ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
8713
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Dağıstanda 30-dan çox şəxs içməli sudan zəhərlənib
Dağıstanın Kaspiysk şəhərində kütləvi zəhərlənmə halı qeydə alınıb.TASS xəbər verir ki, bu barədə Dağıstan üzrə Rusiya İstintaq Komitəsi məlumat yayıb.Məlumata görə, 30-dan çox şəxs zəhərlənmə əlamətləri ilə tibb müəssisələrinə müraciət edib.İlkin ehtimala əsasən, onların vəziyyətinin pisləşməsi içməli sudan istifadə ilə bağlıdır.Hazırda hadisənin bütün halları, eləcə də səbəbləri araşdırılır. Araşdırmanın nəticələrinə uyğun olaraq müvafiq qərar qəbul ediləcək.
04 Aprel 2026, 22:46
İsrail Livan və İranda 200-dən çox hədəfi vurduğunu açıqlayıb
İsrail Hərbi Hava Qüvvələri İran və Livanda genişmiqyaslı hava əməliyyatı həyata keçirib.Bu barədə İsrail ordusunun mətbuat xidməti məlumat yayıb.Məlumata görə, eyni vaxtda həyata keçirilən zərbələr zamanı hər iki ölkədə ümumilikdə 200-dən çox hədəf vurulub.İranda SEPAH-a məxsus hərbi obyektlər, silah anbarları, raket istehsalı müəssisələri və hava hücumundan müdafiə sistemləri hədəf alınıb.Livanda isə əsasən “Hizbullah”a aid obyektlər, o cümlədən raket buraxılış qurğuları, silah anbarları və “Raduan” xüsusi qüvvələrinin komanda mərkəzləri vurulub....
04 Aprel 2026, 22:29
Böyük Britaniyaya fırtına yaxınlaşır
Böyük Britaniyada Pasxa tətili ərəfəsində hava şəraitinin kəskin dəyişəcəyi gözlənilir.AZƏRTAC “The Independent”ə istinadla xəbər verir ki, “Dave” adlı güclü fırtınanın şənbə günü ölkəyə çatacağı, bir sıra bölgələrdə güclü külək və qarla müşayiət olunacağı bildirilir.Xəbərdarlıqlara əsasən, Şotlandiyada, Şimali İrlandiyada, eləcə də Uelsin və İngiltərənin şimal bölgələrində güclü külək əsəcək. Şotlandiyanın şimal bölgələrində güclü küləklə yanaşı, intensiv qarın da yağacağı proqnozlaşdırılır.
03 Aprel 2026, 17:25
Avropa Komissiyasının prezidenti Qrenlandiyaya səfərini təxirə saldı
Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Leyenin Qrenlandiyaya planlaşdırılan səfəri Danimarkada növbədənkənar parlament seçkilərindən sonra koalisiya hökumətinin yaradılması ilə bağlı müzakirələrin davam etməsi səbəbilə təxirə salınıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə “Euractiv” mənbələrə istinadla yazıb.Səfər ilkin olaraq mart ayına planlaşdırılsa da, Baş nazir Mette Frederiksenin həmin ayın 24-nə növbədənkənar seçkilər təyin etməsi planların dəyişdirilməsinə səbəb olub.Avropa Komissiyasının sözçüsü qrafikin yenidən nəzərdən keçirildiyini təsdiqləyərək bildirib ki, Arktika fon der Leyen üçün prioritet olaraq qalır.Hazırda Brüssel Kopenhagenlə koordinasiyalı şəkildə təxirə salınmış səfərin yeni tarixini mümkün qədər tez müəyyənləşdirməyə çalışır.Danimarka Baş naziri Administrasiyası və Qrenlandiya hökuməti məsələ ilə bağlı şərh verməkdən imtina edib....
03 Aprel 2026, 17:00
Əbu-Dabidə raket hücumu nəticəsində 12 nəfər yaralanıb
Əbu-Dabinin Əcban rayonunda raketlərin hava hücumundan müdafiə vasitələri tərəfindən vurulmasından sonra obyektdə meydana gələn dağıntılar nəticəsində azı 12 nəfər yaralanıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə Əbu-Dabi hökumətinin mətbuat xidmətinin məlumatında bildirilib.Qeyd olunub ki, yaralananların hamısı əcnəbilərdir: onlardan 7 nəfəri Nepal vətəndaşı, 5 nəfəri isə Hindistan vətəndaşıdır.
03 Aprel 2026, 16:28
Yaponiya tankeri Hörmüz boğazını keçib
Yaponiyaya məxsus tanker Hörmüz boğazını keçib.APA xəbər verir ki, bu barədə “Mitsui O.S.K. Lines” nəqliyyat şirkətindən bildirilib.Məlumata görə, Panama bayrağı altında üzən mayeləşdirilmiş təbii qaz daşıyan tanker təhlükəsiz şəkildə Hörmüz boğazını keçib.Şirkət boğazdan keçmək üçün İran tərəfi ilə hər hansı danışıqlar prosesinin aparılıb-aparılmamasına aydınlıq gətirməkdən imtina edib.Qeyd edək ki, bu, Yaxın Şərqdə müharibə başlayandan bəri Hörmüz boğazını keçən ilk Yaponiya gəmisidir....
03 Aprel 2026, 16:18
