ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
8611
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Əbu-Dabidə raket hücumu nəticəsində 12 nəfər yaralanıb
Əbu-Dabinin Əcban rayonunda raketlərin hava hücumundan müdafiə vasitələri tərəfindən vurulmasından sonra obyektdə meydana gələn dağıntılar nəticəsində azı 12 nəfər yaralanıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə Əbu-Dabi hökumətinin mətbuat xidmətinin məlumatında bildirilib.Qeyd olunub ki, yaralananların hamısı əcnəbilərdir: onlardan 7 nəfəri Nepal vətəndaşı, 5 nəfəri isə Hindistan vətəndaşıdır.
03 Aprel 2026, 16:28
Yaponiya tankeri Hörmüz boğazını keçib
Yaponiyaya məxsus tanker Hörmüz boğazını keçib.APA xəbər verir ki, bu barədə “Mitsui O.S.K. Lines” nəqliyyat şirkətindən bildirilib.Məlumata görə, Panama bayrağı altında üzən mayeləşdirilmiş təbii qaz daşıyan tanker təhlükəsiz şəkildə Hörmüz boğazını keçib.Şirkət boğazdan keçmək üçün İran tərəfi ilə hər hansı danışıqlar prosesinin aparılıb-aparılmamasına aydınlıq gətirməkdən imtina edib.Qeyd edək ki, bu, Yaxın Şərqdə müharibə başlayandan bəri Hörmüz boğazını keçən ilk Yaponiya gəmisidir....
03 Aprel 2026, 16:18
Britaniya Küveytə hava hücumundan müdafiə sistemi göndərəcək
Böyük Britaniya öz hava hücumundan müdafiə (HHM) sistemi "Rapid Sentry"ni Küveytə göndərəcək.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə "The Times of Israel" qəzeti ölkənin Baş naziri Kir Starmerin ofisinə istinadən bildirib.Vurğulanıb ki, sistemin yerləşdirilməsinin detallarını Starmer bu gün səhər Küveytin vəliəhd şahzadəsi Sabah əl-Xalid əs-Sabah ilə telefon danışığı zamanı müzakirə edib.Qeyd olunub ki, HHM-nin göndərilməsi barədə qərar İran pilotsuz uçuş aparatının gecə saatlarında Küveytdəki neft obyektinə hücumundan sonra qəbul edilib."Baş nazir Küveytin neft emalı zavoduna gecə saatlarında edilən hücumu pisləyib. O təsdiqləyib ki, Britaniya Küveyti və Fars körfəzindəki bütün müttəfiqləri dəstəkləyir", - məlumatda bildirilib....
03 Aprel 2026, 14:49
SEPAH ABŞ-ın daha bir F-35 qırıcısını vurduğunu iddia edir
İran səmasında ABŞ-a məxsus daha bir F-35 qırıcısı vurulub.“Tasnim”in xəbərinə görə, bu barədə SEPAH-ın İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsi bəyanat yayıb.Məlumatda bildirilib ki, bu, İran səmasında son 12 saatda SEPAH-ın Hava Hücumundan Müdafiə Qüvvələrinin məhv etdiyi ikinci qırıcıdır.Bəyanatda ABŞ-ın regiondakı hərbi təchizatlarının və İsraildə hərbi hədəflərin vurulduğu da qeyd olunub.
03 Aprel 2026, 14:33
Zelenski: Rusiya "Pasxa atəşkəsi"nə hazır deyil
Ukrayna Moskvanın qeyri-müəyyən cavabına baxmayaraq, “Pasxa atəşkəsi” təklifini geri götürmür.“RBK-Ukrayna” xəbər verir ki, bu barədə Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski jurnalistlərə bildirib.“Pasxa ilə bağlı atəşkəs təklifimiz qüvvədə qalır”, – Ukrayna lideri vurğulayıb.O qeyd edib ki, Moskvanın Pasxa münasibətilə atəşkəs təklifinə reaksiyası qeyri-müəyyən olaraq qalır: “Biz hamımız onların mediada verdiyi cavabı gördük: sanki buna hazır deyillər. Bunun nə dərəcədə ciddi cavab olduğunu bilmirəm”.Ukrayna lideri əlavə edib ki, Kiyev artıq öz mövqeyini Amerika tərəfinə çatdırıb....
03 Aprel 2026, 14:18
İranda humanitar yardımla dolu konteynerlər vuruldu
İranın cənubundakı Buşehr əyalətində Qızıl Aypara Cəmiyyətinin şöbəsinə hava hücumu olunub.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə İran mətbuatı yazıb. Zərbələr nəticəsində humanitar yardımla dolu iki konteyner məhv edilib ."Hücum 3 aprel tarixində Buşehr bölgəsinin Çoqadak yaşayış məntəqəsində baş verib. Zərbə nəticəsində humanitar yardım daşımaq üçün istifadə edilən iki təkərli konteyner, eləcə də bir avtobus və bir xilasetmə maşını məhv edilib", - deyə açıqlamada bildirilir. (Modern.az)...
03 Aprel 2026, 13:08
