ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
10757
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Polşa Ukraynanın dəstəyi ilə PUA armadası yaradacaq
Polşanın Baş naziri Donald Tusk ölkənin silahlı qüvvələrinin ehtiyacları üçün müasir pilotsuz uçuş aparatları (PUA) armadasının yaradılmasında Ukrayna ilə əməkdaşlıq etdiyini elan edib."Report" "Interia Wydarzenia" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, bu barədə o, "Ukraynanın bərpası üzrə Konfransa gedən yol: təhlükəsizlik və müdafiə ölçüsü" adlı tədbirdə bildirib."Bu gün Polşa təhlükəsizliyinin inkişafında yeni mərhələni sizinlə birgə açmaqdan qürur duyuram. Və fəxr edirəm ki, bu layihədə tərəfdaşımız bu gün səmada taleyi həll edən sahədə ən böyük təcrübəyə malik olan bir ölkədir", - o deyib.Tusk qeyd edib ki, Polşanın dron armadasının yaradılması proqramı ukraynalı mütəxəssislərin texniki həllərinin dəstəyi ilə həyata keçiriləcək.O, Ukraynanın digər dövlətlərə,...
27 Aprel 2026, 15:14
Kreml Trampın Putinlə təmasları ilə bağlı açıqlamasına münasibət bildirib
Kreml həmişə Rusiya və ABŞ prezidentləri Vladimir Putin və Donald Tramp arasında telefon danışıqlarını açıqlayır.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, Kremlin rəsmi nümayəndəsi Dmitri Peskov bildirib."Biz məlumat veririk və həmkarım, Rusiya prezidentinin köməkçisi Yuri Uşakov brifinqlər keçirərək sizə bu telefon danışıqları barədə məlumat verir", - Peskov Trampın Putinlə təmaslara davam etməsi ilə bağlı açıqlamasını şərh edərkən deyib.Qeyd edək ki, Tramp Putinlə əlaqə saxlamağa davam etdiyini billdirib. Lakin o, sonuncu təmaslarının tarixini açıqlamayıb....
27 Aprel 2026, 14:15
İndoneziyada mülki əhali ilə polis arasında toqquşmalar baş verib
İndoneziyanın Papua regionunda mülki şəxslər və yerli polis arasında regionda hərbi qüvvələrin mövcudluğuna qarşı toqquşmalar baş verib."Report" xəbər verir ki, bu barədə "Reuters" yerli polis orqanlarındakı mənbəyə istinadən məlumat yayıb.Onun sözlərinə görə, bu ayın əvvəlində silahlı separatçılara qarşı keçirilən son hərbi əməliyyat nəticəsində qadınlar və uşaqlar da daxil olmaqla, 15 nəfərin öldüyü ehtimal olunur.Aksiya iştirakçıları hərbçilərin Papuanın bütün altı əyalətindən çıxarılmasını və zorakılığa son qoyulmasını tələb ediblər. Polisin məlumatına görə, məhz son əməliyyat zamanı qurbanlar barədə xəbərlər yerli sakinlər arasında narazılığa səbəb olub.Rayonlardan birində etirazçılar daş atmağa başladıqdan sonra polis gözyaşardıcı qaz və su şırnaqlarından istifadə edib. Beş polis əməkdaşı...
27 Aprel 2026, 13:45
İshaq Hersoq Qazaxıstana səfər edib
İsrail Prezidenti İshaq Hersoq dövlət başçısı Kasım-Jomart Tokayevin dəvəti ilə Qazaxıstana rəsmi səfər edib."Report" xəbər verir ki, bu barədə Hersoq "X" sosial şəbəkəsində məlumat verib.Onun sözlərinə görə, səfər çərçivəsində o, iki ölkə arasında iqtisadi, elmi və texnoloji əməkdaşlığın inkişafını davam etdirmək üçün Qazaxıstan prezidenti və ölkə rəhbərliyinin nümayəndələri ilə danışıqlar aparmaq, həmçinin yəhudi icması ilə görüşmək niyyətindədir."İsrail və Qazaxıstan arasındakı uzunmüddətli tərəfdaşlıq hər iki ölkə üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir, möhkəmlənən əlaqələr isə iki xalqın rifahına töhfə verir. Qazaxıstanın ötən il "İbrahim sazişləri"nə qoşulmasından sonra bu münasibətlər daha da gücləndi - müsəlmanlar, xristianlar və yəhudilər arasındakı əməkdaşlıq ruhunu əks etdirən...
27 Aprel 2026, 13:33
Qarabağda döyüşmüş kəşfiyyat komandiri saxlanıldı
Ermənistanda Qarabağdakı bütün müharibələrin iştirakçısı, kəşfiyyatçı, xüsusi təyinatlı dəstənin komandiri Artur Avanesyan (Kandaz) saxlanılıb.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan KİV-i məlumat yayıb.O, iş adamı, baş nazirliyə iddialı müxalifət lideri Samvel Karapetyanın tərəfdarıdır.Məlumata Artur Avanesyan “seçkiqabağı vəd vermək” ittihamı ilə saxlanılıb. İddiaya görə, o, kimləsə telefon danışığında “əgər hakimiyyətə gəlsələr, onun üçün yaxşı olacağını” deyib.
27 Aprel 2026, 13:13
Suriyada Bəşər Əsəd və onun silahdaşlarına qarşı məhkəmə prosesi başlayıb
Suriyada keçmiş prezident Bəşər Əsəd və onun hökumətinin yüksək vəzifəli keçmiş rəsmilərinə qarşı məhkəmə prosesinin ilk dinləmələri başlayıb. Bu barədə Citypost.az “France 24” telekanalına istinadən məlumat yayıb.Məlumata görə, Suriyanı tərk etmiş Bəşər Əsəd və onun qardaşı Maher Əsəd qiyabi qaydada mühakimə olunurlar. Təqsirləndirilən şəxslər arasında keçmiş təhlükəsizlik zabiti Atif Nəcib də var və o, məhkəmə iclasında şəxsən iştirak edib.Nəcib 2025-ci ilin yanvarında baş verən hökumət dəyişikliyindən sonra həbs edilib. O, əvvəllər Dəraa vilayətində Suriya siyasi təhlükəsizlik bölməsinə rəhbərlik edib və genişmiqyaslı repressiya və həbslər kampaniyasına rəhbərlik etməkdə ittiham olunur.Suriya prezidenti Əhməd əl-Şaraa sosial şəbəkə hesabında ədalətin dövlətin əsas hədəflərindən biri...
27 Aprel 2026, 12:31
