ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
7081
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Hörmüz boğazında gəmi PUA ilə vurulub
Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarət Əməliyyatları İdarəsi (UKMTO) Hörmüz boğazında gəmiyə mərmilərin düşdüyünü təsdiqləyib.Bu barədə CityPost.az "Sky News"a istinadən xəbər verir.Məlumata görə, hadisə Oman sahillərindən təxminən yeddi mil aralıda baş verib.Gəminin hansı ölkəyə məxsus olduğu və xəsarət alanların olub-olmadığı hələlik məlum deyil."Gəmilərə tranzit zamanı ehtiyatlı olmaq və hər hansı şübhəli fəaliyyət barədə UKMTO-ya məlumat vermək tövsiyə olunur", - mərkəzdən əlavə edilib.
06 Mart 2026, 20:16
Qırğızıstanda çevriliş üçün nəzərdə tutulmuş silah anbarı aşkar edildi
Qırğızıstanın Oş bölgəsində dövlət çevrilişi üçün istifadə edilməsi planlaşdırılan silahlar müsadirə edilib.Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə Qırğızıstan Milli Təhlükəsizlik Komitəsinin mətbuat mərkəzi məlumat yayıb.“Qırğızıstan Milli Təhlükəsizlik Komitəsi Oş bölgəsində mütəşəkkil cinayətkar qrupların fəaliyyətinin qarşısını almaq üçün əməliyyat və istintaq tədbirləri zamanı külli miqdarda odlu silah və sursatın olduğu silah anbarı aşkar edib”, - açıqlamada bildirilib.Məlumata görə, 12 ədəd “Kalaşnikov” avtomatı, 2 ədəd “Beretta” və “Makarov” tapançası, 700 ədəd 7,62 mm kalibrli patron, 2 ədəd ov tüfəngi, müvafiq olaraq 58 ədəd 9x19 mm və 66 ədəd 9x18 mm kalibrli patron, eləcə də 8 ədəd silah təmizləyici vasitə müsadirə edilib....
06 Mart 2026, 17:20
600 hərbçi əsirlikdən azad olundu
Qarşılıqlı mübadilənin bir hissəsi olaraq, Rusiya Ukrayna əsirliyindən daha 300 hərbçisini geri qaytardı.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Müdafiə Nazirliyinin məlumat yayıb.Qeyd olunub ki, mübadilə çərçivəsində Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin 300 hərbi əsiri də qarşı tərəfə təhvil verilib. (Modern.az)
06 Mart 2026, 17:13
İndoneziya 16 yaşdan kiçik uşaqların sosial mediaya çıxışını məhdudlaşdıracaq
İndoneziyanın kommunikasiya və rəqəmsal nazirliyi cümə günü bildirib ki, 16 yaşdan kiçik uşaqlar üçün sosial media platformalarına giriş məhdudlaşdırılacaq və bu, asılılıq və kiberhücum risklərini azaltmaq üçün onlayn maneələr quraşdıran sonuncu ölkə olacaq.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Sosial medianın yetkinlik yaşına çatmayanların təhlükəsizliyinə və əqli sağlamlığına təsiri ilə bağlı artan narahatlıqlar fonunda bir sıra hökumətlər uşaqlar üçün sosial mediaya məhdudiyyətlər tətbiq edib.Turan...
06 Mart 2026, 15:12
Macarıstan çirkli pulların yuyulmasında şübhəli bilinən 7 ukraynalını saxlayıb
Macarıstan rəsmiləri çirkli pulların yuyulmasında şübhəli bilinən yeddi ukraynalını saxlayıb. Citypost.az Reuters agentliyinə istinadən xəbər verir ki, onların təxminən 82 milyon dollar nağd pul və qızıl daşıdığı bildirilib.Kiyev isə Budapeşti bank işçilərini girov götürməkdə ittiham edib və iki zirehli texnikaya qarşı müdaxiləni qeyd edib. Macarıstan Vergi İdarəsi isə araşdırmanın davam etdiyini və çirkli pulların yuyulması şübhəsinin əsas səbəb olduğunu açıqlayıb.Hadisə Macarıstan və Ukrayna arasında Drujba neft kəməri ilə bağlı gərginliyi artırıb. Baş nazir Viktor Orban Ukraynaya tranzit daşımalarını dayandıracağına söz verib.Əli...
06 Mart 2026, 15:07
Erməni deputat: ABŞ və Azərbaycanla razılaşmalarda hazırda heç bir risk yoxdur
Regiondakı hərbi münaqişə fonunda ABŞ və Azərbaycanla əldə edilən razılaşmalar üçün hələlik heç bir risk yoxdur. Citypost.az erməni mətbuatına istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın hakim Vətəndaş Müqaviləsi Partiyasının parlament fraksiyasının katibi Artur Ovannisyan cümə günü Parlamentdə keçirilən mətbuat brifinqində bildirib.Parlament üzvlərinə, digər suallarla yanaşı, cümə axşamı Ermənistan və Azərbaycan xarici işlər nazirləri arasında baş tutan telefon danışığı ilə bağlı da suallar verilib. Bundan əlavə, müxbirlər İran ətrafındakı vəziyyətin Yerevan və Bakı arasındakı razılaşmalara təsir edib-etməyəcəyini soruşublar. “Biz vəziyyəti izləyirik və sərhədimizdəki vəziyyətlə bağlı bütün risklər müvafiq orqanlara ünvanlanır”, - deyə Ovannisyan bildirib.Hakim parlament fraksiyasından olan digər bir millət vəkili...
06 Mart 2026, 15:01
