ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
8397
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İran ABŞ-a aid iki MQ-9 dronunu vurduğunu iddia edib
İran son iki saat ərzində İsfahan səması üzərində ABŞ ordusuna aid iki MQ-9 dronunu vurduğunu açıqlayıb.CityPost.az xəbər verir ki, bu barədə “Press TV“ telekanalı məlumat yayıb."İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) son iki saat ərzində İsfahan üzərində inkişaf etmiş hava hücumundan müdafiə sistemindən istifadə edərək ikinci MQ-9 dronunu vurduğunu iddia edib", - məlumatda deyilir.
31 Mart 2026, 08:56
İsrail ordusu “Hizbullah”la döyüşlərdə 4 hərbçisini itirib
Livanın cənubunda “Hizbullah”a qarşı döyüşlərdə İsrail ordusunun dörd hərbçisi həlak olub, 2-si isə yaralanıb.CityPost.az xəbər verir ki, bu barədə İsrail Müdafiə Qüvvələrinin mətbuat xidməti məlumat yayıb.Məlumata görə, dünən yerli vaxtla saat 18:30 radələrində Livanın cənubunda İsrail ordusunun hərbi birləşmələri ilə “Hizbullah” silahlılarından ibarət bir dəstə arasında silahlı qarşıdurma yaşanıb. Yaxın məsafədən gedən bu döyüşdə 4 hərbçi həlak olun, ikisi isə yaralanıb.“Hizbullah” silahlılarının da çoxlu itki verdiyi bildirilir....
31 Mart 2026, 08:52
Qazaxıstanda 300 kq marixuana müsadirə edildi
Qazaxıstanın Ulytau vilayətində ölkənin cənub regionlarından narkotik maddələrin iri təchizat kanalının qarşısı alınıb.Modern.az-ın Qazaxıstan mətbuatına istinadən verdiyi xəbərə görə, Jezkazgan - Karagandı avtomobil yolunda narkotiklərin daşınmasına cəlb edilən beş nəfər saxlanılıb. Onlar narkotiklərin daşınmasının müşayiətini və koordinasiya funksiyalarını həyata keçiriblər.Nəqliyyat vasitəsində axtarış zamanı ümumi çəkisi 300 kq-dan artıq olan 13 paket marixuana aşkar edilərək götürülüb. İlkin qiymətləndirməyə görə, müsadirə edilən həcm bir milyona qədər birdəfəlik dozaya bərabərdir, qara bazardakı dəyəri isə 3 milyon ABŞ dollarına çata bilər.Şübhəlilər müvəqqəti saxlama təcridxanasına yerləşdirilib....
30 Mart 2026, 11:00
Bələdiyyə sədrinin baş müşaviri saxlanılıb
Antalyada bələdiyyəni hədəf alan rüşvət və korrupsiya istintaqı çərçivəsində yeni saxlanılma həyata keçirilib.Citypost.az Türkiyə mətbuatına istinadən xəbər verir ki,hazırda həbsdə olan Antalya Böyükşəhər Bələdiyyə sədri Muhittin Böcekin baş müşaviri Cem Oğuz evində keçirilən əməliyyat zamanı saxlanılıb.İstanbul Baş Prokurorluğu tərəfindən İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinə (İBB) qarşı aparılan korrupsiya istintaqının əhatə dairəsinin genişləndirildiyi bildirilir. İstintaqın Antalya hissəsi üzrə də paralel əməliyyatların aparıldığı qeyd olunur.Məlumata görə, istintaq çərçivəsində daha əvvəl Muhittin Böcekin sürücüləri Aydın Günaydın və Özer Uygun, eləcə də onun yaxın çevrəsinə daxil olduğu iddia edilən Yasin Yellice də saxlanılıb.Turan...
30 Mart 2026, 10:19
Fransada "Paris Bank of America"ya qarşı hücumla bağlı daha iki şübhəli saxlanılıb
Fransada Bank of America ofislərinə hücum planı ilə bağlı iki nəfər həbs edilibCitypost.az "Reuters"ə istinadən verdiyi məlumata görə, Fransa hakimiyyəti Bank of America-nın Parisdəki ofislərinə qarşı planlaşdırıldığı iddia edilən hücumun qarşısının alınması ilə bağlı aparılan istintaq çərçivəsində daha iki şübhəlini həbs edib.Terrorizmə qarşı mübarizə prokurorluğunun məlumatına görə, “28 mart 2026-cı ildə Bank of America-ya qarşı törədilmiş cinayətlərlə bağlı başlanmış istintaq çərçivəsində dünən gecə daha iki nəfər polis nəzarətinə götürülüb”. Şənbə günü saxlanılan ilk şübhəlinin, yetkinlik yaşına çatmayan şəxsin isə həbs müddəti uzadılıb.Fransa qanunvericiliyinə əsasən, terrorla bağlı şübhəli şəxslər 96 saata qədər polis nəzarətində saxlanıla bilər və məhkəmə qərarı ilə bu...
30 Mart 2026, 10:15
İran və İsrail arasında qarşılıqlı raket hücumları davam edir
İran və İsrail arasında qarşılıqlı raket hücumları davam edirCitypost.az xəbər verir ki, İranın dövlət televiziyasının məlumatına görə, İran son bir neçə saat ərzində İsrail ərazisinə üçüncü raket zərbələrini endirib. Hadisə ilə bağlı əlavə detallar hələlik açıqlanmayıb.İsrail Müdafiə Qüvvələri (İMQ) isə Telegram hesabı vasitəsilə yaydığı açıqlamalarda İran tərəfindən həyata keçirilən raket hücumlarının qarşısının alınması üçün hava hücumundan müdafiə sistemlərinin aktiv işlədiyini bildirib.İMQ həmçinin Tehrandakı müxtəlif hərbi infrastruktur obyektlərinə zərbələr endirildiyini açıqlayıb.Məlumatlara görə, ABŞ və İsrail 28 fevralda İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlayıb. Tehran isə buna cavab olaraq İsrailə, regiondakı enerji obyektlərinə və ABŞ hərbi bazalarına hücumlar həyata keçirib. Hazırda münaqişənin dayandırılması...
30 Mart 2026, 10:01
