ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
7508
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Mustafa Çiftçi: İrandan qaçqın axını müşahidə olunmur
Türkiyənin daxili işlər naziri Mustafa Çiftçi İranla sərhəddə maksimum təhlükəsizlik tədbirlərinin görüldüyünü açıqlayıb.AZƏRTAC xəbər verir ki, türkiyəli nazir jurnalistlərə açıqlamasında İran ətrafında gərginliyin artmasından bəri Türkiyə sərhədlərinə qaçqın axınının olmadığını bildirib.“Əksinə, piyada sərhəd keçidlərinin dayandırılması fonunda sərhəd keçidlərinin sayı dörddəbir azalıb. Eyni zamanda, fevral ayının sonunda Türkiyədə olan İran vətəndaşları aktiv şəkildə vətənə qayıdırlar”, - deyə Çiftçi qeyd edib.Onun sözlərinə görə, son həftələrdə Türkiyəni tərk edən İran vətəndaşlarının sayı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə daha çoxdur....
16 Mart 2026, 14:55
İsrail Tehran, Şiraz və Təbrizə silsilə zərbələr endirib
İsrail Müdafiə Ordusunun Hərbi Hava Qüvvələri İranın Tehran, Şiraz və Təbriz şəhərlərinə silsilə avizərbələr endirib.Bu barədə ordunun mətbuat xidmətindən bildirilib.Hərbçilərin məlumatına görə, zərbələr müxtəlif infrastruktur obyektlərinə endirilir.
16 Mart 2026, 14:33
İsrailin Livandakı hücumları nəticəsində 3 nəfər həlak olub
İsrail hərbi təyyarələri Livanın cənubundakı Kfar Sir şəhərində bir evi hədəfə alıb, nəticədə bir nəfər ölüb. Təcili yardım maşını gəldikdən sonra hərbi təyyarələr evi yenidən bombalayıb, iki təcili yardım işçisi ölüb, daha bir nəfər yaralanıb. Citypost.az-ın məlumatına görə , bu barədə Livan Milli Xəbər Agentliyi (NNA) məlumat yayıb.Livan Hizbullahı Kfar Yuval yaşayış məntəqəsi yaxınlığındakı İsrail ordusu əsgərlərinin toplanma məntəqəsini raket atəşinə tutduğunu açıqladı.Əli...
16 Mart 2026, 12:47
İsrail Xameneini daşıyan təyyarəni vurduğunu bildirir
İsrail ordusu martın 16-da İranın öldürülmüş ruhani lideri Əli Xameneinin təyyarəsini vurduğunu açıqladı.Citypost.az "Al Jazeera"ya istinadən verdiyi məlumata görə, bu barədə İsrail ordusunun Telegram-dakı açıqlamasında bildirilir.Xüsusilə, "dəqiq zərbə" nəticəsində Xameneinin paytaxt Tehranın Mehrabad hava limanındakı təyyarəsinin məhv edildiyi qeyd olunur. İsrail tərəfinin məlumatına görə, təyyarədən həm Əli Xamenei, həm də digər yüksək vəzifəli şəxslər istifadə ediblər.Yeganə
16 Mart 2026, 12:42
İndoneziyada Marap dağı püskürüb
Sumatra adasında (Qərbi Sumatra əyaləti) Marap vulkanı püskürüb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki,püskürməsi vulkanın kraterindən 1600 metr (5200 fut) yuxarı və ya dəniz səviyyəsindən 4491 metr (14491 fut) yüksəkliyə qalxıb. O, cənub-qərbə doğru yayılıb. Bölgə sakinlərinə vulkanın yaxınlığında mümkün lava axınları və isti püskürmələr barədə xəbərdarlıq edilib.Marapi, respublikanın qərbində, Barisan dağ silsiləsinin şimal-qərb ucunda yerləşən, 2891 metr hündürlüyündə aktiv vulkandır. 2023-cü ilin dekabr ayında Marapi püskürməsi nəticəsində ən azı 22 nəfər həlak olub.Dünyanın ən böyük arxipelaqı olan 18.000 adadan ibarət İndoneziya arxipelaqı Sakit okeanın "Alov Halqası"nda yerləşir və bu da bölgəni güclü seysmik aktivliyə meylli edir. Ümumilikdə İndoneziyada 500-dən...
16 Mart 2026, 12:40
Çin şirkətləri qar avadanlığı bazarında Qərb brendlərinə rəqib olur
Çin şirkətləri qış idmanları üçün nəzərdə tutulan qar avadanlıqları bazarında Qərb şirkətlərinin üstünlüyünü zəiflətməyə çalışır.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki,Pekin yaxınlığındakı Lianhuashan xizək kurortunda bu mövsüm ilk dəfə yerli istehsal olan qar hazırlayan qurğudan istifadə edilib. Pekində yerləşən “Carving Ski” şirkətinin istehsal etdiyi bu qurğuların qiyməti İtaliyanın məşhur “TechnoAlpin” kimi Qərb brendləri ilə müqayisədə təxminən üç dəfə ucuzdur.Şirkət nümayəndələri bildirirlər ki, yerli istehsal sayəsində xaricdə istehsal və daşınma xərclərindən qaçmaq mümkün olur. Bununla belə, bazarda rəqabətin çox güclü olduğu qeyd edilir.Məlumata görə, dəyəri təxminən 84,6 milyard yuan (12,3 milyard dollar) olan qar avadanlığı bazarında Çin şirkətləri tədricən xarici brendlərin...
16 Mart 2026, 12:34
