ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
5390
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İrəvanın keçmiş meri vəfat etdi
Ermənistan Dövlət Xidmətlərinin Tənzimlənməsi Komissiyasının keçmiş sədri və İrəvanın keçmiş meri Robert Nazaryan 70 yaşında vəfat edib.Citypost.az "Hraparak"a istinadən xəbər verir ki, Nazaryan 2001-ci ilin yanvarından 2003-cü ilin iyununa qədər İrəvanın meri olub.O 2003-cü ildən 2018-ci ilə qədər isə Ermənistan Dövlət Xidmətlərinin Tənzimlənməsi Komissiyasının sədri vəzifəsində çalışıb.
26 Yanvar 2026, 18:46
AŞPA-nın yeni prezidenti seçilib
Avropa Şurası Parlament Assambleyasında prezident seçkiləri keçirilib.Citypost.az "Report"a istinadən verdiyi xəbərə görə, bu postu Avstriyadan olan deputat Petra Bayr tutub.O, iki il müddətinə seçilib.
26 Yanvar 2026, 17:46
Erməni nazir: Qarabağdan köçürülən ermənilər Goris şəhərini tərk edib
Qarabağdan köçürülən ermənilər Goris şəhərini tərk edib Citypost.az erməni saytlarına istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın Əmək və Sosial Məsələlər Nazirliyinin sözçüsü Nver Kostanyan məlumat yayıb.O, bildirib ki, Qarabağdan Ermənistana köçürülən 11 erməni vətəndaşları artıq Goris şəhərini tərk edib, lakin hazırda harada olduqları barədə məlumat verilmir.Kostanyan qeyd edib ki, köçürülənlər dövlətin qoruması altındadır, onlara lazımi tibbi müayinələr və psixoloji dəstək göstərilir. “Tək yaşayan və yaxın qohumu olmayan şəxslərə dövlət köçkünlər üçün mənzil təminatı proqramı çərçivəsində mənzil əldə edənədək yardım edəcək,” – deyə o əlavə edib.Yeganə...
26 Yanvar 2026, 16:39
ABŞ-da alpinist 101 göydələninə tırmandı
Netflixdən dünya miqyasında canlı yayım: ABŞ-da dağçı Taipei 101 göydələninə tırmandıCitypost.az ABŞ mediasına istinadən xəbər verir ki, ABŞ-lı alpinist Alex Honnold, Tayvanın simvolu sayılan Taipei 101 göydələninə heç bir təhlükəsizlik avadanlığı istifadə etmədən “free solo” üsulu ilə tırmandı. 508 metr hündürlüyündəki binanın zirvəsinə 91 dəqiqəyə çatıb.Honnold tırmanış zamanı “Müthiş” deyərək duyğularını ifadə edib və “Taipei-ni görmək üçün nə qədər gözəl yol” sözlərini söyləyib. Tırmanış Netflix tərəfindən təşkil edilib və platforma vasitəsilə canlı yayımlanıb.Tayvanlı siyasətçilər və şəhər rəhbərliyi Honnold və Netflix-i sosial mediada təbrik ediblər, bu hadisə həm yerli, həm də dünya miqyasında böyük maraq doğurub.Əli...
26 Yanvar 2026, 16:36
Qəzzada bir körpə soyuqdan HƏLAK OLDU
Qəzzada güclü yağış və fırtına çadırları istifadəsiz hala gətirib, xüsusilə kiçik uşaqlar soyuğa tab gətirə bilmir.Citypost.az xəbər verir ki, 3 aylıq Ali Ebu Zur aşırı soyuq səbəbindən Aksa Şəhidlər Xəstəxanasında dünyasını dəyişib.Qəzzə Səhiyyə Nazirliyi bildirib ki, ilin əvvəllərindən bəri İsrailin bölgəyə yanacaq və humanitar yardımı məhdudlaşdırması səbəbindən Ali ilə birlikdə 10 uşaq soyuqdan həyatını itirib.Əli
26 Yanvar 2026, 16:17
Filippinlərdə bələdiyyə başçısına silahlı hücum: 3 nəfər VƏFAT ETDİ
Filippinlərin Maguindanao del Sur bölgəsində Shariff Aguak Bələdiyyə Başçısı Datu Akmad Mitra Ampatuan Sr.-nin konvoyuna silahlı hücum edilib. Başçının avtomobilinə roketatar və uzun namlulu silahlarla atəş açılıb. Ampatuan hücumdan sağ çıxsa da, iki mühafizəçisi yaralanıb.Citypost.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, hücumun ardınca polis və hərbi birləşmələr qaçan hücumçuların izinə düşüb. Datu Unsay bölgəsində baş verən qısa müddətli atışma zamanı 3 hücumçu öldürülüb, qaçışda istifadə olunan avtomobil ələ keçirilib.Polis, hücumun arxasında siyasi rəqabət və ya uzunmüddətli klan münaqişələrinin ola biləcəyini bildirir. Bu, Ampatuan üçün son illərdə qeydə alınan üçüncü sui-qəsd cəhdi olub.Filippin Milli Polisi geniş araşdırmanın aparıldığını və məsul şəxslərin...
26 Yanvar 2026, 16:15
