ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
5528
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Türkiyədə təqaüdçülərdən sərt bəyanat: “Susmayacağıq, diz çökməyəcəyik”
Türkiyədə Bütün Təqaüdçülərin Həmkarlar İttifaqı (Tüm Emeklilerin Sendikası) rəhbərliyi adından yayılan bəyanatda təqaüdçülərin səbrinin tükəndiyi bildirilib. Açıqlamada bütün təqaüdçülərə dərhal 20 min lirə məbləğində sabit artım (seyyanen zam) edilməsinin zəruri olduğu bir daha vurğulanıb.Citypost.az cumhuriyet.com.tr-ə istinadən xəbər verir ki, bəyanatda qeyd olunub ki, təqaüdlərin aclıq həddindən aşağı saxlanılması qəbuledilməzdir və “uyğun vaxt yoxdur” kimi vədlərlə təqaüdçüləri aldatmaq mümkün deyil. Həmçinin təqaüdçülərin həmkarlar ittifaqında birləşmək hüququnun tanınması, ittifaqın bağlanması ilə bağlı təhdidlərin, hüquqi və inzibati təzyiqlərin dərhal dayandırılması tələb olunub.Açıqlamada vurğulanıb ki, təqaüdçülər insana layiqli həyat və ləyaqətli gələcək uğrunda mübarizəni davam etdirəcəklər. İttifaq rəhbərliyi eyni zamanda bildirib ki, 31 mart...
29 Yanvar 2026, 16:49
Fransız senator Azərbaycan və Türkiyəni HƏDƏFƏ aldı
Fransa Senatının üzvü Valeri Boye Ermənistanın paytaxtı İrəvanda yerləşən Yerablur Hərbi Panteonunda olub. O, bu barədə çərşənbə günü “Facebook” hesabında paylaşım edərək, döyüşlərdə həlak olmuş hərbçilərin xatirəsinin anıldığını bildirib.Citypost.az Fransa mətbuatına istinadən xəbər verir ki, Valeri Boye həddini aşaraq, həmin hərbçilər Azərbaycanın Türkiyənin dəstəyi ilə həyata keçirdiyi hücumlar zamanı həyatlarını itiriblər. Senator beynəlxalq ictimaiyyətin bu proseslərə tez-tez biganə qaldığını vurğulayıb.“Onların xatirəsi məni məsuliyyətə sövq edir. Mən erməni xalqını müdafiə etməyə davam edəcəyəm”, – deyə fransız senator bildirib.Yeganə...
29 Yanvar 2026, 16:44
Köçaryan:TRIPP faktiki olaraq Azərbaycan və Türkiyənin maraqlarına xidmət edir
Ermənistanın ikinci prezidenti Robert Koçaryan TRIPP (Beynəlxalq Sülh və Rifah üçün Tramp Marşrutu) layihəsinin ölkəsi üçün ciddi təhlükə yarada biləcəyini bildirib. O, mətbuat konfransında çıxışı zamanı qeyd edib ki, TRIPP faktiki olaraq erməni–amerikan layihəsi deyil və daha çox Azərbaycan və Türkiyənin maraqlarına xidmət edir.Citypost.az Ermənistan mətbuatına istinadən xəbər verir ki, Koçaryanın sözlərinə görə, bu layihədə Ermənistan tamhüquqlu tərəf kimi çıxış etmir və prosesdən real fayda əldə etmir. O bildirib ki, layihə yalnız genişlənərsə və digər güclər – məsələn, Çin və ya Rusiya da prosesə qoşularsa, Ermənistan üçün müəyyən imkanlar yarana bilər.Keçmiş prezident ABŞ-ın Cənubi Qafqazda ciddi iqtisadi maraqlarının olmadığını vurğulayıb....
29 Yanvar 2026, 16:37
Tramp İranı hədələyib: Növbəti hücum daha pis olacaq
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana xəbərdarlıq edib.Citypost.az xəbər verir ki, o, bu barədə özünün “Truth Social” hesabında yazıb.“Böyük bir armada İrana tərəf gedir. Gəmilər sürətli şəkildə, böyük güc və məqsədlə hərəkət edir. Bu daha böyük hərbi gəmi dəstəsidir və qrupa Abraham Linkoln aviadaşıyıcısı başçılıq edir.Bu qrup Venesuelaya göndərdiyimizdən daha böyükdür və lazım olduğu təqdirdə, öz missiyasını böyük sürətlə, qüdrətlə yerinə yetirməyə hazırdır, həvəslidir və qadirdir. Ümid edirəm ki, İran masaya gələcək və ədalətli, bərabər və nüvə silahlarını qadağan edən bir razılaşma ətrafında danışıqlar aparacaq. Bu razılaşma bütün tərəflər üçün yaxşı olardı. Vaxt azalır və bu vaxt çox dəyərlidir. İrana bundan...
28 Yanvar 2026, 17:33
Yəhudi ekstremist Ermənistanlı keşişə TÜPÜRDÜ
Yerusəlimdə yəhudi ekstremist Ermənistanlı keşişə tüpürdü Citypost.az İsrail mediasına istinadən xəbər verir ki, Yerusəlimin Ermənistan Kvartalında bir yəhudi ekstremist Ermənistanlı keşişə tüpürdü. Jurnalist Keğam Balyan bunu X sosial şəbəkəsində paylaşaraq müvafiq videonu da yayımlayıb.Balyan əlavə edib: “Bu, Müqəddəs Torpaqlardakı erməni xristianlarının gündəlik gerçəkliyidir.”Turan
28 Yanvar 2026, 16:01
Süni intellekt fondu YARADILACAQ
Türkiyədə Süni İntellekt Fondunun yaradılması planlaşdırılır.Citypost.az Türkiyə mediasına istinadən xəbər verir ki, Türkiyə Böyük Millət Məclisi (TBMM) Yapay Zəkâ Araşdırma Komissiyası ölkədə yapay zəkânın inkişafına dair 860 səhifəlik və 100 maddədən ibarət hesabatını tamamlayıb. Hesabatda 4+4+4 təhsil sisteminin yenilənməsi, yapay zəkâ təhlükəsizliyi və diplomatiya strategiyasının hazırlanması, həmçinin yapay zəkâ fonunun yaradılması tövsiyə olunub.Raporda, həmçinin millət vəkilləri və hakimlər üçün yapay zəkâ savadlılığı təlimlərinin verilməsi, uşaqları yapay zəkâdan qoruyacaq tədbirlərin görülməsi, manipulyasiyaedici tətbiqlərin qadağan olunması, çip və süperkompüter infrastrukturunun inkişaf etdirilməsi, eləcə də yapay zəkânın iş yerlərinə təsirinə diqqət yetirilməsi tövsiyə edilib.Əli...
28 Yanvar 2026, 15:49
