ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
4847
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
F-35 panikası Afinanı həyəcanlandırdı: Ankara qarşısında B planı hazırlandı
Türkiyəyə mümkün F-35 döyüş təyyarələrinin satışı Yunanıstanda narahatlıq yaradıb. Citypost.az Türkiyənin nüfuzlu “Sabah” qəzetinə istinadən xəbər verir ki, Yunan mediası Metrosport xəbər verib ki, “F-35-lərlə bağlı Türkiyəyə qarşı B planı” başlıqlı yazıda, Türkiyənin F-35 proqramına yenidən qoşulma ehtimalının Afinada ciddi qayğı doğurduğu bildirilib.Xəbərdə qeyd olunur ki, belə bir inkişaf Ege və Şərqi Aralıq dənizindəki güc tarazlığını sarsıda bilər. Yunan ekspertlər Afinanın vaxt itirmədən hərəkət etməli, alternativ addımlardan ibarət “B planı” hazırlamalı və Vaşinqtona konkret təhlükəsizlik zəmanətləri üçün təzyiq göstərməli olduğunu vurğulayıb.Əli...
13 Yanvar 2026, 13:42
Çin Trampın 25% -lik rüsumuna qarşı “zəruri bütün tədbirləri” görəcəyini bildirib
Çin, ABŞ Prezidenti Donald Trampın İrana ticarət edənlərə qarşı rüsum tətbiq etməsi ilə bağlı olaraq, “legitim hüquqlarını və maraqlarını qorumaq üçün zəruri bütün tədbirləri görəcəyini” açıqlayıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Trampın bazar ertəsi günü elan etdiyi 25%-lik rüsum “dərhal qüvvəyə minir” və İran hökumətinə qarşı etiraz aksiyalarının yatırılmasına cavab olaraq tətbiq olunur. Çin isə İranın ən böyük ticarət tərəfdaşıdır.Vaşinqtondakı Çin səfirliyinin nümayəndəsi X sosial media platformasında bildirib: “Rüsumların təyinatdan asılı olmayaraq tətbiqi ilə bağlı Çin mövqeyi aydındır və dəyişməzdir.Rüsum müharibələrinin və ticarət müharibələrinin qalibi yoxdur, zorakılıq və təzyiq problemləri həll edə bilməz. Proteksionizm isə bütün tərəflərin maraqlarına zərər...
13 Yanvar 2026, 13:35
Məşhur aktyor həbs olundu
Türkiyəli tanınmış aktyor Oktay Kaynarca saxlanılıb.CityPost.az Türkiyə mətbuatına istinadən xəbər verir ki, o, Türkiyədə tanınmış şəxslərə qarşı aparılan “Narkotik işi” çərçivəsində saxlanılıb.İstanbul Baş Prokurorluğu tərəfindən aparılan narkotik istintaqı çərçivəsində O.Kaynarca ilə yanaşı, 5 nəfər də saxlanılıb.Onlar arasında məşhur müğənni Emel Müftüoğlu da var. Neda Şahin, Ali Sert, Rabi Karataş və Selen Çetinkaya da saxlanılanlar sırasındadır.
13 Yanvar 2026, 12:53
Rusiya ordusu Xarkova zərbə endirib, 4 nəfər ölüb
Rusiya ordusunun Xarkovda poçt terminalına hava zərbəsi nəticəsində dörd nəfər ölüb, altı nəfər yaralanıb.citypost.az verir ki, bu barədə Ukrayna KİV-ləri məlumat yayıb.mUkraynanın Dövlət Fövqəladə Hallar Xidmətindən bildirilib ki, terminala endirilən zərbə nəticəsində ətrafdakı binalar dağılıb və ümumi sahəsi təxminən 500 kvadratmetr olan bir neçə yanğın ocağı yaranıb.“Xidmətin əməkdaşları 30 nəfəri xilas edib, onlardan ikisi dağıdılmış binanın konstruksiyalarının altından çıxarılıb”, – qurumdan bildirilib....
13 Yanvar 2026, 09:15
Amerika tanker ovuna davam edəcək
Ağ Evin mətbuat katibi Kerolin Livit jurnalistlərə bildirib ki, Vaşinqton ABŞ-ın icazəsi olmadan Venesueladan gedən tankerləri ələ keçirməyə davam edəcək.CityPost.az xəbər verir ki, onun mətbuat konfransı C-Span telekanalı tərəfindən yayımlanıb.O bildirib ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp yalnız ABŞ tərəfindən təsdiqlənmiş neft tankerlərinin Venesuelanı tərk etməsinə icazə veriləcəyini "aydın şəkildə bildirib". "Biz ABŞ vətəndaşlığı olmayan və ya ABŞ-ın ticarət icazəsi almamış gəmiləri ələ keçirməyə davam edəcəyik", - deyə o bildirib.Tramp dekabrın sonlarında Venesuelaya gedən və Venesueladan gedən bütün sanksiyalı neft tankerlərinin tam blokadasını elan edib.O vaxtdan bəri ABŞ hakimiyyəti sanksiyaları pozaraq neft daşıdığını iddia etdikləri gəmilərin ələ keçirilməsi barədə müntəzəm olaraq...
12 Yanvar 2026, 23:21
Əraqçi: Məsud Pezeşkian etirazçılarla dialoqa girib
İran hakimiyyəti ölkədəki etiraz aksiyaları faktını tanıyıb və nümayişçilərlə dialoqa girib.Citypost.az xəbər verir ki, bunu İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi "Al Jazeera"yə müsahibəsində deyib."Hökumət aksiyaları tanıyıb və etirazçıların nümayəndələri ilə danışıqlar aparıb, Prezident Məsud Pezeşkian onlarla görüşüb", - Əraqçi bildirib.İranda etirazlar 2025-ci il dekabrın sonunda yerli valyutanın - rialın devalvasiyasına görə başlayıb. İlkin olaraq əsas mövzu mübadilə məzənnəsinin kəskin dəyişməsi və bunun topdansatış və pərakəndə qiymətlərə təsiri idi, lakin sonradan ölkənin bir sıra şəhərlərindəki etiraz aksiyaları polislə toqquşmalara çevrilib. Həm təhlükəsizlik qüvvələrinin əməkdaşları, həm də iğtişaşlarda iştirak edənlər arasında ölənlər və xəsarət alanlar var....
12 Yanvar 2026, 22:00
