ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
16395
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Polşada 10 mindən çox ABŞ əsgəri olacaq
Polşada ABŞ hərbçilərinin sayı qoşunların rotasiyası bərpa edildikdən sonra 10 mini ötəcək.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Polşanın Baş nazirinin müavini və müdafiə naziri Vladislav Kosinyak-Kamış jurnalistlərə açıqlamasında bildirib."Armenpress"in məlumatına görə, nazir yaxın həftələrdə ABŞ qoşunlarının Polşadakı rotasiyasının bərpa olunacağını və ölkədə yerləşdirilən Amerika hərbçilərinin sayının 10 mindən çox olacağını deyib.Vladislav Kosinyak-Kamış vurğulayıb ki, ABŞ qoşunlarının Polşada yerləşməsi xərc deyil, ölkənin təhlükəsizliyinə yönəlmiş investisiyadır."Bu gün biz hər bir Amerika əsgərinin Polşada qalması üçün ildə təxminən 15 min dollar xərcləyirik. Bu, Polşanın təhlükəsizliyinə edilən ən yaxşı sərmayədir", – deyə müdafiə naziri bildirib.Qeyd edək ki, may ayında ABŞ Müdafiə...
10 İyul 2026, 10:53
Moldovada baş nazirliyə namizədin adı həftənin sonuna qədər açıqlana bilər
Moldova Parlamentinin sədri İqor Qrossu ölkənin baş naziri vəzifəsinə namizədin adının bu həftənin sonuna qədər açıqlana biləcəyini bildirib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə "Moldpres" agentliyi məlumat yayıb."Armenpress"in xəbərinə görə, hakim "Fəaliyyət və Həmrəylik Partiyası"nın (PAS) lideri olan İqor Qrossu partiyanın hazırda bir neçə namizəd üzərində müzakirələr apardığını və yekun qərarın yaxın günlərdə veriləcəyini deyib.Onun sözlərinə görə, parlament fraksiyasının iclasında həm partiya daxilindən, həm də partiyadan kənar şəxslərin namizədliyi nəzərdən keçirilib, onların üstün və zəif tərəfləri müzakirə olunub.Qrossu bildirib ki, hökumətin qarşıya qoyduğu məqsədlərə cavab verən namizədin seçilməsi üçün qiymətləndirilən şəxslərin siyahısı kifayət qədər genişdir.Parlament sədri vurğulayıb ki, gələcək baş nazirin...
10 İyul 2026, 10:47
ABŞ-da "dəmir ağciyər"lə yaşayan son poliomielit xəstəsi vəfat edib
ABŞ-da poliomielit xəstəliyinə yoluxmuş son vətəndaşlardan biri olan Marta Ann Lillard 78 yaşında vəfat edib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, bu barədə "Fox59" telekanalı məlumat yayıb."Armenpress"in məlumatına görə, Marta Ann Lillard 1953-cü ildə, ABŞ-da poliomielitə qarşı peyvəndin geniş tətbiqindən iki il əvvəl virusa yoluxmuşdu. Xəstəlik nəticəsində sinir sistemi zədələnmiş, o, uzun illər "dəmir ağciyər" adlanan süni tənəffüs cihazının köməyi ilə yaşamaq məcburiyyətində qalmışdı.Bildirilir ki, Marta gündə 23 saata qədər bu cihazdan istifadə edib. Səhhətində müəyyən yaxşılaşmalar olsa da, ömrünün son illərində yenidən 70 ildən artıq müddətdə nəfəs almasına imkan verən həmin cihazdan istifadə etməyə məcbur qalıb.Məlumata görə, Marta Ann...
10 İyul 2026, 10:36
ABŞ və Müqəddəs Taxt-Tac Rusiya-Ukrayna müharibəsini müzakirə edib
ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio ilə Müqəddəs Taxt-Tacın Dövlət katibi Kardinal Pietro Parolin arasında telefon danışığı olub.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Dövlət Departamenti məlumat yayıb.Telefon danışığı zamanı tərəflər Rusiya-Ukrayna müharibəsinə danışıqlar yolu ilə son qoyulması istiqamətində aparılan səyləri müzakirə ediblər.Əli
10 İyul 2026, 10:34
Türkiyə XİN Avropa Parlamentində qəbul olunan qərarı qınayıb
Avropa Parlamentinin (AP) Türkiyəyə qarşı qərəzli iddialar və əsassız qiymətləndirmələr ehtiva edən qərar və hesabatları rəsmi Ankara tərəfindən birmənalı olaraq rədd edilir.Citypost.az Report-a istinadən xəbər verir Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyinə (XİN) istinadən xəbər verir ki, növbəti qərar hərbçilərə aid olub və Ankara tərəfindən yenə qınanıb."Avropa Parlamentində (AP) qəbul edilən, Türk Silahlı Qüvvələrinə qarşı əsassız və ağılasığmaz iddialar ehtiva edən qərar "yox hökmündə"dir. Qərar haqqında Şimali Kiprin XİN-i tərəfindən verilən açıqlamaya tam dəstək veririk", - bəyanatda bildirilib.Qeyd olunub ki, özündə böhtanlar ehtiva edən sözügedən qərar Avropa İttifaqının (Aİ) və xüsusən də AP-nin Kipr məsələsi ilə bağlı müəyyən dairələrin təsiri altında mənimsədiyi...
10 İyul 2026, 09:50
Bundestaq Ukraynaya "Taurus" və "Patriot" tədarükü təklifini rədd edib
Almaniya Bundestaqı "Yaşıllar" Partiyasının Ukraynaya hərbi və humanitar dəstəyin artırılması, o cümlədən "Taurus" raketləri və "Patriot" sistemlərinin tədarükü ilə bağlı təklifinin əleyhinə səs verib.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, Bundestaqın saytında dərc edilən məlumata görə, təşəbbüsü 79 deputat dəstəkləyib, 510 parlamentari isə təklifə qarşı çıxıb.Bir deputat bitərəf qalıb.
10 İyul 2026, 09:15
