ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
6095
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Sərkisyanla bağlı qadağa ləğv edildi
Ermənistanın keçmiş prezidenti Serj Sərkisyanla bağlı başlanmış yeni cinayət işi çərçivəsində tətbiq edilən ölkəni tərk etməmək qadağası ləğv edilib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın Antikorrupsiya Məhkəməsindən yerli KİV-ə bildirilib.Qeyd edilib ki, hakim prokurorluğa tətbiq edilmiş qətimkan tədbirinin ləğv olunması ilə bağlı göstəriş veri”.Xatırladaq ki, sözügedən məsələ 2019-cu ildə vəfat etmiş iş adamı Mixail Baqdasarovun ifadələri əsasında başlanmış cinayət işi ilə bağlıdır. Bu iş çərçivəsində Serj Sərkisyanın ölkədən çıxışına qadağa qoyulmuşdu....
18 Fevral 2026, 17:55
ABŞ-ın tanınmış idmançısı Kosta Rikada öldürüldü
Amerikalı sörfçü Kurt Van Dayk Kosta Rikanın Karib sahilindəki Kahuita şəhərindəki evində silahlı soyğun zamanı öldürüldü. Citypost ABŞ mətbuatına istinadən xəbər verir ki, 66 yaşlı Van Daykın boğularaq və bıçaqlanaraq öldüyü bildirilib, onunla birlikdə olan qadın yüngül xəsarət alıb.Hadisə şənbə günü səhər saatlarında baş verib və polis təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən təsdiqlənib. İlkin araşdırmalara görə, iki silahlı şəxs cütlüyü təhdid edərək qiymətli əşyalarını oğurlayıb.Kaliforniya ştatının Santa Kruz şəhərindən olan Van Dayk, beynəlxalq sörf yarışlarında iştirakı və Karib dənizində sörfinq mədəniyyətinin inkişafına verdiyi töhfələrlə tanınırdı. Polis hadisəni araşdırır və cinayətkarların müəyyən edilməsi üçün işləri davam etdirir.Əli...
18 Fevral 2026, 14:16
İndoneziyada timsah qadını UDDU
İndoneziyanın Simeulue Adasında 36 yaşlı bir qadın çayda midyə yığdığı zaman timsah hücumuna məruz qalıb və həyatını itirib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, kənd sakinləri timsahı tutaraq öldürdükdə onun mədəsində qadına aid əllər və baş tapılıb. Bölgədə oxşar hücumların zaman-zaman baş verdiyi bildirilib.Yeganə
18 Fevral 2026, 14:08
İstanbulda 2 sərnişinin baqajından 20 afrikalı tutuquşu aşkarlandı
Libya–İstanbul reysi ilə gələn iki sərnişinin baqajlarında aparılan yoxlamada 20 afrikalı tutuquşu aşkarlanıb.Citypost.az Türkiyə mətbuatına istinadən xəbər verir ki, nəsli tükənməkdə olan bu növ CITES Ek-1 siyahısında yer aldığı üçün sənədsiz daşınması qadağandır. Tutuquşular gömrük əməkdaşları tərəfindən götürülərək Doğa Koruma və Milli Parklar Komitəsinə təhvil verilib.Hadisə ilə bağlı iki sərnişinə qarşı inzibati tədbir görülübƏli
18 Fevral 2026, 13:49
Makronun müşaviri Epstein qalmaqalı sonrası böyük vəzifəyə təyin edildi
Makronun keçmiş müşaviri Parisdə Ərəb Dünyası İnstitutuna rəhbər təyin edildiFransa Prezidenti Emmanuel Makronun Yaxın Şərq və Şimali Afrika üzrə müşaviri Anne-Claire Lejandr, Parisdəki Ərəb Dünyası İnstitutuna rəhbər təyin edilib. Citypost.az FRANSA mətbuatına istinadən xəbər verir ki, bu təyinat uzun müddət sədrlik etmiş Cek Lanqın uşaq cinsi cinayətkarı Ceffrey Epsteinlə əlaqələrinə görə istefa verməsindən sonra baş tutub.Lejandr quruma rəhbərlik edən ilk qadın olaraq mədəniyyət sahəsində nüfuzlu bir vəzifəyə gətirilib. Mütəxəssislər bildirirlər ki, onun təyinatı həm institutun imicini bərpa etməyə, həm də qadınların mədəni və akademik rəhbərlik sahəsində rolunu gücləndirməyə hesablanıb.Əli...
18 Fevral 2026, 13:40
Paşinyan işgüzar səfərlə ABŞ-yə yola düşüb
Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan işgüzar səfərlə ABŞ-yə yola düşüb.CityPost.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan baş nazirinin mətbuat xidmətindən bildirilib.Məlumata görə, Ermənistan hökumətinin başçısı fevralın 19-da Vaşinqtonda "Sülh Şurası"nın ilk iclasında iştirak edəcək.
18 Fevral 2026, 09:59
