ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
6977
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Fransa Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə daha altı “Rafale” qırıcısı göndərib
Fransa Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə əlavə olaraq altı “Rafale” qırıcı təyyarəsi göndərib.AZƏRTAC xəbər verir ki, “RTL” yayım şirkəti bu barədə Fransanın müdafiə naziri Katrin Votrenə istinadla məlumat yayıb. “Razılaşmanın bir hissəsi olaraq, artıq Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə “Rafale” təyyarəsi göndərmişdik, indi isə daha altı qırıcı göndərdik və onlar artıq təyinat nöqtəsinə çatıb”, - deyə nazir bildirib.Katrin Votren, həmçinin vurğulayıb ki, Fransanın son günlər yaranan vəziyyətlə bağlı regiona qoşun yerləşdirilməsi müzakirə mövzusu deyil və Parisin Yaxın Şərq münaqişəsindəki mövqeyi “ciddi müdafiə xarakteri daşıyır”. ...
05 Mart 2026, 17:50
Rəsmi Moskva:İran Rusiyadan kömək istəməyib
Moskva İrandan lazımi yardım üçün heç bir sorğu alınmayıb.Modern.az xəbər verir ki, bunu Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov RİA Novosti-yə bildirib.Peskov Rusiyanın İrana silah yardımı göstərib-göstərmədiyi sualına cavab olaraq bildirib: "İranda heç bir sorğu daxil olmayıb".Fevralın 28-dən ABŞ və İsrail Tehran da daxil olmaqla İrandakı hədəflərə zərbələr endirməyə bşlayıbr. Bu hücumlarda və mülki şəxslərin itkisi haqqında məlumatlar yayılıb. İran İsrail ərazisinə, həm də Yaxın Şərqdəki ABŞ hərbi hədəflərə zərbələr endirməklə cavab verir....
05 Mart 2026, 17:15
Rusiya Ukrayna ilə 200 əsiri dəyişdi
Rusiya və Ukrayna hərbi əsir mübadiləsi aparıblar. Modern.az xəbər verir ki, mübadilə "200-ə 200" düsturu ilə həyata keçirilib.Rusiya Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, 200 rus hərbçisi geri qaytarılıb və 200 ukraynalı hərbi əsir təhvil verilib. Nazirlik bildirib ki, mübadiləyə BƏƏ və ABŞ kömək edib.Rusiya hərbçiləri hazırda Belarusdadır və tibbi və psixoloji yardım alırlar. Daha sonra onlar müalicə və reabilitasiya üçün Rusiyaya qaytarılacaqlar.26 fevralda İstanbul razılaşmalarının bir hissəsi olaraq iki tərəf həlak olan hərbçilərin cəsədlərini mübadilə edib: Rusiya 1000, Ukrayna isə 35 cəsədi təhvil verib.Ətraflı...
05 Mart 2026, 17:10
İranından Naxçıvanla bağlı ŞOK AÇIQLAMA
İran xarici işlər nazirinin müavini Qəribabadi Tehranın Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanı yaxınlığındakı dron hadisəsində iştirakını təkzib edib.Modern.az xəbər verir ki, diplomat "AnewZ" televiziya kanalına verdiyi müsahibədə bildirib ki, İran qonşu ölkələrə zərbə endirmir. Bu hadisə hərtərəfli araşdırma tələb edir.O, İslam Respublikasının müdafiə strategiyasının seçici olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, yalnız İranın düşmənlərinə hərbi bazaların yerləşdirilməsi üçün öz ərazilərini təmin edən ölkələr zərbələrə məruz qala bilərlər..Qeyd edək ki, İran PUA-larının Naxçıvan aeroportuna hücumunu əks etdirən görüntülər var və Azərbaycan buna kəskin etirazını bildirib. ...
05 Mart 2026, 15:10
Rusiya Rumıniya vətəndaşını 15 il həbs etdi
Rusiya Rumıniya vətəndaşını Ukraynaya casusluqda 15 il həbs etdiCitypost.az "Reuters" agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Rusiya məhkəməsi Rumıniya vətəndaşını Ukraynaya casusluq etməkdə təqsirli bilinərək 15 il müddətinə azadlıqdan məhrum edib. Krasnodarın cənub bölgəsi məhkəməsinin verdiyi məlumata görə, hökm cümə axşamı elan olunub.Əli
05 Mart 2026, 14:49
Berlində Holokost abidəsində bıçaqlama: Suriyalı 13 il həbs olundu
Berlin məhkəməsi Holokost abidəsində ispan turistə bıçaqla hücum edən suriyalı 20 yaşlı Vassim Əl M.-ni 13 il müddətinə azadlıqdan məhrum edib. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, hadisə 21 fevral 2025-ci ildə Avropanın Qətlə Yetirilmiş Yəhudiləri Memorialının yaxınlığında baş verib.Məhkəməyə görə, Əl M. hücumu İŞİD ideologiyasına uyğun olaraq törədib və terror təşkilatına üzv olmağa cəhd edib. Hücum zamanı zərərçəkmiş ağır yaralansa da sağ qalıb.Almaniya prokurorları bildirib ki, Əl M. radikallaşmış və “liberal cəmiyyətə və yəhudilərə qarşı dini missiyası olduğuna” inanıb. Hücum Almaniyada keçirilən ümumi seçkilərdən iki gün əvvəl baş verib və ölkədə miqrasiya və təhlükəsizlik müzakirələrini qızışdırıb.Əli...
05 Mart 2026, 14:42
