ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
20813
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Özbəkistan əlifbasını dəyişdi
Özbəkistan Parlamentinin Yuxarı Palatası (Senat) latın qrafikasına əsaslanan özbək əlifbasının quruluşunu dəyişdirən yeni qanun layihəsini qəbul edib.Citypost.az TASS agentliyinə istinadla xəbər verir ki, senatda səsə qoyulan düzəlişlər ölkədə dil islahatının yeni mərhələsini başladır.Qanunla “Latın qrafikasına əsaslanan Özbək əlifbasının tətbiqi haqqında” qanuna müvafiq dəyişikliklər edilir. Yeni standarta əsasən, özbək əlifbası 26 hərf və 3 hərf birləşməsi əvəzinə 28 hərf və 1 apostrofdan ibarət olacaq.Sənəddə keçid dövrünün şərtləri də öz əksini tapıb. Köhnə qrafika ilə tərtib olunmuş rəsmi sənədlər, banknotlar, qiymətli kağızlar, dövlət rəmzləri və mövcud lövhələr yeniləri ilə əvəzlənənədək və ya fiziki olaraq köhnələnədək dövriyyədə qalacaq.Senat nümayəndələrinin fikrincə, bu qərar özbək...
10 Sentyabr 2026, 22:00
Türkiyə Rusiya-Ukrayna müharibəsinin həlli üçün danışıqlara ev sahibliyi etməyə hazırdır
“Bu mərhələ mümkün qədər tez başa çatması, İstanbulda danışıqlar masası qurularaq nəticə əldə edilməsi zəruridir”.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bunu Türkiyənin hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının sözçüsü Ömər Çelik Rusiya-Ukrayna müharibəsi ilə bağlı jurnalistlərə açıqlaması zamanı deyib.“Müharibə gəlib çatdığı mərhələdə uzunmüddətli tükətmə müharibəsinə çevrilib. Müharibənin gedişatını dəyişdirəcək heç bir amil olmasa da, proses taktiki qazanclar üzərindən davam edir. Müharibənin daha geniş bir bölgəyə yayılma ehtimalı ilə bağlı müzakirələrin ortaya çıxması, təəssüf ki, daha ağır silahların istifadəsinə başlanacağından danışılması narahatlıq doğurur”, - Çelik əlavə edib....
10 Sentyabr 2026, 20:46
Ermənistan kosmosa 3 peyk buraxacaq
"Ermənistan yaxın illərdə kosmosa ən azı üç peyk buraxmaq niyyətindədir".Citypost.az"Unikal"a istinadən xəbər verir ki, bunu Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan Paris Kosmik Sammitində bildirib.O bildirib ki, bu peyklərdən ikisi Yer kürəsinin müşahidəsi, biri isə rabitə üçün nəzərdə tutulacaq. Eyni zamanda, yerüstü infrastruktur və idarəetmə sistemi planlaşdırılır."Biz təkcə Ermənistanın ehtiyaclarını ödəməklə yanaşı, həm də beynəlxalq kosmik missiyaları asanlaşdıra biləcək paylanmış yerüstü stansiyalar şəbəkəsi yaratmağı planlaşdırırıq", - deyə Ermənistanın baş naziri qeyd edib....
10 Sentyabr 2026, 20:01
İsxak Hersoq Livan prezidenti ilə Kiprdə danışıqlar aparmağı təklif edib
İsrail Prezidenti İsxak Hersoq Kiprdə livanlı həmkarı Jozef Aunla danışıqlar aparmağa ümid etdiyini bildirib.Cityopost.az EFE-yə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Kipr Respublikası Prezident Administrasiyasının press-relizində qeyd olunub."Mənim arzumdur ki, Livan prezidenti, siz və mən burada görüşə bilək. İnanıram ki, biz terrorizmi kökündən məhv edərək, regionun və bütün dünyanın rifahı naminə xalqlara firavanlıq təmin edərək regionumuzda sülhə doğru irəliləməliyik", - o, Nikosiyada Kipr lideri Nikos Xristodulidis ilə görüşündə deyib.Xatırladaq ki, mart ayında Kiprdə İsrail və Livanın "Hizbullah" qruplaşması arasında danışıqların keçirilməsi ehtimalı müzakirə olunurdu, lakin nəticədə bu danışıqlar baş tutmadı. (Report)...
10 Sentyabr 2026, 19:35
Əlcəzair BƏƏ ilə diplomatik əlaqələrini kəsdi
Əlcəzair Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə diplomatik münasibətləri kəsib. Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Əlcəzair Xarici İşlər Nazirliyi bəyanat yayıb. Məlumata görə, Əlcəzair hakimiyyəti "ikitərəfli əlaqələri qorumaq üçün Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə diplomatik əlaqələri kəsmək qərarına gəlib".İki ölkə arasında bir neçə ildir ki, diplomatik böhran yaranıb və geosiyasi gərginliklər fonunda münasibətlərdə fasilələr yaranıb. Əlcəzair bundan əvvəl Əbu-Dabini daxili işlərinə müdaxilə etməkdə və Əlcəzairin milli birliyini pozmağa cəhd etməkdə ittiham etmişdi....
10 Sentyabr 2026, 17:40
Türkiyənin “HAVELSAN” şirkəti Misirdə “HAMZA-1” PUA-larının istehsalına başlayacaq
Türkiyənin “HAVELSAN” müdafiə şirkəti Misirdə “HAMZA-1” pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) istehsalına başlanılması ilə bağlı Ərəb Sənayeləşmə Təşkilatı (ADI) ilə yeni razılaşma əldə edib.Citypost.az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, saziş Misirin Əl-Alameyn şəhərində keçirilən “El Alamein International Airshow 2026” beynəlxalq aviasiya-kosmik sərgisi çərçivəsində əldə olunub.Bu razılaşma 2025-ci il avqustun 26-da tərəflər arasında imzalanmış Strateji Əməkdaşlıq Sazişinin davamıdır. Həmin saziş Misirdə şaquli qalxma və enmə imkanına malik avtonom pilotsuz uçuş aparatlarının birgə istehsalını nəzərdə tuturdu.Türkiyə ilə Misir arasında mövcud əməkdaşlıq proqramı çərçivəsində hazırlanmış “HAMZA-1” PUA-ları ilk dəfə 2025-ci ilin dekabrında Qahirədə keçirilən “EDEX 2025” Beynəlxalq Sərgisində təqdim edilib....
10 Sentyabr 2026, 17:25
