ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
23179
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Los-Ancelesdə güclü külək yanğın təhlükəsini artırdı: Sakinlərə xəbərdarlıq edildi
ABŞ-ın Kaliforniya ştatında, Los-Ancelesin qərbində yerləşən Malibu yaxınlığında baş verən meşə yanğını ilə əlaqədar sakinlər üçün təxliyə əmri verilib. Güclü küləklərin alovun yayılma riskini artırması səbəbindən ətraf ərazilərdə də təxliyə xəbərdarlıqları elan edilib.Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, “Bryson” adlandırılan yanğın cümə axşamı yerli vaxtla saat 17:00 radələrində qeydə alınıb. CAL FIRE-ın məlumatına görə, saat 18:30-a olan vəziyyətə əsasən, alov təxminən 41 hektar ərazini əhatə edib.Los-Anceles Şəhər Yanğından Mühafizə İdarəsi Malibu şəhərinin Ensinal Kanyon bölgəsində yaşayanlara ərazini tərk etmək barədə göstəriş verib. Milli Meteorologiya Xidməti isə güclü külək və aşağı rütubət səbəbindən yanğın təhlükəsinin artacağı barədə xəbərdarlıq edib.Qeyd edək ki,...
16 Oktyabr 2026, 09:31
İndoneziyada zəhərli tüstü böhranı: 4 nəfər öldü, məktəblər bağlandı
İndoneziyanın Yava adasında meşə yanğınları ilə mübarizə zamanı dörd nəfər həlak olub, daha iki nəfər ağır yanıq xəsarətləri alıb. Yanğınların yaratdığı zəhərli tüstü Cənub-Şərqi Asiyada hava keyfiyyətini pisləşdirib, məktəblərin bağlanmasına və tənəffüs problemlərinin artmasına səbəb olub.Citypost.az france24.com-a istinadən xəbər verir ki, İndoneziyanın Meşəçilik Nazirliyinin məlumatına görə, yanğınlar Şərqi Yavadakı Bromo Tengger Semeru Milli Parkında baş verib. Ölkənin bir neçə bölgəsində də yanğın ocaqları qeydə alınıb.Tüstünün təsiri Sinqapur və Malayziyaya da yayılıb. IQAir-in məlumatına əsasən, cümə günü Sinqapur dünyanın hava çirkliliyi ən yüksək olan böyük şəhərləri siyahısında ilk sırada yer alıb.Sinqapurun Baş naziri Lorens Vonq bildirib ki, zərurət yaranarsa, ölkə transsərhəd...
16 Oktyabr 2026, 09:27
Meksikada itkin düşmüş uşaqların axtarışında süni intellektdən istifadə ediləcək
Meksikada itkin düşmüş 134 mindən çox insanın tapılmasına kömək etmək üçün süni intellekt əsaslı yeni alətlər hazırlanır. Layihələr xüsusilə illərdir övladlarından xəbər ala bilməyən ailələrə ümid verir.Citypost.az Proceso nəşrinə istinadən xəbər verir ki, Meksika Milli Muxtar Universitetinin hazırladığı “Regresa” layihəsi itkin düşmüş uşaqların yaş artdıqca üz cizgilərinin necə dəyişə biləcəyini modelləşdirir. Sistem yerli əhalinin üz xüsusiyyətlərini nəzərə alan foto və məlumat bazasından istifadə edir.Digər layihə isə itkin düşmə hallarını yaş, cins və şəraitə görə təhlil edərək axtarışların istiqamətləndirilməsinə kömək edir. Təşəbbüslər ölkədə uzun illərdir itkin düşmüş yaxınlarını axtaran ailələrin işini asanlaşdırmaq məqsədi daşıyır.Meksikada kartel zorakılığı və insan oğurluqları fonunda minlərlə...
16 Oktyabr 2026, 09:27
Fransada hakimiyyət dəyişikliyi ehtimalı Aİ-də narahatlıq yaradıb
Fransada ifrat sağçı lider Marin Le Penin prezident seçkilərində mümkün qələbəsi Avropa İttifaqında narahatlığı artırıb. Brüsseldəki rəsmilər onun Aİ-nin büdcə siyasətinə və Ukraynaya maliyyə dəstəyinə təsir göstərə biləcəyindən ehtiyat edirlər.Citypost.az AFP-nə istinadən xəbər verir ki, Le Pen Fransanın Aİ büdcəsinə töhfəsinin azaldılmasına və Ukraynaya maliyyə yardımının ixtisarına tərəfdar olduğunu bəyan edib. O, Brüsseldə keçirdiyi görüşlərdə Aİ rəhbərliyi ilə gələcəkdə ciddi fikir ayrılıqlarının yarana biləcəyinə işarə edib.Bu vəziyyət Fransa Prezidenti Emmanuel Makronun hakimiyyətdəki son aylarında Aİ daxilində hansı nəticələr əldə edə biləcəyinə diqqəti artırıb. Ekspertlərin fikrincə, Makron beynəlxalq siyasətdə nüfuzunu qorusa da, ölkə daxilindəki siyasi və iqtisadi çətinliklər onun imkanlarını məhdudlaşdırır.Müşahidəçilər...
16 Oktyabr 2026, 09:24
Cənubi Koreya Pxenyanın hipersəs raketi ilə bağlı iddialarını rədd edib
Cənubi Koreya ordusu Şimali Koreyanın Seulun yerli istehsal olan hipersəs raketinin sınağı ilə bağlı şübhələrini rədd edib. Bu qarşıdurma iki ölkə arasında yüksək texnologiyalı silahlar üzrə rəqabətin gücləndiyi bir vaxta təsadüf edir.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Pxenyan Cənubi Koreyanın raketinin həqiqətən hipersəs sürətində uçduğuna şübhə ilə yanaşıb. Şimali Koreya rəsmiləri raketin yayımlanan görüntülərində yüksək temperaturun yaratdığı his izlərinin görünmədiyini əsas gətiriblər.Seul isə raketin hipersəs şəraitində uçuş zamanı yaranan istiliyə davam gətirmək üçün xüsusi materiallardan hazırlandığını bildirib. Cənubi Koreya bu texnologiyanı ölkənin milli təhlükəsizliyi baxımından strateji əhəmiyyətli hesab edir.Analitiklərin fikrincə, hər iki Koreyanın hipersəs silahlarını inkişaf etdirməsi regionda silahlanma...
16 Oktyabr 2026, 09:07
ABŞ hərbçisinin edamı canlı yayımlanmayacaq
Amerika Birləşmiş Ştatları (ABŞ) Prezidenti Donald Tramp 13 nəfərin ölümünə və 32 nəfərin yaralanmasına səbəb olan hücuma görə məhkum edilmiş keçmiş ordu mayoru Nidal Malik Həsənin edamının canlı yayımlanmayacağını açıqlayıb.Modern.az xəbər verir ki, o, bu barədə “Truth” sosial şəbəkəsində paylaşım edib.ABŞ Prezidenti bildirib ki, Həsən 13 nəfəri, o cümlədən hamilə hərbçi qadını və onun bətnindəki körpəni öldürüb, daha 32 nəfəri isə ağır yaralayıb.Trampın sözlərinə görə, Federal Təhqiqat Bürosu Barak Obama administrasiyası dövründə Həsənlə radikal din xadimi Ənvər əl-Əvləki arasındakı elektron yazışmaları ələ keçirsə də, həmin vaxt müstəntiqlər bu yazışmaları təhlükə hesab etməyiblər. Prezident bunu sonradan “ciddi kəşfiyyat uğursuzluğu kimi qiymətləndirilən...
15 Oktyabr 2026, 20:20
