ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
12754
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Əfqanıstanda azyaşlılarla nikah qanuniləşib
Əfqanıstan hakimiyyəti ölkədə doqquz yaşından etibarən qızların nikaha daxil olmasını qanuniləşdirib.Citypost.az xəbər verir ki, Trend-ə xəbər verir ki, bu barədə Əfqanıstan mediası "Həyat yoldaşlarının ayrılması prinsipləri” adlı sənədə istinadən məlumat yayıb.Qeyd edilib ki, “Taliban” faktiki olaraq qızlar üçün müəyyən edilmiş minimum nikah yaşını ləğv edib və nikaha daxil olmaq hüququnu cinsi yetkinliyin başlanması ilə əlaqələndirib.Məlumata görə, qızlarda cinsi yetkinlik səkkiz yaşdan 13 yaşadək dövrdə başlaya bilər.Bundan əvvəl, “Taliban”ın Əfqanıstanda hakimiyyətə gəlməsindən öncə, 1977-ci il qanununa əsasən nikah üçün minimum yaş qızlar üçün 16, oğlanlar üçün isə 18 yaş idi. Bununla yanaşı, 16 yaşdan kiçik qızlar atanın və ya hakimin icazəsi...
22 May 2026, 17:50
İran BƏƏ ərazisinə 3300 raket və PUA atıb
ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatının başlanğıcından bəri İran Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə (BƏƏ) təxminən 3300 raket və pilotsuz uçuş aparatı (PUA) atıb.AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə BƏƏ Prezidentinin diplomatik müşaviri Ənvər Qarqaş Praqada keçirilən beynəlxalq təhlükəsizlik konfransında bildirib.“İranın hücumu bizim üçün ən pis ssenari idi, amma düşünürəm ki, bunun öhdəsindən çox yaxşı gəldik. Biz yetərincə möhkəm, çoxqatlı hava hücumundan müdafiə sistemi qurmuşuq. Müharibənin 40 günü və ondan sonrakı müddətdə BƏƏ-ni hədəfə alan raket və dronlarının ümumi sayı təxminən 3300-ə çatır”, - deyə o qeyd edib.Qarqaşın sözlərinə görə, bu raket və dronların yalnız 4 faizə qədəri BƏƏ-dəki hədəflərinə çatıb. ...
22 May 2026, 17:28
Madyar: Ukraynaya verilən vəd yerinə yetirilmədi
“Budapeşt Memorandumunda göstərilən Ukrayna üçün beynəlxalq təhlükəsizlik zəmanətləri yerinə yetirilməyib”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Macarıstan Baş naziri Peter Madyar deyib.“1994-cü ildə Budapeştdə imzalanmış sənəd Ukraynanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini təmin etməli idi, amma beynəlxalq ictimaiyyət öz öhdəliklərini yerinə yetirə bilmədi, Ukraynanın bütövlüyünə və müstəqilliyinə zəmanət vermədi”, - o qeyd edib.Peter Madyar vurğulayıb ki, indi Ukrayna üçün real təhlükəsizlik zəmanətləri təmin edəcək yeni sülh razılaşmasına nail olmaq lazımdır. (TELEQRAF)...
22 May 2026, 17:13
Kamal Kılıçdaroğlu yenidən rəsmən CHP sədri oldu
Kamal Kılıçdaroğlu yenidən rəsmən Türkiyənin Cümhuriyyət Xalq Partiyasının (CHP) sədri vəzifəsinin icrasına başlayıb.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, məhkəmənin müvafiq qərarı bu gün ona təqdim edilib.“Cumhuriyyət Xalq Partiyasının sədri Kamal Kılıçdaroğludur, o, rəsmi olaraq vəzifəsinin icrasına başlayıb”, - partiya sədrinin yeni mətbuat müşaviri Atakan Sönməz bildirib.Xatırladaq ki, məhkəmə mayın 21-də CHP-nin 38-ci qurultayının nəticələrini etibarsız sayaraq ləğv edib. Məhkəmənin müvafiq qərarı ilə CHP-nin keçmiş sədri Kamal Kılıçdaroğlu müvəqqəti olaraq yenidən vəzifəyə qaytarılıb.Özgür Özəlin sədr seçildiyi qurultayın nəticələrinin ləğvindən sonra Kamal Kılıçdaroğlu ilə yanaşı, onun komandasının üzvləri də yenidən vəzifələrində bərpa edilib.Məhkəmənin qərarına görə, 2023-cü il noyabrın 6-da baş tutan qurultay...
22 May 2026, 16:48
Mirziyoyev və Putin strateji tərəfdaşlıq məsələlərini müzakirə ediblər
Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev mayın 22-də rusiyalı həmkarı Vladimir Putinlə telefon danışığı aparıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə Özbəkistan liderinin mətbuat xidməti məlumat yayıb."Ən yüksək səviyyədəki razılaşmaların praktiki icrası kontekstində Özbəkistan-Rusiya hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq və müttəfiqlik münasibətlərinin daha da inkişaf etdirilməsi və möhkəmləndirilməsinə dair aktual məsələlər müzakirə olunub", - deyə məlumatda qeyd edilir.İlin əvvəlindən 23% artan ticarət dövriyyəsi davamlı şəkildə artır. Sənaye, energetika, nəqliyyat və digər prioritet sahələrdə, o cümlədən regionlar səviyyəsində iri kooperasiya layihələrinin həyata keçirilməsi davam etdirilir."Özbəkistan və Rusiya liderləri həmçinin qarşıdan gələn ikitərəfli və çoxtərəfli tədbirlərin qrafikini nəzərdən keçiriblər", - deyə məlumatda vurğulanır....
22 May 2026, 15:00
Belçika 700 milyon avroluq qanadlı raketlər və PUA-lar alacaq
Belçika uzunmənzilli zərbə imkanları əldə etmək məqsədilə 700 milyon avroya F-35 qırıcıları üçün müasir raketlər və pilotsuz uçuş aparatları (PUA) alacaq.AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə “Echo” qəzeti Belçika Müdafiə Nazirliyinə istinadla məlumat yayıb. Bildirilir ki, müqavilələr Avropa və Amerika müdafiə kompaniyaları arasında bölüşdürüləcək. Söhbət Norveç və ABŞ tərəfindən birgə istehsal edilən, 350 kilometrədək mənzilə malik “AGM-184” qanadlı raketlərindən gedir. Həmin raketlər düşmənlə potensial münaqişə halında Belçika təyyarələrinə hava hücumundan müdafiə zonasına girmədən raket zərbələri endirməyə imkan verəcək.2018-ci ildə Belçika köhnəlmiş F-16 donanmasını əvəzləmək üçün ABŞ-dən 34 ədəd F-35 qırıcısı alıb və daha 11 təyyarə üçün müqavilə imzalamağa hazırlaşır. Müdafiə...
22 May 2026, 14:08
