ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
16985
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Kerolin Levit: ABŞ İranı istənilən vaxt, istənilən yerdə vura bilər
Ağ Evin mətbuat katibi Kerolin Levit ABŞ-ın zərurət yaranacağı təqdirdə istənilən vaxt və istənilən yerdə İrana zərbə endirmək imkanına malik olduğunu bildirib.Citypost.az xəbər verir ki, Levit mətbuat brifinqində çıxışı zamanı iddia edib ki, İranın müdafiə imkanları ciddi şəkildə zəiflədilib. Onun sözlərinə görə, bu vəziyyətə ABŞ Prezidenti Donald Trampın rəhbərliyi dövründə həyata keçirilən "Epik Qəzəb" əməliyyatı da təsir göstərib.Ağ Ev rəsmisi vurğulayıb ki, ABŞ-ın hərbi imkanları İrana qarşı istənilən vaxt əməliyyat keçirməyə şərait yaradır.Turan...
17 İyul 2026, 11:28
Almaniyada İsanın heykəlində məskunlaşan 35 min arı xilas edilib
Almaniyanın Bavariya əyalətində yerləşən Deqqendorf şəhərində İsa peyğəmbərin taxta heykəlinin içərisində məskunlaşan təxminən 35 min arı peşəkar arıçının müdaxiləsi ilə xilas edilib.Citypost.az Bild qəzetinə istinadən xəbər verir ki, heykəl bərpa işləri üçün yerindən götürülərkən içərisində arı pətəyi və mum aşkar olunub. Bundan sonra yerli arıçı Saymon Veber hadisə yerinə dəvət edilib.Arıçı heykəlin arxa hissəsini açaraq əvvəlcə kraliça arını tapıb və xüsusi qutuya yerləşdirib. Daha sonra digər arılar da onun ardınca yeni yuvaya köçürülüb.Saymon Veberin sözlərinə görə, arılar heykəli ağacdakı təbii oyuq hesab edərək burada məskunlaşıblar. O bildirib ki, vaxtında müdaxilə edilməsəydi, koloniyanın sağ qalması çətin olardı.Turan...
17 İyul 2026, 11:26
Kanadalı qadın pitonla təyyarəyə minməyə çalışdı
Kanada vətəndaşı Amsterdam hava limanında büsthalterində gizlətdiyi top piton ilanı ilə təyyarəyə minməyə cəhd edib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Niderlandın Qida və İstehlak Məhsullarının Təhlükəsizliyi İdarəsinin (NVWA) məlumatına görə, qorunan növə aid ilan təhlükəsizlik yoxlaması zamanı aşkarlanıb.Qadın ilanı qaldığı oteldə tapdığını iddia etsə də, bu izahat müfəttişlərdə şübhə yaradıb. Nəticədə hadisə ilə bağlı protokol tərtib edilib və ilan müsadirə olunaraq xüsusi sığınacağa yerləşdirilib.NVWA bir daha xatırladıb ki, qorunan heyvan növlərinin müvafiq icazə olmadan ölkədən çıxarılması qadağandır.Əli...
17 İyul 2026, 11:24
Vens İrandan daxili ticarət məlumatları aldığı iddialarını təkzib edib
ABŞ-ın vitse-prezidenti Ceyms Devid (J.D.) Vens İranın onu İslam Respublikası ilə danışıqlarda iştirak edən ABŞ nümayəndələrinin maliyyə mənfəəti məqsədilə daxili məlumatlardan istifadə etdiyi barədə xəbərdar etməsi ilə bağlı mediada yayılan iddiaları təkzib edib.Citypost.az ABŞ KİV-lərinə istinadən xəbər verir ki. Vens sosial şəbəkədəki paylaşımında bu məlumatların həqiqəti əks etdirmədiyini bildirib.“Bu, tamamilə yalandır. Mən heç vaxt belə bir mesaj almamışam”, – deyə o vurğulayıb.Qeyd edək ki, Drop Site News portalı iyun ayında İsveçrədə keçirilən məsləhətləşmələr zamanı İran nümayəndələrinin ABŞ prezidentinin xüsusi elçisi Stiv Uitkoff və Donald Trampın kürəkəni Cared Kuşnerin danışıqlarda iştiraklarından maliyyə bazarlarında gəlir əldə etmək üçün istifadə etdikləri barədə ABŞ...
17 İyul 2026, 11:19
Zelenski Azərbaycan əsilli məmuru vəzifəsindən azad etdi
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Timur Tkaçenkonun (Timur Firudin oğlu Məmmədov - red.) Kiyev Şəhər Hərbi Administrasiyasının rəhbəri vəzifəsindən azad edilməsi barədə fərman imzalayıb."Unikal" xəbər verir ki, müvafiq sənəd dövlət başçısının saytında dərc edilib.Tkaçenko bu vəzifəni 2024-cü ildən bəri tutur. Bundan əvvəl o, Kiyev meriyasında çalışıb, həmçinin, strateji sənaye üzrə nazir müavini və icma və ərazi inkişafı üzrə nazir müavini vəzifələrində çalışıb.Yerli media Tkaçenkonun vəzifədən azad edilməsini onun hazırkı Kiyev meri Vitali Kliçkoya qarşı müxalifət qura bilməməsi ilə əlaqələndirir. Yerli nəşrlər hesab edir ki, Ali Radanın keçmiş deputatı Oleq Lyaşko indi bu vəzifəni tuta bilər....
17 İyul 2026, 10:00
Taxt-taca çıxmaq üçün 3 il əsgərlik çəkdi - 150 ildən sonra ilk
İspaniya şahzadəsi Leonor üç ildən ibarət hərbi hazırlığını rəsmi olaraq başa vurub.Citypost.az xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, o, quru qoşunları, hərbi dəniz qüvvələri, hava və kosmik qüvvələrdə təlim keçərək gələcəkdə İspaniya Kraliçası və Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı vəzifəsinə hazırlaşır.Məlumata görə, təlim zamanı Leonor həm gündüz, həm də gecə paraşüt tullanışlarını uğurla yerinə yetirib və bununla da paraşütçü ixtisası alan ilk İspaniya kral ailəsi üzvü olub.Qeyd edək ki, Leonorun təxminən 150 ildən sonra İspaniyanın taxta çıxacaq ilk qadın hökmdarı olacağı gözlənilir. Bu baxımdan, onun hərbi hazırlığını başa vurması ölkə tarixində əlamətdar hadisə kimi qiymətləndirilir. (Qafqazinfo)...
17 İyul 2026, 09:33
