ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
16912
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Mercedes-Benz yeni elektrik AMG CLA modelini təqdim edib
Mercedes-Benz yeni yüksək performanslı elektrik avtomobili Mercedes-AMG CLA modelini təqdim edib.Citypost.az xəbər verir ki, Yeni model üç elektrik mühərriki ilə təchiz olunub və ümumilikdə 680 at gücü hasil edir. Avtomobil 0-dan 100 km/saat sürətə cəmi 2,7 saniyəyə çatır, maksimal sürəti isə 250 km/saatdır.94 kVt/saat tutumlu batareya ilə təchiz olunan elektromobil tam enerji ilə 670 kilometrədək məsafə qət edə bilir.Şirkət bildirib ki, yeni AMG CLA sürücüyə benzin mühərrikli avtomobil hissi yaşatmaq üçün mühərrik səsini, vibrasiyanı və sürət dəyişmə effektini imitasiya edən xüsusi sistemlə təchiz edilib.Model sedan və universal kuzov variantlarında satışa çıxarılacaq.Əli...
16 İyul 2026, 11:48
Şahzadə Harri ilə Uilyam arasında gərginlik davam edir
Şahzadə Harri ilə Böyük Britaniya Kralı III Çarlz arasında münasibətlərin normallaşmasına baxmayaraq, Harrinin böyük qardaşı Şahzadə Uilyamla münasibətlərində hələ də irəliləyiş yoxdur.Citypost.az "People" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, kral ailəsinə yaxın mənbələr bildiriblər ki, iki qardaş arasında hazırda heç bir ünsiyyət mövcud deyil.Mənbələrdən birinin sözlərinə görə, zaman keçməsinə baxmayaraq, Şahzadə Uilyamın mövqeyində dəyişiklik hiss olunmur və qardaşlar arasında əlaqə tamamilə kəsilib.Bildirilir ki, Harri və Uilyam iyulun 7-də Londonda bir-birinə yaxın məsafədə olsalar da, görüşmək üçün heç bir plan qurmayıblar. Həmin gün Şahzadə Harri Böyük Britaniyada işgüzar səfərdə olduğu vaxt, Şahzadə Uilyam həyat yoldaşı Keyt Middltonla birlikdə Vindzorda keçirilən ənənəvi xeyriyyə...
16 İyul 2026, 11:47
Tom Kruz yeni obrazı üçün tanınmaz hala düşdü
Aktyor Tom Kruz rejissor Alexandro Qonsales İnyarritunun satirik komediyası "Digger" filminin ilk promokadrlarında tamamilə fərqli obrazda görünüb.Citypost.az xəbər verir ki, 64 yaşlı aktyor ağ saçlı, qrim vasitəsilə daha yaşlı və iri cüssəli göstərilən eksentrik milyarder Diqqer Rokvell obrazına çevrilib.İstifadəçilər şərhlərdə təəccüblərini gizlətməyiblər, çoxları ekrandakı şəxsin həqiqətən də Kruz olduğuna inanmaqdan imtina edib. (olay)
16 İyul 2026, 09:58
Zaporojye AES-in baş mühəndisi dron hücumunda öldü
Zaporojye Atom Elektrik Stansiyasının baş mühəndisi Aleksandr Yakovlev Kiyevin drom hücumları nəticəsində həlak olub. "Unikal" xəbər verir ki, bu barədə "Rosatom" korporasiyasının baş direktoru Aleksey Lixaçev məlumat yayıb.Onun sözlərinə görə, mühəndis xidməti avtomobili idarə edərkən Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin dronu ilə vurulub. Avtomobilin sürücüsü Yakovlevlə birlikdə həlak olub.
16 İyul 2026, 09:45
Liviya sahilləri yaxınlığında qayıq aşıb, 50-yə yaxın miqrant itkin düşüb
Liviyanın şərq sahilləri yaxınlığında mühacirləri daşıyan qayığın aşması nəticəsində 50-yə yaxın insan itkin düşüb.AZƏRTAC “əş-Şarq əl-Avsət” nəşrinə istinadla xəbər verir ki, Avropa istiqamətində üzən qayıqda aralarında uşaq və qadınların da olduğu 60 miqrant var imiş.Hadisə Liviyanın Bərdəa adası yaxınlığında baş verib. Batanlardan on nəfər xilas olaraq adaya gəlib. Liviya sahil mühafizə qüvvələrinin axtarış-xilasetmə əməliyyatlarını davam etdirdiyi bildirilir.Xatırladaq ki, ötən ay Liviya sahilləri yaxınlığında qayığın batması nəticəsində 51 miqrant itkin düşmüşdü. Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatının məlumatına görə, ümumiyyətlə, yanvarın 1-dən mayın 16-dək bu istiqamətdə 800-dən çox miqrant ölümü qeydə alınıb. Ötən il bu yolda ölən və ya itkin düşənlərin sayı 1300 nəfərdən...
16 İyul 2026, 09:38
Dövlət Departamenti Səudiyyə Ərəbistanına 2 milyard dollarlıq raket sistemlərinin satışını təsdiqləyib
ABŞ Dövlət Departamenti Səudiyyə Ərəbistanına təxminən 2 milyard dollar dəyərində raket yönləndirmə sistemlərinin mümkün satışını təsdiqləyib.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Dövlət Departamenti məlumat yayıb.Məlumata görə, sövdələşmə çərçivəsində krallığa 20 minədək APKWS-II lazerlə idarə olunan raket dəsti və digər hərbi avadanlıqların satılması nəzərdə tutulur.Əsas podratçı şirkət kimi BAE Systems çıxış edəcək.
16 İyul 2026, 09:13
