ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
12256
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Şahzadə Harrinin həyat yoldaşı ailənin əsas gəlir mənbəyinə çevrilib
Britaniya şahzadəsi Harrinin həyat yoldaşı Meqan Markl ailənin əsas qazanc gətirən üzvünə çevrilib.Citypost.az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, “Page Six” nəşrinin məlumatına görə, hazırda şahzadə Harri və uşaqların əsas təminatı məhz Meqan Marklın üzərinə düşür. Ailənin Kaliforniya ştatının Montesito şəhərində yerləşən malikanəsinin saxlanılması üçün ildə ən azı 6 milyon dollar tələb olunur. Bu vəsaitin yarısı təhlükəsizlik xərclərinə, digər hissəsi isə ipoteka ödənişlərinə sərf edilir.Şahzadə Harri əsasən gəlir gətirməyən xeyriyyə layihələrinə qatılır. Məhz bu səbəbdən Meqan Markl özünə məxsus “As Ever” brendinə diqqətini artırıb. O, həmçinin süni intellekt vasitəsilə geyim seçimləri təqdim edən “OneOff” platformasının simalarından birinə çevrilib....
15 May 2026, 17:21
Konqoda 246 nəfərin ebola virusuna yoluxduğu ehtimal edilir
Konqo Demokratik Respublikasının İturi vilayətində ebola virusu yenidən yayılıb.Citypost.az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Afrika Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzi məlumat yayıb.Bildirilib ki, qurum vəziyyətlə əlaqədar Konqo Demokratik Respublikası, Uqanda, Cənubi Sudan və beynəlxalq tərəfdaşlarla transsərhəd nəzarət, hazırlıq və cavab tədbirlərinin gücləndirilməsi məqsədilə təcili iclas keçirəcək.Məlumata görə, indiyədək virusa yoluxduğu ehtimal edilən 246 nəfər qeydə alınıb, 65 ölüm halı baş verib. Yoluxma və ölüm hallarının əksəriyyəti Monqvalo və Ruambara səhiyyə zonalarında müşahidə olunub.Qeyd olunub ki, Bunia və Ruambara şəhərlərində əhali sıxlığı, eləcə də Monqvaloda mədən fəaliyyəti ilə bağlı miqrasiya səbəbindən xəstəliyin daha geniş yayılması riski narahatlıq doğurur.Bildirilib ki,...
15 May 2026, 17:00
General-leytenant Andrey Qnatov: Ukrayna müharibənin başa çatdırılmasına hazırdır
Ukrayna müharibənin başa çatdırılmasına hazırdır.Bunu "Report"un Şərqi Avropa bürosuna müsahibəsində Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi, general-leytenant Andrey Qnatov deyib.O qeyd edib ki, Ukrayna bu müharibəni başa çatdırmağa can atır:"Ukrayna öz ərazisində sülhü təmin etməyə və bu məsələləri hərbi yolla həll etməməyə çalışır. Bizdə heç vaxt müharibə etmək niyyəti olmayıb. Bunun nə qədər uzun sürə biləcəyi onların hərəkətlərindən asılıdır. Fikirlər müxtəlifdir".General bildirib ki, bu müharibədə hərbi proqnozlaşdırma olduqca mürəkkəb bir şeydir:"Bir vaxtlar biz Rusiya tərəfindən Ukraynanın işğalı əməliyyatının üç gün davam edəcəyi barədə proqnozlar eşidirdik. Bəzi ekspertlər belə deyirdi. Bəziləri bir neçə ay müddət verirdi. Bunlar yalnız rus ekspertləri deyildi....
15 May 2026, 16:35
İran XİN rəhbəri ABŞ-la razılaşmanın əldə olunacağına ümid edir
İran razılaşmanın əldə olunacağına ümid edir.APA xəbər verir ki, bu barədə İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi mətbuat konfransında bildirib.Onun sözlərinə görə, Tehran və Vaşinqton arasında mesaj mübadiləsi aşağı tempdə davam edir.Əraqçi ABŞ-ı “həmişə danışıqların sonunda öz məqsədini dəyişmək”də ittiham edib.O, həmçinin müharibənin yenidən başlama ehtimalının mövcud olduğunu və İranın həm müharibə, həm də danışıqlara hazır olduğunu vurğulayıb.
15 May 2026, 15:34
Məşhur “Qanuni oğru” saxlanıldı
Polşa polisi və xüsusi xidmət orqanları 79 yaşlı rusiyalı “qanuni oğru”nu saxlayıb.Citypost.az xəbər verir ki, saxlanılan şəxsin adı və soyadı açıqlanmayıb. Hazırda o, xarici vətəndaşlar üçün nəzərdə tutulmuş mühafizə olunan mərkəzdə saxlanılır. Onun Rusiyaya ekstradisiyası planlaşdırılır.Qeyri-rəsmi məlumatlara görə, dünyada “qanuni oğru” statusu daşıyan təxminən 400 nəfər var. (Lent.az)
15 May 2026, 14:14
Məhkəmə Paşinyanın Karapetyana qarşı iddiasını icraata qəbul edib
Ermənistanda məhkəmə "Vətəndaş müqaviləsi" partiyasından baş nazirliyə namizəd Nikol Paşinyanın "Güclü Ermənistan" partiyasının lideri Samvel Karapetyana qarşı məhkəmə iddiasını icraata qəbul edib."Report" xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan mediası məlumat yayıb.O, Ermənistan Baş nazirinin "halüsinogen göbələklər" qəbul etməsi barədə bəyanatına görə Karapetyanı məhkəməyə verib. Paşinyan kompensasiya olaraq 6 milyon dram (təxminən 16 min dollar) tələb edir.İddia ərizəsində göstərilən məlumatların böhtanxarakterli olduğu qeyd edilir, bununla əlaqədar açıq təkzib və maddi kompensasiya tələbləri irəli sürülüb....
15 May 2026, 13:33
