Bizə yazın

Baku

-°C

USD

-

ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb

Dünya 15 Aprel 2025, 15:55

25877

Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.

CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə

Problemlərinizi bizə bildirin

077 323 55 66

Bolqarıstana turistlərin səfərləri azalıb

2026-cı ildə Bolqarıstana gələn rumın turistlərin sayında azalma qeydə alınıb. Bununla belə, qısamüddətli səfərlər və birgünlük gəzintilər populyarlığını qoruyub.Citypost.az BTA agentliyinə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Bolqarıstanın turizm naziri İlin Dimitrov Rumıniyanın turizm mediasına müsahibəsində bildirib.Nazirin sözlərinə görə, bu ilin yanvar-sentyabr aylarında Bolqarıstanda 817 min rumın turist qeydə alınıb və onların gecələmələrinin sayı 2,9 milyonu ötüb. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə turistlərin sayında 13,4%, gecələmələrdə isə 14,8% azalma deməkdir.Bununla yanaşı, ilkin sərhəd statistikası fərqli mənzərə ortaya qoyur. Belə ki, ilin ilk doqquz ayında Rumıniyadan Bolqarıstana 1,5 milyondan çox səfər həyata keçirilib. Bu göstərici cəmi 2,5% azalıb. Nazir...

18 Noyabr 2026, 09:33

Ueno Bankı işi böyüyür: Paraqvayın baş prokuroru vəzifədən getdi

Paraqvayda Ueno Bankı ətrafında yaranan siyasi və hüquqi qalmaqal yeni istefaya səbəb olub. Ölkənin baş prokuroru Emiliano Rolon barəsində impiçment prosedurunun başlanması tələbindən sonra vəzifəsindən ayrılıb.Citypost.az EFE agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Rolon noyabrın 17-də Prezident Pedro Allianaya ünvanladığı məktubla istefasını açıqlayıb. O, qərarını Deputatlar Palatasında barəsində rəsmi impiçment prosedurunun başlanması ilə əlaqələndirib.Bir neçə saat əvvəl müxalifət deputatları və hakim partiyanın bəzi nümayəndələri baş prokuroru vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadədə ittiham edərək onun impiçmentini tələb etmişdilər. Onlar Rolonu Ueno Bankı ilə bağlı istintaqı düzgün aparmamaqda və keçmiş prezident Santyaqo Penyanın qanunsuz varlanması barədə şikayəti yeddi ay gizlətməkdə günahlandırıblar.Qalmaqal noyabrın 3-də Ueno Bankına...

18 Noyabr 2026, 09:30

Günəşdə güclü alışma baş verib

Günəşdə çərşənbə axşamı axşam saatlarında gücünə görə ikinci ən yüksək sinifdən əvvəlki M sinfinə aid alışma qeydə alınıb."Report" "TASS"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Tətbiqi Geofizika İnstitutundan məlumat verilib.Bildirilib ki, noyabrın 17-də Bakı vaxtı ilə saat 19:49-da 4578 ləkələr qrupunda (S11W66) rentgen diapazonunda M1.1 sinfinə aid, 14 dəqiqə davam edən alışma qeydə alınıb.Qeyd edək ki, bundan əvvəl Günəşdə qısa fasilədən sonra zəif alışmaların yenidən başladığı bildirilmişdi....

18 Noyabr 2026, 01:35

Vladimir Putin Çinə səfər edib

Rusiya prezidenti Vladimir Putin Çinə səfər edib.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, Putin Şençjen şəhərinə gəlib.Rusiya prezidenti Çin lideri Si Cinpin və ABŞ prezidenti Donald Trampla görüşəcək, eləcə də APEC sammitində iştirak edəcək.

18 Noyabr 2026, 01:22

Futbolçu Denis Berqamininin qətlində təqsirləndirilən qadının 16 illik həbs cəzası qüvvədə saxlanıldı

İtaliyada 37 il əvvəl müəmmalı şəkildə həyatını itirən futbolçu Denis Berqamininin ölümü ilə bağlı məhkəmə işi üzrə yeni qərar verilib. Apellyasiya Məhkəməsi onun keçmiş sevgilisi İzabella Internonun 16 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilməsi barədə hökmü qüvvədə saxlayıb.Citypost.az ANSA agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Katanzaro Apellyasiya Məhkəməsi iki saatlıq müşavirədən sonra birinci instansiya qərarını dəyişməz saxlayıb. Müdafiə tərəfi isə hökmlə razılaşmadığını bildirərək İtaliya Ali Məhkəməsinə müraciət edəcəyini açıqlayıb.İstintaqın versiyasına görə, 1989-cu il noyabrın 18-də həyatını itirən Berqamini əvvəlcə boğularaq öldürülüb, daha sonra cəsədi yük maşınının hərəkət etdiyi yolun kənarına yerləşdirilib. Hadisə həmin vaxt intihar kimi qiymətləndirilmişdi. Sonradan yenidən araşdırılan iş üzrə...

18 Noyabr 2026, 01:15

Polşa-Litva sərhədini qanunsuz keçən 1642 miqrant saxlanılıb

Polşa Litva ilə sərhəddə miqrasiya nəzarətini gücləndirib. Bu ilin noyabrın 15-dək ölkənin sərhəd xidmətləri sərhədi qanunsuz keçən 1642 miqrantı saxlayıb.Citypost.az PAP agentliyinə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Polşa Sərhəd Mühafizəsi komandanının müavini, general Tomaş Mixalski parlamentin miqrasiya üzrə alt komitəsində məlumat verib.Onun sözlərinə görə, 2025-ci ilin iyulundan Litva ilə sərhəddə tətbiq edilən müvəqqəti nəzarət tədbirləri dəfələrlə uzadılıb və 2027-ci il martın 30-dək qüvvədə qalacaq. Noyabrın 15-dək sərhəddə 2,3 milyondan çox insan və təxminən 1,2 milyon nəqliyyat vasitəsi yoxlanılıb. Əməliyyatlar çərçivəsində 133 nəfər vasitəçi saxlanılıb, 1326 xarici vətəndaş isə sadələşdirilmiş təkrar qəbul proseduru ilə Litvaya qaytarılıb. Mixalski miqrantların yük maşınlarının...

18 Noyabr 2026, 00:40