ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
9420
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Orban rəqib “Tisa” partiyasını qələbə münasibətilə təbrik edib
Macarıstanın Baş naziri Viktor Orban rəqib “Tisa” partiyasını qələbə münasibətilə təbrik edib.Bu barədə "Reuters" məlumat yayıb.Məlumata görə, səslərin 60,24%-i sayıldıqdan sonra “Tisa” 136 mandat qazanaraq konstitusion çoxluq əldə edib.Hakim “Fides” koalisiyası 56, “Bizim Vətən” partiyası isə 7 yer qazanıb.“Tisa”nın lideri Peter Macar "X" sosial şəbəkəsində yazıb ki, Orban ona zəng edərək, təbrik edib.
13 Aprel 2026, 00:02
İran ABŞ-nin uranın zənginləşdirilməsindən imtina tələbini rədd edib
İran İslamabadda ABŞ ilə danışıqlar zamanı Vaşinqtonun uranın zənginləşdirilməsini dayandırmaq və müvafiq sənaye infrastrukturunu ləğv etmək tələbini rədd edib.Bu barədə "Reuters" agentliyi məlumat yayıb.Qeyd olunub ki, Tehran həmçinin Hörmüz boğazını gəmiçilik üçün tamamilə açmağa və HƏMAS, "Hizbullah" və Yəmənin "Ənsar Allah" (husilər) hərəkatına maliyyə dəstəyini dayandırmağa razılaşmayıb.Xatırladaq ki, aprelin 11-də İslamabadda İran və ABŞ nümayəndə heyətləri arasında bir neçə raund danışıqlar keçirilib. İran tərəfinə parlamentin spikeri Məhəmməd Baqir Qalibaf, Amerika tərəfinə isə vitse-prezident Cey Di Vens başçılıq edib.Görüşün yekunlarına görə tərəflər münaqişənin uzunmüddətli nizamlanması məsələsi üzrə razılıq əldə edə bilməyiblər....
12 Aprel 2026, 22:39
Tramp: Çinə 50% rüsum tətbiq edilə bilər
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Çinin İrana hərbi dəstək verəcəyi halda Pekinə qarşı 50% rüsum tətbiq edə biləcəklərini bildirib.Bu barədə o, "Fox News"a müsahibəsində deyib.Tramp qeyd edib ki, belə addım yalnız Çinlə məhdudlaşmaya bilər və digər ölkələrə də tətbiq oluna bilər.
12 Aprel 2026, 20:56
Tramp İrana qarşı dəniz blokadası barədə məqalə paylaşıb
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı dəniz blokadası tətbiq edilə biləcəyi barədə məqalə paylaşıb.CİTYpOST.AZ xəbər verir ki, İslamabadda ABŞ-İran danışıqları razılaşma olmadan başa çatdıqdan sonra Donald Tramp “Truth Social” platformasında İranın ABŞ tələblərini qəbul etməyəcəyi təqdirdə Vaşinqtonun dəniz blokadası tətbiq edilə biləcəyi barədə məqaləni paylaşıb.“Just the News” nəşrində dərc olunan “Əgər İran geri çəkilməzsə, prezidentin əlindəki Tramp kartı: dəniz blokadası” başlıqlı məqalədə qeyd olunur ki, belə bir addım bu ölkənin iqtisadiyyatını ciddi şəkildə təsir edər və İranın neft ixracından asılı olan Çin və Hindistan kimi ölkələrə də təzyiqi artırar.Məqalədə həmçinin bildirilir ki, Donald Trampın belə bir addımı onun əvvəlki “uğurlu...
12 Aprel 2026, 10:15
Pakistan XİN: ABŞ-İran danışıqlarında vasitəçiliyə davam edəcəyik
Pakistan Vaşinqton və Tehran arasındakı danışıqlar prosesi çərçivəsində vasitəçilik missiyasını bundan sonra da həyata keçirmək niyyətindədir.CİTYpOST.AZ xəbər verir ki, bu barədə Pakistan Xarici İşlər Nazirliyinin İslamabadda keçirilən ABŞ-İran danışıqlarının yekunlarına dair bəyanatında deyilir.Qeyd olunub ki, hər iki tərəfin atəşkəs rejimi ilə bağlı üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirəcəyinə ümid edilir."Ümid edirik ki, hər iki tərəf davamlı sülhə nail olmaq üçün müsbət məcrada fəaliyyət göstərməyə davam edəcək... Bütün tərəflərin atəşkəs üzrə öhdəliklərini yerinə yetirməsi son dərəcə vacibdir", - bəyanatda bildirilib.Bundan əlavə, Pakistan tərəfi "qarşıdan gələn günlərdə İran İslam Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları arasında dialoqa kömək göstərilməsində rol oynamağa davam etmək" istəyini...
12 Aprel 2026, 10:00
Vens: ABŞ və İran İslamabadda keçirilən danışıqlarda razılığa gələ bilməyib
Amerika tərəfi İslamabadda İran nümayəndə heyəti ilə görüşdə yekun razılığa gələ bilməyib.Bunu ABŞ-nin Vitse-prezidenti Cey Di Vens İslamabadda İran nümayəndə heyəti ilə danışıqların yekunlarına dair keçirilən mətbuat konfransında bildirib."İranlılarla bir sıra məzmunlu müzakirələr apardıq. Bu, yaxşı xəbərdir. Pis xəbər ondan ibarətdir ki, biz razılığa nail ola bilmədik... Bizə onların nüvə silahı yaratmağa çalışmayacaqlarına və onlara tez bir zamanda nüvə silahı yaratmağa imkan verəcək vasitələri əldə etmək cəhdlərindən çəkinəcəklərinə dair qəti zəmanət lazımdır. Sual ondan ibarətdir: biz onların təkcə indi və ya iki ildən sonra deyil, uzunmüddətli perspektivdə nüvə silahı hazırlamamağa hazır olduqlarını görürükmü? Biz bunu görmədik və hələ də görməyə...
12 Aprel 2026, 09:23
