ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
13056
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Rusiya Ermənistan mallarını ərazisinə buraxmır
Ermənistandan Rusiyaya ixrac edilən çiyələk partiyası Baqrataşen sərhəd-keçid məntəqəsi vasitəsilə geri qaytarılıb.Citypost.az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan parlamentindəki “Ermənistan” fraksiyasının deputatı Qarnik Danielyan məlumat verib.Deputatın sözlərinə görə, məhsulun geri qaytarılması erməni yük maşını sürücüləri və sahibkarlar arasında ciddi narahatlıq yaradıb.Danielyan bildirib ki, fitosanitar xidmət ixracı məhsulda normadan artıq və icazə verilməyən maddənin aşkarlanması səbəbindən qadağan edib.Xatırladaq ki, bundan əvvəl də Rusiya Ermənistandan idxal olunan bəzi məhsullara məhdudiyyətlər tətbiq edib. “Rospotrebnadzor” yoxlamalar zamanı pozuntular aşkar edildiyi üçün Ermənistan istehsalı olan bəzi alkoqollu içkilərin satışını dayandırmışdı.Bundan əlavə, “Rosselxoznadzor” Ermənistandan gül idxalına müvəqqəti məhdudiyyət qoyulduğunu, həmçinin “Cermuk” mineral suyunun bütün...
25 May 2026, 17:55
Madriddə kirayə haqlarının artması kütləvi etirazlara səbəb olub
İspaniyanın paytaxtında 23 mindən çox insanın iştirak etdiyi böyük mitinq keçirilib. Etirazçılar artan kirayə haqlarının həlli üçün hökumətin müdaxiləsini tələb edirlər.AZƏRTAC İspaniya mediasına istinadla xəbər verir ki, insanlar Atoca vağzalından yürüş edərək Madridin mərkəzində nəqliyyatın hərəkətini dayandırıblar.Son beş ildə Madriddə ailəvi mənzillərin qiyməti 50 faizdən çox bahalaşıb və hazırda orta kirayə haqqı ayda 1500 avronu ötüb.Bildirilir ki, bir çox ispan ailəsi üçün bu, ağır yükə çevrilib və onları gəlirlərinin 70 faizindən çoxunu mənzil kirayəsinə ödəməyə məcbur edib. Buna görə də fəallar hakimiyyətdən təsirli tədbirlər görməsini, kirayə qiymətlərini məcburi şəkildə azaltmasını istəyirlər.Mütəxəssislər və yerli sakinlər mövcud böhranın əsas səbəbi kimi turistlərin...
25 May 2026, 17:20
"Reuters": Əraqçi və Qalibaf Qətərə yollanıb
İran parlamentinin spikeri Məhəmmədbaqir Qalibaf və xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Qətərə səfər edib.“Reuters“in xəbərinə görə, iranlı nümayəndələr paytaxt Dohada Qətərin Baş naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdülrəhman bin Casim Al Tani ilə görüşəcəklər.Görüşün gündəliyində İran-ABŞ müharibəsinin sonlandırılması, Hörmüz boğazı və zənginləşdirilmiş uran maddəsi olacaq.Qeyd edək ki, bundan əvvəl İranın Mərkəzi Bankının direktoru Əbdülnasir Hemmətinin Qətərə səfər etdiyi və İranın bloklanmış aktivlərinin azad edilməsinin müzakirə olunacağı bildirilib....
25 May 2026, 16:30
Rusiya FTX Ust-Luqa limanında terror aktının qarşısını alıb
Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin (FTX) əməkdaşları Leninqrad vilayətinin Ust-Luqa limanında Belçikadan gələn qaz tankerində terror aktının qarşısını alıblar."Report" Rusiya mediasına istinadən xəbər verir ki, bu barədə FTX-nin İctimaiyyətlə Əlaqələr Mərkəzindən bildirilib.Vurğulanıb ki, minalanmış "Arrhenius" gəmisi Belçikadan mayın 20-də gəlib çatıb və Ust-Luqada dayandıqdan sonra Türkiyənin Samsun limanına yola düşməli idi. Tankerin sualtı hissəsinin yoxlanılması zamanı partlayıcı qurğular aşkar edilib.Müstəntiqlər hesab edir ki, onlar NATO ölkələrindən birində sənaye istehsalı məmulatlarından istifadə edilməklə hazırlanıb. Hər bir qurğudakı plastik partlayıcı maddənin kütləsi təxminən 7 kq olub....
25 May 2026, 14:31
Əraqçinin ABŞ-a səfəri viza probleminə görə baş tutmayacaq
İran xarici işlər naziri Abbas Əraqçinin Nyu-Yorka səfəri baş tutmayacaq.APA-nın Tehran bürosunun məlumatına görə, bu barədə İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai bugünkü brifinqdə bildirib.O qeyd edib ki, viza problemi yarandığı üçün səfər ləğv edilib.Qeyd edək ki, Əraqçi Çinin BMT Təhlükəsizlik Şurasına dövri sədrliyi çərçivəsində beynəlxalq sülh və təhlükəsizlik məsələlərinə dair xarici işlər nazirlərinin xüsusi iclasına dəvət olunmuşdu.
25 May 2026, 12:28
İtaliyada yerli seçkilər immiqrasiya və siyasi parçalanmanı üzə çıxarıb
İtaliyanın şimalındakı Vigevano şəhərində keçirilən yerli seçkilər hakim koalisiya daxilində immiqrasiya siyasəti ilə bağlı fikir ayrılıqlarını ortaya çıxarıb və ölkənin dəyişən sosial strukturunun siyasətə təsirini bir daha gündəmə gətirib. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, 62 min əhalisi olan sənaye şəhərində əhalinin təxminən 15 faizini xarici vətəndaşlar, o cümlədən Misir və Rumıniyadan gələnlər təşkil edir. Şəhərdə həmçinin naturalizasiya olunmuş italyanlar və ikinci nəsil immiqrantlar da yaşayır.Seçkilərdə ifrat sağçı “Lega” partiyasının merliyə namizədi Rikkardo Ghia immiqrant icmalarını cəlb etmək məqsədilə iki müsəlman namizədi siyahıya daxil edib. Lakin bu addım partiya daxilində və ictimai müzakirələrdə ziddiyyət yaradıb, partiya rəhbərliyi isə həmin namizədlərdən...
25 May 2026, 11:12
