ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
18018
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Rusiya səfiri Polşa XİN-ə çağırılıb
Polşanın Baş naziri Donald Tusk Rusiyanın Polşadakı səfirinin Xarici İşlər Nazirliyinə çağırıldığını açıqlayıb.Citypost.az xəbər verir ki, buna səbəb Rusiyanın Ukraynanın qərb bölgələrinə endirdiyi kütləvi raket zərbəsi zamanı Polşanın hava məkanının pozulması olub.Donald Tuskun sözlərinə görə, Polşa hava məkanına döyüş başlığı ilə təchiz olunmuş Rusiyaya məxsus X-101 qanadlı raketi daxil olub. Raket daha sonra Lyublin şəhərindən təxminən 50 kilometr məsafədə yerə düşüb.Polşa hökuməti hadisə ilə bağlı Rusiyadan izahat tələb edib....
31 İyul 2026, 18:18
Trampın Qəzza planı üzrə "Yol xəritəsi" dərc olunub
Qəzza üzrə Sülh Şurası ABŞ Prezidenti Donald Trampın Qəzza zolağında Hərtərəfli sülh planının həyata keçirilməsinin başa çatdırılması üzrə "Yol xəritəsi"ni dərc edib."Report" xəbər verir ki, bu barədə Şuranın "X" sosial şəbəkəsindəki rəsmi səhifəsində bildirilib."Yol xəritəsi" hərbi əməliyyatların mərhələli şəkildə dayandırılmasını, zolağın mülki idarəçiliyinin Qəzzanın İdarə Edilməsi üzrə Milli Komitəyə (NCAG) verilməsini və İsrail qüvvələrinin tədricən çıxarılmasını nəzərdə tutur. Yol xəritəsinin icrası beynəlxalq nəzarət altında həyata keçiriləcək.Təhlükəsizlik məsələlərinə xüsusi diqqət yetirilib. Sənəd "bir hakimiyyət, bir qanun, bir silah" prinsipinin tətbiqini, polis əməkdaşlarının müəyyən edilmiş tələblərə uyğunluğunun yoxlanılmasını, polis silahlarının Qəzzanın İdarə Edilməsi üzrə Milli Komitənin nəzarətinə verilməsini, habelə ağır silahların, silah...
31 İyul 2026, 17:48
Venesuelada keçid danışıqları Maçadosuz başlayır
Venesuelada siyasi keçid danışıqları Maçadosuz başlayırCitypost.az france24.com-a istinadən xəbər verir ki, Venesuelada ABŞ-ın dəstəklədiyi siyasi keçid danışıqları avqustun 1-də Karakasda başlayacaq. Lakin müxalifətin tanınmış lideri və Nobel Sülh Mükafatı laureatı Maria Korina Maçado prosesə dəvət olunmayıb ki, bu da onun tərəfdarlarının narazılığına səbəb olub.ABŞ Dövlət Departamentinin məlumatına görə, danışıqların məqsədi demokratik institutların bərpası, seçki sisteminin gücləndirilməsi və siyasi iştirakın genişləndirilməsidir. Müxalifət nümayəndələri Maçadonun prosesdən kənarda saxlanmasını tənqid edərkən, hakimiyyət tərəfdarları isə ABŞ-ın təşəbbüsü ilə keçirilən danışıqlara etiraz edirlər.Əli...
31 İyul 2026, 13:53
Boy George tənqidlərdən sonra geri çəkildi
Boy George tənqidlərdən sonra məşhur müzikldən imtina etdiCitypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, britaniyalı müğənni Boy George İsraili dəstəkləyən "We Will Dance Again" mahnısına görə tənqidlərdən sonra "Jesus Christ Superstar" müziklinin Londonun West End səhnəsindəki tamaşasında iştirakdan imtina edib.Müğənninin meneceri Pol Kemsli bildirib ki, Boy George diqqətin tamaşadan yayınmaması üçün bu qərarı verib. Sənətçi isə mahnını 2023-cü il 7 oktyabr hücumlarının qurbanlarının xatirəsinə həsr etdiyini və onun süni intellektdən istifadə olunaraq hazırlandığını açıqlayıb.Qeyd edək ki, Boy George avqustun 3-dən 15-dək müzikldə Kral Herod rolunu canlandırmalı idi.Turan...
31 İyul 2026, 13:49
Rusiya qoşunları Ukraynada 200-dən çox yanacaqdoldurma məntəqəsini dağıdıb
Rusiya ordusunun bu yay Ukraynada mülki infrastruktura hücumları gücləndirdiyi bildirilir. The Financial Times qəzetinin yaydığı məlumata görə, ölkə üzrə yüzlərlə yanacaqdoldurma məntəqəsi raket və pilotsuz uçuş aparatlarının hədəfinə çevrilib.Citypost.az Rusiya KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Xarkov Regional Şurasının deputatı Aleksandr Skorık bildirib ki, dağıdılan yanacaqdoldurma məntəqələrinin ən azı 80-i Xarkov vilayətində yerləşir. Zaporojye Vilayət Hərbi Administrasiyasının rəhbəri İvan Fedorov isə Rusiyanın zərbələri nəticəsində Zaporojye vilayətində 30-dan çox yanacaqdoldurma məntəqəsinin məhv edildiyini açıqlayıb.Nəşrin məlumatına görə, Moskva bu hücumlarla Ukraynanın logistikasını pozmağa, cəbhə bölgələrini yanacaq təminatından məhrum etməyə və mülki əhalini yaşayış yerlərini tərk etməyə məcbur etməyə çalışır.Turan...
31 İyul 2026, 13:37
Kioxia süni intellekt bumu sayəsində mənfəətini 45 dəfədən çox artırıb
Yaponiyanın çip istehsalçısı Kioxia 2026-cı ilin aprel–iyun aylarını əhatə edən ikinci rübdə xalis mənfəətinin ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 45 dəfədən çox artaraq 842,2 milyard yenə (təxminən 5,3 milyard dollar) çatdığını açıqlayıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, şirkət bildirib ki, bu artım əsasən süni intellekt məlumat mərkəzlərinə artan tələbat və NAND fləş yaddaş çiplərinə olan yüksək ehtiyac hesabına baş verib. Eyni zamanda, əməliyyat mənfəəti də illik müqayisədə təxminən 2700 faiz artaraq 1,3 trilyon yen təşkil edib.Buna baxmayaraq, son aylarda texnologiya sektorunda müşahidə olunan dalğalanmalar fonunda Kioxia-nın səhmləri son bir ayda dəyərinin yarıdan çoxunu itirib. Şirkət gələcəkdə ABŞ fond...
31 İyul 2026, 13:32
