ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
23279
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Roma Papası xəstəxanadan evə buraxılacaq
Roma Papası XIV Leonun ağciyər xərçəngi ilə bağlı keçirdiyi əməliyyatdan sonra bu gün xəstəxanadan çıxacağı gözlənilir.“Reuters“in xəbərinə görə, bu barədə Vatikan məlumat yayıb.Bildirilib ki, qan testləri və rentgen nəticəsi buna imkan verir.Papa Leo sabah Vatikandakı mənzilindən Müqəddəs Pyotr meydanında keçiriləcək dini mərasimə rəhbərlik edəcək.Qeyd edək ki, 71 yaşlı Papaya bir neçə gün əvvəl ağciyər xərçəngi diaqnozu qoyulub.O, 2025-ci ilin mayından Müqəddəs Taxt-Taca rəhbərlik edir. (APA)...
17 Oktyabr 2026, 14:37
İstanbulda bütün imtahanlar dayandırıldı
İstanbulda davam edən güclü yağışlar və sellər səbəbindən məktəb və universitetlərdə elan olunmuş tətil davam edir. Citypost.az xəbər verir ki, yeni qərarla bu həftəsonu İstanbulda gözlənilən güclü yağış səbəbindən 17-18 oktyabr tarixlərində bəzi təhsil müəssisələrinin fəaliyyəti və imtahanlar dayandırılıb.Bu barədə istanbul valiliyi məlumat yayıb. İstanbul xaricindəki mərkəzlərdə imtahanlar planlaşdırıldığı kimi keçiriləcək. (UNIKAL)
17 Oktyabr 2026, 09:17
Ukraynada 280 mindən çox rus hərbçisi ölüb
Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı müharibədə həlak olan 281 min 753 Rusiya hərbçisinin adı təsdiqlənib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə BBC-nin Rus xidməti, “Mediazona” nəşri və könüllülər komandasının birgə araşdırmasında bildirilir.Siyahıda yalnız həlak olduğu adbaad təsdiqlənən hərbçilər yer alır. (Modern.az)
16 Oktyabr 2026, 21:00
Paşinyan və Pezeşkian İrəvanda görüşüb
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan və İran Prezidenti Məsud Pezeşkian İrəvanda BMT-nin Bioloji Müxtəliflik haqqında Konvensiyasının Tərəflər Konfransının (COP17) liderlər sammiti çərçivəsində görüşüblər."Sputnik-Armenia" xəbər verir ki, tərəflər İran və Ermənistan arasında ikitərəfli əməkdaşlıq məsələlərini müzakirə ediblər.Qeyd edək ki, Paşinyan və Pezeşkian oktyabrın 9-da Türkmənistanda görüşüblər.
16 Oktyabr 2026, 15:10
Los-Ancelesdə güclü külək yanğın təhlükəsini artırdı: Sakinlərə xəbərdarlıq edildi
ABŞ-ın Kaliforniya ştatında, Los-Ancelesin qərbində yerləşən Malibu yaxınlığında baş verən meşə yanğını ilə əlaqədar sakinlər üçün təxliyə əmri verilib. Güclü küləklərin alovun yayılma riskini artırması səbəbindən ətraf ərazilərdə də təxliyə xəbərdarlıqları elan edilib.Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, “Bryson” adlandırılan yanğın cümə axşamı yerli vaxtla saat 17:00 radələrində qeydə alınıb. CAL FIRE-ın məlumatına görə, saat 18:30-a olan vəziyyətə əsasən, alov təxminən 41 hektar ərazini əhatə edib.Los-Anceles Şəhər Yanğından Mühafizə İdarəsi Malibu şəhərinin Ensinal Kanyon bölgəsində yaşayanlara ərazini tərk etmək barədə göstəriş verib. Milli Meteorologiya Xidməti isə güclü külək və aşağı rütubət səbəbindən yanğın təhlükəsinin artacağı barədə xəbərdarlıq edib.Qeyd edək ki,...
16 Oktyabr 2026, 09:31
İndoneziyada zəhərli tüstü böhranı: 4 nəfər öldü, məktəblər bağlandı
İndoneziyanın Yava adasında meşə yanğınları ilə mübarizə zamanı dörd nəfər həlak olub, daha iki nəfər ağır yanıq xəsarətləri alıb. Yanğınların yaratdığı zəhərli tüstü Cənub-Şərqi Asiyada hava keyfiyyətini pisləşdirib, məktəblərin bağlanmasına və tənəffüs problemlərinin artmasına səbəb olub.Citypost.az france24.com-a istinadən xəbər verir ki, İndoneziyanın Meşəçilik Nazirliyinin məlumatına görə, yanğınlar Şərqi Yavadakı Bromo Tengger Semeru Milli Parkında baş verib. Ölkənin bir neçə bölgəsində də yanğın ocaqları qeydə alınıb.Tüstünün təsiri Sinqapur və Malayziyaya da yayılıb. IQAir-in məlumatına əsasən, cümə günü Sinqapur dünyanın hava çirkliliyi ən yüksək olan böyük şəhərləri siyahısında ilk sırada yer alıb.Sinqapurun Baş naziri Lorens Vonq bildirib ki, zərurət yaranarsa, ölkə transsərhəd...
16 Oktyabr 2026, 09:27
