ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
20276
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Polşa Prezidenti istintaqa dəvət olundu
Polşanın Baş Prokurorluğu ölkə Prezidenti Karol Navrotskini Konstitusiya Məhkəməsinin dörd hakiminin qərar qəbul etməsinə mane olunması ilə bağlı araşdırma çərçivəsində şahid qismində dindirmək istəyir.Citypost.az xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, prokuror prezidentdən dindirmənin keçirilməsi üçün onun üçün əlverişli tarix və yeri bildirməsini istəyib.Araşdırma aprelin 21-də Konstitusiya Məhkəməsinin iki hakiminin müraciəti əsasında başlanıb. İş çərçivəsində dörd hakimin məhkəmədə fəaliyyət göstərməsinə imkan verilməməsi məsələsi araşdırılır.Prokurorluğun məlumatına görə, istintaq zamanı 40-dan çox şahid dindirilib, o cümlədən Prezident Administrasiyasının və Konstitusiya Məhkəməsinin əməkdaşlarından ifadələr alınıb. Həmçinin iş üçün əhəmiyyətli sənədlər götürülüb.Prokurorluq hesab edir ki, Navrotskinin şahid qismində dindirilməsi hadisənin bütün hallarının tam müəyyənləşdirilməsi və...
03 Sentyabr 2026, 17:33
Ermənistan vətəndaşı həbs edildi - Rusiyaya işləyirmiş
ABŞ-nin Texas ştatının Ostin şəhərindəki federal məhkəmə Ermənistan vətəndaşı Kamo Kirakosyanı Rusiyaya qarşı sanksiyaları pozmaqda və ABŞ-dən Rusiya şirkətinə avadanlıq tədarük etməkdə təqsirli bilib. "Unikal" xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Ədliyyə Nazirliyi məlumat yayıb. Məhkəmənin qərarı ilə o, 2 il 2 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, 2022-ci ilin fevral ayından 2024-cü ilin avqust ayına qədər Kirakosyan vasitəçi alıcı kimi çıxış edərək, yarımkeçiricilərin istehsalı üçün istifadə olunanlar da daxil olmaqla, Amerika istehsalı olan komponentləri alıb Rusiya tərəfinə yenidən satıb.Kirakosyan özünü Amerika şirkətlərinə Ermənistanda fəaliyyət göstərən alıcı kimi təqdim edərək malların son alıcılarını gizlədib. İş materiallarına görə, o, Rusiyanın...
03 Sentyabr 2026, 17:26
Almaniyada müdafiə şirkətinə hücum: 2 nəfər saxlanılıb
Almaniyanın Münhen şəhərində texnologiya və müdafiə konserni “Rohde & Schwarz”ın qərargahına hücum edilib.Citypst.az nüfuzlu “Bild” qəzetinə istinadən xəbər verir ki, gecə saatlarında şirkətin tikinti sahəsinə avtomobildən yandırıcı maddələr atılıb. Hadisə nəticəsində tikinti konteynerlərinin yerləşdiyi ərazidə yanğın baş verib və qısa müddətdə söndürülüb. Atılan ikinci yandırıcı maddə isə alovlanmadan zərərsizləşdirilib.Polis hadisə ilə əlaqədar 28 yaşlı qadın və 38 yaşlı kişini saxlayıb. Hər iki şəxsin Bolqarıstan vətəndaşı olduğu bildirilir.Hüquq-mühafizə orqanları hadisəni terror aktı kimi qiymətləndirir və araşdırma aparır.Qeyd edək ki, Münhendə yerləşən “Rohde & Schwarz” elektron sınaq avadanlıqları, kibertəhlükəsizlik, radio monitorinqi və radar texnologiyaları sahəsində fəaliyyət göstərir. Şirkət, həmçinin Almaniya Bundesveri üçün...
03 Sentyabr 2026, 13:16
İqlim dəyişikliyi fuqunu təhlükəli edir - Alimlər AÇIQLADI
Qlobal istiləşmə Yapon ləzzətli fuqunun hazırlanmasını daha da çətinləşdirir və potensial olaraq təhlükəli edir. Dəniz temperaturunun yüksəlməsi səbəbindən müxtəlif pufferbalıq növləri yayılma sahələrini dəyişdirir, yeni bölgələrdə görüşür və cütləşir, ölümcül tetrodotoksinin yayılmasının hələ də bəlli olmadığı hibridlər yaradır. Citypost.az bu barədə "This Week in Asia" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, Fuqu, zəhərlənmə riskinə baxmayaraq, Yaponiyada çox qiymətləndirilir. Pufferbalıqların bir çox növündə iflicə, tənəffüs dayanmasına və ölümə səbəb ola biləcək güclü bir neyrotoksin olan tetrodotoksin var. Bu səbəbdən, 1958-ci ildən bəri satışa fuqu hazırlayan aşpazlardan xüsusi lisenziya tələb olunur.İndi iqlim dəyişikliyi adi təhlükəsizlik sistemini çətinləşdirir. Şimonoseki Milli Balıqçılıq Universitetinin professoru Hiroşi...
03 Sentyabr 2026, 13:11
İndoneziyada etirazlarla bağlı koordinasiyalı dezinformasiya kampaniyası üzə çıxıb
İndoneziyada son hökumət əleyhinə etirazlar fonunda sosial mediada yayılan dezinformasiyanın koordinasiyalı kampaniyanın tərkib hissəsi olduğu iddia edilir.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, tədqiqatçılar “Instagram” və “TikTok” kimi platformalarda tələbələrin rəhbərlik etdiyi nümayişlərlə bağlı çoxsaylı saxta paylaşımlar aşkarlayıblar. Köhnə etiraz görüntülərinin yeni hadisələr kimi təqdim edildiyi, zorakılıq və iğtişaşlarla bağlı şişirdilmiş məlumatların yayıldığı bildirilir.Etirazçılar sosial şəbəkələrdə yayılan yalan məlumatların insanlarda qorxu yaratdığını və nümayişlərə qoşulmaq istəyənləri çəkindirə biləcəyini bildiriblər.Məlumat analitikası şirkəti “Media Kernels Indonesia” iyul-avqust aylarında təxminən 29 min paylaşımı təhlil edərək etirazçıların tələblərini gözdən salan, talan və iğtişaş təhlükəsini qabardan kampaniyanın izlərini müəyyənləşdirib.Tədqiqatçılar bəzi sosial media hesablarının eyni məzmunu...
03 Sentyabr 2026, 13:10
İtkin turistlərin ailələri Nepalda axtarışa qoşulub
Nepalda baş verən dağıdıcı daşqınlardan bir həftə sonra itkin düşən əcnəbi turistlərin yaxınları onları tapmaq üçün ölkəyə gedirlər.Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, avqustun 26-da Himalay bölgəsində baş verən daşqınlar Nepal və Çinin Tibet bölgəsində böyük dağıntılara səbəb olub. Fəlakət nəticəsində 1200-dən çox insanın öldüyü, 4750-dən çox şəxsin isə itkin düşdüyü bildirilir.Nepal polisi 294 əcnəbinin xilas edildiyini, 583 əcnəbinin isə hələ də itkin hesab olunduğunu açıqlayıb. İtkinlərin böyük hissəsinin Kailaş dağı ətrafına səfər edən zəvvarlar olduğu bildirilir.Yaxınlarını axtaran ailələr Katmanduda xəstəxana və morqlara müraciət edir, polis isə itkinlərin müəyyənləşdirilməsi üçün qohumlardan DNT nümunələri toplayır.ABŞ vətəndaşı Sanjeev Rai də həyat yoldaşı...
03 Sentyabr 2026, 13:03
