ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
14715
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Bütün Ermənistan müxalifəti hakimiyyətə qarşı mitinqə başlayır
“Güclü Ermənistan” bloku digər müxalifət qüvvələri ilə birlikdə iyunun 7-də keçirilən parlament seçkilərinin nəticələrinə və hakimiyyətə etiraz məqsədilə böyük mitinq keçirməyi planlaşdırır.Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə blokun lideri, rusiyalı oliqarx Samvel Karapetyan Ermənistan mediasına verdiyi açıqlamada bildirib.“Tezliklə bütün müxalifət qüvvələri ilə birlikdə mitinq keçirəcəyik, onun “Güclü və etibarlı mitinq” adlandırılmasını tövsiyə edirəm, çünki yalnız bu halda bu mitinqdə xalqımızın dəstəyini qazana biləcəyik”, - o qeyd edib....
18 İyun 2026, 17:52
Gürcüstan XİN başçısı: Aİ yeni genişlənməyə hazır deyil
"Avropa İttifaqı yeni genişlənməyə hazır deyil, yalnız onun illüziyasını yaratmaq üçün yol axtarır".APA-nın yerli bürosu xəbər verir ki, bunu Gürcüstan Baş nazirinin müavini, xarici işlər naziri Maka Boçorişvili "İmedi" telekanalına müsahibəsində deyib.Onun sözlərinə görə, genişlənmə prosesi ilə bağlı olan dəyişikliklər yalnız institusional məsələlərə aid deyil, Aİ-nin fundamental prinsiplərinə də təsir edə bilər.Boçorişvili qeyd edib ki, Gürcüstan üçün Aİ-nin gələcək genişlənmə perspektivlərini qiymətləndirmək xüsusilə çətindir."Gürcüstan namizəd statusunu alıb, lakin Avropa İttifaqı namizəd ölkə ilə bir neçə ay ərzində dialoqu dayandırdı. Avropa İttifaqı üçün hətta qanunvericilik məsələləri üzrə dialoqa daxil olmaq çətindir. Bəzi ölkələr və qüvvələr dialoqun bərpası üçün ilkin şərtlər irəli...
18 İyun 2026, 17:20
Rusiya 500-dən çox Ukrayna hərbçisinin meyitini Kiyevə təhvil verib
Rusiya və Ukrayna arasında hərbçilərin meyitlərinin növbəti mübadiləsi olub.TASS-ın xəbərinə görə, Moskva 522 Ukrayna hərbçisinin meyitini Kiyevə, Kiyev isə 33 Rusiya hərbçisinin meyitini Moskvaya təhvil verib.Qeyd edək ki, iki ölkə arasında hərbçilərin meyitlərinin sonuncu mübadiləsi 15 mayda keçirilib.
18 İyun 2026, 17:00
Belarus Ukraynaya nota verib
Bu gün Ukraynanın müvəqqəti işlər vəkili İvan Novitski Belarus Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Belarus XİN məlumat yayıb.Məlumata görə, diplomata iyunun 17-də Rusiyanın Bryansk vilayətində Ukraynanın pilotsuz uçuş aparatı tərəfindən Belarus vətəndaşlarını, əsasən uşaqları daşıyan mülki avtobusa edilən dron hücumu ilə əlaqədar etiraz notası təqdim olunub.Ukraynalı diplomatın diqqətinə çatdırılıb ki, hücum nəticəsində Belarus vətəndaşı ölüb, daha altı vətəndaş, o cümlədən beş uşaq yaralanıb, onlardan bəzilərinin vəziyyəti ağırdır.Belarus Ukraynadan hərtərəfli izahat, eləcə də dərhal və obyektiv araşdırma aparılmasını, habelə bütün günahkarların ciddi məsuliyyətə cəlb edilməsi barədə məlumat verilməsini tələb edib. (APA)...
18 İyun 2026, 15:22
Moskva aeroportlarında xaos - uçuşlar ləğv edildi
Moskvanın Vnukovo, Domodedovo, Şeremetyevo və Jukovski hava limanlarında təxirə salınan və gecikən reyslərin sayı 527-yə çatıb.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə Rusiyanın "Shot" "Telegram" kanalı məlumat yayıb.Mənbənin məlumatına görə, ən gərgin vəziyyət Şeremetyevo hava limanında müşahidə olunur. Burada uçuş üçün 50 reys ləğv edilib, 71 reys isə gecikir. Bundan əlavə, aeroporta eniş etməli olan 60 reys təxirə salınıb, 76-sı isə təxirə salınma müddətini gözləyir.Qeyd edək ki, iyunun 18-i səhər saatlarında Moskvanın hər dörd aeroportu uçuşların təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə fəaliyyətini müvəqqəti olaraq dayandırıb. Buna səbəb Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Rusiya paytaxtına pilotsuz uçuş aparatları (PUA) vasitəsilə həyata keçirdiyi kütləvi hücum olub....
18 İyun 2026, 14:34
Filippin sahillərində İkinci Dünya Müharibəsinə aid “cəhənnəm gəmisi” tapılıb
Filippin sahillərində II Dünya Müharibəsinə aid “cəhənnəm gəmisi” aşkar edilibCitypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Filippin sahillərində İkinci Dünya Müharibəsi dövründə mindən çox hərbi əsirin daşındığı Yaponiyaya məxsus “Hofuku Maru” gəmisinin qalıqları tapılıb.Məlumata görə, gəmi “cəhənnəm gəmiləri” kimi tanınan və əsirlərin məcburi əmək düşərgələri arasında daşınması üçün istifadə edilən nəqliyyat vasitələrindən biri olub.Tədqiqatçılar bildirirlər ki, 1944-cü ildə Amerika təyyarələrinin hücumu nəticəsində batmış gəmidə əsasən britaniyalı və holland hərbi əsirlər olub. Hadisə nəticəsində təxminən 1000-dən çox insanın həlak olduğu güman edilir.Qalıqlar 50 metr dərinlikdə aşkarlanıb və aparılan araşdırmalar zamanı gəminin parçalanmış vəziyyətdə olduğu təsdiqlənib. Alimlər həmçinin ərazidə insan qalıqlarının da...
18 İyun 2026, 10:49
