ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
10824
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Daha dörd nəfər Ermənistan baş nazirliyinə namizəd oldu
Müxalif “Çiçəklənən Ermənistan” Partiyasının Ermənistan baş nazirliyinə dörd namizədi var.Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə partiyanın sədri Qaqik Sarukyan məlumat var.“Baş nazir vəzifəsinə dörd namizədimiz var, adlarını tezliklə açıqlayacağam:”, - o bildirib.Ermənistanda parlament seçkiləri iyunun 4-də keçiriləcək.
01 May 2026, 17:57
Polşa Prezidenti yeni konstitusiya layihəsi üçün şura yaradır
Mayın 3-də, Konstitusiya Günündə Polşa Prezidenti Karol Navrotski ölkənin əsas qanununun yeni layihəsini hazırlamaq üçün şura çağıracaq.AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə məlumat Polşa liderinin mətbuat katibi Rafal Leskeviç tərəfindən açıqlanıb. “Prezident 3 May - Konstitusiya Günündə yeni konstitusiya üzrə şura yaradacaq”, - deyə Rafal Leskeviç Polsat televiziyasına bildirib. Onun sözlərinə görə, şuranın işində bütün parlament qruplarının nümayəndələri və ekspertlər iştirak edəcəklər. Hazırkı plana görə, yeni konstitusiya layihəsi Karol Navrotskinin prezidentlik müddətinin sonuna, yəni 2030-cu ilədək hazır olmalıdır.Xatırladaq ki, respublikanın yeni konstitusiyasını hazırlamaq Karol Navrotskinin seçki kampaniyasının əsas vədlərindən biri idi. Polşanın hazırkı konstitusiyası 1997-ci ildə qəbul edilib....
01 May 2026, 17:21
İran yeraltında saxladığı raketləri çıxarır
İran ABŞ-nin yeni hərbi əməliyyatlarına sürətli reaksiya verə bilmək üçün anbarlarda saxlanılan raketləri çıxarıb, onları yeniləmək işlərini sürətləndirib.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə "NBC News" vəziyyətlə tanış olan rəsmilərə istinadən məlumat yayıb.Rəsmilər bildiriblər ki, İran ABŞ-la atəşkəsdən istifadə edərək yeraltı anbarlardan, o cümlədən ABŞ-nin son hava hücumları zamanı girişləri bağlanmış raketləri çıxarır.Mənbələrə görə, ABŞ hesab edir ki, İran hakimiyyəti Yaxın Şərqdə zərbələr endirmək üçün dron və ballistik raket buraxma qabiliyyətlərini tez bir zamanda bərpa etmək istəyir.Rəsmilər bildiriblər ki, "İran son günlərdə raketlərini və digər sursatlarını geri almaq üçün səylərini sürətləndirib, çünki müharibənin bitməsi üçün danışıqların dayandırıldığı görünür. Müharibənin yenidən başlaması...
01 May 2026, 14:00
İranla müharibədə milyardlarla dollar dəyərində ABŞ hərbi texnikası məhv edilib
İranla müharibədə milyardlarla dollar dəyərində ABŞ hərbi texnikası məhv edilibCitypost.az "Əl-Cəzirə"ə istinadən verdiyi məlumata görə, Amerika beyin mərkəzinin məlumatlarına görə, ABŞ 2,8 milyard dollar dəyərində aviasiya avadanlıqlarını itirib.Martın 26-da televiziya ilə yayımlanan kabinet iclasında çıxış edən ABŞ müdafiə naziri ölkənin İrana qarşı davam edən müharibədə qazandığı hərbi uğurlarla öyündü. O, ABŞ prezidenti Donald Trampın yanında oturarkən dedi: "Tarixdə heç vaxt heç bir ölkənin ordusu bu qədər tez və effektiv şəkildə zərərsizləşdirilməyib".Elə növbəti gün İran Səudiyyə Ərəbistanındakı ABŞ hərbi bazasına raket və dronlar ataraq bir neçə amerikalı hərbçini yaraladı və 700 milyon dollarlıq radar müşahidə təyyarəsini məhv etdi.Bu, tək bir hadisə...
01 May 2026, 12:39
Avstraliyada beş yaşlı qızın qətli toqquşmalara səbəb olub
Avstraliyada beş yaşlı qızın qətli toqquşmalara səbəb olubCitypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Avstraliyanın Alis Sprinqs şəhərində yüzlərlə etirazçı beş yaşlı aborigen qızı qətlə yetirməkdə ittiham olunan kişiyə ədalət tələb edərək polislə toqquşub.Qız şənbə günü itkin düşüb, cəsədi isə cümə axşamı tapılıb. Qətldə şübhəli bilinən şəxs həmin gün həbs edilib. O, yerli sakinlər tərəfindən döyüldükdən sonra xəstəxanaya aparılıb.Şəhər xəstəxanasının ətrafına toplaşan təxminən 400 qəzəbli insan kişiyə çatmağa çalışaraq təzminat tələb edib.Polis izdihama qarşı göz yaşartıcı qazdan istifadə etdi və nəticədə hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşlarına müxtəlif əşyalar atıldı. Bir neçə patrul maşını zədələndi. İki polis əməkdaşı və iki təcili yardım işçisi...
01 May 2026, 12:36
Almaniya kansleri İranı yenidən danışıqlar masasına oturmağa çağırdı
Almaniya kansleri Fridrix Merz İranla bağlı sərt açıqlama verərək Tehranın danışıqlar masasına qayıtmasının vacibliyini bildirib və sanksiyalar vasitəsilə təzyiqin artırılmasını dəstəkləyib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər veriri ki, O, Münsterdə hərbi personal ilə görüş zamanı bildirib ki, İranın Hörmüz boğazını blokadaya alması ciddi narahatlıq doğurur və bu vəziyyətin dərhal dayandırılması lazımdır. Merz qeyd edib ki, lazımi şərtlər yerinə yetirildiyi təqdirdə Almaniya naviqasiya azadlığını təmin etmək üçün hərbi əməliyyatlara hazır ola bilər.Kansler əlavə edib ki, ötən həftə Kiprdə keçirilən Avropa İttifaqı sammitindən əvvəl də İrana qarşı sanksiyaların yenidən tətbiq edilməsinə çağırış edib. Onun sözlərinə görə, Hörmüz boğazının bağlanması qlobal iqtisadiyyata ciddi ziyan...
01 May 2026, 12:32
