ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
24170
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Putinlə Mozambik prezidentinin fotosu gündəm oldu
Ötən gün Rusiyanın paytaxtı Moskvada Qaz İxrac Edən Ölkələr Forumunun 8-ci Liderlər Zirvə Görüşü keçirilib.Citypost.az xəbər verir ki, Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin qatıldığı sammitdə təbii qazın iqtisadi inkişafdakı rolu və qlobal enerji sektorunun üzləşdiyi çətinliklər müzakirə olunub.Görüşdə iştirak edənlər arasında Mozambik prezidenti Daniel Çapo da var idi. Sammitdən sonra Çapo Moskva səfərinin fotolarını sosial media hesabında paylaşıb. Zirvədə çəkilmiş fotoşəkillərdən biri Putinlə digər liderlər arasındakı boy fərqinə görə diqqət çəkib. Putinin boyu ilə bağlı müzakirələr yenidən gündəmə gəlsə də, fotonun xüsusi olaraq bu məqsədlə çəkildiyinə və ya paylaşıldığına dair təsdiqlənmiş məlumat yoxdur. (Unikal)...
28 Oktyabr 2026, 14:26
İrəvanda Sülh Şurasının Nizamnaməsi təsdiqləndi
Ermənistan parlamenti Sülh Şurasının Nizamnaməsini ratifikasiya edib.Citypost.az xəbər verir ki, oktyabrın 28-də Milli Assambleyanın iclasında müvafiq sənəd 90 deputatın lehinə səs verməsi ilə qəbul olunub. Səkkiz deputat isə bitərəf qalıb.Layihəni Ermənistanın xarici işlər və beynəlxalq ticarət naziri Ararat Mirzoyan təqdim edib.Qeyd edək ki, Ermənistan Sülh Şurasının Nizamnaməsini 2026-cı il yanvarın 22-də imzalayıb.Sülh Şurası ABŞ Prezidenti Donald Trampın təşəbbüsü ilə münaqişələrdən zərər çəkmiş və ya təhlükə altında olan bölgələrdə (xüsusilə Qəzza zolağında) sabitliyin bərpası, idarəetmə və beynəlxalq təhlükəsizliyin təmin edilməsi məqsədilə yaradılan beynəlxalq platformadır.Şura 15 yanvar 2026-cı il tarixində rəsmən təsis olunub.ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəfindən təxminən 60 ölkəyə bu şuraya...
28 Oktyabr 2026, 14:23
Madriddə etiraz aksiyası keçirilir
Madriddə etiraz aksiyası keçirən fermerlər hökumətdən qiymət artımı ilə əlaqədar təcili tədbirlərin görülməsini tələb edirlər."Report" xəbər verir ki, bu barədə İspaniya mediası məlumat yayıb.Aksiya iştirakçıları traktorlarla Madridə daxil olub və İspaniya paytaxtının mərkəzindəki Kolumb meydanına doğru hərəkət edirlər. Onlar oradan Kənd Təsərrüfatı, Balıqçılıq və Ərzaq Nazirliyinin binasına yollanacaqlar.Etirazçılar ilk növbədə, hökumətdən istehsal xərcləri və dizel yanacağı ilə bağlı təcili fəaliyyət planının qəbul edilməsini tələb edirlər....
28 Oktyabr 2026, 14:19
İranda Azərbaycan əsilli rejissor barəsində həbs qərarı çıxarıldı
Tehran inqilab məhkəməsi Azərbaycan əsilli tanınmış iranlı rejissor Cəfər Pənahi barəsində əmlakı müsadirə edilməklə 5 il 1 ay müddətinə qiyabi həbs qərarı çıxarıb. “Qafqazinfo” “Emtedad” agentliyinə istinadən xəbər verir ki, bu barədə məlumatı rejissorun vəkili Mustafa Neyli açıqlayıb.Onun sözlərinə görə, Pənahinin həmçinin 2 il müddətinə ölkədən çıxışına və sosial şəbəkələrdən istifadə etməsinə qadağa qoyulub. Bundan başqa, rejissorun bank hesabları dondurulub. Kinorejissora qarşı irəli sürülən ittihamların nədən ibarət olduğu isə açıqlanmayıb.Məhkəmə qərarında Pənahinin hazırda İranda yaşamadığı da qeyd olunub. Tehran məhkəməsi 2025-ci ilin dekabrında Cəfər Pənahi barəsində 1 il müddətinə qiyabi həbs qərarı çıxarmışdı. Xatırladaq ki, 2025-ci ildə C.Pənahinin “Sadə təsadüf” filmi “Kann” kinofestivalının baş...
28 Oktyabr 2026, 11:33
Tramp fransızları “inqilabların təşkili ustaları” adlandırıb
Fransada sosial-iqtisadi problemlər fonunda keçirilən etiraz aksiyaları beynəlxalq gündəmdə müzakirə olunmaqda davam edir. ABŞ Prezidenti Donald Tramp isə ölkədəki nümayişlərə istehzalı münasibət bildirərək fransızların inqilab təşkil etmək bacarığı ilə seçildiyini deyib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Tramp amerikalıların Fransaya səyahət etməməli olduğunu bildirib. O, zarafatla qeyd edib ki, inqilabları sevməyənlər bu ölkəyə getməməlidir.“İnqilabları sevmirsinizsə, Fransaya getməyin. Ümumiyyətlə, düşünürəm ki, fransızlar, düzünü desəm, inqilabları təşkil etməkdə böyük ustalardır”, – deyə ABŞ prezidenti vurğulayıb.Qeyd edək ki, oktyabrın 24-də Fransada keçirilən genişmiqyaslı etiraz aksiyalarında 400 mindən çox insanın iştirak etdiyi bildirilir. Nümayişlərə həmkarlar ittifaqlarının üzvləri, tələbələr və “sarı jiletlilər” hərəkatının fəalları qatılıblar....
28 Oktyabr 2026, 09:54
Xəbərdarlıqlara məhəl qoymayan fermer 97,5 min dollar cərimələnib
Kənd təsərrüfatında tullantıların düzgün idarə olunmaması ətraf mühitə ciddi zərər vura bilər. Yeni Zelandiyada fermerlərdən birinin südçülük təsərrüfatında çirkab suların qanunsuz axıdılması ilə bağlı məhkəmə qərarı bu sahədə ekoloji tələblərə əməl etməyin vacibliyini bir daha gündəmə gətirib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Yeni Zelandiyanın Waikato bölgəsində fermer Wayne Morris Clarke Hamilton yaxınlığındakı fermasında südçülük tullantılarını qanunsuz şəkildə ətraf mühitə axıtdığına görə 97 500 dollar cərimələnib. Huntli Rayon Məhkəməsi oktyabrın 15-də onu Resursların İdarə Edilməsi Qanununu pozmaqda təqsirli bilib.Waikato Regional Şurasının məlumatına görə, 2025-ci ilin sentyabrında fermada aparılan yoxlama zamanı torpağın artıq su ilə doymasına baxmayaraq, sahələrə südçülük tullantılarının axıdıldığı...
28 Oktyabr 2026, 09:50
