ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
24096
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İqlim dəyişikliyi Ficidə kəndləri təhlükə altına salır
Dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi və güclü siklonlar dünyanın bir çox ada icmalarının gələcəyini təhlükə altına alır. Lakin bəzi sakinlər üçün əcdadlarının torpağını tərk etməkdənsə, təbii fəlakətlərə qarşı mübarizə aparmaq daha vacibdir.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Ficinin Serua adasının sakinləri iqlim dəyişikliyi ilə bağlı artan təhlükələrə baxmayaraq, kəndlərini başqa yerə köçürmək çağırışlarını rədd edirlər. Onlar evlərini və mədəni irslərini qorumaq üçün adanın müdafiəsini gücləndirməyə üstünlük verirlər.Dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi, sahil eroziyası və güclü siklonlar adada yaşayış evlərinə, əkin sahələrinə və qəbiristanlıqlara zərər vurur. 2025-ci ildə hazırlanan risk qiymətləndirməsinə əsasən, adadakı evlərin təxminən 20 faizi kritik vəziyyətdədir, yarıdan çoxunun isə təməlləri, dam...
27 Oktyabr 2026, 09:58
Meqan “Junior MasterChef Australia” verilişində iştirak edəcək
Şou-biznes nümayəndələrinin televiziya layihələrində iştirakı tamaşaçıların diqqətini cəlb etməkdə davam edir. Susseks hersoginyası Meqan da bu dəfə gənc istedadların yarışdığı məşhur kulinariya proqramında görünəcək.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, şahzadə Harrinin həyat yoldaşı Meqan gələn il “Junior MasterChef Australia” verilişinin xüsusi qonağı olacaq.Bu il “MasterChef Australia” layihəsində qonaq münsif kimi iştirak edən Meqan bildirib ki, gənc aşpazlarla işləmək təklifini məmnuniyyətlə qəbul edib. O, öz uşaqları ilə yemək bişirməyi sevdiyini və yarışma iştirakçılarının mətbəxdə yaradacaqları yeməkləri görməkdən zövq alacağını vurğulayıb.Avstraliyanın ABC telekanalının məlumatına görə, verilişin çəkilişləri gələn il Melburnda aparılacaq.Xatırladaq ki, Meqan və şahzadə Harri 2018-ci ildə evləniblər. Cütlük 2020-ci...
27 Oktyabr 2026, 09:55
Eisenkot Netanyahunu hakimiyyətdən uzaqlaşdırmağa çalışır
İsraildə keçirilən seçkilər ölkənin gələcək siyasi kursu və Baş nazir Benyamin Netanyahunun hakimiyyətdə qalması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Müxalifətin əsas namizədlərindən Qadi Eisenkot isə cəmiyyətdəki parçalanmanı aradan qaldırmağı və ölkənin beynəlxalq imicini bərpa etməyi vəd edir.Citypost.az saytı xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, İsrail ordusunun keçmiş baş qərargah rəisi, 66 yaşlı Qadi Eisenkot seçkilərdə Netanyahunun əsas rəqiblərindən biri kimi çıxış edir. 2015–2019-cu illərdə İsrail ordusuna rəhbərlik edən Eisenkot ciddi və təmkinli siyasi üslubu ilə hazırkı baş nazirdən fərqlənir.Eisenkot Qəzzada üç il davam edən müharibədən sonra ölkənin beynəlxalq nüfuzunu bərpa edəcəyini, Qərb Sahilində fələstinlilərə qarşı zorakılıq törədən ekstremistlərə qarşı tədbirlər görəcəyini...
27 Oktyabr 2026, 09:53
Mbappe Çində iki böyük brendin reklam əməkdaşlığından kənarlaşdırılıb
Dünya futbolunun ulduzları üçün reklam müqavilələri yalnız idman uğurları ilə deyil, ictimai açıqlamalar və sosial mediada yayılan paylaşımlarla da bağlıdır. Fransalı futbolçu Kilian Mbappe Çində yayılan mübahisəli video səbəbindən iki böyük şirkətlə əməkdaşlığını itirib.Citypost.az saytı AFP-yə istinadən xəbər verir ki, Çinin içki istehsalçısı Dongpeng və süd məhsulları şirkəti Mengniu Mbappe ilə əməkdaşlığı dayandırıb. Qərara futbolçunun keçmiş Çin lideri Mao Zedunla bağlı zarafat etdiyi videonun yayılması səbəb olub.Şirkətlər videodakı ifadələri Çin xalqının milli hisslərinə hörmətsizlik kimi qiymətləndiriblər. Bununla belə, AFP videonun həqiqiliyini müstəqil şəkildə təsdiqləməyib.Əli...
27 Oktyabr 2026, 09:51
İndoneziyada meşə yanğınları minlərlə insanın sağlamlığına zərər vurub
İqlim və ətraf mühit problemləri dünyanın müxtəlif bölgələrində insanların həyatına ciddi təsir göstərir. İndoneziyanın Borneo adasında davam edən meşə yanğınları nəticəsində yayılan zəhərli tüstü sakinlər üçün ciddi təhlükəyə çevrilib.Citypost.az saytı AFP-yə istinadən xəbər verir ki, Mərkəzi Kalimantan əyalətində tüstü səbəbindən 11 mindən çox insan tənəffüs yolu xəstəlikləri ilə bağlı tibbi yardım alıb. Avqust-oktyabr aylarında ölkənin yeddi əyalətində 300 mindən çox tənəffüs yolu infeksiyası qeydə alınıb.Məlumata görə, yanğınlar nəticəsində 1,9 milyon hektardan çox ərazi alovların təsirinə məruz qalıb. Hakimiyyət orqanları zərərçəkənlərə yardım göstərmək üçün pulsuz müalicə məntəqələri və oksigen təmin edən avtobuslar təşkil edib.Turan...
27 Oktyabr 2026, 09:49
Ukraynada hərbi vəziyyət daha 90 gün uzadılıb
Ukrayna Ali Radası ölkədə hərbi vəziyyətin müddətinin daha 90 gün uzadılmasına dair qanun layihəsini qəbul edib.Bu barədə "Ukrinform" məlumat yayıb.Məlumata görə, lehinə 293 deputatın səs verdiyi qərara əsasən, Ukraynada hərbi vəziyyətin müddəti 31 oktyabr 2026-cı ildən 29 yanvar 2027-ci ilədək uzadılıb.Bu, Ukraynada tammiqyaslı müharibənin başlanmasından sonra hərbi vəziyyətin müddətinin 21-ci dəfə uzadılmasıdır.Ukraynada hərbi vəziyyət və ümumi səfərbərlik 24 fevral 2022-ci ildən qüvvədədir.Bundan əvvəl hərbi vəziyyətin müddəti 2 avqust–31 oktyabr 2026-cı il tarixləri üçün 90 gün uzadılmışdı. ...
26 Oktyabr 2026, 16:45
