ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
5880
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İsraildə avtobus binaya çırpılıb, 10 nəfər xəsarət alıb
İsrailin Ramat-Qan bölgəsində sərnişin avtobusu binaya çırpılıb.APA İsrail mətbuatına istinadən xəbər verir ki, nəticədə biri ağır olmaqla, 10 nəfər xəsarət alıb.Məlumata görə, avtobusun sürücüsü əyləc əvəzinə qaz pedalına basıb, nəticədə qəza baş verib.Faktla bağlı araşdırma davam edir.
06 Fevral 2026, 18:00
Epsteinin ən yaxın adamının həbsxana görüntüləri yayıldı
Pedofil milyarder Jeffrey Epstein-in yaxın adamı Ghislaine Maxwell-in Brooklyn Həbsxanasındakı təxminən 10 saatlıq gündəlik həyatı görüntüləri ictimaiyyətə açılıb.Citypost.az xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, Maxwell yaxın həftələrdə ABŞ Konqresində ifadə verəcək. Onun danışacağı detallar Epstein-in pedofiliya şəbəkəsi və skandalın bilinməyən tərəflərinə işıq tuta bilər.Ədliyyə Nazirliyinin açıqladığı materialların bir çoxu senzura olunub, buna görə tam şəffaflıq barədə suallar qalır.Yeganə
06 Fevral 2026, 15:59
Sürücü müştərinin yeməyinə ayaqqabısını sürtdü
ABŞ-da bir yemək çatdırılma sürücüsünün müştərinin sifarişinə ayaqqabısını sürdüyü anlar kamera tərəfindən qeydə alınıb. Citypost.az ABŞ mətbuatına istinadən xəbər verir ki, video sosial mediada sürətlə yayılıb və izləyicilər sürücüyə ciddi cəza tətbiq olunmasını tələb edib.Hadisə ilə bağlı çatdırılma şirkəti araşdırma aparır, yerli hüquq-mühafizə orqanları da görüntüləri qiymətləndirir. Ekspertlər belə halların onlayn yemək xidmətlərinə etibarı sarsıtdığını bildirir.Əli
06 Fevral 2026, 15:51
Turistlər Taylandda yas mərasimini restorana qarışdırdı
Taylandın Nakhon Si Thammarat şəhərində iki Avropa turisti yas mərasimini restorana səhv saldı. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, turistlər masalara yaxınlaşıb menyu soruşduqda, yas mərasimi iştirakçıları vəziyyəti izah etdi və turistlər üzrxahlıq etdi.Hadisə iştirakçıları turistlərə buzlu süd və qızardılmış qəlyanaltı təklif etdi. İki gün sonra digər turistlər də eyni mərasimə gəlib kokteyllərin olub-olmadığını soruşdu, ailə onları yenə qonaq etdi. Turistlər Tayland insanlarının nə qədər mehriban olduğunu vurğuladılar.Yeganə...
05 Fevral 2026, 16:10
İşdə yuxuya getdi QOVULDU - Məhkəmə geri qaytardı
İtaliyada şirkə işləyən Francesco Rucci, işdə “tatıb” iddiası ilə işdən çıxarılsa da, məhkəmə qərarı ilə işinə geri qaytarıldı. Citypost.az xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki,Rucci həmçinin almadığı bütün maaş və hüquqlarını alacaq.Rucci işdən çıxarılma səbəbini rədd edərək, baş dönməsi yaşadığını və yalnız qısa müddət gözlərini yumduğunu bildirib. Məhkəmə işçinin iş yerində ciddi pozuntu etmədiyini və işdən çıxarılmasının orantısız olduğunu əsas gətirərək qərarını açıqlayıb.Yeganə...
05 Fevral 2026, 16:06
Naxçıvanda qarın hündürlüyü 89 sm olub
Naxçıvanda qarın hündürlüyü 89 sm olub.Citypost.az APA-ya istinadən xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasının dağlıq ərazilərinə qar yağıb.Müşahidələrə əsasən, Kükü kəndində ümumi qar örtüyünün hündürlüyü 39 sm, Biçənək ərazisində 24 sm təşkil edir. Parağacay Qar Uçqunu Stansiyası ərazisində isə qarın hündürlüyü 35 sm, dəniz səviyyəsindən 3000 metr yüksəklikdə 89 sm qeydə alınıb.Qeyd edək ki, hazırda yağıntılar dayanıb.
05 Fevral 2026, 15:47
