ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
7695
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Paşinyan: Azərbaycanla sülhdən imtina Ermənistan üçün ölümcül təhdiddir
Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh bərqərar olub və bu o deməkdir ki, müharibənin qapısını qətiyyətlə bağlamışıq.Bu barədə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan özünün feysbuk səhifəsində canlı yayımda məlumat verib.O, mövcud sülhdən imtina etməyin müharibəyə qapı açacağını vurğulayıb:"Köçəryanın, Karapetyanın və Tsarukyanın rəhbərlik etdiyi qüvvələrin Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh müqaviləsinə yenidən baxmaq siyasəti yürütdüyü açıq şəkildə müəyyən edilib. İndi qeyd etdiyim qüvvələr həmin qapını açmağa çalışırlar və bu, şübhəsiz ki, Ermənistan Respublikasının təhlükəsizliyi üçün ölümcül təhdiddir.Ən optimist proqnoza sadiq qalsaq belə, sülh müqaviləsinin yenidən nəzərdən keçirilməsi danışıqlar prosesi nəticəsində sonda razılaşdığımız bütün məzmunu dəyişdirmək üçün fürsət yaratmaq deməkdir. Nəzəri olaraq, bu məzmunun yaxşılaşa...
20 Mart 2026, 20:00
“Bəsic”in kəşfiyyat rəisi öldürüldü
İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusuna (SEPAH) bağlı “Bəsic” qüvvələrinin kəşfiyyat rəhbəri general İsmayıl Əhmədi öldürülüb.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə “Al Arabiya” məlumat yayıb.Önun ötən gecə öldürüldüyü bildirilir.
20 Mart 2026, 16:00
Ukrayna Partiarxı vəfat etdi
Ukrayna Pravoslav Kilsəsinin fəxri Patriarxı Filaret (dünyəvi adı Mixaylo Antonoviç Denisenko) 97 yaşında vəfat edib.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə Ukrayna Pravoslav Kilsəsinin keşişi, Kiyev və Bütün Ukrayna metropoliteni Epifani Facebook-da bildirib.Ukrayna mətbuatının məlumatına görə, keşiş Filaret mart ayında səhhətinin pisləşməsi səbəbindən xəstəxanaya yerləşdirilmişdi.
20 Mart 2026, 15:28
Netanyahu Trampa söz verdi: “Bir daha...”
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu İranın neft və qaz obyektlərinə hücumlardan çəkinəcəyinə söz verib.Modern.az xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, İsrailin Baş naziri bununla əlaqədar deyib:"İsrail İranın Asaluyə qaz kompleksinə qarşı təkbaşına hücum edib. Prezident Tramp bizdən gələcək hücumlardan çəkinməyimizi istəyib və biz bunu edəcəyik", - deyə baş nazir bildirib.Netanyahu həmçinin deyib ki, heç bir lider “onunla Donald Trampın koordinasiyalı hərəkəti”ni etmir.O, İsrailin ABŞ-ı münaqişəyə sürüklədiyi iddialarını da təkzib edib.Daha əvvəl ABŞ prezidenti Donald Tramp İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahuya İranın neft və qaz obyektlərinə hücumlardan çəkinmək barədə xəbərdarlıq etdiyini bildirib. O, bu açıqlamanı Ağ Evdə Yaponiyanın Baş naziri Sanae...
20 Mart 2026, 14:48
Müctəba Xamenei İsmayıl Xətibin ölümü ilə əlaqədar başsağlığı verib
İranın yeni ali lideri Müctəba Xamenei ölkənin kəşfiyyat qurumunun rəhbəri İsmayıl Xətibin ölümü ilə əlaqədar başsağlığı verib."Report" xəbər verir ki, o bu barədə "X" sosial şəbəkəsindəki hesabında paylaşım edib."Kəşfiyyat naziri və təcrübəli müharibə veteranı İsmayıl Xətibin ölümü ilə əlaqədar başsağlığı verirəm", - paylaşımda qeyd olunub.O qeyd edib ki, itkinin yeri qurum əməkdaşlarının ikiqat səyləri ilə doldurulmalıdır. M.Xameneinin sözlərinə görə, ölkənin təhlükəsizliyini təmin etmək, daxili və xarici təhdidlərə qarşı durmaq lazımdır.Qeyd edək ki, martın 18-də İsrailin müdafiə naziri İsrael Kats İranın kəşfiyyat qurumunun rəhbəri İsmayıl Xətibin öldürüldüyünü açıqlayıb.Xatırladaq ki, ABŞ və İsrail fevralın 28-də İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlayıb. Nəticədə İranın...
20 Mart 2026, 13:55
SEPAH generalı Əli Məhəmməd Naini öldürülüb
İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) sözçüsü briqada generalı Əli Məhəmməd Naini öldürülüb.Bu barədə Tasnim xəbər yayıb.
20 Mart 2026, 12:15
