ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
17615
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Paşinyan Makronla sülhdən danışdı
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanla Fransa Prezidenti Emmanuel Makron arasında telefon danışığı olub.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan hökumətinin mətbuat xidməti məlumat yayıb.Bildirilib ki, tərəflər Ermənistan-Fransa strateji tərəfdaşlığının gündəliyində duran məsələləri müzakirə edib, ikitərəfli münasibətlərin ardıcıl inkişafı və əməkdaşlığın genişləndirilməsi ilə bağlı qarşılıqlı iradələrini təsdiqləyiblər.Nikol Paşinyan ikitərəfli ticarət-iqtisadi əməkdaşlığın dərinləşdirilməsinin və Ermənistandan ixrac imkanlarının genişləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.Telefon danışığı zamanı Ermənistan-Avropa İttifaqı tərəfdaşlığının dərinləşdirilməsi, eləcə də regional və beynəlxalq gündəmdəki məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb.Tərəflər Ermənistan-Azərbaycan sülh prosesini də müzakirə ediblər. Paşinyan və Makron Cənubi Qafqazda davamlı və uzunmüddətli sülhün bərqərar olmasının vacibliyini vurğulayıblar....
25 İyul 2026, 19:37
İliyana Yotova Bolqarıstanın prezident seçkilərində öz namizədliyini irəli sürəcək
Bolqarıstan prezidentinin səlahiyyətlərini icra edən İliyana Yotova qarşıdan gələn prezident seçkilərində namizədliyini irəli sürəcəyini açıqlayıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə "BNT-Novini" portalı məlumat yayıb.İ.Yotova əlavə edib ki, onun prezident postuna namizədliyi təşəbbüs komitəsi tərəfindən irəli sürüləcək, ölkənin vitse-prezidenti postuna namizəd isə daha sonra məlum olacaq."Bəli, mən namizədliyimi irəli sürəcəyəm. Mənim namizədliyim təşəbbüs komitəsi tərəfindən irəli sürüləcək. Hesab edirəm ki, Bolqarıstanda bir çox insan məni dəstəkləyir", - o, qarşıdan gələn seçkilər barədə sualı cavablandırarkən bildirib.İ.Yotova 2026-cı ilin yanvar ayının ortalarından, Bolqarıstanın sabiq prezidenti, hazırkı Baş nazir Rumen Radev istefa verdiyi vaxtdan dövlət başçısının səlahiyyətlərini icra edir. O, bu vəzifədə R.Radevin mandatının...
25 İyul 2026, 18:30
Putin Tokayevlə görüşüb
Rusiya Prezienti Vladimir Putin və Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev arasında görüş keçirilib.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, liderlər iyulun 25-də Rusiya və Qazaxıstanın XXII Regionlararası Əməkdaşlıq Forumunda iştirak etməzdən əvvəl Omska görüş keçiriblər.Putin bildirib ki, Rusiya ilə Qazaxıstan arasında münasibətlər uğurla inkişaf edir və praktikada strateji xarakter daşıyır.“Münasibətlərimiz inkişaf edir. Onlar uğurla inkişaf edir. Bu münasibətlər təkcə sözlə deyil, həm də əməldə strateji xarakter daşıyır”, – Putin bildirib.Omskdə keçirilən XXII Regionlararası Əməkdaşlıq Forumunda iki ölkə arasında iqtisadi, ticarət və regionlararası əməkdaşlıq məsələlərinin müzakirə olunacağı gözlənilir....
25 İyul 2026, 17:48
SEPAH son sutka ərzində Hörmüzdə 4 gəmini saxlayıb
İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) son 24 saat ərzində Hörmüz boğazından keçməyə cəhd edən 4 gəmini saxladığını bildirib."Report" xəbər verir ki, bu barədə "The Times of Israel" qəzeti SEPAH-ın bəyanatına istinadən məlumat yayıb."Son 24 saat ərzində SEPAH Hərbi Dəniz Qüvvələrinin xəbərdarlıq atəşindən sonra Hörmüz boğazının cənub hissəsindən qeyri-qanuni və təhlükəli marşrutla keçmək niyyətində olan 4 gəmi saxlanılıb", - bəyanatda bildirilib.Həmçinin əlavə edilib ki, SEPAH-ın xəbərdarlığından sonra gəmilər öz istiqamətini dəyişib.Qeyd edilib ki, son həftələrdə İran Hörmüz boğazından keçmək üçün Oman sahilləri boyunca uzanan marşrutdan istifadə edən tankerlərə zərbələr endirirdi. Bununla da Tehran gəmiləri İranın ərazi sularına daxil olmağa və...
25 İyul 2026, 16:58
Si Cinpin Qırğızıstana dövlət səfəri edəcək
Çin lideri Si Cinpin 31 avqust - 1 sentyabr tarixləri aralığında Qırğızıstana dövlət səfəri edəcək və Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) sammitində iştirak edəcək.Citypost.az "Report"-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Qırğızıstanın xairic işlər naziri Ceenbek Kulubayev çinli həmkarı Van İ ilə görüşündə bildirib."Bugünkü görüş bizə Çin Sədri cənab Si Cinpinin Qırğız Respublikasına dövlət səfərinə hazırlıq məsələlərini və onun ŞƏT sammitində iştirakını müzakirə etmək imkanı verib", - Kulubayev bildirib.Nazirin sözlərinə görə, son illər Qırğızıstan və Çin arasında münasibətlər qarşılıqlı hörmət və bir-birinin maraqlarının nəzərə alınması prinsipləri əsasında davamlı olaraq inkişaf edir. O həmçinin qeyd edib ki, iki ölkə arasında siyasi fikir...
25 İyul 2026, 10:06
Deputat maaşından imtina etdiyini açıqladı
Ermənistan Parlamentində “Güclü Ermənistan” Partiyasının üzvü Narek Karapetyan maaşından imtina edəcəyini bəyan edib.Citypost.az “Qafqazinfo”-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə erməni siyasətçi məhkəmənin həyətində jurnalistlərə açıqlamasında bildirib.“Mən parlamentdə maaş almayacağam, imtina edəcəyəm. Bütün fraksiya isə mükafat pullarından (premiya) imtina edəcək”, – deyə Karapetyan vurğulayıb.O, həmçinin, böyük ehtimalla, parlamentdəki fraksiyaya şəxsən rəhbərlik edəcəyini qeyd edib.Parlamentin müxalifətdən olan vitse-spiker namizədinə gəlincə, Karapetyan bildirib ki, namizəd irəli sürüb-sürməyəcəkləri ilə bağlı hələlik yekun qərarları yoxdur.Xatırladaq ki, Ermənistan Baş Prokurorluğu bundan bir neçə gün öncə Narek Karapetyana qarşı cinayət işi qaldırdığını elan etmişdi....
25 İyul 2026, 09:24
