ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
7793
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Kim Çen In yenidən KXDR-in Dövlət İşləri Şurasının sədri seçilib
Şimali Koreya lideri Kim Çen In yenidən Dövlət İşləri Şurasının sədri seçilib.APA xəbər verir ki, bu barədə Koreya Mərkəzi Xəbər Agentliyi məlumat yayıb.Məlumata görə 15-ci çağırış Ali Xalq Məclisi ilk iclasında Kim Çen Inı yenidən Dövlət İşləri Şurasının sədri seçib.Kim Çen In 2011-ci ildən KXDR lideridir. 2016-cı ildən bəri dövlət siyasəti məsələləri ilə məşğul olan ən yüksək dövlət orqanı olan Dövlət İşləri Şurasına rəhbərlik edir.2019-cu ildə konstitusiya dəyişikliklərindən sonra o, rəsmi olaraq dövlət başçısı və Koreya Xalq Ordusunun ali baş komandanı təyin edilib....
23 Mart 2026, 10:03
Livan İsrail ilə danışıqlar üçün nümayəndə heyəti qurur
“Livan hökuməti münaqişənin həlli üçün İsraillə ikitərəfli danışıqlara başlamaq məqsədilə sülh təşəbbüsünə sadiqdir”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu "Al-Hadath" televiziyasına müsahibəsi zamanı Baş nazir Nəvaf Salam bildirib."Biz İsrail dövləti ilə danışıqlara qoyulan əvvəlki qadağanı aradan qaldırdıq və hazırda İsrail tərəfi ilə dialoq aparacaq milli nümayəndə heyətinin formalaşdırılması üzərində işləyirik", - o deyib.Hökumət başçısı qarşıdan gələn görüşlərin gündəliyinin müzakirə olunduğunu əlavə edib. (APA)...
23 Mart 2026, 10:02
Nyu-Yorkda təyyarə qəzası olub, hava limanı bağlanıb
Kanadaya məxsus təyyarə Nyu-Yorkdakı La-Quardia hava limanında qəza törədib.Bu barədə “Flightradar24” məlumat yayıb.Təyyarə eniş edən zaman nəqliyyat vasitəsi ilə toqquşub.Hadisə nəticəsində hava limanının fəaliyyəti müvəqqəti dayandırılıb.
23 Mart 2026, 09:53
KİV: ABŞ İranın Xarq adasını ələ keçirmək istəyir
ABŞ İranın Xarq adasını ələ keçirmək məqsədilə Dəniz Piyadaları Korpusu və Hərbi Dəniz Qüvvələri bölmələrinin Yaxın Şərqə yerləşdirilməsi prosesini sürətləndirib.Bu barədə "The Jerusalem Post" qəzeti mənbələrə istinadən məlumat yayıb.Nəşrin qeyd etdiyinə görə, ABŞ-ın yüksək vəzifəli rəsmiləri son günlərdə İsraildə və digər yerlərdəki həmkarlarına bildiriblər ki, Vaşinqtonun Xarq adasını ələ keçirmək üçün quru hərbi əməliyyatına başlamaqdan başqa çarəsi qalmayacaq.Amerikalı bir rəsmi "The Jerusalem Post" qəzetinə ABŞ ordusunun minlərlə dəniz piyadası və donanma heyətinin Yaxın Şərqə yerləşdirilməsi prosesini sürətləndirdiyini təsdiqləyib.Bundan əvvəl "Axios" ABŞ administrasiyasının İranın neft ixracının əsas mərkəzi olan Xarq adasını ələ keçirmək və ya təcrid etmək variantlarını nəzərdən keçirdiyini bildirmişdi....
23 Mart 2026, 09:15
ÜST Yaxın Şərqdə nüvə müharibəsinə hazırdır
Yaxın Şərqdəki müharibə təhlükəli bir mərhələyə çatıb: İranın Nətənz şəhərindəki zənginləşdirmə kompleksinə və nüvə obyektinin yerləşdiyi İsrailin Dimona şəhərinə zərbələr endirildiyi bildirilir.Bu barədə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) baş direktoru Tedros Adhanom Qebreyesus bəyan edib.O, agentliyin dünən İranın cənub-şərqində və İsrailin Dimona şəhərində baş verən hadisələri araşdırdığını bildirib."Obyektin xaricində hər hansı bir anormal və ya yüksək radiasiya səviyyəsi barədə məlumat verilməyib. Nüvə obyektlərinə edilən hücumlar ictimai səhiyyə və ətraf mühit təhlükəsizliyi üçün artan təhlükə yaradır".Qebreyesus bildirib ki, hərbi əməliyyatların başlamasından bəri ÜST nüvə hadisəsi baş verərsə, ictimai səhiyyə təhdidlərinə effektiv şəkildə cavab vermələri üçün 13 ölkədəki işçilərinə və BMT işçilərinə mühüm...
22 Mart 2026, 22:04
Zaqatalada 52 yaşlı kişinin meyiti tapılıb
Zaqatalada 52 yaşlı kişinin meyiti yaşadığı evdən tapılıb.Hadisə rayonun Muğanlı kəndində baş verib.Kənd sakini 52 yaşlı Rafiq Sevdi oğlu Babayevin meyiti ailə üzvləri tərəfindən yaşadığı evin həyətyanı sahəsindəki mal tövləsindən tapılıb.Meyit, şəxsin ölüm səbəbinin dəqiqləşdirilməsi üçün Məhkəmə Tibbi Ekspertiza və Patoloji Anatomiya Birliyinin Zaqatala rayon şöbəsinə təhvil verilib.Faktla bağlı Zaqatala rayon prokurorluğunda araşdırma aparılır.
22 Mart 2026, 21:20
