ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
25201
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Erməni mediası arqumentlərdən niyə çəkinir?
Panorama.am saytına girişimin bloklanması düşündürücü suallar yaradır: Fərqli fikrə cavab vermək əvəzinə onun müəllifini susdurmaq daha asandırmı?Jurnalistikanın əsas prinsiplərindən biri həqiqəti axtarmaq, fərqli mövqeləri dinləmək, faktları üzə çıxarmaq və ictimai müzakirəyə şərait yaratmaqdır. Mətbuatın gücü onun yalnız özünə sərf edən fikirləri yaymasında deyil, ən sərt tənqidlərə belə dözümlü yanaşmasında, qarşı tərəfin arqumentlərini dinləməsində və onlara tutarlı cavab verməsindədir. Təəssüf ki, Ermənistan mediasının bəzi nümayəndələrinin bu prinsipə münasibəti ilə bağlı düşündürücü bir hadisə ilə qarşılaşmışam.Ermənistanın Panorama.am xəbər portalına daxil olmaq istədiyim zaman saytın təhlükəsizlik sistemi tərəfindən bloklandığımı gördüm. Ekranda ingilis dilində bir bildiriş vardı: “You are unable to access panorama.am”. Bildirişdə...
10 Noyabr 2026, 18:52
İraqda 61 məktəbli xəstəxanaya yerləşdirilib
İraqın Maysan əyalətində "Əl-Zəhraa" qızlar məktəbinin 61 şagirdi boğulma əlamətləri ilə xəstəxanaya yerləşdirilib."Report" xəbər verir ki, bu barədə İraqın INA agentliyi əyalətin Səhiyyə Departamentinə istinadən məlumat yayıb."Əl-Zəhraa" qızlar məktəbində şagirdlər arasında 61 boğulma halı qeydə alınıb. Hadisənin səbəbləri hələ müəyyən edilməyib", - məlumatda bildirilib.Qeyd olunub ki, bütün zərərçəkənlər tibbi yardım göstərilməsi üçün xəstəxanaya çatdırılıblar.Bir həftə əvvəl eyni məktəbdə oxşar hadisə qeydə alınmışdı. O zaman boğulma əlamətləri ilə 84 şagird tibbi yardım üçün müraciət etmişdi....
10 Noyabr 2026, 18:35
SEPAH-ın yeni raket şəhəri təqdim olunub
SEPAH-ın yeni raket şəhəri təqdim olunub.APA-nın Tehran bürosunun Tasnimə istinadən verdiyi məlumata görə, bu gün İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Aerokosmik Qüvvələrinin yeni raket şəhəri Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi general-mayor Əli Abdullahının və SEPAH Aerokosmik Qüvvələrinin komandanı Məcid Musəvinin iştirakı ilə təqdim olunub.Təqdimat zamanı müxtəlif növ ballistik və qanadlı raketlər, eləcə də onların buraxılış qurğuları nümayiş etdirilib.
10 Noyabr 2026, 18:30
Pezeşkian özünə yeni müşavir təyin edib
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian Hüseyn Füruzanı azad ticarət-sənaye və xüsusi iqtisadi zonalar üzrə müşaviri təyin edib.Citypsot.az IRNA agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Pezeşkian yeni müşavirə mövcud resurs və imkanlardan istifadə etməklə hökumətin iqtisadi inkişaf proqramının həyata keçirilməsinə töhfə verməyi tapşırıb.Füruzan bu istiqamətdə təklif və tövsiyələrin hazırlanmasına da dəstək göstərəcək. (Modern.az)
10 Noyabr 2026, 18:09
Varlanmaq üçün 3 gün tabutda qaldı - Saxlanıldı
Qanada 28 yaşlı kişi varlanmaq məqsədilə üç gün tabutun içində qalıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə "My Joy Online" nəşri məlumat yayıb.Hadisə yerli ovçunun qəbiristanlıqda gəzərkən tabut aşkar etməsi ilə üzə çıxıb. Ovçunun itləri tabuta yaxınlaşdıqdan sonra kişi onun içərisində kiminsə olduğundan şübhələnib.Ovçu tabuta yaxınlaşaraq atəş açacağı ilə hədələyib. Bu zaman tabutun içindən aptek köşkünün sahibi olan gənc çıxıb. Hadisə yerindən keçən və dərman bitkiləri topladığı bildirilən bir şəxs ovçuya kömək edərək gənci kəndə aparıb.Tabutdan çıxan kişinin kəndə gətirilməsi sakinlərin böyük marağına səbəb olub. Bəziləri hadisə ilə bağlı polisə müraciət etməyi təklif edib.İlkin məlumata görə, gənc qədim inanclara əsaslanan ayin...
10 Noyabr 2026, 17:52
Türkiyə Ermənistanla sərhədi açmağa hazırdır
Türkiyə Ermənistanla dəmir yolu sərhəd-keçid məntəqəsinin və Alican avtomobil sərhəd-keçid məntəqəsinin açılması üçün zəruri hazırlıqları tamamlayıb.Citypost.az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, bunu Türkiyənin nəqliyyat və infrastruktur naziri Abdulkadir Uraloğlu bildirib.Nazir məsələni ermənistanlı həmkarı ilə müzakirə etdiyini deyib. Onun sözlərinə görə, razılıq əldə olunacağı təqdirdə sərhəd-keçid məntəqələrinin açılması prosesi çox vaxt aparmayacaq.Uraloğlu bu zaman Azərbaycan üçün əhəmiyyətli məsələlərin nəzərə alınacağını vurğulayıb.Nazir sərhəd-keçid məntəqələrinin yaxın vaxtlarda açılacağına ümid etdiyini bildirib....
10 Noyabr 2026, 17:30
