ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
16144
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Kubanın 10 milyon sakini işıqsız qalıb
Kubanın milli elektrik şəbəkəsi bazar ertəsi günorta saatlarında çökərək təxminən 10 milyon sakini işıqsız qoyub."Report" "Reuters"ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə ölkənin elektrik şəbəkəsi operatoru olan UNE məlumat yayıb.Qeyd olunub ki, faktla bağlı araşdırma aparılır, hadisənin səbəbləri aydınlaşdırılır.Bildirilib ki, Kuba qismən köhnəlmiş infrastruktur və adaya yanacaq tədarükünün qarşısını alan ABŞ blokadası ilə əlaqədar olaraq bir neçə aydır ki, elektrik enerjisi kəsintiləri ilə üzləşir.Kuba uzun illər davam edən iqtisadi böhran zamanı elektrik enerjisi təchizatının təmin edilməsində dəfələrlə çətinliklər yaşayıb, lakin hazırda ABŞ rəhbərliyi tərəfindən artan təzyiq altında misli görünməmiş bir vəziyyətə düşüb....
06 İyul 2026, 23:05
Makron Dəməşqə ilk səfərini etdi
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron bu gün Suriyanın paytaxtı Dəməşqə səfər edib."Unikal" xəbər verir ki, iyulun 7-dək davam edəcək səfər çərçivəsində Emmanuel Makron suriyalı həmkarı Əhməd Əl Şaraa ilə görüşəcək. Görüşdə ikitərəfli münasibətlərin inkişafı, eləcə də qarşılıqlı maraq doğuran regional məsələlər müzakirə ediləcək.Fransa Prezidentini bu səfərində investorlardan ibarət nümayəndə heyəti müşayiət edir.Qeyd olunur ki, bu, son 17 ildə Fransa dövlət başçısının Suriyaya ilk rəsmi səfəridir....
06 İyul 2026, 22:48
Tramp Si Cinpinin sentyabrın sonunda ABŞ-a səfər edəcəyini deyib
Çin prezidenti Si Cinpinin Vaşinqtona səfəri ilkin olaraq 24 sentyabra planlaşdırılır.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə ABŞ prezidenti Donald Tramp məlumat verib."Məsələn, prezident Si sentyabrın sonuna qədər buraya gələcək. Yadımdadır ki, bu səfər 24-də baş tutacaq", - Tramp deyib.
06 İyul 2026, 22:28
Ərdoğan NATO-nun baş katibi Mark Rütte ilə görüşüb
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan NATO-nun Baş katibi Mark Rütte ilə görüşüb."Report" xəbər verir ki, bu barədə "Haber Global" məlumat yayıb.Məlumata görə, görüş Prezident İqamətgahında baş tutub. Görüşün mətbuata qapalı keçirildiyi bildirilib.
06 İyul 2026, 20:14
Rütte: Rusiya heç vaxt Ukraynaya qarşı müharibədə qalib gələ bilməyəcək
Rusiya mülki infrastruktura zərbələr endirməklə belə, heç vaxt Ukraynaya qarşı müharibədə qalib gələ bilməyəcək."Report" xəbər verir ki, bu barədə NATO-nun Baş katibi Mark Rütte alyansın Ankaradakı sammiti ərəfəsində keçirilən mətbuat konfransında bildirib."Ötən gecə Ukraynanın dinc sakinlərinə, infrastruktur obyektlərinə və şəhərlərinə qarşı hücum həyata keçirilib. İnsanlar həlak olub. Lakin Rusiya bu yolla heç vaxt bu müharibədə qalib gələ bilməyəcək", - Rütte deyib.NATO-nun Baş katibi vurğulayıb ki, Rusiya tərəfindən gələn təhlükə real olaraq qalır, Ukraynanın isə hava hücumundan müdafiəsi gücləndirilməlidir.Rüttenin sözlərinə görə, cəbhədəki əhəmiyyətli itkilərə baxmayaraq, Rusiya aqressiv fəaliyyətini davam etdirir. O qeyd edib ki, hərbi baxımdan Ukrayna Rusiya iqtisadiyyatına təzyiq göstərməklə...
06 İyul 2026, 19:50
Konqoda Eboladan ölənlərin sayı 500 nəfəri ötüb
Konqo Demokratik Respublikasında Ebola virusundan ölənlərin sayı 500-ü ötüb."Report" xəbər verir ki, bu barədə "ABC News" yerli hakimiyyət orqanlarına istinadən məlumat yayıb."Mayın 15-də xəstəliyin yayılması elan edildiyi vaxtdan bəri 1561 yoluxma, o cümlədən 506 ölüm halı qeydə alınıb", - məlumatda bildirilib.Bununla belə, agentlik qeyd edib ki, bu gün virusla mübarizənin ön cəbhəsində olan işçilər ödənilməyən müavinətlərə və pis əmək şəraitinə görə tətil etməklə hədələyiblər. "Associated Press" yazıb ki, xəstəxana və digər müəssisələrin işçiləri xəstəliyin yayıldığı vaxtdan bəri onlara müavinət ödənilmədiyini və işləmək üçün lazımi materialların olmadığını bildiriblər."Virusun yayılması cavab tədbirlərini qabaqlamağa davam edir", - Konqonun Səhiyyə Nazirliyi bazar günü axşam...
06 İyul 2026, 19:30
