ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
15664
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Manavazyan Ermənistan parlamentində "Vətəndaş müqaviləsi" fraksiyasının rəhbəri olacaq
Ermənistanın hakim "Vətəndaş müqaviləsi" partiyasının parlament fraksiyasının rəhbəri Arusyak Manavazyan olacaq.Citypost.az "Report"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan mediası məlumat yayıb.Onun namizədliyini partiyanın İdarə Heyəti növbəti iclasında təsdiqləyib.Daha əvvəl fraksiyanın rəhbəri vəzifəsini Ermənistan parlamentinin sədr müavini vəzifəsinə namizədliyi irəli sürülən Ayk Koncoryan tuturdu.
02 İyul 2026, 21:34
Simonyan Ermənistan prezidenti ilə görüşdü
"Qəbulunuz, birgə fəaliyyətiniz və əməkdaşlığınız üçün təşəkkür edirəm"."Unikal" xəbər verir ki, bunu Milli Assambleyanın sədri Alen Simonyan Ermənistan prezidenti Vaaqn Xaçaturyanla prezident iqamətgahında görüşündə bildirib.Görüş zamanı Simonyan bildirib ki, Milli Assambleya sədri kimi ona gördüyü işə, əməkdaşlığına, həm də səlahiyyət müddətinin sonunda həm dostcasına, həm də praktik məsləhətlərinə və dəstəyinə görə təşəkkür etməsini məqsədəuyğun hesab edib.Öz növbəsində, Xaçaturyan 8-ci Milli Məclisin işinin və Alen Simonyanın 2021-ci ildən 2026-cı ilə qədər parlamentə rəhbərlik etməsindəki rolunun əhəmiyyətini vurğulayıb.Qeyd edək ki, Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyan parlament mandatından istefa verib. ...
02 İyul 2026, 20:57
26 nəfər həbs olundu - Türkiyədə narkotik əməliyyatı
Türkiyənin İstanbul və digər şəhərlərində keçirilən əməliyyatlar zamanı 1 ton 45 kiloqram narkotik vasitə və 173 min 9 ədəd narkotik tərkibli həb aşkarlanıb, saxlanılan şübhəlilərdən 26-sı həbs edilib.Citypost.az "Unikal"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə "TRT Haber" məlumat yayıb.Bildirilib ki, iyunun 15-30-u tarixlərində ölkə daxilində və beynəlxalq səviyyədə narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi ilə məşğul olduğu müəyyən edilən cinayətkar qruplaşmalara, eləcə də şəhərdə fəaliyyət göstərən küçə satıcılarına qarşı əməliyyatlar keçirilib.İstanbul, Tekirdağ, Gümüşhane və Kocaeli vilayətlərində keçirilən əməliyyatlar zamanı 80 nəfər şübhəli saxlanılıb. Əməliyyat zamanı 1 ton 45 kiloqram narkotik vasitə, 173 min 9 ədəd narkotik tərkibli həb və 2 ədəd avtomatik...
02 İyul 2026, 20:34
Türkiyədə 1 tondan çox narkotik vasitə aşkarlanıb, 26 nəfər həbs edilib
İstanbul (Türkiyə) və digər şəhərlərdə keçirilən əməliyyatlarda 1 ton 45 kiloqram narkotik vasitə və 173 min 9 ədəd narkotik tərkibli həb aşkarlanıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə "TRT Haber" məlumat yayıb.Məlumata görə, İstanbul Polis İdarəsinin Narkotik Cinayətlərlə Mübarizə Şöbəsinin əməkdaşları iyunun 15-30-da İstanbul, Tekirdağ, Gümüşhane və Kocaelidə narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi ilə məşğul olan cinayətkar qruplara və küçə satıcılarına qarşı əməliyyatlar keçiriblər.Əməliyyatlar zamanı 80 şübhəli saxlanılıb. Onlardan 26-sı barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilib. Digər 54 nəfərlə bağlı araşdırmalar davam edir. (report)...
02 İyul 2026, 19:26
Zelenski: Rusiya Kiyevə son hücumuna görə cavabını alacaq
Rusiya bu gecə Kiyevə kütləvi kombinə edilmiş hücumuna görə cavab verəcək.Citypost.az xəbər verir ki, “RBK Ukraine” xəbər verir ki, bu barədə Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski paytaxtın Darnitski rayonunda hücumun baş verdiyi əraziyə baxış keçirərkən deyib."Rusiya Kiyevə son zərbəsinə görə mütləq cavab alacaq", – Ukrayna dövlət başçısı vurğulayıb.Qeyd edək ki, Rusiyanın Kiyevə son kütləvi zərbələri nəticəsində ölənlərin sayı 21 nəfərə çatıb. (APA)...
02 İyul 2026, 18:38
İran Xameneinin dəfn mərasimi ərəfəsində ABŞ və İsrailə xəbərdarlıq edib
Hər hansı bir təhdidə sərt cavab veriləcək.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bunu İran ordusunun “Xatəmül-Ənbiya” Mərkəzi Qərargahının komandanı Əli Abdollahi ölkənin sabiq Ali Rəhbəri Ayətullah Seyid Əli Xameneinin dəfn mərasiminin yaxınlaşması ilə bağlı müraciətində deyib.O, ABŞ və İsraili yanlış hesablamalardan çəkinməyə çağıraraq, İran ərazisinə yönələcək istənilən təhdid və ya təcavüzə görə ordunun sərt cavab verəcəyini vurğulayıb.Qeyd edək ki, Ayətullah Seyid Əli Xamenei ilə vida mərasimləri iyulun 4 və 5-də Tehrandakı Mosalla kompleksində keçiriləcək. Sabiq Ali Rəhbərin cənazəsi iyulun 6-da Tehrandan, iyulun 7-də isə Qum şəhərindən yola salınacaq. O, öz vəsiyyətinə uyğun olaraq iyulun 9-da Məşhəd şəhərində dəfn ediləcək....
02 İyul 2026, 17:37
