ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
21153
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Paşinyan lənətlənəcək - Zaxarova
Erməni kilsəsinə qarşı təqiblərdə iştirak edənlər (Baş nazir Nikol Paşinyan və komandasının üzvlərini nəzərdə tutur - red.) lənətlənəcəklər. Bunu onlara belə də çatdırın.Modern.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bunu Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova brifinqdə “Ermənistan hakimiyyəti tərəfindən erməni kilsəsinə qarşı həyata keçirilən təqiblər” barədə sualı cavablandırarkən deyib.“Dəhşətli cinayətlər var, amma Tanrıya qarşı müharibə və təqib əsrlər boyu davam edən lənətdir. Tarix bunu sübut edir”, - o bildirib.Mariya Zaxarova Ermənistan hökumətinin üzvlərini İncil oxumağa çağırıb:“İndi bunu təkrarlamayacam, özünüz müqəddəs kitabları və İncili oxuyun. Kilsəyə qarşı mübarizə Tanrıya qarşı müharibənin sərhədinə çatan və bilavasitə ora gedib çıxan mübarizədir....
15 Sentyabr 2026, 22:04
“Discord”un fəaliyyətində problem yarandı
Məşhur oyun və ünsiyyət platforması “Discord”un fəaliyyətində qlobal kütləvi şəbəkə çökməsi baş verib.“Qafqazinfo” “TechRadar” nəşrinə istinadla xəbər verir ki, dünyanın bir çox ölkəsində istifadəçilər tətbiqə daxil ola bilmədiklərini bildirirlər.Problem hazırda xüsusilə Böyük Britaniya və ABŞ-də daha kəskin hiss olunur. Böyük Britaniyada platformanın masaüstü (kompüter) versiyası tamamilə dayansa da, mobil tətbiqin hələ ki işlədiyi və mesajlaşmanın mümkün olduğu bildirilir. ABŞ-də isə istifadəçilər tətbiqin işləməməsi ilə bağlı “X” sosial şəbəkəsində minlərlə şikayət paylaşırlar.Problemin ilk dəqiqələrində “Discord”un rəsmi status səhifəsində bütün serverlərin qaydasında olduğu göstərilsə də, az sonra məlumat yenilənib. Şirkətdən “sessiya əlçatanlığı” ilə bağlı texniki problemin yarandığı təsdiqlənib və hazırda araşdırma aparıldığı...
15 Sentyabr 2026, 20:50
Skott Bessent: ABŞ İran təhdidini bitirir
Prezident Trampın rəhbərliyi altında ABŞ artıq İran təhdidini idarə etmir, onu bitirir.APA xəbər verir ki, bunu ABŞ-ın maliyyə naziri Skott Bessent bildirib.O, ABŞ-ın İrana qarşı dünya tarixində ən böyük iqtisadi təcrid əməliyyatı apardığını vurğulayıb.
15 Sentyabr 2026, 20:30
Gürcüstanın yeni mədəniyyət naziri təyin edilib
Maya Bitadze Gürcüstanın yeni mədəniyyət naziri təyin edilib."Report"un Gürcüstan bürosu xəbər verir ki, bu barədə ölkənin Baş naziri İrakli Kobaxidze hökumət administrasiyasında keçirdiyi brifinqdə məlumat verib.M.Bitadze daha əvvəl Gürcüstan parlamentinin Ətraf Mühitin Mühafizəsi və Təbii Sərvətlər Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışıb. O, 2011–2017-ci illərdə Gürcüstanın ətraf mühitin mühafizəsi naziri, 2017–2020-ci illərdə isə Tbilisi merinin müavini olub.Qeyd edək ki, Tinatin Ruxadze iyulun 28-də Gürcüstanın mədəniyyət naziri vəzifəsindən istefa verib....
15 Sentyabr 2026, 18:00
Gələn il Tokioda pilotsuz taksilərin işə salınması planlaşdırılır
ABŞ-nin "Waymo" şirkəti, "GO" taksi çağırış tətbiqi operatoru və "Nihon Kotsu" taksi şirkəti Tokioda 2027-ci ildə tam avtonom taksi xidmətlərini işə salmağı planlaşdırdıqlarını açıqlayıb.Bu barədə "Report" "Kyodo"ya istinadən xəbər verir.Xidmətin tədricən təxminən 100 pilotsuz taksiyə qədər genişləndirilməsi planlaşdırılır.GO şirkəti texnoloji platformanı və taksi sifarişi tətbiqlərinin hazırlanması təcrübəsini təqdim edəcək. Xidmət çərçivəsində "Waymo"nun avtonom idarəetmə texnologiyası ilə təchiz edilmiş avtomobillərdən istifadə olunacaq. Yaponiyanın ən böyük taksi şirkəti olan Nihon Kotsu operativ idarəetmə və digər tapşırıqlara cavabdeh olacaq....
15 Sentyabr 2026, 17:45
Patruşev xəbərdarlıq edib: Rusiya ilə münaqişəyə girəcəyi təqdirdə, Polşa 2-3 gündə yox olacaq
Varşava Rusiyaya qarşı hərbi əməliyyatlara başlasa, Polşa dövlətçiliyi bir neçə gün ərzində mövcudluğunu itirəcək.Citypost.az Bunu Rusiya Prezidentinin köməkçisi Nikolay Patruşev “Arqumentı i faktı” qəzetinə müsahibəsində bildirib.“Polşa Rusiyaya qarşı hərbi əməliyyatlara girərsə, ölkəmiz əlindəki bütün güc və vasitələrin arsenalından istifadə edəcək və Polşa dövlətçiliyi iki-üç gündə mövcudluğunu dayandıracaq”, - Patruşev deyib.Onun sözlərinə görə, Polşa xarici işlər naziri Rusiya hərbi gücünü açıq şəkildə diletant şəkildə qiymətləndirir.Patruşev qeyd edib ki, Varşavada Rusiya prezidentinin Rusiyadan Avropaya qarşı hərbi əməliyyatlar aparmaq üçün təhdidlərin və əsasların olmaması barədə sözlərini eşitmək istəmirlər.Qeyd edək ki, daha əvvəl Polşa XİN rəhbəri Kiyevdə çıxış edərək, Polşaya hücum edəcəyi təqdirdə, Rusiya...
15 Sentyabr 2026, 12:56
