ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
12546
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Rusiya Latviyadan hücum gözləyir
Ukrayna Rusiyadakı hədəflərə qarşı dronlar atmaq üçün Latviya ərazisindən istifadə etməyi planlaşdırır.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Xarici Kəşfiyyat Xidməti məlumat yayıb."Rusiya kəşfiyyatının iddiasına görə Kiyev Riqanı belə bir əməliyyata razı salmağa inandırıb.İddia olunur ki, Ukrayna pilotsuz uçuş aparatı (PUA) qüvvələri artıq Latviyaya yerləşdirilib.Moskva həmçinin xəbərdarlıq edib ki, müasir kəşfiyyat imkanları dronların buraxılış nöqtələrini müəyyən etməyə imkan verir. Bəyanatda həmçinin Latviyadakı "qərar qəbuletmə mərkəzləri"nə təhdid də yer alıb: XKX ölkənin NATO üzvlüyünün Rusiyanın hücumlara əlbir hesab etdiyi şəxsləri qorumayacağını bildirib. (Modern.az)...
19 May 2026, 17:58
Rusiya baş nazirinin müavini: Ermənistan son qərarını verməlidir
“Ermənistan Avrasiya İqtisadi Birliyi (AİB) və Avropa İttifaqı (Aİ) arasında seçim etməlidir”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Rusiya baş nazirinin müavini Aleksey Overçuk deyib.Rusiya rəsmisi bunun İrəvan üçün çox çətin seçim olduğunu iddia edib.“Burada iqtisadi-siyasi məsələlər bir-biri ilə sıx bağlıdır. Bütün bunlar hazırda Ermənistanda gedən proseslərə təsir göstərir. Orada Avrasiya İqtisadi Birliyi ilə əlaqələrin qorunmasının tərəfdarı olan, eləcə də ölkəni Avropa İttifaqına doğru aparmağa çalışan qüvvələr var. Əlbəttə, biz öz tərəfimizdən Ermənistanı Avrasiya İqtisadi Birliyinin bir hissəsi kimi görmək istəyirik”, - o vurğulayıb.Overçuk həmçinin iddia edib ki, Moskva Cənubi Qafqazda sülhün bərqərar olmasını dəstəkləyir, Rusiyanın səyləri Ermənistanla Azərbaycan arasında münasibətlərin normallaşmasına...
19 May 2026, 17:47
İsrail ordusu Livanın cənubundakı 12 kəndin dərhal təxliyəsinə çağırıb
İsrail ordusu Livanın cənubunda yerləşən 12 kənd və qəsəbənin dərhal təxliyəsinə çağırıb.AZƏRTAC xəbər verir ki, İsrail ordusunun yaydığı bəyanatda təxliyə çağırışının “Hizbullah” hərəkatının atəşkəs razılaşmasını pozması ilə əlaqədar olduğu bildirilib. Bəyanatda vurğulanıb ki, İsrail ordusu buna qarşı güclü tədbirlər görməyə məcburdur və sakinlərdən evlərini dərhal tərk etmələri tələb olunur.Livan Səhiyyə Nazirliyinin məlumatına görə, İsrail Hərbi Hava Qüvvələrinin Livanın cənubunda “Hizbullah”ın mövqelərinə endirdiyi hava zərbələri nəticəsində 6 nəfər həlak olub.Nazirliyin açıqlamasında bildirilib ki, Nəbatiyyə vilayətinin Kəfr Sir kəndinə hava hücumu nəticəsində 4 mülki şəxs həyatını itirib. Haruf qəsəbəsində isə 1 nəfər ölüb.Bundan əlavə, Frun bölgəsində İsrailə məxsus pilotsuz uçuş aparatının motosikleti...
19 May 2026, 17:33
Rusiya ilk dəfə bəyan etdi - Ukraynada müharibə bitir
“Rusiya-Ukrayna müharibəsinin dayandırılması üzrə danışıqların yalnız müəyyən fraqmentləri ictimaiyyətə məlum olsa da, atəşkəs və sülh müqaviləsinin bağlanması üçün çox iş görüldüyünə dair əlamətlər var”.Teleqraf xəbər verir ki, bunu Böyük Britaniya Silahlı Qüvvələrinin polkovniki Hamiş de Bretton-Qordon Ukrayna mediasına deyib.“Hər şey hadisələrin çox fəal şəkildə inkişaf etdiyini göstərir. Moskvadan gələn siqnallar - bu, ilk dəfə baş verdi, guya “xüsusi hərbi əməliyyat”ın başa çatdığına dair siqnallar yaxşı əlamətdir. Əvvəlki arqumentlərimdən birinə və yazdıqlarıma qayıdaraq, Ukraynanın mövqelərini gücləndirdiyinə görə, əminəm ki, Prezident Zelenski Putinin keçən il təklif etdiyi sülh müqaviləsi versiyasını imzalamağa tələsməyəcək”, - polkovnik bildirib.Bretton-Qordon əlavə edib ki, danışıqlar masasında vəziyyət dəyişib,...
19 May 2026, 16:29
Marsel prokuroru Nitsa atışmasını “ərazi uğrunda müharibə” kimi xarakterizə edib
Fransanın Marsel şəhərinin prokuroru Nikola Besson bildirib ki, narkotik ticarətinin təsiri altında olan məhəllələr dövlət tərəfindən diqqətsiz buraxılmayacaq.AZƏRTAC xəbər verir ki, o, bu açıqlamanı Nitsada baş vermiş və iki nəfərin ölümü, altı nəfərin isə yaralanması ilə nəticələnən silahlı insidentdən sonra verib. Mayın 19-da “Franceinfo” radiosuna müsahibəsində prokuror xatırladıb ki, hadisə ilə əlaqədar iki kişi və bir qadın saxlanılıb, onlara qarşı ittiham irəli sürülərək barələrində müvəqqəti həbs qərarı çıxarılıb. Nikola Besson vurğulayıb ki, həyatını itirən iki nəfərin narkotik alveri ilə heç bir əlaqəsi olmayıb. O, hadisə zamanı ölən ailə başçısının qızının ifadəsini böyük emosiyalarla dinlədiyini deyib.Prokuror qeyd edib ki, insanlar öz...
19 May 2026, 12:24
Politico:ABŞ getdikcə Kubaya qarşı hərbi güc tətbiq etməyə meyllidir
ABŞ Prezidenti Donald Trampın administrasiyası getdikcə Kubaya qarşı hərbi güc tətbiq etmək variantına meyl edir. Citypost.az xəbər verir ki, Bu barədə bazar ertəsi "Politico" nəşri məlumat yayıb.Jurnalın mənbəsinə görə, Ağ Ev Amerikanın adanı yanacaqdan məhrum etmək və təzyiq göstərmək siyasətinin nəticə verməməsindən və Kuba hakimiyyətinin iqtisadi və siyasi islahatlara doğru getməməsindən məyusdur. "Politico" yazır ki, "Buna görə də onlar hərbi ssenarinin istifadəsini daha ciddi şəkildə nəzərdən keçirməyə başlayıblar". Mənbələrə görə, əvvəlcə ABŞ rəhbərliyi sanksiyaların təzyiqi və neft blokadası, eləcə də Venesuela və İrana qarşı görülən tədbirlərin Kuba tərəfini razılaşma bağlamağa sövq edəcəyinə ümid edirdi.Qəzet qeyd edir ki, ABŞ hakimiyyəti, digər...
19 May 2026, 12:09
