ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
12511
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Marsel prokuroru Nitsa atışmasını “ərazi uğrunda müharibə” kimi xarakterizə edib
Fransanın Marsel şəhərinin prokuroru Nikola Besson bildirib ki, narkotik ticarətinin təsiri altında olan məhəllələr dövlət tərəfindən diqqətsiz buraxılmayacaq.AZƏRTAC xəbər verir ki, o, bu açıqlamanı Nitsada baş vermiş və iki nəfərin ölümü, altı nəfərin isə yaralanması ilə nəticələnən silahlı insidentdən sonra verib. Mayın 19-da “Franceinfo” radiosuna müsahibəsində prokuror xatırladıb ki, hadisə ilə əlaqədar iki kişi və bir qadın saxlanılıb, onlara qarşı ittiham irəli sürülərək barələrində müvəqqəti həbs qərarı çıxarılıb. Nikola Besson vurğulayıb ki, həyatını itirən iki nəfərin narkotik alveri ilə heç bir əlaqəsi olmayıb. O, hadisə zamanı ölən ailə başçısının qızının ifadəsini böyük emosiyalarla dinlədiyini deyib.Prokuror qeyd edib ki, insanlar öz...
19 May 2026, 12:24
Politico:ABŞ getdikcə Kubaya qarşı hərbi güc tətbiq etməyə meyllidir
ABŞ Prezidenti Donald Trampın administrasiyası getdikcə Kubaya qarşı hərbi güc tətbiq etmək variantına meyl edir. Citypost.az xəbər verir ki, Bu barədə bazar ertəsi "Politico" nəşri məlumat yayıb.Jurnalın mənbəsinə görə, Ağ Ev Amerikanın adanı yanacaqdan məhrum etmək və təzyiq göstərmək siyasətinin nəticə verməməsindən və Kuba hakimiyyətinin iqtisadi və siyasi islahatlara doğru getməməsindən məyusdur. "Politico" yazır ki, "Buna görə də onlar hərbi ssenarinin istifadəsini daha ciddi şəkildə nəzərdən keçirməyə başlayıblar". Mənbələrə görə, əvvəlcə ABŞ rəhbərliyi sanksiyaların təzyiqi və neft blokadası, eləcə də Venesuela və İrana qarşı görülən tədbirlərin Kuba tərəfini razılaşma bağlamağa sövq edəcəyinə ümid edirdi.Qəzet qeyd edir ki, ABŞ hakimiyyəti, digər...
19 May 2026, 12:09
Pezeşkyan: İran xalqının hüquqlarını qorumaq üçün ABŞ ilə danışıqlar aparır
İran Prezidenti Məsud Pezeşkyan danışıqlar və diplomatik proseslərlə bağlı açıqlama verib.Citypost.az İRNA-ya istinadən xəbər verir ki, Prezident sosial şəbəkə hesabında etdiyi paylaşımda bildirib ki, dialoq təslim olmaq demək deyil və İran İslam Respublikası danışıqlara milli maraqlarını və xalqın hüquqlarını qoruyaraq ləyaqətlə yanaşır.Pezeşkyan vurğulayıb ki, İran heç bir halda ölkənin qanuni hüquqlarından geri çəkilməyəcək və dövlət orqanları ölkənin maraqlarını və şərəfini qorumağa davam edəcək.O əlavə edib ki, hakimiyyət xalqa xidmət etməyi sonadək davam etdirəcək və İranın milli maraqlarının müdafiəsi prioritet olaraq qalacaq.Qeyd edək ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp bundan əvvəl Körfəz müttəfiqlərinin xahişi ilə İrana planlaşdırılan hücumun müvəqqəti təxirə salındığını və...
19 May 2026, 12:06
Yaponiyanın Baş naziri prezidentlə danışıqlar aparmaq üçün Cənubi Koreyaya səfər edəcək
Yaponiyanın Baş naziri Sanae Takaiçi mayın 19-da Cənubi Koreyaya səfər edəcək və burada Prezident Li Ce Myon ilə görüşəcək. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki,səfər zamanı təhlükəsizlik tədbirləri gücləndirilib, hava limanı və ətraf ərazilərdə polis qüvvələri və texnika yerləşdirilib.Baş nazir Daegu Beynəlxalq Hava Limanına endikdən sonra dərhal Andonq şəhərinə yollanıb və görüşlərin burada keçirilməsi planlaşdırılır.Sammit çərçivəsində tərəflərin Şimali Koreya və Yaxın Şərqdəki vəziyyət də daxil olmaqla regional və ikitərəfli məsələləri müzakirə edəcəyi bildirilir. Eyni zamanda, əsas minerallar üzrə təchizat zəncirlərinin gücləndirilməsi və iqtisadi təhlükəsizlik məsələləri də gündəmdə olacaq.Tərəflərin həmçinin Çin və ABŞ liderləri arasında keçirilən son görüşü də dəyərləndirəcəyi...
19 May 2026, 12:03
İspaniyada atışma nəticəsində iki nəfər ölüb
İspaniyanın Almeriya əyalətində baş verən atışma nəticəsində ən azı iki nəfər ölüb, dörd nəfər yaralanıb. Ciypost.az EFE xəbər agentliyinə istinadən xəbər verir ki, hadisə nəticəsində azı iki nəfər ölüb, dörd nəfər yaralanıb.Məlumata görə, hadisə mayın 18-də axşam saatlarında El Ejido icmasında baş verib. Yaralananlar arasında iki azyaşlı var.Hadisədən sonra hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları hadisə yerinə gəliblər. Atıcının yaralıların və qurbanların qohumu və ya onların bəzi qohumları ola biləcəyi istisna edilmir. Reuters-in məlumatına görə, şübhəli artıq həbs edilib....
19 May 2026, 11:36
SpaceX kosmik stansiyasında bir nəfər ölüb
Texasdakı Amerika şirkətinin SpaceX bazasında qəza baş verib, nəticədə bir nəfər ölüb. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, bu barədə The Wall Street Journal məlumat yayıb.Alınan məlumata görə, hadisə cümə günü baş verib: Starbase kompleksinin genişləndirilməsində iştirak edən SpaceX podratçı şirkətlərindən birinin işçisi hündürlükdən yıxılma nəticəsində ölüb.Qeyd olunur ki, son illərdə SpaceX zəruri infrastrukturun yaradılması da daxil olmaqla, bazanın təkmilləşdirilməsi tempini sürətləndirib. Qeyd olunur ki, bu, Starship kosmik gəmisinin prototipinin daha tez-tez buraxılmasına imkan verəcək. Starship-in növbəti sınaq uçuşu mayın 20-nə planlaşdırılır. Tərtibatçının planlarına görə, Starship kosmik sistemi çoxfunksiyalı olacaq və həm aşağı Yer orbitinə sərnişin uçuşları, həm də...
19 May 2026, 10:13
