ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
17264
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İranın müvəqqəti işlər vəkili Fransa XİN-ə çağırılıb
İranın Fransadakı müvəqqəti işlər vəkili iyulun 19-da Tehranda çalışan iki fransız diplomata edilən hücumla əlaqədar olaraq ölkənin Xarici İşlər Nazirliyinə (XİN) çağırılıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə BFMTV telekanalı məlumat yayıb."Ona bu hücumu qəti şəkildə qınadığımız bildirilib. Fransa İran hakimiyyətinin bu hadisəyə aydınlıq gətirəcəyini, günahkarları cəzalandıracağını və beynəlxalq öhdəliklərinə uyğun olaraq öz obyektlərinin və agentlərinin təhlükəsizliyini təmin edəcəyini gözləyir", - məlumatda qeyd edilib.Daha əvvəl Fransanın XİN rəhbəri Jan-Noel Barro iranlı həmkarı Abbas Əraqçini insident barədə məlumatlandırdığını bildirib....
21 İyul 2026, 18:10
Özgür Özel Cümhuriyyət Xalq Partiyası ilə vidalaşıb
Cümhuriyyət Xalq Partiyasının (CHP) qrup rəhbəri Özgür Özel partiya ilə vidalaşıb."Report" Türkiyə mediasına istinadən xəbər verir ki, o, bu gün partiyanın toplantısında çıxış edib.Ö.Özəl çıxışında artıq vida zamanının gəldiyini ifadə edib.
21 İyul 2026, 15:05
Məşhur narkobaron ömürlük həbs edildi
Meksikalı narkobaron İsmael "El Mayo" Zambada ABŞ-də ömürlük həbs cəzasına məhkum edilib."Unikal" "Reuters" agentliyinə istinadən xəbər verir ki, o, əvvəllər qəddar Sinaloa Kartelinin rəhbəri kimi onilliklər ərzində milyonlarla kiloqram kokain qaçaqmalçılığını etiraf edərək, günahını boynuna almışdı.Zambada, kartel ortağı Xoakin "El Çapo" Qusmanın 2019-cu ildə ömürlük həbs cəzasına məhkum edilməsindən sonra ABŞ məhkəməsində məhkum edilən ən yüksək rütbəli Meksika narkotacirlərindən biri olub.Bruklin Federal Məhkəməsində hökmü elan edən ABŞ Rayon Məhkəməsinin Hakimi Brayan Koqan ömürlük həbs cəzası təyin etməkdən başqa çarəsi qalmasa da, hökmün tamamilə ədalətli olduğuna inandığını söyləyib.76 yaşlı Zambada, ABŞ Ədliyyə Nazirliyi ölüm cəzası istəməməyə razı olduqdan sonra, 2025-ci ilin...
21 İyul 2026, 13:00
İranın daxili işlər naziri İslamabada gedib
İranın daxili işlər naziri İsgəndər Momeni regionda gərginliyin artması fonunda İslamabada rəsmi səfər edib."Report" xəbər verir ki, bu barədə "Al Jazeera" telekanalı məlumat yayıb.İ.Momeni Pakistana yüksəksəviyyəli nümayəndə heyətinə rəhbərlik edərək gedib. Nümayəndə heyətinin tərkibinə Sistan və Bəlucistan əyalətinin general-qubernatoru, daxili işlər, şəhərsalma və nəqliyyat nazirlərinin müavinləri, İran Milli Neft Şirkətinin rəhbəri, kənd təsərrüfatı nazirinin xüsusi nümayəndəsi və digər rəsmi şəxslər daxil olub.Jurnalistlər qarşısında çıxış edən iranlı nazir bildirib ki, səfərin əsas məqsədi qonşu ölkələr arasında münasibətlərin daha da möhkəmləndirilməsi və əsas istiqamətlər üzrə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsidir.Onun sözlərinə görə, tərəflər daha əvvəl qarşılıqlı ticarətin həcmini üç dəfədən çox artıraraq ildə 10...
21 İyul 2026, 12:30
Alimlər vulkanların Yer kürəsini soyutmasının yeni mexanizmini aşkar ediblər
Beynəlxalq alimlər qrupu müəyyən edib ki, qədim vulkan püskürmələri Yer kürəsinin soyumasına təkcə atmosferə yayılan kül vasitəsilə deyil, həm də okeanlarda baş verən mürəkkəb bioloji proseslər hesabına təsir göstərib.Citypost.az Communications Earth & Environment jurnalına istinadən xəbər verir ki, Miosen dövrünün sonlarında And dağlarında baş verən güclü püskürmələr nəticəsində dəmir, fosfor və silisiumla zəngin vulkan külü Cənubi Okeana yayılıb. Bu maddələr diatom yosunlarının sürətlə çoxalmasına şərait yaradıb.Alimlərin sözlərinə görə, diatomlar inkişaf etdikcə atmosferdən böyük həcmdə karbon qazını udub. Onlar məhv olduqdan sonra isə topladıqları karbon okeanın dibinə çökərək uzun müddət atmosferdən kənarda qalıb. Bu proses elmdə "bioloji nasos" adlanır.Tədqiqatçılar hesab edirlər...
21 İyul 2026, 10:57
Portuqaliya İtaliyadan 3 milyard avroya üç FREMM freqatı alacaq
Portuqaliya İtaliyanın gəmiqayırma şirkəti Fincantieri-dən üç freqat almaq qərarına gəlib. Bu barədə İtaliyanın Baş naziri Giorgi Meloni qərarını açıqlayıb və müqaviləni Avropa müdafiə sənayesini gücləndirmək üçün vacib addım adlandırıb. Citypost.az Reuters-a istinadən xəbər verir.FREMM freqatları Fincantieri və Fransız Dəniz Qüvvələri Qrupu tərəfindən birgə hazırlanmış çoxməqsədli döyüş gəmiləridir. Vəziyyətlə tanış olan bir mənbə Portuqaliya ilə bağlanan müqavilənin dəyərini 3 milyard avro (3,4 milyard dollar) olaraq qiymətləndirib (rəsmi açıqlamalarda texniki xidmət və texnologiya transferi də daxil olmaqla ümumi investisiyanın təxminən 3,9 milyard avro olacağı göstərilir).Meloni, Portuqaliyanın Baş naziri Luiz Monteneqro ilə birgə mətbuat konfransı zamanı hökumət qərargahında elan etdiyi razılaşmadan "çox məmnun"...
21 İyul 2026, 10:55
