ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
8940
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Baş nazir iş otağını göstərdi
İspaniya Baş naziri Pedro Sançes ofisindən üç vacib şəxsi əşyasını ictimaiyyətlə bölüşüb. "Unikal" xəbər verir ki, o, ən mənalı əşyanın Qəzzadan olan bir uşağın ona verdiyi şüşədəki şəkil olduğunu bildirib. Sançes, həmçinin buxur və Don Kixot heykəlciyindən də bəhs edib. Onun sözlərinə görə, ofisə gələndə ilk növbədə buxur yandırır. İspaniya Baş naziri bildirib ki, bu vərdiş onun üçün bir növ zehni hazırlıq və diqqət cəmləmə ritualıdır və günün gərgin tempinə hazırlaşmağa kömək edir.Baş nazirin ofisindəki digər diqqət çəkən detal Don Kixot fiqurlarının kolleksiyası olub. Sançes bildirib ki, İspan ədəbiyyatının ikonik personajlarından biri olan Don Kixota xüsusi marağı var və illərdir bu...
07 Aprel 2026, 17:55
SEPAH qonşu ölkələri təhdid etdi
“ABŞ İranın qırmızı xətlərini keçsə, cavabımız regiondan kənara çıxacaq”.Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə İran İslam İnqilabı Keçikçiləri Korpusunun (SEPAH) bəyanatında deyilir.SEPAH iddia edir ki, İran mülki obyektlərə hücumlara görə qisas almaqda tərəddüd etməyəcək.“ABŞ və müttəfiqlərinin infrastrukturuna elə zərbə vuracağıq ki, onlar illərlə regionun neft-qazından məhrum qalacaqlar. ABŞ-nin regiondakı tərəfdaşları da bilməlidirlər ki, biz bu günə qədər qonşuluq münasibətlərinə görə xeyli təmkin göstərmiş və cavab hədəflərinin seçilməsində müəyyən məqamları nəzərə almışıq, amma artıq bütün bu məhdudiyyətlər aradan qaldırılıb”....
07 Aprel 2026, 17:32
Tehran-Təbriz avtomagistralı bağlandı
ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi hava hücumları fonunda paytaxt Tehranı Şərqi Azərbaycan vilayətində yerləşən Təbriz şəhərinə birləşdirən avtomagistral bağlanıb.Modern.az-ın məlumatına görə, bu barədə İranın Şərqi Azərbaycan vilayətinin fövqəladə hallar idarəsi məlumat yayıb.Bildirilib ki, magistral yolun 90 kilometrliyində yol xidməti bölməsinin yaxınlığına raketlər düşüb.Eyni zamanda Şərqi Azərbaycan vilayətinin Bostanabad-Miyana arasındakı köhnə yol raketlərin düşməsi nəticəsində bağlanıb.Hazırda yolların açılması ilə əlaqədar əməliyyat işləri aparılır. Qeyd olunan yollardan ikinci xəbərdarlığa qədər istifadə olunmaması istənilib.Qeyd edək ki, fevralın 28-də ABŞ və İsrail İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlayıb. Zərbələr ölkənin ən böyük şəhərlərinə, o cümlədən Tehrana endirilib. Ağ Ev hücumu İslam Respublikasından qaynaqlanan raket...
07 Aprel 2026, 16:18
İranın Xarq adasında partlayışlar baş verib
İranın Xarkq adasına bir neçə zərbə endirilib, partlayışlar baş verib."Report" "Sky News"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə "Mehr" agentliyi məlumat yayıb.Qeyd olunub ki, ada İranın əsas neft ixracı mərkəzidir.Xatırladaq ki, ABŞ və İsrail fevralın 28-də İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlayıb. Nəticədə İranın ali rəhbəri ayətullah Əli Xamenei və bir sıra yüksək vəzifəli şəxslər öldürülüb. Bundan sonra İran İsraillə yanaşı, ABŞ və müttəfiqlərinin hərbi bazalarının yerləşdiyi Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Oman, Bəhreyn, İraq və Kiprdə müəyyən etdiyi hədəflərə zərbələr endirməyə başlayıb....
07 Aprel 2026, 15:28
Dağıstanda daşqınlarda üçü uşaq olmaqla, 6 nəfər ölüb
Dağıstanda baş verən daşqınlar nəticəsində üçü uşaq olmaqla, altı nəfər ölüb.APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, Dağıstandakı təbii fəlakətin qurbanları 5-17 yaş aralığında üç uşaq, iki qadın və bir təqaüdçü olub.Qeyd edək ki, aramsız yağan yağışlar Dağıstanın Mahaçqala, Kaspiysk və Dərbənd rayonlarında daşqınlara səbəb olub. Evlər və avtomobil yolları su altında qalıb.Təbii fəlakət nəticəsində 6 mindən çox insanın zərər gördüyü bildirilib....
07 Aprel 2026, 15:08
Fransada qatar yük maşını ilə toqquşub: bir nəfər ölüb, 30 nəfər xəsarət alıb
Fransada dəmir yolu keçidində qatarla yük maşınının toqquşması nəticəsində ən azı bir nəfər həlak olub, 30 nəfər yaralanıb.Bu barədə "Report" yerli KİV-ə istinadən xəbər verir.Mazenqarb (Fransada kommuna) meri ən azı 30 nəfərin yaralandığını bildirib. Həlak olanlar arasında qatarın maşinisti də var. Yük maşınının sürücüsü isə ağır xəsarət alıb.Xilasetmə əməliyyatına 77 yanğınsöndürən cəlb edilib.Qatarda 250-yə yaxın sərnişin olub. Qəzanın səbəbləri araşdırılır.
07 Aprel 2026, 14:46
