ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
13797
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Həmçinin oxuyun
“Çox gözəl oyunçudur, başqa qüvvələrə güvənir ” — Ayaz Salayevlə Kinematoqrafçılar İttifaqı ətrafında MÜSAHİBƏ
Buqələmun - Şahin Qurbanovu da Vilyam Hacıyevin taleyi gözləyir?
Şahin Qurbanov yaxşı kabab bişirir... Xəstəxana direktoru ifşa olundu
Deputat Zaur Şükürov: "Azərbaycan cənub marşrutlarındakı riskləri balanslaşdıran əsas qovşaqdır"
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Qazaxıstan ordusu üçün süni intellekt və pilotsuz sistemlər üzrə mütəxəssislər hazırlanır
Qazaxıstan Silahlı Qüvvələri SARBAZ+ layihəsi çərçivəsində dronlar, rəqəmsal texnologiyalar və süni intellekt üzrə mütəxəssislər hazırlayacaq.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Qazaxıstan müdafiə nazirinin rəqəmsallaşdırma üzrə müavini Darxan Axmediyev bildirib.Nazir müavininin sözlərinə görə, layihə müasir hərbi qulluqçu imicini formalaşdırmaq və həm hərbi xidmət zamanı, həm də xidmətdən sonra lazım olacaq praktiki bacarıqları inkişaf etdirmək məqsədi daşıyır:“Layihə çərçivəsində rabitə və telekommunikasiya, radio rabitəsi, pilotsuz aviasiya sistemləri, rəqəmsal texnologiyalar və süni intellekt elementləri üzrə mütəxəssislər hazırlamaq üçün ixtisaslaşmış siniflər yaradılır”.Qazaxıstanda hərbi qulluqçular üçün texniki laboratoriyalar və rəqəmsal təlim sinifləri də daxil olmaqla, müasir təhsil infrastrukturu yaradılır.Darxan Axmediyev qeyd edib ki, hərbi qulluqçular “Tech...
05 İyun 2026, 17:18
Erməni generala xuliqanlıqla bağlı ittiham irəli sürüldü
Ermənistanda general-leytenant Tiran Xaçatryana qarşı ittiham irəli sürülüb."Unikal" xəbər verir ki, bu barədə onun vəkili Varazdat Harutyunyan erməni KİV-ə bildirib."General-leytenant Tiran Xaçatryana qarşı 2023-cü ilin sentyabr ayında küçəni bağlayan vətəndaşlara doğru yüksək sürətlə hərəkət edən avtomobili vuraraq xuliqanlıq etməkdə ittiham irəli sürülüb", - deyə o qeyd edib.İbtidai istintaqın tamamlanması və işin ittiham aktı ilə məhkəməyə göndərilməsi barədə qərar qəbul olunub.
05 İyun 2026, 16:45
Rusiya və Ukrayna əsir mübadiləsi həyata keçirib
Rusiya və Ukrayna "185-in 185-ə" formulu ilə əsir mübadiləsi həyata keçirib."Report" RBK-ya istinadən xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb.Rusiya və Ukrayna arasında əvvəlki əsir mübadiləsi 2026-cı il mayın 15-də baş tutub. O zaman Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin vasitəçiliyi ilə tərəflər bir-birinə 205 hərbi qulluqçu təhvil veriblər.
05 İyun 2026, 15:41
Serbiya kəşfiyyatı Vuçiçi Monteneqroya səfərdən çəkindirib
Serbiyanın təhlükəsizlik strukturları prezident Aleksandar Vuçiçi Monteneqroya planlaşdırılan səfərlə bağlı mümkün təhlükəsizlik riskləri barədə xəbərdar edib.Citypost.az Reuters agentliyinə istinadən xəbər verir ki, xəbərdarlıq iyunun 5-də Tivat şəhərində keçiriləcək Avropa İttifaqı və Qərbi Balkan liderlərinin sammiti ərəfəsində edilib.Serbiyanın Təhlükəsizlik və İnformasiya Agentliyi (BIA) bildirib ki, Monteneqroya səfər prezident üçün “yüksək təhlükəsizlik riski” daşıyır. Səbəb kimi xarici xüsusi xidmət orqanlarının fəaliyyəti və regionda cinayətkar qrupların mövcudluğu göstərilib.Məlumatlara görə, sammitdə Fransa Prezidenti Emmanuel Makron, Almaniya Kansleri Merz və Avropa Komissiyasının sədri Ursula von der Leyen də daxil olmaqla bir sıra Avropa liderlərinin iştirakı gözlənilir.Bununla yanaşı, Serbiya parlamentinin sədri Ana Brnabić Vuçiçin təhlükəsizlik xəbərdarlığına...
05 İyun 2026, 10:49
Sibiqa: Macarıstanla münasibətlərdə yeni səhifə açılır
Ukraynanın xarici işlər naziri Andrey Sibiqa Macarıstanla münasibətlərdə yeni mərhələnin başlandığını açıqlayıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, diplomat bu barədə “X” sosial şəbəkəsində paylaşım edib. O, Ukraynanın Avropa İttifaqına qəbul prosesi ilə bağlı irəliləyişə görə Aİ Şurasının Kipr sədrliyinə təşəkkürünü bildirib və bütün üzv dövlətlərin, Avropa Komissiyasının və Aİ institutlarının dəstəyini yüksək qiymətləndirib.Sibiha xüsusilə Macarıstanın prosesdə rolunu vurğulayaraq, Budapeştin son dövrlərdə konstruktiv mövqe sərgilədiyini qeyd edib.“Biz Ukrayna–Macarıstan münasibətlərində qarşılıqlı hörmət, etimad və ortaq Avropa gələcəyi üzərində qurulan yeni bir səhifə açırıq”, – deyə nazir bildirib.Məlumata əsasən, iyunun 4-də Aİ üzv dövlətləri Ukrayna və Moldova ilə üzvlük danışıqlarının ilkin mərhələsinə...
05 İyun 2026, 10:46
Bolqarıstan dairəvi iqtisadiyyatı milli prioritet elan edib
Bolqarıstan dairəvi iqtisadiyyatın inkişafını uzunmüddətli milli prioritet kimi müəyyən edib.Citypost.az Bolqarıstanın BTA agentliyinə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Bolqarıstanın ətraf mühit və su ehtiyatları naziri Rositsa Karamfilova Yaşıl Keçid Forumu 6.0 çərçivəsində keçirilən panel müzakirəsində bildirib.Nazir qeyd edib ki, dairəvi iqtisadiyyat, iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə və su ehtiyatlarının dayanıqlılığı Avropa ölkələrinin iqtisadiyyatı, təhlükəsizliyi və ictimai sağlamlığı üçün strateji əhəmiyyət daşıyır.Onun sözlərinə görə, hökumət davamlı biznesin inkişafı ilə ətraf mühitin qorunması arasında balans yaratmağı, həmçinin yeni çağırışları imkanlara çevirməyi hədəfləyir.Rositsa Karamfilova vurğulayıb ki, Bolqarıstan təkrar emalın genişləndirilməsi, tullantıların idarə olunması, resurslardan səmərəli istifadə və təmiz texnologiyaların inkişafını prioritet istiqamətlər kimi...
05 İyun 2026, 10:44
