ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
9142
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İranın Ali Rəhbəri: Hörmüz boğazına nəzarət yeni səviyyəyə qaldırılacaq
İran İslam Respublikası Hörmüz boğazının idarə olunmasını yeni səviyyəyə qaldırmaq niyyətindədir.AZƏRTAC İran dövlət televiziyasına istinadla xəbər verir ki, bu barədə İranın Ali Rəhbəri Müctəba Xameneinin bəyanatında bildirilib.Xameneinin sözlərinə görə, hücumlar və bombardmanlar nəticəsində yaranan dağıntılara baxmayaraq, İran Körfəz müharibəsində qalib gəlib.
10 Aprel 2026, 09:00
YouTuber-lər Amazon-u məhkəməyə verdi
ABŞ-də bir qrup "YouTube" kontent yaradıcısı "Amazon" şirkətinə qarşı kollektiv iddia qaldırıb.Modern.az TNW platformasına istinadən bildirir ki, şirkət onların videolarını "YouTube" platformasından icazəsiz şəkildə yükləyərək süni intellekt modeli olan Nova Reel-in öyrədilməsi üçün istifadə edib.Şikayətçilər arasında məşhur H3H3 Productions kanalının sahibi şirkət, həmçinin fərdi golf kontent yaradıcısı və bir golf media platforması yer alır. Onlar bildirirlər ki, Amazon YouTube-un texniki qoruma sistemlərini aşmaq üçün virtual maşınlardan və IP ünvanlarının dəyişdirilməsi üsullarından istifadə edib.İddia əsasən Digital Millennium Copyright Act (DMCA) qanununun “anti-circumvention” (texniki qorumanın aşılması) maddəsinə əsaslanır. Şikayətçilərin fikrincə, YouTube-un qoruma mexanizmlərini keçərək videoların yüklənməsi qanun pozuntusudur, hətta bu videolar açıq...
10 Aprel 2026, 08:53
Livana zərbələr nəticəsində ölənlərin sayı 300-ü keçdi
İsrailin Livana endirdiyi aviazərbələr nəticəsində ölənlərin sayı 303 nəfərə çatıb, 1150-dən çox insan yaralanıb.Modern.az "The Guardian" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, bu barədə ölkənin Səhiyyə Nazirliyi məlumat yayıb.Bildirilib ki, axtarış-xilasetmə işləri davam edir və ölənlərin sayının artacağı istisna olunmur.Məlumata görə, aprelin 8-də İsrail ordusu Livanda "Hizbullah" infrastrukturuna qarşı fevraldan bəri ən böyük hücumu həyata keçirib.
10 Aprel 2026, 08:43
İran televiziyası Xameneinin müşavirinin ölüm xəbərini yayıb
İranın Ali Rəhbəri Müctəba Xameneinin müşaviri və ölkənin Xarici Əlaqələr üzrə Strateji Şurasının rəhbəri Kamal Xarazi evinin bombalanması nəticəsində aldığı yaralardan vəfat edib.APA xəbər verir ki, bu barədə İran dövlət televiziyası məlumat yayıb.Xatırladaq ki, aprel ayının birində Xarazinin evinin bombalanması nəticəsində ağır yaralandığı haqqında xəbər yayılmışdır.
10 Aprel 2026, 08:37
Dağıstan və Çeçenistanda fövqəladə vəziyyət tətbiq edilib
Dağıstan və Çeçenistanda intensiv yağışların səbəb olduğu daşqınların ağır nəticələrinə görə fövqəladə hal rejimi regional səviyyədən federal səviyyəyə qaldırılıb.Modern.az Rusiya mediasına istinadən xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Fövqəladə Hallar Nazirliyinin (FHN) rəhbəri Aleksandr Kurenkov hökumət komissiyasının iclasında bildirib.O, təbii fəlakətin nəticələrinin aradan qaldırılmasını koordinasiya etmək üçün Dağıstana gəlib. Respublika rəhbəri Sergey Melikovun sözlərinə görə, Dağıstanda daşqından 6,2 mindən çox insan zərər çəkib.A.Kurenkov xatırladıb ki, Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin qərarına uyğun olaraq, hökumət tərəfindən onun rəhbərliyi altında daşqınların nəticələrinin aradan qaldırılması üzrə ayrıca hökumət komissiyası formalaşdırılıb. Onun tərkibinə federal icra hakimiyyəti orqanlarının rəhbərləri və zərər çəkmiş regionların başçıları daxildir."Fövqəladə halın...
10 Aprel 2026, 08:00
Kallas: ABŞ və İran arasında atəşkəs kövrəkdir, Hörmüzün açılması prioritetdir
Avropa diplomatiyasının rəhbəri Kaya Kallas Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin baş nazirinin müavini və xarici işlər naziri şeyx Abdulla bin Zayed Əl Nəhyanla Yaxın Şərqdəki gərginliyin artmasını və onun regional nəticələrini, o cümlədən Livan və İraq üçün nəticələrini müzakirə edib.Citypost.az xəbər verir ki, o bu barədə "X" sosial şəbəkəsində yazıb."ABŞ və İran arasında atəşkəs kövrək olaraq qalır, lakin alternativ tutqun görünür. Hörmüz boğazının tezliklə açılması prioritet olmalıdır", - o qeyd edib.Bundan əlavə, tərəflər ikitərəfli əməkdaşlığı, həmçinin Avropa İttifaqı ilə BƏƏ arasında tərəfdaşlığın gücləndirilməsi perspektivlərini, o cümlədən təhlükəsizlik və müdafiə sahəsində əməkdaşlığı müzakirə ediblər.Xatırladaq ki, fevralın 28-də ABŞ və İsrail İrana qarşı hərbi...
09 Aprel 2026, 17:43
