ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
14460
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Həmçinin oxuyun
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Tula vilayətinə dron hücumu nəticəsində üç nəfər həlak olub
Rusiyanın Tula vilayətinə dron hücumu nəticəsində üç nəfər həlak olub, bir uşaq və iki böyük yaralanıb.APA xəbər verir ki, bu gecə Tulanın yaşayış məntəqələrinə dronlarla zərbə endirib.Yamnı, Maslovo, Mixalkovo və İnşinski kəndləri vurulub. Şəxsi evlərə və kommersiya obyektlərinə ziyan dəyib.Bir yaşlı uşaq da daxil olmaqla üç nəfər yaralanaraq xəstəxanaya yerləşdirilib.
15 İyun 2026, 11:22
İndoneziyada vulkan püskürərək dəniz səviyyəsindən 2,4 km yüksəkliyə kül püskürüb
İndoneziyanın Şimali Maluku əyalətində yerləşən Halmahera adasında Dukono vulkanının püskürməsi qeydə alınıb.Citypost.az TASS-a istinadən xəbər verir ki, vulkandan qalxan kül kraterdən təxminən 1,3 kilometr yüksəklikdə yayılaraq dəniz səviyyəsindən 2387 metr hündürlüyə çatıb. Ağ və boz rəngli kül buludlarının şimal-qərb istiqamətində yayıldığı bildirilib.Yerli hakimiyyət orqanları yaxın ərazilərdə yaşayan sakinlərə və turistlərə vulkan kraterindən 4 kilometr radiusda uzaq durmaq və külün təsirindən qorunmaq üçün maska taxmaq barədə xəbərdarlıq edib.Qeyd edilib ki, mayın 8-də Dukono vulkanının püskürməsi nəticəsində azı iki nəfər həyatını itirib, daha bir nəfər isə itkin düşüb.Dukono vulkanı Sakit okean və Avstraliya tektonik plitələrinin kəsişməsində yerləşir. İndoneziya 18 minə yaxın adadan...
15 İyun 2026, 10:46
Skoda necə Avropanın ikinci ən böyük avtomobil markası oldu
Skoda Auto Avropada satışlarında kəskin artım göstərərək 2026-cı ilin birinci rübündə 223,5 min avtomobilə çatıb.Citypost.az xəbər verir ki, Skoda Auto şirkətinin baş direktoru Klaus Zellmer bu nəticəni davamlı biznes modelinə, elektrikli nəqliyyat vasitələri istiqamətinin inkişafına və komanda işinə və işçi təşəbbüsünə əsaslanan korporativ mədəniyyətə aid etdi.Nəticələrə görə, şirkət Volkswagen-dən sonra Avropada ikinci ən böyük avtomobil istehsalçısı olub və regionda ən sürətlə böyüyən brendlər arasındadır.Zellmer qeyd edib ki, "Bazar artımımız 17 faizdir və artım öz-özünə baş vermir. Gəlir 9 faiz, mənfəət isə 21 faiz artıb".O, uğurun əsas amilinin sərt şaquli idarəetmə tərzi deyil, işçilərin sərbəst şəkildə ideyalar təklif edə və qərar...
15 İyun 2026, 10:29
İran və Oman Fars körfəzində gəmiçiliyi birgə tənzimləyəcək
Fars körfəzində gəmiçilik İran və Omanın iştirakı ilə tənzimlənəcək.Citypost.az Fars xəbər agentliyinə istinadən xəbər verirBəyanatda deyilir: "İran və Omanla əməkdaşlıq çərçivəsində Fars körfəzi sularında naviqasiyanın hüquqi sisteminin tənzimlənməsi barədə qərar qəbul edilib".Həmçinin bildirilir ki, İran və ABŞ arasında anlaşma memorandumunun mətni hazırda yekunlaşdırılır. Onun rəsmi imzalanması cümə günü İsveçrədə baş tutacaq.Yeganə
15 İyun 2026, 10:24
Sergey Lavrov Belarusa işgüzar səfərə gedəcək
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi məlumat yayıb ki, xarici işlər naziri Sergey Lavrov iyunun 14-15-də Belarusun paytaxtı Minskdə işgüzar səfərdə olacaq.Citypost.az Rusiya KİV-lərinə istinadən xəbər verir ki, səfər çərçivəsində Lavrovun Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenko və ölkənin xarici işlər naziri Maksim Rıjenkovla görüşləri nəzərdə tutulub.Görüşlərdə ikitərəfli münasibətlər və regional gündəmdə olan məsələlərin müzakirə ediləcəyi gözlənilir.Əli
15 İyun 2026, 10:17
Rusiya hücumundan sonra Kiyev-Peçoryan monastırında yanğın baş verib
15 iyun tarixində Rusiyanın Kiyevə endirdiyi hava hücumu nəticəsində Kiyev-Peçoryan Monastırının ərazisində ziyan qeydə alınıb.Citypost.az Ukrayna mediasınına istinadən xəbər verir ki, dronun düşməsi nəticəsində monastırın əsas kilsəsi olan Transfiqurasiya Katedralinin damında yanğın baş verib. Hadisə zamanı xəsarət alan və ya ölən olmayıb.Ukrayna Baş nazirinin müavini Tatyana Berezhnaya hadisəni şərh edərək bildirib ki, Kiyev-Peçoryan Monastırı UNESCO-nun Dünya İrsi Siyahısına daxil olan mühüm mədəni və mənəvi abidələrdən biridir və onun vurulması ciddi hadisə kimi qiymətləndirilir.Kiyev meri Vitali Kliçko isə hücum nəticəsində paytaxtın şimalında 140 min abonentin elektrik enerjisiz qaldığını açıqlayıb. Məlumata görə, Kiyevin bir neçə rayonu hücumdan zərər görüb.Rusiya Müdafiə Nazirliyi isə...
15 İyun 2026, 10:14
