ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
9663
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Yaponiya neft təchizatı üçün Cənub-Şərqi Asiyaya 10 milyard dollar ayıracaq
Yaponiya Yaxın Şərqdəki müharibənin səbəb olduğu neft qiymətlərinin kəskin artması ilə mübarizə aparmaq üçün Cənub-Şərqi Asiya ölkələrinə 10 milyard dollarlıq maliyyə yardımı göstərəcək.AZƏRTAC Yaponiya mediasına istinadən xəbər verir ki, Baş nazir Sanae Takaiçi regional liderlərlə virtual görüşdən sonra yardım barədə məlumat verib. O, mətbuat konfransında Yaponiyanın cərrahi əlcəklər kimi tibbi ləvazimatlar üçün Asiya ölkələrindən asılı olduğunu qeyd edib.“Yaponiya təchizat zəncirləri və digər kanallar vasitəsilə digər Asiya ölkələri ilə sıx bağlıdır. Asiyada yanacaq çatışmazlığı və təchizat zəncirindəki fasilələr bu tibbi ləvazimatların Asiyadan Yaponiyaya axınına mane olacaq ki, bu da Yaponiya iqtisadiyyatına və cəmiyyətinə əhəmiyyətli dərəcədə mənfi təsir göstərəcək”, - deyə Baş...
15 Aprel 2026, 17:54
Starmer Trampın İran müharibəsi ilə bağlı Britaniyaya təzyiqinə münasibət bildirib
Böyük Britaniyanın Baş naziri Kir Starmer ABŞ Prezidenti Donald Trampın İran müharibəsi ilə bağlı Londona təzyiqinə münasibət bildirib.AZƏRTAC xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, Baş nazir parlamentin iclasında deyib: “Bu, bizim müharibəmiz deyil və mənə fərqli bir yol tutmaq üçün çox təzyiq göstərilib, bu təzyiqə dünən gecə baş verənlər də daxildir. Fikrimi dəyişməyəcəyəm. Güzəştə getməyəcəyəm”.O, Liberal Demokratların lideri Ed Deyvinin Donald Trampın çərşənbə axşamı “Sky News”a verdiyi müsahibə ilə bağlı sualına cavabında bildirib ki, qarşı tərəf Britaniya ilə ticarət müqaviləsini pozmaqla hədələyib və bu, İrandakı mənasız müharibəyə qoşulmamağa görə cəzadır.Starmer təkrarlayıb ki, Böyük Britaniya bu müharibəyə cəlb olunmayacaq, çünki bu,...
15 Aprel 2026, 17:41
Moldovanın MDB-dən rəsmən çıxacağı tarix bəlli oldu
Moldova 2027-ci ilin aprelində rəsmən Müstəqil Dövlətlər Birliyindən (MDB) çıxacaq.Oxu.Az TASS-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə jurnalistlərə Moldovanın xarici işlər naziri Mixay Popşoi məlumat verib."Ölkə başçısı Maya Sandu tərəfindən Moldovanın MDB-də iştirakına dair sazişlərin denonsasiyası barədə parlamentin qərarları elan edildikdən sonra - aprelin 8-də Minskdəki katibliyə bildiriş göndərilib. Biz müvafiq sənədlərin alınması barədə təsdiq cavabı almışıq, 2027-ci ilin aprelində Moldova rəsmi şəkildə MDB-ni tərk etməlidir", - deyə nazir bildirib....
15 Aprel 2026, 17:32
Paşinyan müxalifəti Ermənistanı müharibəyə sövq etməkdə günahlandırıb
“Üçbaşlı müharibə partiyası”nın (Koçaryan–Karapetyan–Sarukyan — red.) nümayəndələri bir-biri ilə yarışaraq sülh şərtlərinə yenidən baxılmasından danışırlar və guya onu daha yaxşı etmək istədiklərini bildirirlər.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan parlamentdə çıxışı zamanı deyib.Ermənistan lideri şərtlərin yenilənməsinin heç də onun daha yaxşı olacağına dəlalət etmədiyini bildirib.“Bu gün şərtlərin yenidən baxılmasını tələb edən qüvvələr Qarabağ və ətraf rayonları əhatə edən xəritələr və onu simvolizə edən bayraqlarla çıxış edirlər. Bu məntiqin inkişafı qaçılmaz müharibə deməkdir”, - o qeyd edib.Paşinyan Ermənistanın hazırkı ərazisi ilə məhdudlaşmamasını tələb edənlərin də ölkəni müharibəyə sürüklədiyini vurğulayıb: “Digər qüvvələr də eyni simvollar və şüarlar altında çıxış...
15 Aprel 2026, 17:28
ABŞ İranla atəşkəsin uzadılmasına razılıq verməyib
ABŞ İranla atəşkəsin uzadılmasına rəsmi şəkildə razılıq verməyib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə “Reuters” agentliyinə ABŞ rəsmisi bildirib.Mənbə həmçinin qeyd edib ki, İranla razılaşmaya nail olmaq üçün danışıqlar davam edir.İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmail Bəqayi də atəşkəsin uzadılması barədə razılaşmanın əldə edilməsi ilə bağlı mediada yayılan məlumatları təsdiqləməyib.“Atəşkəsin uzadılması ilə bağlı fərziyyələrə gəlincə, bu təsdiqlənməyib. Pakistan vasitəçiliyi ilə danışıqlar davam edir”.Xatırladaq ki, ABŞ Prezidenti Donald Trampın aprelin 7-də elan etdiyi atəşkəsin müddəti ayın 21-dəkdir. (Teleqraf)...
15 Aprel 2026, 17:07
İrandan yeni hədə səsləndi
İran regionda dəniz ticarətini dayandırmaqla hədələdi.Citypost.az xəbər verir ki, İran rəsmiləri regionda dəniz ticarətinin məhdudlaşdırıla biləcəyi ilə bağlı xəbərdarlıq edib.İran Silahlı Qüvvələrinin “Xatəm əl-Ənbiya” mərkəzi qərargahının komandanı Ali Abdollahi bildirib ki, Hörmüz boğazına tətbiq olunan blokada davam edərsə, İran Fars körfəzi, Oman körfəzi və Qırmızı dənizdə digər ölkələrin ticarət fəaliyyətinə imkan verməyəcək.Onun sözlərinə görə, ABŞ-ın addımları bölgədə əldə olunmuş atəşkəs rejimini də təhlükə altına qoyur....
15 Aprel 2026, 16:18
