ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
8910
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İranın Küveyt hava bazasına hücumu nəticəsində 15 amerikalı yaralanıb
İranın pilotsuz uçuş aparatları ilə Küveytdə yerləşən ABŞ-ın Əli əs-Salem aviabazasına hücumu nəticəsində 15 amerikalı hərbçinin yaralandığı bildirilir.Citypost.az xəbər verir ki, ABŞ rəsmilərinə istinadən yayılan məlumata görə, hadisə aprelin 7-si gecə saatlarında baş verib. Mənbələrdən birinin bildirdiyinə əsasən, yaralananların əksəriyyəti sonradan yenidən xidmətə qayıdıb.Küveyt Müdafiə Nazirliyinin sözçüsü isə son 24 saat ərzində ölkə hava məkanında 14 ballistik raket, 2 qanadlı raket və 46 pilotsuz uçuş aparatının aşkar edilərək zərərsizləşdirildiyini açıqlayıb.Məlumatda qeyd olunur ki, ABŞ və İsrail 28 fevralda İrana qarşı birgə hərbi əməliyyata başlayaraq Tehranı raket və nüvə proqramı ilə bağlı ittiham edib. İran isə ittihamları rədd edərək İsrailə və...
07 Aprel 2026, 11:59
Beynəlxalq Enerji Agentliyinin direktoru: Dünya heç vaxt bu miqyaslı enerji kəsintiləri ilə qarşılaşmayıb
Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (IEA) direktoru Fatih Birol dünya enerji bazarlarında baş verən böhranla bağlı ciddi xəbərdarlıq edib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Birol Fransanın “Le Figaro” qəzetinə verdiyi açıqlamada Hörmüz boğazında yaranmış vəziyyətin qlobal enerji sisteminə ağır təsir göstərdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, hazırkı neft və qaz böhranı 1973, 1979 və 2002-ci illərdəki böhranların ümumi təsirindən daha ciddi xarakter daşıyır.“Dünya heç vaxt bu miqyasda enerji kəsintiləri ilə qarşılaşmayıb”, – deyə IEA rəhbəri qeyd edib.Fatih Birol Avropa ölkələri ilə yanaşı Yaponiya, Avstraliya və digər inkişaf etmiş dövlətlərin də təsirlənəcəyini, lakin inkişaf etməkdə olan ölkələrin daha böyük risk altında olduğunu vurğulayıb....
07 Aprel 2026, 11:57
Qazaxıstan rəsmiləri “Zəngəzur dəhlizi” ifadəsindən istifadə edib
Qazaxıstan rəsmi açıqlamalarda “Zəngəzur dəhlizi” ifadəsindən istifadə edib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Qazaxıstan hökumətinin məlumatına görə, Baş nazir Oljas Bektenov Bakıya işgüzar səfəri çərçivəsində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə və Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) üzv ölkələrin nümayəndə heyətlərinin rəhbərləri ilə keçirilən görüşlərdə iştirak edib.Görüşlərdə nəqliyyat və tranzit əməkdaşlığı məsələləri müzakirə olunub. Bildirilib ki, Orta Dəhlizin statusunun gücləndirilməsi məqsədilə Qazaxıstan və Azərbaycan arasında bu il hökumətlərarası sazişin imzalanması planlaşdırılır.Məlumata görə, Oljas Bektenov çıxışında “Zəngəzur dəhlizi”nin açılması nəzərə alınmaqla Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun (Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu) inkişafının vacibliyini qeyd edib.Qazaxıstan hökumətinin mətbuat açıqlamasında həmçinin bildirilib ki, Orta Dəhlizin inkişafına əlavə...
07 Aprel 2026, 11:54
İranda F-15 qırıcısının qəzaya uğraması nəticəsində 3 ABŞ hərbçisi xəsarət alıb
İranda ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus F-15E qırıcı təyyarəsinin qəzaya uğraması və daha sonra həyata keçirilən xilasetmə əməliyyatı zamanı 3 ABŞ hərbçisinin xəsarət aldığı bildirilib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Birləşmiş Qərargah Rəisləri Komitəsinin sədri general Den Keynin açıqlamasına əsasən, insident aprelin 3-də İran hava məkanında baş verib.Məlumata görə, qəzaya uğrayan F-15E təyyarəsinin silah sistemləri operatoru xəsarət alanlar arasındadır. Bundan əlavə, pilotun təxliyəsi üçün həyata keçirilən xilasetmə əməliyyatı zamanı iştirak edən iki helikopter heyəti üzvü də yaralanıb.Açıqlamada qeyd olunur ki, HH-60 “Jolly Green II” tipli helikopterlərə kiçik silahlardan atəş açıldığı və hadisədə İran vətəndaşlarının da iştirak...
07 Aprel 2026, 11:53
Rusiya vətəndaşlarının İrandan təxliyəsi davam edir.
Buşehr Atom Elektrik Stansiyasının təxliyə edilən işçilərinin növbəti qrupu İrandan Ermənistan ərazisinə keçdikdən sonra xüsusi reyslə Yerevandan Moskvaya yola salınıb.Citypost.az Rusiya mətbuatına istinadən xəbər verir ki, məlumata əsasən, Nurduz–Aqarak sərhəd-keçid məntəqəsi vasitəsilə Ermənistana gələn 175 Rusiya vətəndaşı son reyslə Rusiyaya geri qaytarılıb.Diplomatik nümayəndəliyin açıqlamasında qeyd olunub ki, koordinasiyalı tədbirlər nəticəsində İrana qarşı hərbi əməliyyatların başlanmasından bu yana Ermənistan vasitəsilə ümumilikdə 509 Rusiya vətəndaşı vətəninə təxliyə edilib.Səfirlik Ermənistan tərəfinə prosesin operativ şəkildə təşkili və Rosatom əməkdaşlarının ölkəyə girişinin asanlaşdırılmasına görə təşəkkür edib....
07 Aprel 2026, 11:51
Göygöldə bir-birinə bitişik 4 ev yanıb
Göygöldə yanğın hadisəsi baş verib.APA-nın yerli bürosunun məlumatına görə, hadisə bu gün səhər saatlarında rayon ərazisində qeydə alınıb.Belə ki, bir-birinə bitişik almanlar tərəfindən inşa edilən 4 evdə qəfl yanğın başlayıb.Dərhal hadisə yerinə FHN-nin Dövlət Yanğından Mühafizə Xidmətinin Göygöl Rayon Dövlət Yanğından Mühafizə Hissəsinin yanğınsöndürən maşınınları və canlı qüvvəsi cəlb edilib.Yanğın zamanı 4 nəfərə məxsus ümumi sahəsi 500 kvadratmetrə yaxın olan 4 bitişik evlərin 350 kvadratmetri yanıb. Qısa müddət ərzində yanğın yanğınsöndürənlər tərəfindən söndürülüb.Evlərin qalan hissəsi və bitişik digər tikililər yanğınsöndürənlər tərəfindən mühafizə olunub.Yanğın nəticəsində xəsarət alan olmayıb.Hadisə yerinə aidiyyəti qurumların əməkdaşları cəlb edilib.Hadisə ilə bağlı araşdırma aparılır....
07 Aprel 2026, 09:27
