ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
5065
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İsrailə məxsus helikopter qəzaya düşdü
İsrail Hərbi Hava Qüvvələrinin (HHQ) helikopteri daşınma zamanı havada kanatın qırılması səbəbindən qəzaya düşüb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə İsrail Müdafiə Qüvvələrinin (SAXAL) Mətbuat xidməti məlumat yayıb.Bunun çoxməqsədli “Yanşuf” helikopteri (“UH-60 Black Hawk” helikopterlərinin İsrail modifikasiyası - red.) olduğu bildirilir.Qeyd olunub ki, helikopter yanvarın 13-ü hava şəraiti səbəbindən açıq əraziyə məcburi eniş edib. Sonradan HHQ nasaz uçuş aparatını təxliyə etməyə çalışıb. Onu başqa bir helikopterə bağlayıblar, lakin daşınma zamanı kanat qırılıb. Nəticədə “Yanşuf” helikopteri yerə düşərək qəzaya uğrayıb.Məlumata görə, qəza nəticəsində xəsarət alan olmayıb.Hadisəni araşdırmaq məqsədilə xüsusi komissiya yaradılıb....
16 Yanvar 2026, 16:26
Məhkəmə Köçəryanla bağlı prokurorluğun sorğusunu təsdiqləyib
Ermənistan məhkəməsi ölkənin sabiq prezidenti Robert Köçəryanın işi üzrə növbəti iclasını keçirməyi planlaşdırır.Citypost.az-ın məlumatına görə, bunu Ermənistan KİV-i bildirib.İclas 1 mart 2026-cı ilə planlaşdırılıb. Məlumata görə, məhkəmə prokurorluğun 1 mart 2008-ci il etirazları ilə bağlı iş çərçivəsində yeni ittihamla bağlı araşdırmanın davam etdirilməsi ilə əlaqədar müraciətini qəbul edib.Xatırladaq ki, R.Köçəryan 1998-ci ildən 2008-ci ilə qədər Ermənistanın Prezidenti olub. 2018-ci ilin iyulunda o, 2008-ci il martın 1-də keçirilən çoxminli etiraz aksiyasının dağıdılmasına görə konstitusiya quruluşunu devirməkdə ittiham edilərək saxlanılıb və həbs edilib. 13 avqust tarixində Ermənistanın Apellyasiya Məhkəməsi Köçəryanı keçmiş dövlət başçısı kimi toxunulmazlığa malik olduğu əsası ilə azadlığa buraxıb. (Report)...
16 Yanvar 2026, 16:20
Putin Netanyahudan sonra Peşekianla regionda gərginliyin azaldılmasını müzakirə edib
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin İran Prezidenti Məsud Pezeşkianla ilə telefonla danışıb.Bu barədə Kremlin mətbuat katibi Dmitri Peskov bildirib."İran Prezidenti Pezeşkianla telefon danışığımızın nəticələri barədə qısa müddətdə sizə məlumat verəcəyik. Regiondakı vəziyyət son dərəcə gərgindir. Prezident gərginliyin azaldılması üçün səylərini davam etdirir. Bu yardım təkcə İran üçün deyil, bütün region üçün, regional sabitlik və sülh üçündür. Rusiya, o cümlədən prezidentin səyləri ilə gərginliyin azaldılması üçün kömək göstərməyə davam edir", - Kremlin sözçüsü vurğulayıb.Qeyd edək ki, bu gün Rusiya Prezidenti Vladimir Putin İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə telefon danışığı aparıb....
16 Yanvar 2026, 14:10
Ukraynada FƏRARİ böhranı: 200 min hərbçi....
Ukraynada Rusiya ilə davam edən müharibənin uzanması fonunda orduda insan resursları ilə bağlı ciddi problemlər üzə çıxıb. Ukraynanın yeni müdafiə naziri Mixaylo Fedorov ölkədə təxminən 200 min hərbçinin xidmət yerini icazəsiz tərk etdiyini açıqlayıb.Citypost.az Ukrayna KİV-lərinə istinadən xəbər verir ki, Fedorov bu barədə Ukrayna parlamentində müdafiə naziri vəzifəsinə təsdiqlənməsi öncəsi çıxışı zamanı danışıb. Uzun müddətdir cəbhədə ruh düşkünlüyü və firar halları ilə bağlı iddiaların səsləndirildiyini xatırladan müşahidəçilər bu açıqlamanın Ukrayna rəsmisindən gələn ilk genişmiqyaslı rəsmi məlumat olduğunu bildirirlər.Nazirin sözlərinə görə, ölkədə hərbi xidmətdən yayınma da ciddi problemə çevrilib. Belə ki, təxminən 2 milyon Ukrayna vətəndaşı hərbi xidmətdən qaçdığı üçün “axtarışda...
16 Yanvar 2026, 11:44
KİV: İlk Tramp sinifli döyüş gəmisi ABŞ-a 22 milyard dollara başa gələ bilər
İlk Tramp sinifli döyüş gəmisinin tikintisi ABŞ-a 22 milyard dollara başa gələ bilər.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə “Bloomberg” agentliyi Konqresin Büdcə İdarəsinin ilkin hesablamalarına istinadla məlumat yayıb.Məlumata görə, Prezident Donald Tramp ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri üçün iki yeni döyüş gəmisinin inşası planını təsdiqləyib. Son xərclər gəminin ölçüləri, heyət üzvlərinin sayı və silah sistemləri ilə bağlı qəbul ediləcək bir sıra qərarlardan asılı olacaq. İlkin hesablamalara görə, minimum xərc 15,1 milyard dollar təşkil etsə də, ümumi məbləğin 22 milyard dollara çatması mümkündür.Agentliyin məlumatına görə, hazırda ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin ən bahalı gəmisi “Gerald R. Ford” təyyarədaşıyan gəmisidir. 2017-ci ildə istismara verilən...
16 Yanvar 2026, 10:28
HƏMAS idarəetməni təhvil verməyə HAZIRDIR
HƏMAS hərəkatı Qəzza zolağında idarəetməni yeni yaradılmış texnokratik administrasiyaya təhvil verməyə razılaşıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə “Əl-Ərəbiyyə” telekanalı Fələstin Milli Muxtariyyəti (FMM) rəhbərinin müşaviri Mahmud əl-Habaşa istinadla məlumat yayıb. Onun sözlərinə görə, 15 üzvdən ibarət administrasiya Qəzzanın idarə olunmasını üzərinə götürəcək və ABŞ Prezidenti Donald Trampın ötən il razılaşdırdığı plan çərçivəsində fəaliyyət göstərəcək. Administrasiya Fələstin Milli Hakimiyyəti ilə əlaqəli işləyəcək, lakin qərarlarında müstəqil olacaq. Bildirilib ki, administrasiyanın əsas vəzifəsi humanitar məsələlərin həlli, əhaliyə zəruri xidmətlərin göstərilməsi və Fələstin əhalisinin köçürülməsinin qarşısının alınmasıdır. Siyasi məsələlər administrasiyanın səlahiyyətlərinə daxil olmayacaq....
16 Yanvar 2026, 10:07
