ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
17783
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Zelenski: Trampla "Patriot" üçün lisenziyaları müzakirə etdik
ABŞ və Ukrayna prezidentləri Donald Tramp və Volodimir Zelenski görüş zamanı Kiyevə "Patriot" zenit-raket kompleksi üçün raketlərin istehsalına lisenziyanın verilməsi imkanını müzakirə ediblər.Citypost.az "Report"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ukrayna lideri Ağ Evin Oval kabinetində keçirilən görüşün yekunlarına dair özünün teleqram kanalındakı səhifəsində yazıb."Prezidentlə "Patriot" üçün raketlərin istehsalına dair lisenziyaları və bəzi digər ideyaları müzakirə etdik. Həmçinin diplomatiya barədə danışdıq. Diplomatik prosesi (Rusiya və Ukrayna arasındakı münaqişənin nizamlanması üçün - red.) fəallaşdırmaq vacibdir. Komandalarımız gələcək kommunikasiyanın detallarını razılaşdıracaq. Qətiyyətli dəstəyə görə Birləşmiş Ştatlara minnətdaram", - deyə o yazıb.V.Zelenski görüşü müsbət xarakterizə edərək onu "yaxşı" adlandırıb.O, həmçinin bu gün dəfn...
28 İyul 2026, 20:10
Gürcüstanın mədəniyyət naziri istefa verib
Gürcüstanın mədəniyyət naziri Tinatin Ruxadze istefa verib.APA-nın yerli bürosu xəbər verir ki, o, bu barədə yaydığı bəyanatda bildirib.Tinatin Ruxadze vəzifəsini tərk etməsini sağlamlıq durumu ilə əlaqələndirib.Qeyd edək ki , Tinatin Ruxadze 2024-cü ilin oktyabrından Gürcüstanın mədəniyyət və idman naziri vəifəsini tuturdu. 2025-ci ildə Gürcüstanın Mədəniyyət və İdman Nazirliyinin bazasında iki müstəqil qurum - Mədəniyyət Nazirliyi və İdman Nazirliyi yaradılıb. Tinatin Ruxadze həmin vaxt mədəniyyət naziri postuna təyinat almışdı....
28 İyul 2026, 19:47
Paşinyanın həyat yoldaşı sosial şəbəkə üzərindən təhdidlər aldığını bildirib, prokurorluq araşdırmalara başlayıb
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın həyat yoldaşı Anna Akopyan ailədaxili zorakılıq problemi ilə bağlı ictimai açıqlamalarından sonra ünvanına təhdidlər aldığını bəyan edib."Armenpress" xəbər verir ki, Anna Akopyan bildirib ki, hüquq-mühafizə orqanları buna yol verməməlidir.“Ümid edirəm ki, dövlət qurumları buna imkan verməyəcək. Çünki ölkənin birinci xanımına qarşı zorakılıq baş verərsə, bu, Ermənistanın nüfuzuna ciddi zərbə vuracaq”, – deyə o vurğulayıb.Ermənistan Baş Prokurorluğundan artıq faktla bağlı araşdırmalara başlanıldığı bildirilib.Lakin istintaqın maraqları nəzərə alınaraq, əlavə təfərrüatlar açıqlanmayıb. (APA)...
28 İyul 2026, 18:25
“Allah əmr etdi” deyib üç qadını bıçaqladı
Fransanın paytaxtı Parisdə üç qadının bıçaqlandığı hadisə ilə bağlı bir nəfər saxlanılıb. Hücum zamanı iki mətbəx bıçağından istifadə etdiyi bildirilən şübhəli ətrafdakıların müdaxiləsindən sonra zərərsizləşdirilib.Citypost.az “Qafqazinfo”a istinadən xəbər verir ki, hadisə iyulun 27-də Parisin Porte de Klişi ərazisində, yerli vaxtla saat 11:30 radələrində qeydə alınıb.19, 24 və 36 yaşlarında üç qadın xəstəxanaya çatdırılıb. Onlardan ikisinin ağır yaralandığı, lakin həyatlarının təhlükədə olmadığı bildirilib. Yerli məlumatlara görə, yaralanan qadınlardan biri hamilədir.Hadisə zamanı şübhəlinin hər iki əlində iri mətbəx bıçağı olduğu və qadınlara hücum etdiyi görüntülənib. Ətrafdakı şəxslər onun qarşısını almaq üçün müdaxilə ediblər.Bildirilib ki, şəxslərdən biri hücumçunun üzərinə çamadan ataraq onu silahlarından...
28 İyul 2026, 13:20
İsraildə seçki öncəsi Netanyahuya əsas rəqib ortaya çıxıb
İsraildə oktyabrın 27-də keçiriləcək parlament seçkiləri öncəsi ölkənin sabiq Baş Qərargah rəisi Qadi Ayzenkot Baş nazir Benyamin Netanyahunun əsas rəqibi kimi ön plana çıxıb.Citypost.az İsrail KİV-lərinə istinadən xəbər verir ki, son rəy sorğularına əsasən, Ayzenkotun rəhbərlik etdiyi yeni siyasi qüvvə Likud Partiyasına yaxın nəticə göstərir. O, seçki kampaniyasında ölkənin təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi, demokratik institutların qorunması və HƏMAS-ın 7 oktyabr 2023-cü il hücumu ilə bağlı müstəqil dövlət araşdırma komissiyasının yaradılmasını vəd edir.Analitiklərin fikrincə, Ayzenkotun namizədliyi həm mərkəzçi, həm də hökumətdən narazı sağçı seçicilər üçün alternativ kimi qiymətləndirilir.Turan...
28 İyul 2026, 12:20
Atlantikdəki dəyişiklik dünyaya təsir edə bilər - Alimlər AÇIQLADI
Atlantik meridional çevrilmə dövranının (AMOC) zəifləməsi dünyanın müxtəlif bölgələrində hava şəraitinə ciddi təsir göstərə bilər. Kaliforniya Universitetinin Riversayd (UCR) alimlərinin apardığı və Nature Communications jurnalında dərc olunan yeni araşdırmaya görə, bu proses Kaliforniyada daha güclü qasırğa və fırtınalara səbəb ola, eyni zamanda Qrenlandiyada qar yağıntılarının azalmasına gətirib çıxara bilər.Citypost.az jurnala istinadən xəbər verir ki, tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, AMOC-un zəifləməsi okean temperaturunu dəyişdirərək atmosferdə rütubətin paylanmasına və yüksək hündürlük küləklərinin güclənməsinə təsir edir. Nəticədə, Kaliforniya sahillərinə daha çox rütubət daşıyan atmosfer çayları formalaşır və bu da daşqın riskini artırır.Alimlərin proqnozlarına görə, eyni zamanda Qrenlandiya və Arktikada fırtına aktivliyi azalacaq. Araşdırmada...
28 İyul 2026, 12:07
