ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
21291
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Avstraliya vizasının müddətini aşan turistləri saxlayacaq
Avstraliya hökuməti viza müddətini aşan turistlərə qarşı tədbirləri sərtləşdirir. Yeni qaydalara əsasən, vizası bitdikdən sonra ölkədə qanunsuz qalan turistlər immiqrasiya nəzarətinə götürülə və saxlanıla biləcəklər.Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, hökumət bu addımın viza şərtlərinə əməl olunmasını təmin etmək və miqrasiya səviyyəsini azaltmaq məqsədi daşıdığını bildirir. Hazırda Avstraliyada vizasının müddətini aşan şəxslərin sayının 77 minə çatdığı qeyd olunur.Xarici İşlər nazirinin köməkçisi Mett Tistletveyt bildirib ki, ölkədə qalmaq hüququ olmayan şəxslər bunun nəticələri ilə üzləşəcək və ölkədən çıxarılacaqlar.Yeni siyasət çərçivəsində hökumət 250 əlavə saxlama yeri yaradacaq, həmçinin viza müddətini aşan şəxslərlə bağlı nəzarəti gücləndirmək üçün 100 uyğunluq məmuru işə götürəcək.Avstraliya Turizm...
18 Sentyabr 2026, 09:27
Donald Tusk Ukraynaya səfər edəcək
Polşanın Baş naziri Donald Tusk sentyabrın 18-də Ukraynaya səfər edəcəyini və səfər çərçivəsində Slovakiyanın Baş naziri Robert Fiko ilə görüşəcəyini açıqlayıb.Citypost.az NV-yə istinadən xəbər verir ki, Tusk bu barədə Varşavada Avstriya kansleri Kristian Ştokerlə birgə keçirdiyi mətbuat konfransında məlumat verib.Polşa hökumətinin başçısı bildirib ki, Avropa İttifaqı ölkələri Rusiyaya qarşı 22-ci sanksiyalar paketinin hazırlanması ilə bağlı məsləhətləşmələri davam etdirirlər. Onun sözlərinə görə, Varşava Rusiyaya qarşı sanksiya təzyiqinin gücləndirilməsini və Ukraynaya dəstəyi davam etdirəcək.Tusk həmçinin Vışeqrad Qrupu ölkələrinin sanksiyalar məsələsində ortaq mövqeyinə nikbin yanaşdığını bildirib. O, Ukraynada keçiriləcək görüş zamanı Robert Fiko ilə də bu məsələləri müzakirə edəcəyini qeyd edib.Polşa Baş naziri...
18 Sentyabr 2026, 09:23
Frankfurtda bir həftə ərzində üçüncü dəfə partlayış baş verib
Almaniyanın Frankfurt şəhərində bir həftə ərzində üçüncü dəfə partlayış baş verib.Citypost.az Deutsche Welle-yə istinadən xəbər verir ki, son hadisə zamanı iki partlayış qeydə alınıb. Onlardan biri Berger küçəsindəki “Rio” kafesinin yaxınlığında, digəri isə Tsayl ticarət küçəsindəki qəlyan barının yaxınlığında baş verib. Hadisələr nəticəsində xəsarət alan olmayıb.Berger küçəsində partlayışın yaxınlığında bir nəfər saxlanılıb. İki binanın fasadına ziyan dəyib, pəncərələr sınıb. Partlayışın gücü səbəbindən qarşı tərəfdə yerləşən qəlyanaltı barı və bank filialına da zərər dəyib. Polis hadisə yerində araşdırma aparır.Bundan əvvəl bazar günü Frankfurtun Saksenhauzen rayonunda partlayış baş verib. Hadisə nəticəsində bar, kafe və köşkə ziyan dəyib. Partlayışdan sonra 15 yaşlı şübhəli...
18 Sentyabr 2026, 09:22
Riyaziyyatçı Partenonun optik illüziyaları ilə bağlı 2000 illik mifi təkzib edib
Oksford Universitetinin riyaziyyatçısı Professor Alain Qorielli Afinadakı Partenonun memarlıq xüsusiyyətlərini araşdıraraq məbədin əyrilərinin insan gözündə yaranan optik illüziyaları kompensasiya etmək məqsədilə qəsdən yaradıldığı barədə məşhur nəzəriyyəni şübhə altına alıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, alimin apardığı riyazi simulyasiyalara görə, Partenonda olduğu iddia edilən optik effektlərin bir çoxu ya ümumiyyətlə müşahidə olunmur, ya da insan gözü üçün nəzərəçarpacaq dərəcədə zəifdir. O, bu fikrin əsasını Roma memarı və mühəndisi Vitruviusun əsərlərində axtarır və bildirir ki, sonradan bu izah memarlıq ədəbiyyatında geniş yayılıb.Qorielli xüsusilə Partenonun stilobatının mərkəzdə təxminən 6 santimetr qalxmasını araşdırıb. Ənənəvi nəzəriyyəyə görə, bu əyrilik düz xətlərin ortada aşağıya doğru...
18 Sentyabr 2026, 09:19
Hollandiya kitabxanasında təsadüfən "Odisseya"nın 1700 illik fraqmenti tapılıb
Hollandiyanın Utrext Universiteti Kitabxanasında araşdırma aparan alim Homerin “Odisseya” poemasının təxminən 1700 illik fraqmentini təsadüfən aşkarlayıb.Citypost.az “Live Science”ə istinadən xəbər verir ki, qədim yunan ədəbiyyatı üzrə mütəxəssis Mark de Kreij 2024-cü ildə Misir və Yunanıstandan olan qədim əlyazmaları araşdırarkən cəmi 6,6x7,7 santimetr ölçüsündə perqament parçasının “Odisseya”nın sətirlərini ehtiva etdiyini müəyyənləşdirib.Fraqmentin eramızın III-IV əsrlərinə aid olduğu və Misirin Fayum vahəsində hazırlanmış perqament kodeksinin bir hissəsi olduğu ehtimal edilir. Mətn “Odisseya”nın 12-ci kitabından götürülüb və Odisseyin yoldaşlarının günəş tanrısı Heliosun müqəddəs öküzlərini öldürməsi hadisəsini təsvir edir.Tədqiqatçı hesab edir ki, kiçik fraqment “Odisseya”nın cib ölçülü nəşrindən qalan hissə olub və digər səhifələrin arasında...
18 Sentyabr 2026, 09:16
Fitso Ukraynaya gedir
Slovakiyanın Baş naziri Robert Fitso sentyabrın 18-də Ukraynaya səfər edəcək.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə o, "Facebook" sosial şəbəkəsindəki hesabında bildirib."Ümid edirəm ki, sabah gecə Ukraynadan qayıdarkən indiki kimi skeptik olmayacağam", - Fitso videomüraciətində qeyd edib.Slovakiya baş nazirinin sözlərinə görə, səfər bir neçə saat davam edəcək və o, şənbəyə keçən gecə ölkəsinə qayıdacaq.Sentyabr ayında Slovakiya hökuməti ölkənin Avropa Şurası çərçivəsində hazırlanmış və 30-dan çox ölkə tərəfindən imzalanmış Ukrayna üçün beynəlxalq kompensasiya komissiyasının yaradılması haqqında konvensiyaya qoşulması barədə qərarı təsdiqləyib.Daha əvvəl Polşanın Baş naziri Donald Tusk bildirib ki, sentyabrın 18-də Ukraynaya səfər edəcək, orada Fitso ilə görüşəcək və Rusiyaya qarşı sanksiyaları...
18 Sentyabr 2026, 08:18
