ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
8502
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Ukraynada fermaya PUA hücumu oldu
Ukrayna Silahlı Qüvvələrinə məxsus pilotsuz uçuş aparatları Zaporojye vilayətinin Akimovka bələdiyyə dairəsində yerləşən at fermasına hücum edib.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə vilayətin rəhbəri Yevgeni Balitski məlumat verib.Onun sözlərinə görə, zərbə məqsədli şəkildə endirilib və hücumda azı 10 pilotsuz uçuş aparatı iştirak edib.Hadisə nəticəsində fermada olan 14 at tələf olub.
02 Aprel 2026, 14:40
İranda daha bir etirazçı edam edilib
İranda yanvar etirazları zamanı hərbi əraziyə daxil olmaqda ittiham olunan şəxs edam edilib."Report" xəbər verir ki, bu barədə "Al-Jazeera" telekanalı İran mətbuatına istinadən məlumat verib.Telekanalın məlumatına görə, Əmirhüseyn Hatəmi "ölkənin təhlükəsizliyinə qarşı yönəlmiş əməliyyat tədbirlərində iştirak"da, gizli hərbi obyektlərə daxil olmaqda, həmçinin dövlət əmlakına ziyan vurmaqda və yandırmaqda ittiham olunub.
02 Aprel 2026, 14:31
"Qazprom": Ukrayna “Türk Axını”nı qazla təmin edən stansiyaya dron hücumu edib
Ukrayna "Türk Axını" boru kəməri ilə qaz verilməsini təmin edən "Russkaya" stansiyasına dron hücumu həyata keçirib.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bu barədə "Qazprom" şirkəti məlumat yayıb.Bildirilib ki, Krasnodar diyarında "Türk Axını" qaz kəmərini qazla təmin edən "Russkaya" kompressor stansiyasına dronlar yenidən hücum edib.
02 Aprel 2026, 13:34
Paşinyan Moskva səfərini uğurlu adlandırıb
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan dünən Moskvaya işgüzar səfərini və Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə danışıqları uğurlu adlandırıb."Report" Ermənistan KİV-ə istinadən xəbər verir ki, o, bunu brifinqdə jurnalistlərə açıqlamasında deyib.Paşinyan qeyd edib ki, tərəflər bir sıra istiqamətlərdə, xüsusilə mədəniyyət, hərbi-texniki əməkdaşlıq və digər sahələrdə konkret razılaşmalar əldə ediblər.
02 Aprel 2026, 13:23
Liviyada Haftara məxsus qüvvələrin yeni dronlar əldə etdiyi iddia olunur
Xəlifə Haftar-a bağlı qüvvələrin BMT-nin silah embarqosuna baxmayaraq yeni döyüş pilotsuz uçuş aparatları əldə etdiyi bildirilir.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Liviya-nın şərqində yerləşən Əl-Xadim hava bazasına dair peyk görüntülərində ən azı üç yeni dronun aşkarlandığı qeyd olunur. Silah mütəxəssisləri həmin aparatların Çin istehsalı Feilong-1 və Türkiyəyə məxsus Bayraktar TB2 modellərinə bənzədiyini bildirirlər.Məlumata görə, sözügedən texnikanın Liviyaya hansı kanallarla gətirildiyi və kimin tərəfindən idarə olunduğu hələ də aydın deyil. Ekspertlər bu silahlanmanın ölkədə davam edən siyasi-hərbi bölünməni daha da dərinləşdirə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər.BMT-nin Liviya üzrə silah embarqosu 2011-ci ildən qüvvədə olsa da, son illərdə ölkənin şərq və qərb...
02 Aprel 2026, 12:19
Makron Yaponiyadan sonra Cənubi Koreyaya səfər edir
Emmanuel Makron Yaponiyaya səfərini başa vurduqdan sonra Cənubi Koreyaya yola düşüb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, məlumata görə, səfər ABŞ-ın İranla bağlı müharibə siyasəti fonunda Vaşinqtonla Paris arasında gərginliklərin artdığı dövrə təsadüf edir. ABŞ Prezidenti Donald Trampın Fransanı tənqid etməsi və Makronun mövqeyinə dair açıqlamaları beynəlxalq gündəmdə rezonans doğurub.Yaponiyada Makron vacib minerallar və müdafiə sahəsində əməkdaşlığa dair yol xəritəsi imzalayıb, Baş nazir Sanae Takaichi ilə danışıqlar aparıb və imperator ailəsi ilə görüşüb.Vaşinqtonun Cənubi Koreyadakı mövcudluğu və regional enerji təhlükəsizliyi məsələləri də səfərin əsas gündəmində yer alır. Rəsmi Seul isə Fransa ilə süni intellekt, nüvə enerjisi və kosmos sahələrində əməkdaşlığın...
02 Aprel 2026, 12:13
