ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
20745
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Türkiyə və Fransa XİN başçıları Hörmüz boğazı, Rusiya-Ukrayna müharibəsini müzakirə ediblər
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan fransalı həmkarı Jan-Noel Barro ilə telefon danışığı aparıb."Report" "TRT Haber"ə istinadən xəbər verir ki, Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyindəki (XİN) mənbələrdən alınan məlumata görə, danışıq zamanı Hörmüz boğazı və bölgədəki müharibə ilə bağlı davam edən danışıqlar müzakirə olunub.Bundan başqa, Rusiya və Ukrayna arasındakı müharibəyə həll yolu tapma səyləri, Fələstindəki vəziyyət və Suriyadakı hadisələr müzakirə edilib.
09 Sentyabr 2026, 21:57
Mehri meri rüşvət işi üzrə saxlanıldı
Ermənistanın Zəngəzur (Sünik) vilayətində hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən irimiqyaslı əməliyyat keçirilib.Ətraflı“Qafqazinfo” “1lurer.am” saytına istinadla xəbər verir ki, ölkənin Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Komitəsi icma rəhbəri də daxil olmaqla 8 nəfərin saxlanıldığını təsdiqləyib.“Rüşvətlə alma və rüşvət vermə faktları üzrə Ermənistan Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Komitəsində başlanan cinayət işi çərçivəsində 8 nəfər saxlanılıb. Onların arasında Mehri icmasının rəhbəri Xaçatur Andreasyan və Ətraf Mühitin Mühafizəsi – Eko-Patrul Xidmətinin Sünik vilayət bölməsinin rəisi də var. İstintaqın maraqları naminə hələlik digər təfərrüatları açıqlaya bilmirik”, – deyə komitədən verilən rəsmi açıqlamada qeyd olunub....
09 Sentyabr 2026, 20:54
Rusiya və Türkiyə "3+3" platforması ilə bağlı razılığa gəldilər
Rusiya və Türkiyə Cənubi Qafqazda və regionda sabitliyin və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi mexanizmi kimi “3+3” Regional Əməkdaşlıq Platformasının fəaliyyətinin davam etdirilməsində maraqlı olduqlarını bildiriblər.Citypost.az "Unikal"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin yaydığı bəyanatda qeyd olunub.Sentyabrın 8-9-da Moskvada Rusiya-Türkiyə xarici işlər nazirlikləri arasında növbəti məsləhətləşmələr keçirilib.Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyinin Şərqi Avropa və Zaqafqaziya Departamentinin direktoru Mehmet Samsar Rusiyanın xarici işlər nazirinin müavini Mixail Qaluzinlə görüşüb, həmçinin Rusiya XİN-in müvafiq departamentlərinin rəhbərləri ilə danışıqlar aparıb.Tərəflər Cənubi Qafqazdakı vəziyyəti, Mərkəzi Asiyada əməkdaşlığı və Ukrayna ətrafında vəziyyətin inkişafını müzakirə ediblər.Məsləhətləşmələr zamanı Rusiya və Türkiyə Mərkəzi Asiyada və Cənubi Qafqazda yeni parçalanma...
09 Sentyabr 2026, 19:20
Merts Trampla planlaşdırılmış telefon danışığını ləğv edib
Almaniya kansleri Fridrix Merts ABŞ Prezidenti Donald Trampla bu günə planlaşdırılmış telefon danışığını ləğv edib."Report"un "The Guardian"a istinadən verdiyi məlumata görə, qərar Trampın regional seçkilərdə ultra sağçı "Almaniya üçün Alternativ" (AfD) partiyasının uğurunu açıq şəkildə alqışlamasından bir neçə saat sonra qəbul edilib.Mertsin nümayəndəsi telefon danışığının ləğv səbəbini açıqlamaqdan imtina etsə də, bunun kanslerin iş qrafikindəki dəyişikliklərlə bağlı olmadığını vurğulayıb.AFP-nin məlumatına görə, Mertsin mətbuat katibi də Trampın bəyanatlarını birbaşa şərh etməyib və danışığın ləğvi ilə ABŞ Prezidentinin açıqlamaları arasında mümkün əlaqənin olub-olmaması barədə suala cavab verməkdən imtina edib....
09 Sentyabr 2026, 19:12
Almaniyanın müdafiə naziri: Müdafiə xərclərinin təxminən yarısı yeni texnologiyalara yönəldilib
Almaniyanın müdafiə naziri Boris Pistorius ölkəsinin müdafiə sahəsində xərclərinin təxminən yarısını yeni texnologiyalara yönəltdiyini bildirib.Citypost.az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, nazir ARD telekanalına açıqlamasında Almaniyanın son 30 ildə milli və alyans müdafiəsinə kifayət qədər investisiya qoymadığını və nəticədə böyük boşluqların yarandığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, hazırda həmin boşluqların qısa müddətdə aradan qaldırılması vacibdir. “Biz qısa müddətdə çoxlu sayda sifariş verməliyik, çünki son 30 ildə yaranmış nəhəng boşluqları aradan qaldırmalıyıq”, - deyə nazir vurğulayıb.B.Pistorius bildirib ki, mövcud təhlükə şəraitində Almaniya sürətli hərəkət etməli və düzgün sistemləri satın almalıdır. Onun sözlərinə görə, burada əsas məsələ ənənəvi sistemlərlə yeni texnologiyalar arasında düzgün nisbətin...
09 Sentyabr 2026, 17:52
İsveçrədə SES-də partlayış baş verib: xəsarət alanlar var
Bu gün səhər saatlarında İsveçrənin cənubundakı "Ritom" su elektrik stansiyasında (SES) baş vermiş partlayış nəticəsində iki nəfər ağır xəsarət alıb."Report" xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, hadisə yerli vaxtla saat 09:30-dan bir qədər sonra baş verib.Tiçino kantonu polisinin məlumatına görə, hadisə nəticəsində iki nəfər ağır yaralanıb.Hadisə yerinə polis, yanğınsöndürənlər, xilasedicilər və "Rega" şirkətinin helikopteri cəlb olunub."RescueMedia"nın məlumatına görə, partlayışdan sonra bina qismən çöküb.Hadisənin başvermə səbəbləri və şəraiti müəyyənləşdirilir....
09 Sentyabr 2026, 16:19
