ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
6510
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İran ordusu baş komandan Əmir Hatəminin sağ olduğunu açıqlayıb
İran ordusunun baş komandanı Əmir Hatəminin ölüm xəbəri təkzib edilib.CityPost.az “Tasnim”ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə ordunun mətbuat xidməti məlumat yayıb.Bildirilib ki, Əmir Hatəmi sağdır və fəaliyyətini davam etdirir.Məlumatda eyni zamanda, xalqa “şayiələrə inanmamağa və sadəcə rəsmi mənbələrə istinadən etməklə” bağlı çağırış edilib.
28 Fevral 2026, 14:48
İran hava məkanını bağlayıb
İranın hava məkanı bağlanıb.CityPost.az İran mediasına istinadən xəbər verir ki, İranın hava məkanı növbəti xəbərdarlığa qədər bağlanıb.Qeyd edək ki, İsrailin İrana hücumları başlayıb.İsrail mediası təxminən 30 hədəfə zərbə endirildiyini barədə xəbər verib.
28 Fevral 2026, 11:22
İsrail İrana zərbə endirib
İsrail İrana qabaqlayıcı zərbə endirib.CityPost.az "Times of Israel"ə istinadən xəbər verir ki, bunu İsrailin müdafiə naziri İsrael Kats bəyan edib.Onun sözlərinə görə, ölkənin bütün ərazisində dərhal fövqəladə vəziyyət elan edilib."İsrail Dövləti ölkəyə qarşı təhdidləri aradan qaldırmaq üçün İrana qabaqlayıcı zərbə endirib", - nazir bildirib.İsrailin bütün ərazisində sirenlər işə düşüb, İsrail Müdafiə Ordusunun arxa cəbhə komandanlığı mülki əhalini sığınacaqlara yaxın olmağa çağırır....
28 Fevral 2026, 10:50
Ekspert - Anna Akopyan çoxlu məxfi məlumat bilir
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanla həyat yoldaşı Anna Akopyanın boşanma xəbəri erməni cəmiyyətində yeni müzakirələrə səbəb olub.Modern.az-ın məlumatına görə, erməni siyasi şərhçi Hakob Badalyan deyib ki, hökumət iqamətgahından kirayə mənzilə köçən Anna Akopyanın dövlət himayəsindən məhrum olması bəzi təhlükəli hallar yarada bilər.“Bu məqama diqqət çəkmək istəyirəm. Əgər bu hekayə sadəcə seçki hiyləsi deyilsə, Anna Akopyanın, necə deyərlər, dövlət himayəsindən məhrum qalmasını səhv hesab edirəm...Akopyan indiyədək daşıdığı dövlət statusuna görə çoxlu sayda məxfi məlumata sahib ola bilən bir insandır. Buna görə də, əgər o, dövlət himayəsindən məhrum olarsa, həmin məxfi məlumatların müxtəlif "talelərə" məruz qalma riski var”, - Hakob Badalyan bildirib.Siyasi...
27 Fevral 2026, 17:39
Tokayev: Ciddi narahatlıq yaradan proseslər gedir
“Qazaxıstan və Serbiya qlobal geosiyasi vəziyyətdən narahatdır, sülh və sabitliyə töhfə üçün səylərini birləşdirəcək”.Teleqraf xəbər verir ki, bunu Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev Astanda serbiyalı həmkarı Aleksandr Vuçiçlə danışıqlardan sonra deyib.“Qlobal geosiyasi vəziyyətin pisləşməsi və münaqişələrin sayının artması ciddi narahatlıq doğurur. Ölkələrimiz əksər qlobal çağırışlara ortaq yanaşmalar təqdim edir. BMT Nizamnaməsi və beynəlxalq hüquqa ciddi şəkildə riayət etməyə sadiqik. Qətiyyətlə inanırıq ki, istənilən münaqişə yalnız diplomatik yolla həll olunmalıdır. Sülh və sabitliyin təmin edilməsi üçün beynəlxalq səviyyədə birgə işləməyə sadiq olduğumuzu bir daha təsdiqlədik”, - o, jurnalistlərə bildirib....
27 Fevral 2026, 17:28
Pakistan Əfqanıstanın itkilərini açıqladı: Azı 228 nəfər ölüb, xeyli yaralı var
Pakistan ordusunun endirdiyi zərbələr nəticəsində azı 228 "Taliban" döyüşçüsü öldürülüb, 314 nəfər yaralanıb.Oxu.Az "Al Jazeera"yə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Pakistan ordusunun mətbuat xidməti məlumat yayıb.Məlumata görə, əməliyyatlar zamanı Əfqanıstanın 74 hərbi postu məhv edilib, 18-i isə ələ keçirilib.Xəbərdə bildirilir ki, döyüşlər zamanı Pakistan ordusunun 27 hərbçisi xəsarət alıb.
27 Fevral 2026, 16:17
