ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
12642
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Tramp 2032-ci ilə qədər prezident qalmaq istəyir
Vaşinqtonun administrasiya rəhbəri Donald Tramp 2032-ci ilə qədər ABŞ prezidenti olaraq qalacağını ümid edir.CityPost.az xəbər verir ki, bu barədə Tramp Konnektikut ştatının Qroton şəhərində yerləşən Sahil Mühafizəsi Akademiyasının məzunları qarşısında çıxışı zamanı deyib."Mən burada 28-ci ildə (2028 - Qeyd) olacağam və bəlkə də 32-ci ildə (2032-Qeyd) burada olacağam. Bilmirəm. Bəlkə də olacağam", - deyə Amerika lideri bildirib.O, ABŞ hökumətinin ən yüksək vəzifəsini 2032-ci ilə qədər saxlaya biləcəyi ehtimalına istinad edib. Qanuna görə, Trampın prezident kimi ikinci müddətinin 2029-cu ilin yanvarında başa çatması planlaşdırılır.1951-ci ildə qəbul edilmiş ABŞ Konstitusiyasına 22-ci düzəliş prezidentin iki müddətlə vəzifədə qalmasını məhdudlaşdırır. Buna baxmayaraq, hazırkı Amerika...
20 May 2026, 21:48
SEPAH son sutkada 26 gəminin Hörmüz boğazından keçdiyini bildirib
Son 24 saat ərzində 26 gəmi Hörmüz boğazından SEPAH Dəniz Qüvvələrinin icazəsi ilə keçib.APA-nın Tehran bürosunun məlumatına görə, bu barədə İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Dəniz Qüvvələri bəyanat yayıb.Bildirilib ki, 26 gəminin SEPAH Hərbi Dəniz Qüvvələrinin koordinasiyası və təhlükəsizlik təminatı ilə Hörmüz boğazından keçdiyi bildirilib.Məlumatda qeyd olunub ki, Hörmüz boğazından keçid SEPAH Hərbi Dəniz Qüvvələri ilə koordinasiya və icazə əsasında davam edir....
20 May 2026, 18:00
Si Cinpin: Dünya “cəngəllik qanunları”na qayıdış təhlükəsi ilə üz-üzədir
Dünyada sabitlik pozulub və “cəngəllik qanunları”na qayıdış təhlükəsi yaranıb. Rusiya və Çin hegemonluq təzahürlərinə və tarixi geri çevirmək cəhdlərinə qarşı çıxmalıdır.AZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikirləri Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpin Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə Rusiya–Çin danışıqlarının yekunlarına dair açıqlamasında səsləndirib.“Reuters” agentliyi onun mərasim zamanı çıxışından digər mühüm məqamları da təqdim edib: Çin-Rusiya münasibətləri yeni səviyyəyə yüksəlib; hər iki ölkə bütün səviyyələrdə sıx strateji əlaqələri və mübadilələri davam etdirəcək; Çin və Rusiya süni intellekt və texnoloji innovasiyalar sahəsində əməkdaşlığı sürətləndirəcək. ...
20 May 2026, 17:36
Meloni İsraildən üzr tələb etdi
İtaliya Baş naziri Corciya Meloni Aralıq dənizində Qəzza zolağına doğru üzən mülki “Sumud” donanmasından İsraildə saxlanılanlara qarşı rəftarı “qəbuledilməz” adlandırıb.Citypost.az xəbər verir ki, İsrail səfiri hadisə və İsrailin milli təhlükəsizlik naziri İtamar Ben-Qvirin açıqlaması ilə əlaqədar İtaliya Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb.Corciya Meloni və xarici işlər naziri Antonio Tacani birgə bəyanatlarında bildiriblər ki, Ben-Qvirin sosial mediada paylaşdığı fotoşəkillər qəbuledilməzdir: “Bir çox İtaliya vətəndaşı da daxil olmaqla, bu fəalların insan ləyaqətini alçaldan rəftara məruz qalması qəbuledilməzdir. İtaliya fəallara qarşı rəftara və İtaliya hökumətinin tələblərinə tamamilə məhəl qoyulmadığına görə üzr tələb edir”.Mətndə həmçinin bildirilir ki, Roma İtaliya vətəndaşlarının dərhal azad edilməsini təmin etmək...
20 May 2026, 17:30
Moskvada 129 illik temperatur rekordu qırılıb
Moskvada isti hava dalğası 129 illik rekordu qırıb.APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, bu barədə Hidrometeorologiya Mərkəzi məlumat yayıb.Bildirilib ki, Moskvada havanın temperaturu müsbət 30 dərəcəyə çatıb.Sinoptiklər həftə sonu havanın temperaturunun 5-6 dərəcə aşağı enəcəyini, güclü yağış və dolu düşəcəyini proqnozlaşdırır.
20 May 2026, 17:26
Rusiya MN: Ukraynanın son sutkada 780 PUA-sı vurulub
Rusiya Hava Hücumundan Müdafiə Sistemləri son 24 saat ərzində Ukraynanın 780 pilotsuz uçuş aparatını və dörd idarə olunan aviasiya bombasını vurub.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb.Bildirilib ki, Rusiya qüvvələri Ukraynanın yanacaq və enerji infrastrukturu obyektlərinə, sursat anbarlarına, PUA yığımı zavodlarına və uzaqmənzilli dronların saxlanma yerlərinə zərbələr endirib.Rusiya MN Ukrayna ordusunun son 24 saat ərzində itkilərinin təxminən 990 nəfər təşkil etdiyini iddia edib.Bundan əlavə bildirilib ki, Ukrayna Silahlı Qüvvələri həmçinin bir “Leopard” tankını, bir “Gepard” özüyeriyən zenit qurğusunu və iki Amerika istehsalı olan “Paladin” özüyeriyən artilleriya qurğusunu itirib....
20 May 2026, 15:45
