ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
13234
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Köçəryan: Ermənistan İranla münasibətlərində ciddi problemlərlə üzləşə bilər
TRIPP layihəsi genişləndirilməli və Yerasx (Arazdəyən) istiqamətinə qədər uzadılmalıdır.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Ermənistanın sabiq prezidenti, “Hayastan” blokunun baş nazirliyə namizədi Robert Köçəryan deyib.Onun sözlərinə görə, TRIPP layihəsi mövcud formatda Ermənistan və İran arasında münasibətlərdə gərginlik yarada bilər.Köçəryan qeyd edib ki, risklər nəzərə alınmazsa, Ermənistan İranla münasibətlərində ciddi problemlərlə üzləşə bilər. O, layihənin genişləndirilməsini və İranın etibar etdiyi digər ölkələrin də prosesə cəlb olunmasını təklif edib.O, bildirib ki, İranın əvvəllər regionda bəzi ölkələrə qarşı asimmetrik cavab addımları atdığı halları olub və bu, mümkün risklərin qiymətləndirilməsini zəruri edir. İranla ticarət Ermənistan iqtisadiyyatında kiçik paya malik olsa da, sərhədin açıq qalması ölkə...
27 May 2026, 17:53
İran dövlət televiziyası ABŞ-la mümkün anlaşmanın ilkin detallarını açıqlayıb
İran dövlət televiziyası İran və ABŞ arasında mümkün anlaşma memorandumunun qeyri-rəsmi çərçivə sənədinin mətnini yayıb.APA-nın Tehran bürosunun məlumatına görə, sənədə əsasən, bir ay ərzində Hörmüz boğazında normal gəmiçiliyin bərpa olunması nəzərdə tutulur.Sənədə görə, ABŞ İranın dəniz blokadasının aradan qaldırılmasına dair öhdəlik götürüb. Bunun müqabilində İran bir ay ərzində ticarət gəmilərinin keçid sayını müharibədən əvvəlki səviyyəyədə bərpa etməyi öhdəsinə götürüb.Bu razılaşmanın hərbi gəmilərə şamil edilmədiyi bildirilib.Məlumata əsasən, gəmilərin idarə olunması və hərəkət marşrutu İran və Omanla əməkdaşlıq çərçivəsində həyata keçiriləcək. ABŞ isə öz hərbi qüvvələrinin İranın ətrafından çıxarılacağına dair zəmanət verib.Sənəddə həmçinin qeyd olunub ki, 60 günlük müddət ərzində yekun razılaşma...
27 May 2026, 17:29
Almaniyada insanların əksəriyyəti vahid təhsil standartlarının tətbiqini dəstəkləyir
Almaniyada əhalinin böyük hissəsi ölkə üzrə vahid təhsil standartlarının tətbiqini və təhsildə bərabər imkanların genişləndirilməsini dəstəkləyir.AZƏRTAC “Tagesschau” xəbər xidmətinə istinadla bildirir ki, Almaniya Uşaq Fondunun təqdim etdiyi hesabatda respondentlərin böyük hissəsinin məktəblərdə və uşaq bağçalarında daha çox heyətin çalışmasını, həmçinin təhsil xərclərinin azaldılmasını vacib hesab etdikləri qeyd olunub.“Forsa” İnstitutunun keçirdiyi sorğuya əsasən, böyüklərin 93 faizi məktəb və uşaq bağçalarında əlavə personal təminatını, 91 faizi isə Almaniya üzrə vahid təhsil standartlarını dəstəkləyib. Respondentlərin 90 faizi uşaq bağçasından məktəbədək təhsilin və dərs materiallarının pulsuz olmasının vacibliyini bildirib.Uşaq və yeniyetmələr arasında da oxşar mövqe müşahidə olunub. Sorğuda iştirak edənlərin 88 faizi pulsuz təhsil...
27 May 2026, 16:52
ABŞ mediasının tanınmış siması vəfat etdi
Amerikalı milyarder Donald Nyuhaus vəfat edib.Modern.az ABŞ mediasının yaydığı məlumata istinadən xəbər verir ki, “Advance Publications” media holdinqinin ortaq sahibi olan milyarder 96 yaşında dünyasını dəyişib.“The New York Times” nəşrinin məlumatına əsasən, Donald Nyuhausun ölümünü oğlu Stiven Nyuhaus təsdiqləyib. Bildirilib ki, iş adamı mayın 26-da ABŞ-ın Nyu-Cersi ştatındakı evində limfoma xəstəliyindən vəfat edib.Donald Nyuhaus 1929-cu ildə Nyu York şəhərində anadan olub. O və böyük qardaşı Samuel Nyuhaus Jr. ailələrinə məxsus “Advance Publications” media imperiyasını ataları Samuel Nyuhausdan miras alıblar.Media holdinqi dünyanın ən nüfuzlu nəşrlərindən hesab olunan Condé Nast şirkətinə sahibdir. Şirkətin portfelinə The New Yorker, Vanity Fair, Vogue, “Wired” və...
27 May 2026, 16:18
"Çiçəklənən Ermənistan" partiyasının ofisində axtarışlar aparılıb
Ermənistanda hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları Vanadzor şəhərində "Çiçəklənən Ermənistan" partiyasının ofisinə daxil olublar."Report" xəbər verir ki, bu barədə "Sputnik Armenia" ölkənin Antikorrupsiya Komitəsinə istinadən xəbər verir."Antikorrupsiya Komitəsinin seçkiqabağı rüşvət vermə və alma ilə bağlı işlər üzrə başlatdığı cinayət təqibi çərçivəsində 10 nəfər həbs edilib", - komitədən bildirilib.Qurumdan qeyd edilib ki, onlardan 4-ü ev dustaqlığına keçirilib.
27 May 2026, 16:08
İsrail Livanda "Hizbullah"ın 150-dən çox məntəqəsinə zərbələr endirib
İsrail Müdafiə Ordusu son sutkada Livan ərazisində "Hizbullah" hərəkatının 150-dən çox infrastruktur obyektlərinə və yaraqlılarına zərbələr endirib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə ordunun mətbuat xidməti "X" sosial şəbəkəsində bildirib.Məlumata görə, zərbələr Tir və Nəbətiyyə şəhərlərindəki, eləcə də Bekaa vadisindəki hədəflərə endirilib.İsrail ordusu hücumların videogörüntülərini də yayımlayıb. (REPORT)
27 May 2026, 16:00
