ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
12440
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Papa X Leo süni intellekt komissiyası yaradır
Papa XIV Leo süni intellekt üzrə Katolik Kilsəsinin hərəkətlərini əlaqələndirmək məqsədi daşıyan yeni bir Vatikan orqanı olan süni intellekt üzrə komissiya yaradacaq.Citypost.az "Politico"a istinadən xəbər verir ki, bu addım, Papanın süni intellektə etik yanaşmanı prioritetləşdirəcəyi gözlənilən ilk ensiklik və ya pastoral məktubundan əvvəl atılıb.Vatikan şənbə günü elan etdi ki, papa süni intellektin artan istifadəsinə, "fərdlərə və bütün bəşəriyyətə potensial təsiri (və) kilsənin hər bir insanın ləyaqətinə qayğısına" görə komissiya yaratmaq qərarına gəlib.Bu elan Papa X Leo tərəfindən yazılmış və yepiskoplara ünvanlanmış, əxlaqi məsələlərlə bağlı təlimat və rəhbərlik ehtiva edən məktubu imzaladıqdan bir gün sonra verildi.Onun yaxın həftələrdə nəşr olunacaq yeni ensiklopediyasının...
18 May 2026, 11:02
Jurnalist Tramp və Netanyahunun İranla bağlı telefon danışığını işıqlandırıb
“Axios” qəzetinin jurnalisti Barak Ravid mayın 18-də adı çəkilməyən İsrail rəsmisinə istinadən bildirib ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp İsrailin Baş naziri Binyamin Netanyahu ilə telefon danışığı aparıb və siyasətçilər İran mövzusuna toxunublar.Citytpost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Ravid X sosial şəbəkəsində yazıb: "Tramp İsrailin Baş naziri Binyamin Netanyahu ilə telefonda danışıb və onunla İran məsələsini müzakirə edib".Jurnalistin həmsöhbəti söhbətin təfərrüatlarını dəqiqləşdirməyib....
18 May 2026, 11:01
Hindistan BƏƏ-nin nüvə stansiyasına hücumla bağlı narahatlığını bildirib
Hindistan Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində (BƏƏ) yerləşən Baraka atom elektrik stansiyasına edilən dron hücumu ilə bağlı narahatlığını ifadə edib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Hindistan Xarici İşlər Nazirliyi açıqlamasında bildirib ki, Baraka nüvə elektrik stansiyasına edilən hücum dərin narahatlıq doğurur və bu cür addımlar qəbuledilməzdir.Açıqlamada vurğulanıb ki, belə hücumlar ciddi təhlükəli eskalasiyaya səbəb olur və tərəflər təmkinli davranmalı, dialoq və diplomatiyaya qayıtmalıdır.BƏƏ tərəfi isə bildirib ki, dron Baraka AES-in daxili təhlükəsizlik zonasından kənarda yerləşən elektrik generatoruna düşüb və nəticədə yanğın baş verib.Əli...
18 May 2026, 10:57
İsrail hücumları nəticəsində Livanın cənubunda yeni itkilər qeydə alınıb
İsrail qüvvələrinin Livanın cənubundakı bir neçə yaşayış məntəqəsinə endirdiyi hava zərbələri nəticəsində azı 10 nəfər ölüb, 15-dən çox insan yaralanıb.Citypost.az Livan Milli Xəbər Agentliyinə istinadən xəbər verir ki, qurbanlar arasında uşaqlar da var.Məlumata görə, Hizbullah mayın 18-də Livanın Rəşəf kəndində İsrail əsgərlərinin toplandığı məntəqəni dörd dronla hədəf aldığını açıqlayıb.ABŞ prezidenti Donald Trump-ın 16 aprel gecə yarısı elan etdiyi atəşkəsə baxmayaraq, İsrail ilə Hizbullah arasında qarşıdurmaların davam etdiyi bildirilir.Livan Səhiyyə Nazirliyinin məlumatına əsasən, münaqişə dövründə İsrail əməliyyatları nəticəsində ölənlərin sayı 2988-ə, yaralananların sayı isə 9210-a çatıb.Yusif...
18 May 2026, 10:54
Çinin cənubunda zəlzələ baş verib, minlərlə insan təxliyə edilib
Çinin Quansi Çjuan Muxtar rayonunda baş verən 5,2 bal gücündə zəlzələdən sonra 7 mindən çox insan təxliyə edilib.AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə “Nanfang Ribao” qəzeti məlumat yayıb.Məlumata görə, üç nəfər hələ də itkin düşmüş hesab olunur.Zəlzələ nəticəsində azı 13 yaşayış binasına ciddi ziyan dəyib. Dörd nəfər xəstəxanaya yerləşdirilib. Xilasetmə xidmətləri axtarış-xilasetmə əməliyyatlarını davam etdirir.Çin Zəlzələ Administrasiyası zəlzələ ilə əlaqədar dördpilləli fövqəladə reaksiya sistemində üçüncü səviyyəli xəbərdarlıq rejimi elan edib. Bu sistemdə birinci səviyyə ən yüksək təhlükə dərəcəsi hesab olunur.Zəlzələ mayın 18-nə keçən gecə baş verib. Yeraltı təkanların episentri Liuzhou şəhərinin Liunan rayonunda yerləşib. Zəlzələ ocağı 8 kilometr dərinlikdə qeydə...
18 May 2026, 09:00
Kim Çen In Cənubi Koreya ilə sərhəddəki bölmələri gücləndirib
Şimali Koreya lideri Kim Çen In Cənubi Koreya ilə sərhəddə yerləşən ordunun ön birləşmələrinin, eləcə də digər əsas birləşmələrinin gücləndirilməsinin vacibliyini açıqlayıb.City post "Report"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Koreya Mərkəzi Xəbər Agentliyi (KCNA) məlumat yayıb.Kim Çen In bu açıqlamanı Koreya Xalq Ordusunun diviziya və briqada komandirləri ilə görüşdə verib. O, müharibənin qarşısının alınmasında ön cəbhə birləşmələrinin gücləndirilməsinin vacib amillərdən biri olmalı olduğunu vurğulayıb.Şimali Koreya lideri həmçinin müasir müharibənin təbiətindəki dəyişikliklər və ölkənin hərbi potensialının inkişafı nəzərə alınmaqla qoşunların təlim sistemində düzəlişlər edilməsini və praktiki təlimlərin genişləndirilməsini əmr edib.Kim Çen In qeyd edib ki, ordu bölmələri silah və hərbi...
18 May 2026, 08:47
