ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
8467
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İranın Ali lideri: Müqavimətə dəstək davam edəcək
İranın Ali Rəhbəri Ayətullah Müctəba Xamenei ölkənin siyasətinin dəyişməz olduğunu bəyan edib.O, bu barədə "X" hesabında paylaşım edib."İran İslam Respublikasının ardıcıl siyasəti İmam Xomeyninin yolu ilə davam edərək “sionist-Amerika düşməninə qarşı müqavimətə dəstəyi” davam etdirməkdən ibarətdir. Bu kurs şəhid olmuş liderlərin ideyalarına sadiqlik çərçivəsində həyata keçirilir", - Xameneini bildirib.
01 Aprel 2026, 21:05
Lukaşenko: Belarus müharibəyə hazırlaşır
Belarus müharibə istəmir, amma ona hazırdır.APA xəbər verir ki, bu sözləri Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenko Silahlı Qüvvələrin kompleks yoxlamasının nəticələrinə həsr olunan iclasda çıxışında deyib."Sülh dövrü ola bilməz. Biz müharibəyə hazırlaşırıq. Biz müharibəyə tamamilə qarşıyıq, xüsusilə zabitlərimiz, əsgərlərimiz və silahlı qüvvələrimiz. Çünki biz müharibənin nə olduğunu bilirik və onu istəmirik, amma ordu məhz buna hazırdır. Əgər kimsə bizimlə silah nişangahından danışmaq və baxmaq istəsə, cavab verəcəyik. Biz buna hazırlaşırıq", - Belarus lideri vurğulayıb....
01 Aprel 2026, 17:49
Kazım Cəlali sülhə nail olmaq üçün Tehranın şərtlərini açıqlayıb
İran sülhə nail olmaq üçün ABŞ və İsrailə tələblərini açıqlayıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə TASS İranın Rusiyadakı səfiri Kazım Cəlaliyə istinadən məlumat yayıb.Qeyd olunur ki, siyahı 4 bənddən ibarətdir: ABŞ və İsrailin təcavüzə son qoyması, münaqişənin daha da gərginləşməsinin qarşısını almaq üçün zəmanət verilməsi, maddi və mənəvi zərərin kompensasiyası, həmçinin İranın Hörmüz boğazındakı hüquqi yurisdiksiyasına hörmət edilməsi.Cəlali həmçinin digər ölkələrin vasitəçilik səylərinə görə təşəkkür edib, lakin təhlükə aradan qaldırılana qədər münaqişəni davam etdirməyə hazır olduğunu bəyan edib."İran regionda sabitlik və təhlükəsizliyin bərqərar edilməsi üçün istənilən konstruktiv və səmimi səyləri həmişə alqışlayıb. İran təhlükə mənbəyi tam aradan qaldırılana qədər özünümüdafiə...
01 Aprel 2026, 17:40
Moskva Azərbaycana təşəkkür etdi
Rusiya tərəfi İrana humanitar yardımın çatdırılmasında göstərdiyi köməyə görə Azərbaycan hakimiyyətinə minnətdarlığını bildirib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova brifinqdə bildirib. Onun sözlərinə görə, martın 27-də İran-Azərbaycan sərhədində - Astarada ikinci böyük tibbi ləvazimat partiyası təhvil verilib: dəmir yolu ilə 300 tondan çox medikament, Dağıstan Respublikası tərəfindən toplanan və karvanla çatdırılan təxminən 150 ton humanitar yardım çatdırılıb.Zaxarova qeyd edib: “Biz Azərbaycan hakimiyyətinə göstərilən köməyə görə minnətdarıq”. (MODERN.AZ)...
01 Aprel 2026, 16:42
ABŞ və İsrail İranın polad sənayesinə zərbə endirib
ABŞ və İsrail İranın mərkəzi və cənub-qərb hissələrindəki poladtökmə komplekslərinə zərbə endirib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Yaxın Şərq KİV-i məlumat yayıb.İlkin qiymətləndirmələrə görə, İranın ən böyük şirkətlərindən biri olan və mərkəzi İsfahan əyalətində yerləşən "Mobarakeh Steel Company" polad şirkətinin istehsal bölmələrinə kütləvi hücumlar nəticəsində ciddi ziyan dəyib.Bundan başqa, "Sefid Dasht Steel" və "Khuzestan Steel" şirkətlərinə də zərbə endirilib. (Report)
01 Aprel 2026, 16:10
Kreml Putin-Paşinyan danışıqlarının formatını açıqlayıb
Bu gün Rusiya-Ermənistan Münasibətləri Günüdür.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bunu Kremlin rəsmi nümayəndəsi Dmitri Peskov bildirib.Onun sözlərinə görə, bu gün Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan Moskvada işgüzar səfərdə olacaq."Bu gün Rusiya-Ermənistan danışıqları keçiriləcək. Daha sonra iki lider, Putin və Paşinyan, işgüzar səhər yeməyində təkbətək müzakirələrini davam etdirəcəklər. Buna görə də bu gün Rusiya-Ermənistan Münasibətləri Günüdür", - Kremlin sözçüsü qeyd edib....
01 Aprel 2026, 14:08
