ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
17370
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
"Facebook" və "Instagram"da nasazlıq yarandı
"Meta" şirkətinə məxsus "Facebook" və "Instagram" sosial şəbəkələrinin işində Avropa və ABŞ-də genişmiqyaslı problemlər müşahidə olunur.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə internet xidmətlərində nasazlıqları izləyən "Downdetector" platformasının məlumatında bildirilib.Məlumata görə, problemlər Bakı vaxtı ilə təxminən saat 16:02-də başlayıb.Ən çox şikayət "Facebook" istifadəçilərindən daxil olub. Böyük Britaniyada 4 400-dən çox, İtaliyada 1 200-dən çox, Niderlandda isə 1 000-ə yaxın istifadəçi nasazlıq barədə məlumat verib. ABŞ, Fransa, Almaniya, Belçika, İspaniya və digər ölkələrdə də oxşar problemlər qeydə alınıb."Instagram" istifadəçiləri də Böyük Britaniya, İtaliya, Fransa, Niderland, Almaniya, ABŞ və digər ölkələrdə tətbiqin işində problemlərlə üzləşdiklərini bildiriblər."Downdetector"un məlumatına əsasən, istifadəçilərin əksəriyyəti mobil tətbiqin və...
22 İyul 2026, 21:20
HAMAS bütün fələstinli qruplaşmaları birləşməyə çağırıb
HAMAS-ın Siyasi Bürosunun yeni rəhbəri Xəlil əl-Həyyə bütün fələstinli qruplaşmaları birləşməyə və ümummilli dialoqa başlamağa çağırıb.APA xəbər verir ki, bu barədə əl-Həyyənin HAMAS-ın "Telegram" kanalında yayımlanan ilk çıxışında deyilir.əl-Həyyə bildirib ki, Fələstin xalqının birliyinin təmin olunması hərəkatın əsas prioritetlərindən biridir. O qeyd edib ki, bununla yanaşı, Qəzza zolağında qan tökülməsinin tam dayandırılması, normal həyatın bərpası və əhalinin məcburi köçünün qarşısının alınması da əsas məqsədlər sırasındadır.Əl-Həyyə bütün Fələstin qruplaşmalarını razılaşdırılmış milli proqram əsasında birləşməyə çağıraraq, hazırkı mərhələdə birtərəfli addımların yolverilməz olduğunu vurğulayıb.O, həmçinin Fələstin milli institutlarının, ilk növbədə isə Fələstin Azadlıq Təşkilatının demokratik əsaslarla və ümummilli konsensus çərçivəsində yenidən qurulması üçün...
22 İyul 2026, 21:06
Hindistanda tikilməkdə olan tuneldə partlayışda ölənlərin sayı 20-yə çatıb
Hindistanın şimal-şərqində tikilməkdə olan tuneldə metan sızması nəticəsində baş verən partlayışdan sonra ölənlərin sayı 20-yə çatıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə "Xinhua" agentliyi yerli polisə istinadən məlumat yayıb.Məlumata görə, 5 nəfər isə köməksiz vəziyyətdə qalıb."Tuneldə qapalı qalan 25 nəfərdən 20-nin öldüyü təsdiqlənib", - polis əməkdaşı bildirib.Hadisə ötən gün baş verib. Rəsmi məlumatlara görə, partlayış zamanı tuneldə 25 nəfər olub. Daha əvvəl 9 nəfərin öldüyü bildirilirdi....
22 İyul 2026, 16:48
Avstraliya Çinin raket sınağını "sabitliyi pozan addım" adlandırıb
Avstraliyanın xarici işlər naziri Penni Vonq Çinin Cənubi Sakit okeanda nüvə başlığı daşıya bilən ballistik raket sınağını tənqid edərək, bunu regional sabitliyi pozan addım kimi qiymətləndirib.Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, Penni Vonq Filippinin paytaxtı Manilada keçirilən Cənub-Şərqi Asiya ölkələrinin xarici işlər nazirlərinin toplantısı çərçivəsində çinli həmkarı Vanq Yi ilə görüşündə bu narahatlığı birbaşa onun diqqətinə çatdırdığını bildirib.Nazir vurğulayıb ki, Avstraliya regionda sülhün, sabitliyin və beynəlxalq hüquqa, xüsusilə də dəniz hüququna hörmətin qorunmasının tərəfdarıdır.Qeyd edək ki, Çin bu ayın əvvəlində Sakit okeana ballistik raket buraxıb. Avstraliya raket sınağı ilə bağlı əvvəlcədən kifayət qədər məlumatlandırılmadığını bildirib. Sakit okeandakı bir sıra ada...
22 İyul 2026, 11:44
Litva Qırmızı Ordu əsgərlərinin məzarlarını köçürür
Litva Sovet dövrünün izlərini aradan qaldırmaq məqsədilə İkinci Dünya müharibəsi zamanı həlak olmuş Qırmızı Ordu əsgərlərinin məzarlarının köçürülməsini davam etdirir.Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, paytaxt Vilnüs yaxınlığındakı Vievis şəhərində aparılan qazıntılar zamanı arxeoloqlar sovet əsgərlərinin qalıqlarını çıxararaq onların yaxınlıqdakı pravoslav qəbiristanlığında yenidən dəfn olunması üçün hazırlıq görürlər.Litva hökuməti bu addımı 2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya genişmiqyaslı müdaxiləsindən sonra qəbul edilən "de-sovetləşmə" siyasəti çərçivəsində atıb. Rəsmi Vilnüs sovet dövrünə aid memorialları keçmiş işğalın simvolu kimi qiymətləndirir.Moskva isə bu qərara sərt reaksiya verərək, Litvanı tarixi saxtalaşdırmaqda ittiham edib və məsələ ilə bağlı etirazını diplomatik kanallarla çatdırıb.Litva Xarici İşlər Nazirliyi bildirib ki, qalıqlar...
22 İyul 2026, 11:42
Yaponiyada ilk dəfə "dəhşətli isti gün" qeydə alınıb
Yaponiyada ilk dəfə olaraq temperaturun 40 dərəcəni keçdiyi günlər üçün tətbiq edilən yeni meteoroloji termin – "kokuşobi" ("dəhşətli isti gün") rəsmi şəkildə istifadə olunub.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Yaponiya Meteorologiya Agentliyinin məlumatına görə, ölkənin mərkəzində yerləşən üç şəhərdə temperatur 40 dərəcəni keçib. Daha sonra Naqoya və Tokio yaxınlığındakı bir sıra yaşayış məntəqələrində də oxşar göstəricilər qeydə alınıb.Həddindən artıq istilərlə əlaqədar ölkənin 47 prefekturasından 41-də istilik xəbərdarlığı elan edilib. Sakinlərə, xüsusilə yaşlı insanlara zəruri ehtiyat tədbirləri görmək və uzun müddət günəş altında qalmamaq tövsiyə olunub.Yerli KİV-in məlumatına görə, Toçiqi prefekturasında 85 yaşlı kişi təsərrüfatındakı istixanada huşsuz vəziyyətdə tapılıb və...
22 İyul 2026, 11:40
