ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
25310
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Nigeriyada malyariyaya qarşı peyvənd kampaniyası evlərdə də aparılır
Nigeriyada uşaqları malyariyadan qorumaq məqsədilə peyvənd proqramı genişləndirilir. Səhiyyə işçiləri ucqar kəndlərdə yaşayan ailələrə çatmaq üçün ev-ev gəzərək körpələri peyvənd edirlər.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, ölkədə malyariyaya qarşı peyvəndlərin tətbiqinə 2024-cü ilin sonlarında başlanılıb. Lakin iki il ərzində proqram 36 ştatdan yalnız dördünü əhatə edib.Afrikanın ən çox əhalisi olan Nigeriyada hər il təxminən 68,5 milyon malyariya yoluxması qeydə alınır. 2024-cü ildə xəstəlik ölkədə təxminən 200 min insanın ölümünə səbəb olub.Peyvənd proqramının tətbiq olunduğu Bayelsa ştatında artıq beş yaşadək uşaqlar arasında malyariyaya yoluxma hallarının 18 faiz azaldığı bildirilir. Yerli səhiyyə işçilərinin sözlərinə görə, peyvəndləmədən sonra bəzi ərazilərdə uşaqlar arasında...
12 Noyabr 2026, 10:52
ABŞ-da tarixi nəticə: Missisipi ilk qaradərili senatorunu seçdi
ABŞ-ın Missisipi ştatında Demokratlar Partiyasının namizədi Skott Kolom Respublikaçı senator Sindi Hayd-Smitə qalib gələrək ştat tarixində Vətəndaş Müharibəsindən sonrakı Yenidənqurma dövründən bəri ilk qaradərili senator olub.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, nəticə bir neçə gün davam edən səslərin hesablanmasından, o cümlədən poçt və müvəqqəti bülletenlərin yoxlanılmasından sonra Associated Press tərəfindən elan edilib.43 yaşlı keçmiş prokuror Skott Kolomun qələbəsi uzun illər Respublikaçıların üstünlük təşkil etdiyi Missisipidə mühüm siyasi dəyişiklik kimi qiymətləndirilir. O, seçki kampaniyasında ştatın müxtəlif bölgələrindən olan seçicilərin problemlərini dinləyəcəyini və onların maraqlarını Senatda müdafiə edəcəyini vəd edib.67 yaşlı Sindi Hayd-Smit məğlubiyyətini qəbul edərək seçicilərin qərarına hörmətlə yanaşdığını bildirib...
12 Noyabr 2026, 10:50
Sankt-Peterburqda avtomobil partladılıb, polkovnik ölüb
Sankt-Peterburqda baş verən partlayışda bir hərbçi ölüb.APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, partlayış Kolpinskoye şossesində, "Lenta" mağazasının yaxınlığında baş verib.
12 Noyabr 2026, 10:30
Yeni evlənmiş cütlüyün bayram sevinci faciə ilə bitdi – 3 NƏFƏR ÖLDÜ
Yeni Zelandiyanın Oklend şəhərində avtomobilin “BurgerFuel” restoranına çırpılması nəticəsində üç nəfər həyatını itirib. Həlak olanlar arasında Divali bayramını qeyd etdikdən sonra evə qayıdan yeni evlənmiş cütlük də olub.Citypost.az xəbər verir ki, faciəvi hadisə bazar günü saat 22:15 radələrində Takanini ərazisində, Böyük Cənubi Yolun dairəvi hərəkət hissəsində baş verib. Avtomobilin sürücüsü idarəetməni itirərək restorana çırpılıb.Mərkəzi Sikh Assosiasiyasının və Ali Sikh Cəmiyyətinin prezidenti Daljit Sinqin məlumatına görə, 29, 33 və 38 yaşlarında olan qurbanlar Hindistanın Pəncab bölgəsindən olan şəxslərdir. Onlar hadisədən bir qədər əvvəl Manureva ərazisindəki Sikh məbədində keçirilən Divali şənliyində iştirak ediblər.Məlumata görə, avtomobili idarə edən şəxs təxminən yeddi il idi...
12 Noyabr 2026, 04:25
Reqbi və futbol oyunlarının keçirildiyi stadion tarixə qovuşur – HİSSƏLƏRİ SATILIR
Yeni Zelandiyanın Kraystçörç şəhərində uzun illər fəaliyyət göstərmiş müvəqqəti stadion sökülür. Stadionun oturacaqları, tualet blokları, oyunçular üçün tunel və digər avadanlıqları satışa çıxarılıb.Citypost.az xəbər verir ki, şəhərin mərkəzində yeni “One New Zealand Stadium” stadionunun istifadəyə verilməsindən sonra Addinqton ərazisində yerləşən “Apollo Projects Stadium”un sökülməsinə başlanılıb.Kraystçörç Şəhər Şurası keçmiş stadionun ayrı-ayrı hissələrini almaq istəyən şəxslərdən və təşkilatlardan müraciətlər qəbul edir. Şuranın istirahət, idman və tədbirlər üzrə rəhbəri Naycel Koks bildirib ki, indiyədək xüsusilə tualet bloklarına, örtüklərə və tribunaların oturacaqlarına böyük maraq göstərilib.O, fərdi oturacaqları almaq istəyən azarkeşlərin hələlik gözləməli olacaqlarını qeyd edib. Bu məsələyə müraciətlərin qəbulu başa çatdıqdan sonra yenidən baxılacaq.Qeyd...
12 Noyabr 2026, 04:20
Nobel mükafatı laureatı: “Sərt güc Kolumbiyaya sülh gətirməyəcək”
Kolumbiyanın keçmiş prezidenti, Nobel Sülh Mükafatı laureatı Xuan Manuel Santos ölkədə təhlükəsizliyin yalnız hərbi güc və sərt tədbirlərlə təmin edilə bilməyəcəyini bildirib.Citypost.az france24.com-a istinadən xəbər verir ki, Santos bu barədə 2016-cı ildə FARC silahlı qruplaşması ilə imzalanmış sülh sazişinin 10-cu ildönümü ərəfəsində danışıb.O qeyd edib ki, təhlükəsizliyi bərpa etmək üçün ərazilərə nəzarəti təmin etmək lazımdır və buna yalnız bombardmanlarla nail olmaq mümkün deyil. Santos hazırkı prezident Abelardo de la Espriellanı tarixi sülh sazişinin şərtlərinə əməl etməyə çağırıb.Qeyd edək ki, 2016-cı il sazişi FARC-ın silahı yerə qoymasını təmin etsə də, ölkədə zorakılıq tam dayanmayıb. Ombudsmanın hesabatına görə, son 10 ildə sülh...
12 Noyabr 2026, 04:12
