ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
7438
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İsrailin hücumları nəticəsində Livanın cənubunda dörd nəfər ölüb
İsrail Müdafiə Ordusu Livanın cənubuna aviazərbələr endirib.Bu barədə Livan KİV-i məlumat yayıb.Ölkənin cənubundakı Taamir Haret Saydaya endirilən zərbə nəticəsində ən azı dörd nəfər həlak olub.
14 Mart 2026, 11:40
Yaponiya MN: Şimali Koreya ballistik raket atıb
Şimali Koreya tərəfindən ballistik raket atılıb.Oxu24.com xəbər verir ki, bu barədə NHK telekanalı Yaponiya Müdafiə Nazirliyindəki mənbəyə istinadən məlumat yayıb.Bildirilib ki, ballistik raket Yaponiyanın müstəsna iqtisadi zonasının kənarında dənizə düşüb.Qeyd edək ki, bundan əvvəl “Yonhap” agentliyi Cənubi Koreya hərbi rəsmilərinə istinadən raketin şərq istiqamətində buraxıldığını xəbər verib.
14 Mart 2026, 09:53
İsrail HHQ Tehrana hücum edib
İsrailin Hərbi Hava Qüvvələri (HHQ) İranın paytaxtı Tehrana növbəti aviazərbələr seriyası endirməyə başlayıb.Bununla bağlı bəyanat İsrail Müdafiə Qüvvələrinin mətbuat xidmətinin "Telegram" kanalında dərc edilib.Bəyanatda qeyd olunub ki, hücumun obyektləri şəhərdə yerləşən hökumət binaları olub.Bundan qısa müddət sonra İranın "Tasnim" agentliyi Tehranın bir sıra rayonlarında silsilə partlayışların olduğunu təsdiqləyib. Şəhərdə hava hücumundan müdafiə sistemlərinin atış səsləri eşidilir. Nəşrin məlumatına görə, partlayışlar Tehranın mərkəzi və şimal hissələrində qeydə alınıb, bununla belə hazırda dəymiş ziyanın miqyası barədə məlumat yoxdur.Xatırladaq ki, ABŞ və İsrail fevralın 28-də İrana qarşı hərbi əməliyyata başlayıb. SEPAH İsrail, Bəhreyn, İordaniya, Qətər, Küveyt, BƏƏ və Səudiyyə Ərəbistanındakı obyektlərə hücum edərək...
13 Mart 2026, 23:55
SEPAH müharibə başlayandan bəri İsrailə edilən ən güclü hücum barədə bildirib
İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) müharibə başlayandan bəri İsrailə edilən ən irimiqyaslı hücum barədə açıqlama yayıb.Bu barədə CityPost.az "Al Hadath"a istinadən xəbər verir.SEPAH Livanın "Hizbullah" hərəkatı ilə koordinasiyalı şəkildə İsrailə çoxsaylı raket və pilotsuz uçuş aparatlarının buraxıldığını bəyan edib."Bu, müharibənin başlamasından bəri İsrailə edilən ən güclü hücumdur", - SEPAH-dan qeyd edilib.Həmçinin bəyanatda əlavə edilib ki, bu gün ABŞ-nin Beşinci Donanmasının gəmilərinə və "Linkoln" aviadaşıyıcı gəmisinə hücum olunub.İsrail Müdafiə Ordusu isə İran tərəfindən yeni raket atəşinin qeydə alındığını və hava hücumundan müdafiə sistemlərinin raketləri zərərsizləşdirməyə davam etdiyini bildirib.Xatırladaq ki, ABŞ və İsrail fevralın 28-də İrana qarşı hərbi əməliyyata başlayıb. İslam İnqilabı...
13 Mart 2026, 21:17
Tramp: Rusiya ehtimal ki, hazırda İrana cüzi dəstək göstərir
ABŞ Prezidenti Donald Tramp hesab edir ki, Rusiya tərəfi ehtimal ki, hazırda İrana cüzi dəstək göstərir."Report" "İnterfaks"a istinadən xəbər verir ki, o bu barədə "Fox News" telekanalına müsahibəsində bəyan edib."Düşünürəm ki, onlar ehtimal ki, onlara bir az kömək edirlər. Moskva da ola bilsin hesab edir ki, biz Ukraynaya kömək edirik", - o deyib.
13 Mart 2026, 17:14
Kabilə hava zərbələri: Ölənlər var
Əfqanıstan hakimiyyəti Pakistanın Kabil və sərhəd əyalətlərinə endirdiyi hava zərbələri nəticəsində altı mülki şəxsin həlak olduğunu açıqlayıb. Rəsmilərin məlumatına görə, paytaxt Kabil şəhərində dörd, şərqdə isə iki nəfər həyatını itirib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Kabil polisi və yerli nümayəndələr ölənlər arasında qadın və uşaqların olduğunu bildirib. Hadisə nəticəsində bir sıra yaşayış evlərinə ciddi ziyan dəyib.Pakistan tərəfi isə Kabil və sərhəd bölgələrində “terrorçu düşərgələri və infrastrukturu” hədəf aldığını, əməliyyatların davam etdiyini açıqlayıb. Rəsmi İslamabad mülki itkilərlə bağlı iddiaları təsdiqləməyib.Son günlər sərhəddə gərginlik artıb və tərəflər arasında qarşılıqlı atəş və toqquşmalar qeydə alınıb. BMT-nin Əfqanıstandakı missiyası mülki əhalinin qorunması üçün...
13 Mart 2026, 14:30
