ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
13983
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Həmçinin oxuyun
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Papa XIV Leo: Dünya dərin mənəvi və mədəni böhran yaşayır
Papa XIV Leo İspaniyaya səfəri zamanı bu ölkənin parlamentində çıxış edib.AZƏRTAC xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, Papa XIV Leo çıxışında bildirib: “Dünya dərin mənəvi və mədəni böhran yaşayır və bu, özünü müxtəlif zorakılıq, qütbləşmə, qarşılıqlı inamsızlıq formalarında göstərir. Bu kontekstdə sülh siyasi istək və daha da əhəmiyyətlisi, əsl mənəvi imperativ kimi ortaya çıxır”.O əlavə edib ki, beynəlxalq ictimaiyyət dialoq və hörməti yenidən kəşf etməlidir. Roma Papası silahlanma yarışının mövcud beynəlxalq mühitin kövrəkliyinə cavab olaraq təklif olunmasından narahatlığını ifadə edib.Papa XIV Leo sözünə davam edib: “Silahlar müvəqqəti sükut yarada bilər, lakin heç vaxt davamlı və möhkəm sülhü təmin edə bilməz....
08 İyun 2026, 16:04
Rumıniya XİN: Cənubi Qafqazın potensialını sülh və sabitlik şəraitində tam üzə çıxarmaq olar
Rumıniya regionun potensialını üzə çıxarmaq üçün Cənubi Qafqaz ölkələri ilə sıx əməkdaşlığı davam etdirmək niyyətindədir.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Rumıniya Xarici İşlər Nazirliyinin (XİN) Ermənistanda keçirilmiş parlament seçkilərinin yekunlarına dair bəyanatında bildirilib."Rumıniya bu regionun möhtəşəm potensialını tam şəkildə reallaşdıra bilmək üçün Cənubi Qafqazda sülh, təhlükəsizlik və sabitliyin olmasında dərindən maraqlıdır. Biz həm region dövlətləri ilə ikitərəfli münasibətlər çərçivəsində, həm də Avropa İttifaqına üzv dövlət kimi bu məqsədə çatmağa yönəlmiş bütün səyləri dəstəkləyirik", - XİN-in məlumatında qeyd olunub....
08 İyun 2026, 15:00
Moldova XİN ölkə ərazisinə dron düşməsi ilə bağlı bəyanat yayıb
Moldova Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi Lopatna kəndi yaxınlığında baş verən hadisəni pisləyib. Belə ki, naməlum pilotsuz uçuş aparatı bu ölkənin ərazisinə düşərək partlayıb.AZƏRTAC xəbər verir ki, nazirliyin bəyanatına görə, bu cür obyektlərin Moldova hava məkanında icazəsiz uçuşu və ya ölkə ərazisinə düşməsi “milli təhlükəsizliyə təhdid, dövlətin suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün pozulması” deməkdir.Nazirlik, həmçinin bildirib ki, bu insident Rusiya Federasiyasının Ukraynaya qarşı apardığı müharibənin yaratdığı riskləri, eləcə də onun regional təhlükəsizliyə və qonşu ölkələrə təsirini bir daha üzə çıxarır”.Moldova XİN qeyd edib: “Moldova Respublikası ölkənin və əhalisinin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün sülhə, təhlükəsizliyə və vətəndaşlarının müdafiəsinə sərmayə qoyaraq, müdafiə qabiliyyətini və...
08 İyun 2026, 13:00
Moldova ərazisində PUA qalıqları aşkar edilib
Moldova Milli Ordusunun müşahidə və transsərhəd əməkdaşlıq sistemləri Mixaylovka-Lopatna istiqamətindən pilotsuz uçuş aparatının (PUA) dövlət sərhədini keçdiyini qeydə alıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə Moldova Müdafiə Nazirliyinin məlumatında deyilir.Lopatna yaşayış məntəqəsi yaxınlığındakı kənd təsərrüfatı sahələrində PUA qalıqları aşkar edilib."Hadisə yerində aşkar edilmiş izlər daha əvvəl partlayışın baş verdiyini göstərir. Dronun mənşəyini və insidentin başvermə şəraitini müəyyən etmək üçün tapılmış fraqmentlər araşdırılır. Qeyd edək ki, bu gecə Rusiya dron və raketlərdən istifadə edərək Ukraynaya kütləvi hücum həyata keçirib", - məlumatda bildirilib....
08 İyun 2026, 11:27
Roma Papası İspaniya parlamentində çıxış edəcək və zorakılıq qurbanları ilə görüşəcək
Roma Papası XIV Leo İspaniyaya səfəri çərçivəsində bazar ertəsi günü İspaniya parlamentində çıxış edəcək və ruhanilər tərəfindən cinsi istismara məruz qalan qurbanlarla görüşəcək.Citypost.az FRANCE24.com-a istinadən xəbər verir ki, Madridə səfər edən Papa XIV Leo-nun parlamentdəki çıxışı onun İspaniyaya səfərinin əsas siyasi və ictimai gündəm hadisələrindən biri kimi qiymətləndirilir. Katolik Kilsəsinin rəhbərinin bu addımı nadir hallarda baş verən diplomatik praktikalar sırasında yer alır.İspaniya mediasının məlumatına görə, zorakılıq qurbanları ilə görüş qapalı formatda keçiriləcək. Lakin bəzi qurban birlikləri görüşə dəvət olunmadıqlarını bildirərək narazılıq ifadə ediblər.“İnfancia Robada” (Oğurlanmış Uşaqlıq) dərnəyinin sözçüsü Xuan Kuatrekasas bu qərarı tənqid edərək, Papanın yalnız müəyyən qruplarla görüşməsinin reallığın...
08 İyun 2026, 11:02
Husilər Təl-Əvivə hücum və Qırmızı dəniz qadağası elan etdi
Husilər Təl-Əviv ərazisinə raket zərbələri endirdiyini və İsrail gəmilərinin Qırmızı dənizdən keçməsinə qadağa qoyduqlarını elan etdilərCitypost.az xəbər verir ki, Yəmən Ənsar Allah hərəkatının nümayəndələri Təl-Əviv bölgəsindəki hədəflərə raket zərbəsi endirildiyini və İsrail gəmilərinin Qırmızı dənizdən keçməsinə tamamilə qadağa qoyulduğunu elan etdilər."Yəmən silahlı qüvvələri işğal olunmuş Yaffa (Tel-Əviv nəzərdə tutulur) ərazisində İsrail düşməninin mühüm hədəflərinə raket zərbələri endirib. Raketlər hədəfləri dəqiq vurub", - deyə açıqlamada bildirilir.Bundan əlavə, hərəkat nümayəndələri Qırmızı dənizdə İsrailin tam dəniz blokadasını elan etdilər. Onların sözlərinə görə, bundan sonra həmin su ərazisində İsraillə əlaqəli hər hansı bir hərəkat hərbi hədəf hesab ediləcək.Əli...
08 İyun 2026, 10:56
