ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb

Dünya 15 Aprel 2025, 15:55

25132

Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.

CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.

Kessler sindromu riskinin artması

ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.

Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.

130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib

ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.

Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.

Toqquşmadan kənarda da parçalanma var

Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.

Həmçinin oxuyun

Noyabrın pensiyaları BU TARİXDƏ ÖDƏNİLƏCƏK

SON DƏQİQƏ! Qəfil vəfat etdi

Şəmsi Vəfadar: "Ey Sevgili Bayrağım!"

Əli Nağıyevin doğum günüdür

Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.

Nəzarət olunan girişlərdə artım var

ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.

Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.

Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir

Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.

Yeganə

Problemlərinizi bizə bildirin

077 323 55 66

Oxşar xəbərlər

Rus general Putinə çağırış etdi: Artıq uduzmusan...

Rusiya ordusunun istefada olan general-polkovniki Leonid İvaşov Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı müharibəyə başladığına görə Vladimir Putini sərt tənqid edib və onu hərbi əməliyyatların dərhal dayandırılmasına çağırıb.Cityoist.az Axar.az-a istinadən xəbər verir ki, general-polkovnik bu çağırışını rusiyalı bloger Pavel İvanovla canlı yayım zamanı səsləndirib.Onun sözlərinə görə, Kremlin vəd etdiyi asan hərbi əməliyyat tamamilə uğursuzluğa düçar olub:“Sən artıq uduzmusan. Heç nəyi qabaqcadan görə bilmədin. Bu müharibənin elə də asan qələbə qazanmaq kimi bir şey olmayacağını anlamağa zəkan çatmadı. Müharibənin davam etməsi Rusiyanı tam hərbiləşməyə və iqtisadiyyatdan tutmuş təhsilə və mədəniyyətə qədər, bütün mülki sahələrdə dərin durğunluğa doğru aparır. Müharibəni uzatmaq, bir nəfərin siyasi mövcudluğunu...

09 Noyabr 2026, 19:31

Maduro həbsxanada Quran oxuyur - KİV

Hazırda ABŞ həbsxanasında saxlanılan Venesuelanın keçmiş prezidenti Nikolas Maduro dinə və fəlsəfəyə üz tutub.Citypost.az Axar.az-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə "Nyu York Tayms" müxtəlif mənbələrə istinadla məlumat yayıb.Bildirilib ki, siyasətçi boş vaxtının çox hissəsini İncil və Quranı oxumağa sərf edir. O, həmçinin iudaizmə də maraq göstərməyə başlayıb.Həm Maduro, həm də həyat yoldaşı Siliya Flores həbsdə olduqları müddətdə xeyli arıqlayıblar. Jurnalistlər Venesuela liderinin həyat yoldaşının səhhətinin "kritik" vəziyyətdə olduğunu bildirirlər.Qeyd edək ki, daha əvvəl Flores ABŞ həbsxanasında infarkt keçirib....

09 Noyabr 2026, 13:22

Həbsdə olan eks-nazirin bu ifadələri ölkəni ÇALXALADI - ŞOK DETALLAR

İstanbul Baş Prokurorluğunun apardığı fond istintaqı çərçivəsində həbs edilən sabiq ailə və sosial siyasət naziri Fatma Betül Sayan Kaya ilə bağlı yeni detallar ortaya çıxıb.Musavat.com Türkiyə mətbuatına istinadla bildirir ki, “Qiymətli kağızlar bazarı haqqında” qanunun tələblərini pozmaqda və cinayət törətmək məqsədilə yaradılmış təşkilata üzv olmaqda ittiham edilərək həbsxanaya göndərilən Kayanın verdiyi ifadə diqqət çəkib.“Hürriyet” qəzetinin yazarı Ayşegül Ustanın xəbərinə görə, evli və iki uşaq anası olduğunu bildirən Kaya özünü “evdar xanım” kimi təqdim edib. Bununla yanaşı, aylıq gəlirinin 500 min TL olduğunu, ona qarşı irəli sürülən ittihamları qəbul etmədiyini bildirib. O, xüsusilə fond və birja əməliyyatları, eləcə də “Tera Qrup”un...

09 Noyabr 2026, 11:08

“Dəmir Qapı” fəaliyyətə başladı - İranın Xəzər dənizi marşrutunu bloklayacaq

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Vaşinqtonun İrana qarşı dəniz blokadasını gücləndirdiyi bir vaxtda, Tehranın quru sərhədləri və logistik marşrutlarını kəsməyə yönəlmiş yeni “Dəmir Qapı” (“Task Force Iron Gate”) hərbi işçi qrupunun tam gücü ilə fəaliyyətə başladığını bildirib.Citypost.az xəbər verir ki, Tramp bu barədə “Truth Social” platformasında açıqlama yayıb.O, hərbi təzyiqlərin pik həddə çatdığını vurğulayıb: “Dəmir Qapı'” İşçi Qrupu İran İslam Respublikası istiqamətində tam gücü ilə fəaliyyətə başlayıb. Tarixdəki ən böyük dəniz blokadası ilə birlikdə, İrana daxil olan və ya oradan çıxan yüklərin həcmi artıq minimuma enib!”ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) hərbi qrupun yaradıldığını rəsmən təsdiqləyib. Florida ştatının Tamp şəhərindəki baş qərargahda yerləşən...

09 Noyabr 2026, 10:27

Keçmiş reqbi futbolçusu partnyoruna amansız hücuma görə 12 il həbs cəzası aldı

Avstraliyada məişət zorakılığı ilə bağlı ağır cinayətə görə keçmiş idmançı barəsində hökm çıxarılıb. O, keçmiş partnyoruna saatlarla işgəncə verməkdə və bıçaqla ağır xəsarət yetirməkdə təqsirli bilinib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Yeni Zelandiyalı keçmiş reqbi futbolçusu Şem Tatupu Avstraliyanın Viktoriya Ali Məhkəməsinin qərarı ilə 12 il 2 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.30 yaşlı keçmiş idmançı adi hücum, boğma və qəsdən ağır xəsarət yetirmə ittihamlarını qəbul edib.Məhkəmə materiallarına görə, Tatupu 2025-ci il mayın 19-da keçmiş partnyoruna təxminən doqquz saat ərzində fiziki və psixoloji zorakılıq göstərib. O, qadını döyüb, boğub, daha sonra qaçmağa çalışan zərərçəkmişi təqib edərək boynuna bıçaq dirəyib və...

09 Noyabr 2026, 09:58

Pakistanlı fermerlər daşqınlara görə Almaniya şirkətlərindən kompensasiya tələb edir

İqlim dəyişikliyinin ağır nəticələri ilə üzləşən Pakistan fermerləri dəymiş ziyanın ödənilməsi üçün beynəlxalq hüquqi mübarizəyə başlayıblar. Onlar dağıdıcı daşqınlara səbəb olan iqlim dəyişikliklərində payı olduğunu iddia etdikləri iri şirkətləri məsuliyyətə cəlb etmək istəyirlər.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Pakistanın Sind əyalətindən olan 39 fermer Almaniyanın enerji şirkəti RWE və sement istehsalçısı Heidelberg Materials-a qarşı məhkəmə iddiası qaldırıb.Fermerlər iddia edirlər ki, şirkətlərin atmosferə buraxdığı istixana qazları iqlim dəyişikliyini sürətləndirib, nəticədə 2022-ci ildə Pakistanda baş verən dağıdıcı daşqınlar onların əkin sahələrinə, evlərinə və mal-qaralarına ciddi ziyan vurub.Həmin daşqınlar Pakistan ərazisinin təxminən üçdə birinə təsir edib, 1700 nəfərin ölümünə və 30 milyon...

09 Noyabr 2026, 09:53