ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
17475
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Zelenski: Kiyev vilayətində itkilər var
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Rusiyanın Kiyev vilayətinə endirdiyi raket zərbəsi nəticəsində, ilkin məlumatlara görə, altı nəfərin öldüyün, daha onlarla insanın yaralandığını bildirib."Report" xəbər verir ki, bu barədə Ukrayna lideri öz "Telegram" kanalında yazıb."Hazırda Rusiya raketlərinin zərbəsindən sonra Kiyev vilayətində xilasetmə əməliyyatı davam edir. İndiki vaxta olan məlumata görə, onlarla yaralının olduğu məlumdur. Təəssüf ki, altı nəfər həlak olub. Onların doğmalarına və yaxınlarına başsağlığı verirəm", - V. Zelenski yazıb.Daha əvvəl bildirilmişdi ki, Rusiya Silahlı Qüvvələri Kiyevə raket zərbəsi endirib....
24 İyul 2026, 15:20
CHP-dən istefa verib - Yeni partiya yaratdı
Türkiyənin müxalif Cümhuriyyət Xalq Partiyasının sabiq rəhbəri Özgür Özel partiyadan istefa verib.“Qafqazinfo” “TRT Haber”ə istinadən xəbər verir ki, onunla birgə daha 90 deputat CHP-dən ayrılıb.Bununla yanaşı, Özel Yeni Partiyanın Təsisçilər Şurasına qatılıb və partiyanın təsis sənədlərini imzalayıb.O, partiyanı tərk edərək yeni partiya yaratmaq planlarını bir neçə gün əvvəl elan etmişdi. Xatırladaq ki, bu ilin mayında Ankara Bölgə Ədliyyə Məhkəməsi CHP-nin 4-5 noyabr 2023-cü il tarixlərində keçirilən qurultayının nəticələrini ləğv edib. Qəbul edilmiş qərara əsasən, partiyanın sədri Özgür Özel və partiya rəhbərliyi müvəqqəti olaraq vəzifələrindən uzaqlaşdırılıb, CHP-nin sabiq lideri Kamal Kılıçdaroğlu və onun rəhbərliyinin isə vəzifəsi bərpa olunub. Bunun ardınca partiya daxilində...
24 İyul 2026, 14:26
Fransada meşə yanğınları səbəbindən yüzlərlə insan qayıqlarla təxliyə edilib
Fransanın qərbində yerləşən Kap Ferret yarımadasında baş verən güclü meşə yanğınları səbəbindən yüzlərlə sakin və turist qayıqlarla təhlükəsiz ərazilərə təxliyə olunub.Citypost.az france24.com-a istinadən xəbər verir ki, indiyədək yarımadadan 400-dən çox insan qayıqlarla çıxarılıb. Yanğının sürətlə yayılması səbəbindən bölgədəki düşərgələr və istirahət məkanları da boşaldılıb.Fransa Prezidenti Emmanuel Makron vəziyyətin gərgin olaraq qaldığını bildirərək, yanğınlarla mübarizə üçün Avropa İttifaqının Mülki Müdafiə Mexanizmindən yardım istənildiyini açıqlayıb.Əli...
24 İyul 2026, 12:23
Alimlər makakaların fitri həndəsi düşüncəyə malik olduğunu aşkar ediblər.
Beynəlxalq tədqiqat qrupunun alimləri müəyyən ediblər ki, rezus makakaları həndəsi təsvir tanıma tapşırıqlarını riyazi təhsili olmayan 4-5 yaşlı uşaqlarla demək olar ki, eyni səviyyədə yerinə yetirirlər. Nəticələr göstərir ki, elementar həndəsi düşüncə təlimin məhsulu deyil, təkamül zamanı formalaşıb.Citypost.az Tədqiqat PNAS jurnalına istinadən xəbər verir ki, həndəsəni anlamaq qabiliyyəti riyaziyyatın, məkan təfəkkürünün və oriyentasiyanın təməlidir. Alimlər uzun müddətdir ki, bu qabiliyyətin təhsil və mədəni təcrübə vasitəsilə inkişaf etdiyinə inanırlar. Bu hipotezi yoxlamaq üçün onlar heç vaxt məktəbə getməmiş heyvanları araşdırdılar.Təcrübələrdə rezus makakalarına həndəsi formalar dəsti göstərildi və digərlərindən fərqli olanı seçmələri istəndi. Tapşırıqlar bucaqları, simmetriyanı, paralel xətləri və üçbucaq, kvadrat və...
24 İyul 2026, 12:18
Mask "Odisseya"ya 100 milyon dollar ayırmağa hazırdır
Amerikalı milyarder İlon Mask Homerin "Odisseya" əsərinin tarixi cəhətdən dəqiq ekranlaşdırılması üçün rejissor Mel Gibsona 100 milyon dollar ayırmağa hazır olduğunu açıqlayıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, X sosial şəbəkəsində edilən təklifə qısa şəkildə "Razıyam" cavabını verən Mask, layihənin qədim yunan dilində çəkilməsini və tarixi detallara maksimum sadiq qalmasını dəstəklədiyini bildirib.Qeyd edək ki, İlon Mask son günlər rejissor Kristofer Nolanın "Odisseya" filmini və aktyor seçimini dəfələrlə tənqid edib.Turan...
24 İyul 2026, 12:15
Kuba ABŞ-ı xalqı kollektiv cəzalandırmaqda ittiham etdi
Kubanın xarici işlər naziri Bruno Rodrigez Parilla bildirib ki, ABŞ-ın ada dövlətinə qarşı sanksiyalarının genişləndirilməsi bütün Kuba əhalisinə təzyiq göstərmək məqsədi daşıyır.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, nazirin sözlərinə görə, Vaşinqtonun hərəkətləri humanitar böhran yaratmaq və ölkəyə iqtisadi təzyiqi artırmaq cəhdini göstərir. Nazir həmçinin Kubanın tibbi əməkdaşlığına qoyulan məhdudiyyətləri tənqid edərək onları humanitar fəaliyyətə zərbə adlandırıb.23 iyulda ABŞ Kubaya qarşı sanksiyalar siyahısını genişləndirərək siyahıya doqquz şirkət və iki şəxs əlavə etdi. Vaşinqton bu tədbirləri sanksiyalardan yayınmaqda, enerji sektorunda fəaliyyət göstərməkdə və kubalı tibb işçilərini istismar etməkdə ittiham etməklə izah etdi.Əli...
24 İyul 2026, 11:51
