ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
8123
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Tanınmış jurnalist cinayət ittihamları ilə axtarışa verilib
Rusiyanın "Kommersant" qəzetinin keçmiş jurnalisti Vladimir Solovyov cinayət ittihamları ilə axtarışa verilib.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, Rusiya mediası Solovyovun "arzuolunmaz təşkilatda iştirak" ittihamı ilə axtarışa verildiyini yazıb.Məhkəmə onun barəsində qiyabi həbs qərarı da çıxarıb.
26 Mart 2026, 17:20
Maduronun məhkəməsinin vaxtı bilindi
Venesuelanın sabiq prezidenti Nikolas Maduronun məhkəməsi 26 mart tarixinə təyin edilib.Oxu.Az-ın xəbərinə görə, bu barədə CNN məlumat yayıb.Məlumata görə, məhkəmə iclasında vəkillər hakimi ABŞ hökumətinin müvəkkillərinin narkoterrorizm ittihamı ilə məhkəməyə hazırlaşmasına mane olduğuna inandırmağa çalışacaqlar.Mütəxəssislər hesab edirlər ki, müdafiə tərəfinin perspektivləri zəifdir.Keçmiş prokuror Dunkan Levin qeyd edib ki, sanksiya rejimi Maduronu resurslardan məhrum etməyə yönəlib, buna görə də məhkəmənin dövlət vəsaitlərindən ödənişə icazə verməsi ehtimalı azdır. Lakin ABŞ qanunlarına görə, Maduro hökumət tərəfindən təyin olunmuş vəkil hüququnu özündə saxlayır.Xatırladaq ki, bu il yanvarın 3-də ABŞ Venesuelada genişmiqyaslı əməliyyat keçirib, nəticədə prezident Nikolas Maduro və onun həyat yoldaşı Siliya Flores həbs...
26 Mart 2026, 17:05
Peskov sülh sazişi barədə məlumatları təkzib etdi
Rusiya və Ukraynanın sülh sazişinə yaxın olduğu barədə “The New York Times” qəzetinin yaydığı məlumat yalandır.Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə Kreml sözçüsü Dmitri Peskov açıqlama verib.Peskov bildirib ki, üçtərəfli danışıqlar çərçivəsində nizamlanma istiqamətində müəyyən məsafə qət edilib, lakin Rusiya üçün əsas məsələlər razılaşdırılmayıb.Xatırladaq ki, ötən gün nəşr ABŞ və İsrailin İrana hücumu, Hörmüz boğazının blokadası və neft qiymətlərinin artmasının iki ölkə arasında sülh prosesini əngəllədiyini yazıb....
26 Mart 2026, 16:32
İsrail kəşfiyyatçısı öldürüldü
İsrail ordusu Livanın cənubunda baş verən döyüşlər zamanı hərbçisinin həlak olduğunu açıqlayıb.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə İsrail Müdafiə Qüvvələrinin (SAXAL) mətbuat xidməti məlumat yayıb.Bildirilib ki, 21 yaşlı baş çavuş Ori Qrinberq Livanın cənubundakı sərhədyanı kəndlərdən birində keçirilən əməliyyat zamanı öldürülüb. Petah-Tikva şəhərindən olan hərbçi “Qolani” briqadasının elit kəşfiyyat bölməsində xidmət edib.Məlumata görə, hadisə gecə saatlarında baş verib. “Sayyeret Qolani” batalyonunun bölmələri düşmənin dayaq nöqtələrindən birinə doğru irəliləyərkən silahlı qruplaşmaların hədəfli atəşinə məruz qalıb. Nəticədə Qrinberq ölümcül yaralanıb və hadisə yerində həyatını itirib.Eyni insident zamanı daha iki israilli hərbçi yaralanıb. Onlara ilkin tibbi yardım göstərildikdən sonra İsrail ərazisinə təxliyə edilərək...
26 Mart 2026, 16:24
Yaponiyada 633 şagird norovirusdan zəhərlənib
Yaponiyanın Osaka prefekturasının Kumatori şəhərindəki 8 məktəbdə 633 şagird və işçi qida zəhərlənməsi simptomları barədə məlumat verib.AZƏRTAC Yaponiyanın NHK televiziya kanalına istinadla xəbər verir ki, zəhərlənmə halları martın 19-dan başlayıb. Məktəblərin şagird və işçi heyətində ishal və qusma da daxil olmaqla ardıcıl olaraq simptomlar inkişaf edib. Yerli səhiyyə mərkəzi yoluxmuş şagirdlərin bəzilərində norovirus aşkar edib. Eyni virus şəhərdəki bütün ibtidai və orta məktəblərə günorta yeməyi üçün çörək tədarük edən şirkətin işçilərində də aşkar edilib.İctimai səhiyyə mərkəzi epidemiyanın çörəkdən qaynaqlandığını müəyyən edib. Çörək istehsal edən müəssisənin fəaliyyəti 5 günlük dayandırılıb....
26 Mart 2026, 16:20
Körfəz ölkələri ABŞ-İran danışıqlarında iştirak etmək istəyir
Körfəz Əməkdaşlıq Şurasına üzv ölkələr ABŞ və İran arasında aparılacaq istənilən danışıqlar prosesində iştirak etməlidir.AFP-nin xəbərinə görə, bunu KƏŞ-in Baş katibi Casim Məhəmməd əl-Budeyvi deyib.“Biz Körfəz Əməkdaşlıq Şurası ölkələrinin istənilən danışıqlarda və ya razılaşmada iştirakının vacibliyini vurğulayırıq”, - əl-Budeyvi qeyd edib.O əlavə edib ki, İran Hörmüz boğazından keçən gəmilərdən pul tələb edir.
26 Mart 2026, 16:02
