ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
14567
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Həmçinin oxuyun
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Rubinyan müxalifətə çağırış etdi: Seçkilərin nəticələrini tanımırsınızsa, mandatı almayın
Ölkədə parlament seçkilərinin nəticələrini tanımayan müxalifət qüvvələri deputat mandatı almamalıdırlar."Report" "Novosti-Armeniya"ya istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan parlamentinin vitse-spikeri Ruben Rubinyan brifinqdə bildirib.Onun sözlərinə görə, müxalifət özünü buraxmalıdır: "Biz əvvəldən hesab edirdik ki, bu qüvvələrin qeydiyyatı ləğv edilməli idi, çünki onlar seçki rüşvəti paylamaqla məşğul idilər".R.Rubinyan qeyd edib ki, "Vətəndaş müqaviləsi" partiyası iyunun 7-də keçirilən parlament seçkilərinin nəticələrinin ləğvi ilə bağlı Konstitusiya Məhkəməsinə müraciət etməyi planlaşdırmır: "Seçkilərin nəticələrinə gəlincə, biz seçkilərin ləğv olunmasını istəmirik. Çünki parlament çoxluğu legitimdir, səslərimiz legitimdir və biz hökuməti formalaşdıracağıq"....
16 İyun 2026, 17:48
Argentina və Əlcəzair azarkeşləri arasında Nyu-Yorkda dava baş verib
Argentina və Əlcəzair milliləri arasında keçiriləcək futbol üzrə dünya çempionatının oyunundan əvvəl hər iki komandanın azarkeşləri arasında dava düşüb."Report" xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, hadisə Nyu-York şəhəridəki Tayms meydanında baş verib.Polis münaqişədə iştirak edən fanatları ayırmaq məcburiyyətində qalıb və onlardan bir neçəsi saxlanılıb.Xatırladaq ki, Argentina - Əlcəzair oyunu iyunun 17-də, Bakı vaxtı ilə saat 05:00-da start götürəcək. ABŞ, Kanada və Meksikada təşkil olunan DÇ-2026 iyulun 19-da başa çatacaq....
16 İyun 2026, 17:40
Gürcüstan Dəmir Yollarının keçmiş rəhbəri axtarışa verilib
Gürcüstan Dəmir Yollarının keçmiş rəhbərliyinin korrupsiya sxemi işi üzrə aparılmış əməliyyat-axtarış və istintaq tədbirləri nəticəsində 8 nəfər cinayət məsuliyyətinə cəlb olunub.APA-nın yerli bürosu xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətində keçirilmiş brifinqdə bildirilib.İş üzrə iki nəfərə qiyabi ittiham irəli sürülüb və barələrində axtarış elan edilib. Həmin şəxslərdən biri Gürcüstan Dəmir Yollarının sabiq baş direktoru Davit Peradzedir.İstintaqla müəyyən edilib ki, Davit Peradze 2019-cu ilin payızında şirkətin iri əmlaklarını saxtakarlıqla ələ keçirmək məqsədi ilə mütəşəkkil cinayətkar qrup yaradıb. Qrup əvvəlcədən planlaşdırılmış sxemə əsasən şirkətin dəmir metal qırıntılarını dəqiq orijinal həcmini müəyyən etmək mümkün olmayan şəkildə toplamalı, daşımalı, kəsməli və çeşidləməli...
16 İyun 2026, 17:05
Zelenski Putinlə Moskvada görüşməkdən imtina etdi
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə Moskvada görüşməkdən imtina edib.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə o, jurnalistlərə deyib.“Putinlə görüşmək üçün Moskvaya getməyəcəm. Türkiyədə, İsveçrədə və ya Yaxın Şərq ölkələrindən birində görüşə bilərik”, - Zelenski vurğulayıb.Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov bundan öncə bəyan etmişdi ki, Volodimir Zelenski istənilən vaxt Moskvaya gələ və Vladimir Putinlə görüşə bilər.
16 İyun 2026, 16:52
Tramp: Rusiya Ukrayna ilə saziş əldə etməlidir
ABŞ Prezidenti Donald Tramp hər iki tərəfin böyük itkilərini vurğulayaraq bildirib ki, Rusiya Ukrayna ilə münaqişənin nizamlanmasına dair saziş bağlamalıdır."Report" xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, bu barədə o Fransada G7 sammiti çərçivəsində Qətər əmiri Təmim bin Həməd Al Tani ilə görüşü zamanı bildirib.Tramp vurğulayıb ki, daha əvvəl Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ilə çox yaxşı görüş keçirib və gün ərzində onunla yenidən danışmağı planlaşdırır."Rusiya saziş bağlamalıdır. Onlar çoxlu sayda insan itirib, Ukrayna da həmçinin. Ötən ay onlar ümumilikdə 35 min əsgər itiriblər - bu, aylıq göstəricidir. Orta hesabla onlar təxminən 25 min insan itirirlər, əsasən də əsgərləri, gənc, gözəl insanları...
16 İyun 2026, 15:05
Moskvada Rusiya və Türkiyə XİN rəhbərləri arasında görüş başlayıb
Moskvada Rusiya və Türkiyə xarici işlər nazirləri arasında görüş başlayıb.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrovla onun türkiyəli həmkarı Hakan Fidan arasında danışıqlar Rusiya XİN-in Qəbullar Evində keçirilir.Nazirlər əvvəl təkbətək görüşüblər. Daha sonra görüş nümayəndə heyətlərinin iştirakı ilə davam edəcək.Lavrov və Fidanın danışıqların yekunu ilə bağlı birgə mətbuat konfransı keçirəcəyi planlaşdırılır.
16 İyun 2026, 13:35
