ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
11446
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İsrailin müvəqqəti işlər vəkili İspaniya XİN-ə çağırılıb
İspaniya Qəzzaya doğru hərəkət edən flotiliyada olan İspaniya vətəndaşının saxlanılmasına etiraz olaraq İsrailin Madriddəki müvəqqəti işlər vəkilini Xarici İşlər Nazirliyinə çağırıb.“The Tımes of Israel” xəbər verir ki, diplomata həbs olunmuş İspaniya vətəndaşının saxlanma müddətinin uzadılması ilə bağlı etiraz bildirilib.“Bu gün biz yenidən İsrailin müvəqqəti işlər vəkilini çağırdıq və vətəndaşımızın saxlanılma müddətinin uzadılmasının nə qədər qəbuledilməz və dözülməz olduğunu ona çatdırdıq”, – İspaniyanın xarici işlər naziri Xose Manuel Albares vurğulayıb.Qeyd edək ki, İsrail məhkəməsi Fələstin əsilli İspaniya vətəndaşı Saif Abu Keşek və braziliyalı fəal Thiaqo Avilanın saxlanma müddətini bazar gününə qədər uzadıb....
07 May 2026, 17:43
Ermənistanda seçki kampaniyası mayın 8-də başlayacaq
Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan parlament seçkiləri üçün seçki kampaniyasının mayın 8-də başlayacağını və hökumət üzvlərinin əksəriyyətinin bu müddət ərzində məzuniyyətə çıxacağını açıqlayıb.Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə o, briqində bildirib.“Parlament seçkiləri kampaniyası sabah başlayır. Mən və əsasən hökumət üzvlərinin əksəriyyəti kampaniyada iştirak etmək üçün məzuniyyətdə olacağıq”, - baş nazir qeyd edib.Ermənistanda növbəti parlament seçkiləri iyunun 7-də keçiriləcək.
07 May 2026, 17:43
“Hizbullah”ın komandiri öldürüldü
“Hizbullah” hərəkatının “Ridvan” bölməsinin (xüsusi təyinatlı qüvvələr) komandiri Əhməd Qalib Ballut (Malek) Livanın paytaxtı Beyrutun ətrafında öldürülüb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə İsrail Müdafiə Qüvvələri məlumat yayıb.İsrail Ordusunun hücumlarında “Hizbullah”ın kəşfiyyat qurumunun rəhbəri Məhəmməd Əli Bazzi və hərəkatın hava hücumundan müdafiə qüvvələrinin komandiri Hüseyn Həsən Romani də öldürülüb. (Teleqraf)
07 May 2026, 17:36
Latviya Prezidenti qondarma erməni soyqırımı abidəsində önündə
Ermənistana rəsmi səfərə gələn Latviya Prezidenti Edqars Rinkeviç İrəvanda qondarma erməni soyqırımı abidəsinə baş çəkib.Teleqraf xəbər verir ki, Latviya Prezidentini Ermənistanın təhsil, elm və mədəniyyət naziri Janna Andreasyan müşayiət edib.Edqars Rinkeviç “soyqırımı abidəsi”nin önünə əklil qoyub.Xatırladaq ki, Latviya Parlamenti 2021-ci ildə “erməni soyqırımı”nı tanıyıb.
07 May 2026, 17:22
Zaxarova: Simonyan Belarusa paxıllıq edir
“Ermənistan parlamentinin sədri Alen Simonyan Belarusun əldə etdiyi, öz ölkəsinin isə nail ola bilmədiyi nəticələrə paxıllıq edir”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova deyib.“Bu, sadəcə paxıllıqdır, paxıllığından belə söyləyib. Sözlərimi yoxlamaq istəyirsinizsə, Belarusa gedin. Alen Simonyanın dediklərini yalnız bu cür şərh etmək olar, bu, heç bir pislik etməmiş xalqın və ölkənin uğurlarına qarşı paxıllıqdır. Özünüz gedin, görün. Məsələn, mən getdim, gördüm və öz fikrimi formalaşdırdım”, - o bildirib.Xatırladaq ki, Alen Simonyan bundan əvvəl Belarus rəhbərliyi əleyhinə kəskin fikirlər səsləndirib. Ermənistan parlamenti sədrinin bu açıqlamasından sonra Minsk İrəvana nota verib. (TELEQRAF)...
07 May 2026, 17:09
Zelenski: Ukrayna Rusiyanın hücumlarına “uzaqmənzilli sanksiyalar” ilə adekvat cavab verəcək
Ukrayna Rusiyanın hücumlarına “uzaqmənzilli sanksiyalar” ilə adekvat cavab verəcək. Moskva diplomatiyaya hazırdırsa, Kiyev də eyni şeyi edəcək.AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski bildirib.O qeyd edib: “Ukrayna gündən-günə daha ədalətli davranacaq. Biz 6 may gecə yarısından atəşkəs təklif etdik. Dünən və bu gün Rusiya atəşkəs rejimini pozur”.Dövlət başçısı bildirib ki, günün əvvəlindən təcavüzkar ölkə Ukraynaya bütün mümkün vasitələrdən istifadə edərək hücumlar təşkil edir. Bunlara kamikadze dronları, raket zərbələri, cəbhə xəttində atəş və hücumlar, hava bombalarından istifadə daxildir. Prezidentin bəyanatında deyilir: “Təkcə günün əvvəlindən bu səhərə qədər artıq təxminən 100 dron zərbəsi, cəbhənin əsas ərazilərində onlarla hücum əməliyyatı...
07 May 2026, 17:00
