ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
11377
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İran BMT ölkələrinə Hörmüz boğazı ilə bağlı çağırış edib
İran bütün BMT üzv dövlətlərini ədalətli davranmağa və ABŞ-ın Hörmüz boğazında gəmiçiliklə bağlı qətnamə layihəsini dünya təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasında dəstəkləməməyə çağırır.CityPost/az xəbər verir ki, bu barədə İranın təşkilatdakı daimi nümayəndəliyinin yaydığı bəyanatda deyilir."Hörmüz boğazı üçün yeganə mümkün həll yolu göz qabağındadır: müharibəyə son qoymaq, dəniz blokadasını aradan qaldırmaq və (gəmilər üçün-Qeyd) normal keçidi bərpa etmək. ABŞ böhranı həll etmək əvəzinə, siyasi gündəliyini irəli sürmək və qanunsuz hərəkətləri qanuniləşdirmək üçün "gəmiçilik azadlığı" bəhanəsi ilə BMT Təhlükəsizlik Şurasında yeni qüsurlu və siyasi motivli qətnamə layihəsini irəli sürür. İran üzv dövlətlərini təzyiq əsasında deyil, məntiq, ədalət və prinsiplər əsasında hərəkət etməyə, qətnamə layihəsini...
06 May 2026, 22:34
Tramp: İran şərtləri qəbul etməzsə, bombardman gücləndiriləcək
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın əldə olunmuş razılaşmalara əməl edəcəyi təqdirdə gərginliyin yekunlaşacağını bildirib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Donald Tramp özünün sosial media hesabında paylaşım edib."İranın razılaşdırılmış şərtləri yerinə yetirəcəyini fərz etsək ki, bu, bəlkə də böyük bir ehtimaldır artıq əfsanəvi xarakter almış “Epic Fury” əməliyyatı başa çatacaq və tətbiq edilən yüksək effektivli blokada Hörmüz boğazının İran da daxil olmaqla hamı üçün açıq olmasına imkan verəcək.Əgər onlar razılaşmasalar, bombardmanlar başlayacaq və bu, təəssüf ki, əvvəlkindən daha yüksək səviyyədə və intensivlikdə olacaq. Bu məsələyə göstərdiyiniz diqqətə görə təşəkkür edirəm”,- o vurğulayıb. (Teleqraf)...
06 May 2026, 17:46
Gürcüstanın yeni katolikos-patriarxı gələn həftə seçiləcək
Gələn həftə Gürcü Pravoslav Kilsəsinin genişləndirilmiş şura iclası keçiriləcək.AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Patriarxal Taxt-Tacın hazırkı rəhbəri, Senaki və Çxorotsku Şio (Muciri) mitropoliti Kaşueti Kafedralında moizə oxuyarkən bildirib.Onun sözlərinə görə, gələn həftə yeni katolikos-patriarxın seçiləcəyi genişləndirilmiş kilsə şurası keçiriləcək.Şurada Gürcüstanın yeni katolikos-patriarxı seçiləcək.Qeyd edək ki, Sinodun aprelin 28-də keçirilən iclasında patriarxlığa üç namizəd müəyyən edilib.
06 May 2026, 17:14
Tramp: İranla üzbəüz sülh danışıqları üçün hələ tezdir
İranla üzbəüz sülh danışıqları üçün hələ tezdir.Bunu ABŞ Prezidenti Donald Tramp “New York Post”a deyib.Tramp İranla 67 gündür davam edən müharibəni başa çatdıracaq çərçivə sənədinə dair xəbərə baxmayaraq, üzbəüz sülh danışıqlarını müzakirə etməyin hələ ki tez olduğunu bildirib.O qeyd edib ki, danışıqlar üçün Pakistanın paytaxtı İslamabada nümayəndə heyəti göndərmək üçün çox tezdir.
06 May 2026, 16:52
Dəyəri 11 milyon dollardan çox olan narkotik maddə müsadirə edilib
Gürcüstanın Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) həyata keçirdiyi xüsusi əməliyyat nəticəsində 103 kiloqrama yaxın metamfetamin müsadirə olunub.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan DİN-i məlumat yayıb.Bildirilib ki, müsadirə olunan narkotikin qara bazarda qiyməti 30 milyon laridir (11 milyon ABŞ dollarından çox).Xüsusilə külli miqdarda narkotik maddənin qanunsuz alınması, saxlanması və Gürcüstana qanunsuz idxalına görə 1 nəfər saxlanılıb.Faktla bağlı araşdırma aparıllr. (AZƏRTAC)
06 May 2026, 16:43
SEPAH Hörmüz boğazından təhlükəsiz keçidin təmin olunacağını açıqlayıb
Hörmüz boğazı vasitəsilə sabit və təhlükəsiz gəmiçilik ABŞ təhdidlərinin zərərsizləşdirilməsindən sonra təmin ediləcək.APA xəbər verir ki, bu barədə SEPAH-ın Hərbi Dəniz Qüvvələri bəyanat yayıb.Bəyanatda Fars və Oman körfəzlərində üzən gəmilərin kapitanlarına və sahiblərinə yeni qaydalara əməl etdiklərinə görə təşəkkür edilib.“Təcavüzkarın təhdidləri zərərsizləşdirildikdən və yeni protokollar tətbiq edildikdən sonra Hörmüz boğazından təhlükəsiz və sabit keçid təmin olunacaq”, - bəyanatda deyilir.Qeyd olunub ki, SEPAH son vaxtlar boğazdan mülki gəmilərin təhlükəsiz keçidi üçün yeni qaydalar müəyyən edib.Eyni zamanda, SEPAH xəbərdarlıq edib ki, regionda ABŞ hərbi qüvvələri üçün silah və sursat daşıyan gəmilərin hərəkətinin qarşısı alınacaq....
06 May 2026, 15:35
