ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
9730
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İranda məktəblər distant təhsilə keçməyə hazırlaşır
Aprelin 21-dən İranda bütün məktəblər distant təhsilə keçir."Report" "Al-Jazeera"ya istinadən xəbər verir ki, bu barədə İran Təhsil Nazirliyi məlumat yayıb.
16 Aprel 2026, 09:37
İsrail və Livan liderləri bu gün danışıqlar aparacaq
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İsrail və Livan liderlərinin aprelin 16-da danışıqlar aparacağını bildirib."Report" xəbər verir ki, o, bu barədə "Truth Social"da yazıb."İki liderin sonuncu dəfə danışmasından xeyli vaxt keçib, daha dəqiq desək, 34 il keçib. Danışıqlar bu gün (16 aprel-Qeyd) baş verəcək. Əla", - deyə o yazıb.
16 Aprel 2026, 08:12
Livanda atəşkəs bu həftə qüvvəyə minə bilər
Livanda atəşkəs tezliklə elan edilə və bu həftənin əvvəlində qüvvəyə minə bilər.Bu barədə “Financial Times” (FT) qəzeti mənbələrə istinadən məlumat yayıb.Qəzetin iki mənbəyə istinadən məlumatına görə, bu, çox güman ki, İsrail qüvvələri Livanın cənubundakı sərhəd şəhəri olan Bint Jbeil üzərində nəzarəti ələ keçirdikdən sonra baş verəcək.Adı açıqlanmayan Livan rəsmisinin qəzetə açıqlamasına görə, atəşkəs İsrailin zərbələrinin dayandırılmasını, lakin qoşunlarının Livandan çıxarılmasını əhatə etməyəcək. (APA)...
16 Aprel 2026, 08:00
Yaponiya neft təchizatı üçün Cənub-Şərqi Asiyaya 10 milyard dollar ayıracaq
Yaponiya Yaxın Şərqdəki müharibənin səbəb olduğu neft qiymətlərinin kəskin artması ilə mübarizə aparmaq üçün Cənub-Şərqi Asiya ölkələrinə 10 milyard dollarlıq maliyyə yardımı göstərəcək.AZƏRTAC Yaponiya mediasına istinadən xəbər verir ki, Baş nazir Sanae Takaiçi regional liderlərlə virtual görüşdən sonra yardım barədə məlumat verib. O, mətbuat konfransında Yaponiyanın cərrahi əlcəklər kimi tibbi ləvazimatlar üçün Asiya ölkələrindən asılı olduğunu qeyd edib.“Yaponiya təchizat zəncirləri və digər kanallar vasitəsilə digər Asiya ölkələri ilə sıx bağlıdır. Asiyada yanacaq çatışmazlığı və təchizat zəncirindəki fasilələr bu tibbi ləvazimatların Asiyadan Yaponiyaya axınına mane olacaq ki, bu da Yaponiya iqtisadiyyatına və cəmiyyətinə əhəmiyyətli dərəcədə mənfi təsir göstərəcək”, - deyə Baş...
15 Aprel 2026, 17:54
Starmer Trampın İran müharibəsi ilə bağlı Britaniyaya təzyiqinə münasibət bildirib
Böyük Britaniyanın Baş naziri Kir Starmer ABŞ Prezidenti Donald Trampın İran müharibəsi ilə bağlı Londona təzyiqinə münasibət bildirib.AZƏRTAC xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, Baş nazir parlamentin iclasında deyib: “Bu, bizim müharibəmiz deyil və mənə fərqli bir yol tutmaq üçün çox təzyiq göstərilib, bu təzyiqə dünən gecə baş verənlər də daxildir. Fikrimi dəyişməyəcəyəm. Güzəştə getməyəcəyəm”.O, Liberal Demokratların lideri Ed Deyvinin Donald Trampın çərşənbə axşamı “Sky News”a verdiyi müsahibə ilə bağlı sualına cavabında bildirib ki, qarşı tərəf Britaniya ilə ticarət müqaviləsini pozmaqla hədələyib və bu, İrandakı mənasız müharibəyə qoşulmamağa görə cəzadır.Starmer təkrarlayıb ki, Böyük Britaniya bu müharibəyə cəlb olunmayacaq, çünki bu,...
15 Aprel 2026, 17:41
Moldovanın MDB-dən rəsmən çıxacağı tarix bəlli oldu
Moldova 2027-ci ilin aprelində rəsmən Müstəqil Dövlətlər Birliyindən (MDB) çıxacaq.Oxu.Az TASS-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə jurnalistlərə Moldovanın xarici işlər naziri Mixay Popşoi məlumat verib."Ölkə başçısı Maya Sandu tərəfindən Moldovanın MDB-də iştirakına dair sazişlərin denonsasiyası barədə parlamentin qərarları elan edildikdən sonra - aprelin 8-də Minskdəki katibliyə bildiriş göndərilib. Biz müvafiq sənədlərin alınması barədə təsdiq cavabı almışıq, 2027-ci ilin aprelində Moldova rəsmi şəkildə MDB-ni tərk etməlidir", - deyə nazir bildirib....
15 Aprel 2026, 17:32
