ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
17439
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Sabah Banqladeş prezidentinin istefa verəcəyi gözlənilir
Banqladeş prezidenti Şahabuddin Çuppu 24 iyul Cümə günü istefa vermək niyyətindədir.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə “Reuters“ mənbələrə istinadən məlumat yayıb.Məlumata görə, 76 yaşlı Şahabuddin artıq Baş nazir Tariq Rəhmanı qərarı barədə məlumatlandırıb.Ölkə konstitusiyasına görə, o, indi müvafiq bəyanatı Parlamentin sədri Hafiz Uddin Əhmədə çatdırmalıdır. Lakin Əhməd Taylandda müalicə alır və cümə günü Dəkkəyə qayıtması gözlənilir. Prezidentin istefası rəsmi olaraq o zaman elan ediləcək.Qeyd edək ki, Şahabuddin 2023-cü ildə sabiq hakim “Avami Liqası” partiyasının namizədi olaraq dövlət başçısı seçilib.2024-cü ildə hakimiyyət dəyişikliyindən sonra “Avami Liqası” ölkədə qadağan edilib.Banqladeşdə prezident dövlət başçısıdır, lakin onların səlahiyyətləri əsasən mərasim xarakterlidir. İcra hakimiyyəti baş...
23 İyul 2026, 22:10
"Çəhrayı pantera" ilə tanınan ifaçı vəfat etdi
Amerikalı caz musiqiçisi və saksofon ifaçısı Plas Conson 94 yaşında vəfat edib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Los-Ancelesdə fəaliyyət göstərən "KKJZ" caz radiosu məlumat yayıb. Onun ölüm səbəbi açıqlanmayıb.Qeyd edək ki, Plas Conson Çarlz Braun, Peqqi Li, Net Kinq Koul, Frenk Sinatra kimi dünya şöhrətli musiqiçilərlə çalışıb. O, daha çox "Çəhrayı pantera" cizgi filminin məşhur əsas musiqisinin ifaçısı kimi tanınıb. (Unikal)...
23 İyul 2026, 21:49
Əraqçi Qırğızıstana yollanıb
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi bu gün Qırğızıstana yola düşüb.APA-nın Tehran bürosunun məlumatına görə, Abbas Əraqçinin rəhbərlik etdiyi İran nümayəndə heyəti Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatına (ŞƏT) üzv ölkələrin xarici işlər nazirlərinin iclasında iştirak edəcək.ŞƏT Xarici İşlər Nazirləri Şurasının iclası sabah Qırğızıstanın Çolpon-Ata şəhərində keçiriləcək.
23 İyul 2026, 19:10
Nigeriyada silahlılar azı 24 fermeri öldürüb
Nigeriyanın şimal-qərbində yerləşən Zamfara ştatında silahlı dəstənin kəndlərə hücumu nəticəsində azı 24 fermer həlak olub, daha bir neçə nəfər yaralanıb."Reuters"in məlumatına görə, motosikletlə hərəkət edən silahlılar Sauna rayonundakı kəndlərə basqın edərək tarlalarda çalışan insanlara atəş açıblar.“Onlar azı 24 günahsız fermeri qətlə yetirdilər. İtkilərin sayı hələ dəqiqləşdirilir”, – deyə yerli sakin Auwal Sani bildirib.Sakinlərin sözlərinə görə, hücumçular Sauna kəndinə çatana qədər Mayanchi–Anka magistralı boyunca təxminən 50 kilometr məsafə qət etsələr də, yolda heç bir təhlükəsizlik qüvvəsi ilə qarşılaşmayıblar.Digər sakin Bello Aliyu isə hücumun təxminən üç saat davam etdiyini bildirib.Qeyd edək ki, Zamfara ştatı Nigeriyanın şimal-qərbində silahlı dəstələrin kəndlərə hücumları, adam oğurluqları...
23 İyul 2026, 18:09
Kobaxidze: Gürcüstan Azərbaycanla münasibətləri daha da dərinləşdirmək istəyir
“Bizim Mərkəzi Asiya ölkələri, həmçinin qonşularımız – Azərbaycan, Ermənistan, Türkiyə ilə sıx münasibətlərimiz var və biz bu münasibətləri daha da dərinləşdirmək istəyirik”.APA-nın yerli bürosu xəbər verir ki, bunu Gürcüstanın Baş naziri İrakli Kobaxidze Sinqapurda jurnalistlərə açıqlamasında deyib.Onun sözlərinə görə, Gürcüstan strateji əhəmiyyətli coğrafi mövqeyə malikdir və ondan istifadə hər cəhətdən böyük əhəmiyyət kəsb edir.“Bizim bir çox ölkə ilə azad ticarət sazişlərimiz var və bu, bir çox ölkələri Gürcüstanla iqtisadi əlaqələrin inkişafına cəlb etmək üçün çox yaxşı zəmin yaradır. Gürcüstan hər cəhətdən müxtəlif ölkələr üçün mərkəzə çevrilə bilər. Buna uyğun olaraq, bu resursdan maksimum dərəcədə istifadə etmək üçün fəal çalışmalıyıq”, -...
23 İyul 2026, 16:32
Aİ "Google"u 890 milyon avro cərimələyib
Avropa Komissiyası ABŞ-nin texnologiya nəhəngi "Google" şirkətini Avropa İttifaqının rəqəmsal bazarlarla bağlı qaydalarını pozduğuna görə ümumilikdə 890 milyon avro (təxminən 1 milyard ABŞ dolları) məbləğində cərimələyib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Avropa Komissiyası məlumat yayıb.Bildirilib ki, cərimə şirkətin böyük texnologiya platformalarının bazardakı üstün mövqeyini məhdudlaşdırmağa yönəlmiş Avropa İttifaqının Rəqəmsal Bazarlar Aktının (DMA) tələblərini pozması ilə əlaqədardır.Bununla yanaşı, Komissiya "Google"un sözügedən qanunvericiliyin tələblərinə uyğunlaşmaq istiqamətində son dövrlərdə əhəmiyyətli irəliləyiş əldə etdiyini qeyd edib. Bu səbəbdən şirkətin hazırkı mərhələdə əlavə cərimələrlə üzləşməsinin gözlənilmədiyi vurğulanıb.Qeyd edək ki, Avropa Komissiyasının qərarı Avropa İttifaqının böyük texnologiya şirkətlərinin bazarda rəqabəti məhdudlaşdırmasının qarşısını almaq istiqamətində sərt mövqeyini...
23 İyul 2026, 16:08
