ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
21251
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Aleksandar Vuçiç prezident postundan istefa niyyətinin səbəblərini açıqlayıb
Serbiya Prezidenti Aleksandar Vuçiç prezident postundan istefa niyyətinin səbəblərini açıqlayıb."Report"un Balkan bürosu xəbər verir ki, Serbiya Prezidenti prezidentlik müddətinin gələn ilin aprelinə qədər davam etməsini məqsədəuyğun hesab etmədiyini vurğulayıb.O bildirib ki, növbədənkənar parlament seçkiləri kampaniyasına adi vətəndaş kimi qatılmaq istəyir.Vuçiç hakimiyyətdə olmadığı halda vətəndaşların ona və təqdim etdiyi proqram və planlara etibar edib-etmədiyini görmək istədiyini deyib."İstəyirəm ki, adi vətəndaş kimi seçki kampaniyasına qoşulum və insanların mənə etibar edib-etmədiyini görüm. Mən hakimiyyətdə olmayacağam. Əgər mənə və təqdim etdiyim proqram, planlar və baxışlara etibar etmirlərsə, qoy başqası qalib gəlsin. Mənim bununla problemim yoxdur", – deyə Vuçiç bəyan edib.Serbiya Prezidenti qeyd edib ki,...
17 Sentyabr 2026, 17:40
Ərdoğan və Tramp Nyu-Yorkda görüşəcək
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla ABŞ Prezidenti Donald Tramp Nyu-Yorkda görüşəcək.Citypost.az "A Haber"ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə ABŞ-nin Ankaradakı səfiri Tomas Barrak bildirib .
17 Sentyabr 2026, 17:24
Ərdoğanın prezidentliyə namizədliyi sonuncu dəfə irəli sürüləcək
Türkiyə lideri Rəcəb Tayyib Ərdoğanın prezidentliyə namizədliyi sonuncu dəfə irəli sürülə bilər."Report" "Haber Global"a istinadən xəbər verir ki, bunu Türkiyə Prezident Administrasiyası Hüquq Şurasının rəhbəri Mehmet Uçum bildirib.Onun sözlərinə görə, Türkiyədə növbəti prezident seçkiləri normalda 2028-ci il mayın 7-də keçirilməlidir, lakin ölkənin seçki qanunvericiliyinə müvafiq dəyişikliklərin ediləcəyi təqdirdə bu tarix aprelin 16-na irəli çəkiləcək.
17 Sentyabr 2026, 17:15
Rusiya və Ukrayna arasında 275 hərbçinin meyiti dəyişdirilib
Rusiya və Ukrayna arasında həlak olmuş hərbçilərin meyitlərinin növbəti mübadiləsi həyata keçirilib.Citypost.az “Belta”a istinadən xəbər verir ki, mübadilə Ukrayna-Belarus sərhədində baş tutub.Mübadilə çərçivəsində Rusiya 252 hərbçinin, Ukrayna isə 23 hərbçinin meyitini təhvil verib.
17 Sentyabr 2026, 17:08
İran İsveç diplomatını ölkədən çıxarır
Tehran Stokholmun analoji addımına cavab olaraq, İsveç səfirliyində fəaliyyət göstərən diplomata İranı tərk etmək üçün 48 saat vaxt verib.Citypost.az xəbər verir ki, İran mediasının xəbərinə görə, İsveç səfiri Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb və ona rəsmi Tehranın etirazı çatdırılıb.Bildirilib ki, İsveçdə fəaliyyət göstərən iranlı diplomata qarşı səsləndirilən ittihamlar əsassızdır.Qeyd edək ki, bundan əvvəl İsveç İran səfirliyində çalışan bir diplomatın diplomatik fəaliyyətlə uyğun gəlməyən işlərlə məşğul olmaq ittihamı ilə ölkədən çıxarılması barədə qərar qəbul edib. (APA)...
17 Sentyabr 2026, 16:45
Şoyqudan Bakı-Moskva münasibətləri ilə bağlı AÇIQLAMA
Rusiya Ermənistanın Avropaya inteqrasiyasını maliyyələşdirməyəcək.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bunu Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Sergey Şoyqu bildirib.O, İrəvanın NATO ilə əməkdaşlığı genişləndirmək istəyinə və Avrasiya İqtisadi İttifaqı və KTMT-yə qarşı istehlakçı münasibətinə işarə edib.Şoyqu qeyd edib ki, Rusiya Cənubi Qafqazda sülhün, cənub tərəfdaşları ilə ünsiyyətin və təhdidlərin olmamasının təmin edilməsində maraqlıdır: “Cənubi Qafqazda Qərbə yalnız resurslar və logistika marşrutları üzərində nəzarət lazımdır. Qərbin planlarına Rusiyanın Qlobal Cənubla qarşılıqlı əlaqələrini azaltmaq və onu qlobal proseslərdən təcrid etmək daxildir. ABŞ-la Avropa Rusiya və İranın mövqelərini zəiflətməkdə və Cənubi Qafqazda öz qaydalarını yaratmaqda maraqlıdır”.Şoyqu bildirib ki, Moskva ilə Bakının münasibətlərindəki böhran həll...
17 Sentyabr 2026, 15:24
