ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
4743
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Lukaşenko Trampa təşəkkür edir
Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenko ABŞ Prezidenti Donald Trampa Venesuelaya hücumun səbəbini açıq şəkildə etiraf etdiyinə görə təşəkkür edib.CityPost.az xəbər verir ki,"mən yalnız Donalda açıq şəkildə "Neft, bizə neft lazımdır!" dediyi üçün minnətdaram", - deyə o bildirib.Eyni zamanda, Belarus lideri qeyd edib ki, amerikalıların istədiyi hər şey ələ keçirilmədən əldə edilə bilərdi. O, əlavə edib ki, Nikolas Maduronun bütün mesajlarını Venesuelanın Rusiya Federasiyasındakı səfiri ilə görüşdən sonra çatdırıb.Miri...
08 Yanvar 2026, 22:45
ABŞ vətəndaşlarını İrana səfər etməməyə çağırıb
Dövlət Departamenti ABŞ vətəndaşlarını İrana səfər etməməyə çağırıb.CityPost.az xəbər verir ki, xəbər verir ki, çağırış Dövlət Departamentinin farsdilli “X” səhifəsində yerləşdirilib.Çağırışda ABŞ-ın Tehranda səfirliyinin olmadığı xatırladılıb, eyni zamanda, qeyd edilib ki, ABŞ vətəndaşları terrorizm, adam oğurluğu və ədalətsiz həbslər də daxil olmaqla, İranda ciddi risklərlə üz-üzədirlər. “Öz təhlükəsizliyinizi qorumaq üçün heç bir vəchlə İrana səfər etməyin”, - Dövlət Departamenti xəbərdarlıq edib.
08 Yanvar 2026, 18:00
Rusiya XİN-dən sərt mesaj - "Hərbi hədəf hesab olunacaq"
Rusiya rəsmisi Qərb hərbçilərinin Ukraynaya mümkün yerləşdirilməsi ilə bağlı sərt xəbərdarlıq edib.CityPost.az xəbər verir ki, Zaxarova bu mövqenin dəyişməz olduğunu vurğulayaraq, Rusiyanın regionda balansın pozulmasına yönəlmiş istənilən addıma adekvat cavab vermək hüququnu özündə saxladığını qeyd edib.Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Mariya Zaxarovanın sözlərinə görə, Ukrayna ərazisində Qərb ölkələrinə məxsus hərbi birliklərin, obyektlərin, anbarların və digər infrastrukturların yerləşdirilməsi yalnız Rusiyaya deyil, bütövlükdə Avropa ölkələrinin təhlükəsizliyinə ciddi təhdid yaradar və xarici müdaxilə kimi dəyərləndirilər. O bildirib ki, bu cür bütün hərbi qüvvələr və obyektlər legitim hərbi hədəf hesab olunacaq. Arzu Şahin...
08 Yanvar 2026, 16:29
İranda polislər qətlə yetirildi
İranda polis əməkdaşları arasında itkilər davam edir.CityPost.az xəbər verir ki, İran mediasının yaydığı məlumata görə, ötən gün Tehran əyalətinin Məlard şəhərində keçirilən etiraz aksiyaları zamanı polis polkovniki Şahin Dehqan həyatını itirib. Bildirilir ki, o, Ərğəvan meydanında etirazçıları dağıtmağa çalışarkən hücuma məruz qalıb.Bundan başqa, Sistan və Bəluçistan əyalətinin İranşəhr şəhərində polis zabiti Mənsur Həqiqətə qarşı silahlı hücum həyata keçirilib. Hadisəyə görə məsuliyyəti “Ceyş əl-Ədl” adlı silahlı qruplaşma öz üzərinə götürüb. Arzu Şahin...
08 Yanvar 2026, 15:35
Hərbçilər xanımını aparmayacaqmış - Özü xahiş edib
“ABŞ hərbçiləri Karakasdakı əməliyyat zamanı Venesuela Prezidenti Nikolas Maduronu ələ keçirərkən onun həyat yoldaşı Siliya Floresi özləri ilə aparmağı planlaşdırmayıb”.CityPost.az xəbər verir ki, bu barədə məlumatı “Telesur” telekanalına müsahibəsində Venesuelanın vətəndaşların təhlükəsizliyi üzrə vitse-prezidenti, daxili işlər və ədliyyə naziri Diosdado Kabelo açıqlayıb. O vurğulayıb ki, Siliya hərbçilərdən onu da Maduro ilə birgə aparmağı xahiş edib. Bununla yanaşı, nazirin sözlərinə görə, ABŞ-nin əməliyyatı nəticəsində ölkədə 100 nəfər həlak olub.O qeyd edib ki, həlak olanların əksəriyyətini gənclər təşkil edib. Xatırladaq ki, yanvarın 3-ü ABŞ hərbi qüvvələri Venesuelanın paytaxtı Karakasda və ətraf ştatlarda 11 strateji hədəfə genişmiqyaslı zərbələr endirib. Əməliyyat nəticəsində ölkə Prezidenti Nikolas Maduro xanımı...
08 Yanvar 2026, 10:48
İranda polisə hücum nəticəsində iki nəfər ölüb, daha 30 insan yaralanıb
İranın cənub-qərbindəki Lurdigan və Bəxtiyariyə şəhərlərində etirazçıların təhlükəsizlik qüvvələrinin əməkdaşlarına atəş açması nəticəsində iki nəfər ölüb, daha 30 nəfər yaralanıb.Bu barədə "Fars News Agency" məlumat yayıb.Qeyd edilir ki, bir neçə etirazçı odlu silahlardan istifadə edib və etirazın ən qızğın vaxtında onlar polisə atəş açmağa başlayıblar. Məlumata görə, etirazçılar bir neçə inzibati binaya da ziyan vurublar.İran hakimiyyəti əvvəllər əhalinin etiraz hüququnu tanıdıqlarını bildirsə də, etirazları iğtişaşlardan ayırmağın vacibliyini vurğulayıb.Xatırladaq ki, İranda etirazlar 2025-ci il dekabrın sonlarında yerli valyuta olan rialın devalvasiyası səbəbindən başlayıb. Bundan sonra İran Mərkəzi Bankının rəhbəri Məhəmməd Fərzin istefa verib. Onun yerinə Əbdülnasir Hemmati təyin edilib.İranın bir neçə...
08 Yanvar 2026, 09:55
