu Börnhemin Kral III Çarlz ilə görüşdüyünü və ona yeni hökuməti formalaşdırmağın həvalə edildiyini rəsmən təsdiqləyib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə “Reuters“ məlumat yayıb."Əlahəzrət Endryu Börnhemi qəbul edərək ona yeni hökuməti formalaşdırmağı tapşırdı. Endryu Börnhem Kralın təklifini qəbul etdi və baş nazir təyin olunması münasibətilə ənənəyə uyğun olaraq Kralın əlini öpdü", - Bukinqem sarayının bəyanatında deyilir.Bu görüş Börnhemin Kir Starmeri baş nazir postunda əvəz etməsi prosesinin son rəsmi mərhələsi olub. (Apa)...
20 İyul 2026, 15:45
Buenos-Ayresdə Argentinanın finalda məğlubiyyətindən sonra iğtişaşlar baş verib
Futbol üzrə Argentina millisinin dünya çempionatının final oyunundakı məğlubiyyətindən sonra Buenos-Ayres şəhərində iğtişaşlar baş verib."Report" yerli mətbuata istinadən xəbər verir ki, hadisələr zamanı 15 nəfər saxlanılıb.İğtişaşlar nəticəsində 7 polis yaralanıb. Telefonların və şəxsi əşyaların oğurlanması halları qeydə alınıb. Bir qrup insan polislərə daş və butulkalar atmağa başlayıb.Xatırladaq ki, İspaniya millisi dünya çempionatının finalında Argentina yığmasını əlavə vaxtda vurulan qolla 1:0 hesabı ilə məğlub edərək tarixində ikinci dəfə dünya çempionu olub....
20 İyul 2026, 12:45
Tramp: İranın hələ də raket və dron ehtiyatı var
ABŞ-nin həyata keçirdiyi hərbi zərbələrə baxmayaraq, İran hələ də müəyyən sayda raket və pilotsuz uçuş aparatı, eləcə də məhdud silah istehsalı imkanlarına malikdir.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp bu barədə Vaşinqton yaxınlığındakı jurnalistlərə açıqlamasında deyib."Onların bəzi raketləri, dronları və müəyyən istehsal gücü var, amma çox deyil", – deyə ABŞ Prezidenti bildirib.Tramp, həmçinin ABŞ-nin Hörmüz boğazına nəzarət etdiyini iddia edərək, İranın bölgədə nəzarət imkanlarının olmadığını söyləyib. O, ABŞ-nin İrana qarşı yeni güclü zərbələr endirəcəyini də bəyan...
20 İyul 2026, 12:24
Türkiyədə bələdiyyə sədri və əri saxlanılıb
Türkiyədə İzmit Rayon Bələdiyyəsinə qarşı aparılan istintaq əməliyyat tədbirləri çərçivəsində səhər saatlarında yerli bələdiyyə sədri Fatma Kaplan Hürriyet və həyat yoldaşı Murat Hürriyet saxlanılıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə "Haber Global" bildirib.Məlumata görə, Fatma Kaplan Hürriyet və həyat yoldaşı Murat Hürriyetlə yanaşı, daha 31 şübhəlinin saxlanılması barədə qərar qəbul olunsa da, onlarda 28-i tutulub.İnformasiyaya əsasən, istintaq çərçivəsində səhər saatlarında İzmit Bələdiyyəsi binasında və Fatma Kaplan Hüriyyetin mənzilində polis əməliyyat-axtarış işləri aparıb.İstanbul Prokurorluğu tərəfindən verilən açıqlamaya görə, bələdiyyə sədri və həyat yoldaşı da daxil olmaqla 31 nəfər barəsində "cinayət törətmək məqsədilə təşkilat yaratmaq", "korrupsiya" və "tenderə fırıldaq qarışdırmaq" kimi ittihamlar irəli...
20 İyul 2026, 10:45
McLaren 60 illik eskizləri gerçəyə çevirdi
McLaren Automotive şirkətinin McLaren Special Operations xüsusi dizayn bölməsi M6GT orta mühərrikli idman kupesini yaradıb. Avtomobilin unikallığı ondadır ki, o, 1968-ci il Le Man 24 Saatının 4-cü Qrup qaydalarına əsasən 60 illik eskizlərdən istifadə edilərək istehsal olunub.Citypost.az Drom.ru-a istinadən xəbər verir ki , layihə heç vaxt gerçəkləşmədi, çünki avtomobili dizayn edən yarış sürücüsü Bruce McLaren sonda 1968-ci il Le Man 24 saatında iştirak etmək fikrindən imtina etdi və diqqətini Can-Am Şimali Amerika dözümlülük yarış seriyasına və Formula 1-ə yönəltdi .Le Mans yarışına heç vaxt çata bilməyən iki McLaren M6GT yarış prototipi minimal modifikasiyalarla yol avtomobillərinə çevrildi və bunlardan biri Bruce...
20 İyul 2026, 10:33
