ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
9214
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Tramp: İranla razılaşma baş tutmasa, ABŞ ən yaxşı silahları tətbiq etməyə hazırdır
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İran ətrafındakı gərginlik fonunda hərbi hazırlığın gücləndirildiyini bəyan edib və danışıqların uğursuz bitəcəyi təqdirdə güc tətbiqini istisna etməyib.CityPost.az xəbər verir ki, o bu barədə "The New York Post" qəzetinə müsahibəsində bildirib.Onun sözlərinə görə, ABŞ hərbi gəmiləri indiyədək yaradılmış ən yaxşı silahla təchiz edilir."Biz gəmiləri indiyədək yaradılmış ən yaxşı silahla yükləyirik... Əgər razılaşma baş tutmasa, biz ondan çox səmərəli şəkildə istifadə edəcəyik", - Tramp vurğulayıb.O qeyd edib ki, yaxın sutka ərzində İranla danışıqların uğurlu olub-olmayacağı bilinəcək. "Bu, təxminən 24 saatdan sonra, tezliklə aydın olacaq", - o bildirib.Xatırladaq ki, ABŞ və İsrail fevralın 28-də İrana qarşı hərbi əməliyyatlara...
10 Aprel 2026, 20:40
Bu ölkədə 35 nəfər prezidentliyə namizəddir
Peruda aprelin 12-də növbədənkənar prezident seçkiləri keçiriləcək.Citypost.az xəbər verir ki, ölkə rəhbərliyi uğrunda mübarizəyə rekord sayda, 35 namizəd qoşulub.Səsvermə son 10 ildə səkkiz Prezidentin dəyişdiyi ölkədə siyasi sistemə olan dərin ictimai narazılıq fonunda baş tutacaq.Seçki yarışının favoriti sabiq Prezident Alberto Fuximorinin qızı Keyko Fuximori hesab olunur. Lakin onun cəmi 13 faiz dəstəyə malik olması qələbəsini indiki mərhələdə qeyri-müəyyən edir. (Modern.az)
10 Aprel 2026, 17:49
Xameneinin nümayəndəsi: İrana hücum yenidən başlaya bilər
“İran İslamabaddakı danışıqların ABŞ-nin vaxt qazanmaq və hücuma hazırlaşmaq üçün vasitə ola biləcəyini istisna etmir”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu İranın Ali rəhbəri Müctəba Xameneinin Hindistandakı nümayəndəsi Əbdül Məcid Hakim İlahi deyib.“Bəlkə də bu danışıqlar daha çox vaxt qazanmaq, özünü yeniləmək və İrana növbəti hücum üçün daha hazırlıqlı olmaq üçün vasitədir. Əlbəttə, bizimlə ABŞ arasında heç bir etimad yoxdur”, - o bildirib.İlahi həmçinin qeyd edib ki, İran Vaşinqtonun niyyətlərindən şübhələnsə də, gözlənilən danışıqların uğurla başa çatacağına və hərtərəfli razılaşmanın bağlanacağına ümid edir:“Hərtərəfli atəşkəsə nail olmaq, uğurlu razılaşmaya gəlmək istəyirik. Buna nail olmağa çalışırıq. Amma şübhələr var, çünki arada etibar yoxdur. Ümid...
10 Aprel 2026, 17:42
İsrail Qəzzada "Kətibət əl-Mücahidin" qruplaşmasının üzvünü öldürüb
İsrail Müdafiə Ordusu Qəzza zolağında yaxın vaxtlarda İsrail qüvvələrinə qarşı hücumlar planlaşdıran iki silahlı şəxsin öldürüldüyünü bildirib."Report" ordunun mətbuat xidmətinə istinadən xəbər verir ki, Qəzza zolağının cənubunda "Kətibət əl-Mücahidin" qruplaşması ilə əlaqəli olan Mahmud Barim öldürülüb. Bildirilib ki, o, İsrail qüvvələrinin hərəkətlərini izləməklə məşğul olub.Qəzza zolağının şimalında HƏMAS hərəkatının üzvü, İsrail tərəfinin ordularına qarşı bir sıra hücumlarda iştirakda günahlandırdığı Əhməd Məhəmməd Saleh öldürülüb....
10 Aprel 2026, 17:18
Özbəkistanda Əmir Teymurun 690 illiyi dövlət səviyyəsində qeyd olunur
Özbəkistanda qüdrətli sərkərdə, Şərqin fatehi və bəşər tarixində böyük izlər buraxmış Əmir Teymurun 690 illiyi dövlət səviyyəsində qeyd olunur. AZƏRTAC rəsmi UZA agentliyinə istinadla xəbər verir ki, bu münasibətlə təşkil olunan tədbirlərdə Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev də iştirak edir.Aprelin 9-da Şavkat Mirziyoyev Əmir Teymur Meydanını ziyarət edərək Teymurilər Tarixi Dövlət Muzeyinin yenidən qurulması prosesi ilə tanış olub. Dövlət başçısı yenilməz sərkərdə və elm, mədəniyyət və incəsənətin hamisi Əmir Teymurun abidəsinin önünə əklil qoyub.Özbəkistan lideri, həmçinin “Əmir Teymur və Teymurilər sivilizasiyasının dünya tarixi və mədəniyyətində rolu və əhəmiyyəti” mövzusunda beynəlxalq elmi konfransının iştirakçılarına məktubla müraciət edib.Məktubda deyilir: “Forumda iştirak etmək üçün...
10 Aprel 2026, 16:46
Fişəng anbarında partlayış - 2 nəfər həlak olub
Rusiyanın Vladikavkaz şəhərində fişəng anbarında partlayış baş verib.Modern.az xəbər verir ki, partlayış nəticəsində 2 nəfər həlak olub. Həlak olanların cəsədləri dağıntılar altından çıxarılıb.Yaralıların sayı isə 14-ə çatıb.Partlayışın açıq alovla ehtiyatsız davranma nəticəsində baş verdiyi ehtimal edilir.
10 Aprel 2026, 16:17
