ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
14318
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Həmçinin oxuyun
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Fransa 2027-ci il prezident seçkilərinədək büdcəsiz qala bilər
Sosialist deputatlar Fransanın yeni dövlət büdcəsi qəbul edilmədiyi təqdirdə aylarla fəaliyyətini davam etdirəcək qanun layihəsi hazırlayıblar. Hökumət isə belə bir “xüsusi qanun” variantını qəti şəkildə rədd edir.AZƏRTAC xəbər verir ki, siyasi rəhbərlər vaxt yaxınlaşdıqca 2027-ci ildə dövlətin maliyyə baxımından iflic vəziyyətinə düşməsi ehtimalından narahat olurlar.Sosialist deputat Filip Brənin fikrincə, “xüsusi qanun”un tətbiqi dövlətə vergiləri toplamağa və maaşları ödəməyə imkan verə bilər. Onun hazırladığı layihə bu mexanizmin hüquqi bazasını möhkəmləndirməyi və hökumətə təxirəsalınmaz xərclərlə bağlı daha geniş imkanlar yaratmağı nəzərdə tutur.Milli Assambleyanın Maliyyə Komissiyasının sədri Erik Kokerel isə hesab edir ki, prezident seçkilərinədək ölkənin “xüsusi qanun” əsasında idarə olunması mümkündür. Onun...
12 İyun 2026, 18:00
Latviya Seymi Baş nazirin "qızıl viza"larla bağlı təklifini qəbul etməyib
Latviya Seymi Baş nazir Andris Kulberqsin və iqtisadiyyat naziri Viktor Valaynisin "qızıl viza"ların və ya müvəqqəti yaşamaq üçün icazələrin verilməsi ilə bağlı təkliflərini dəstəkləməyib."Report" xəbər verir ki, bu barədə LSM portalı məlumat yayıb.29 deputat təklifin lehinə, 41 deputat əleyhinə səs verib, daha 16 deputat bitərəf qalıb.Qanunun hazırlanması zamanı ovaxtkı deputat, indiki Baş nazir Kulberqs işçi sayı 50 nəfərdən, illik dövriyyəsi və ya illik balansı isə 10 milyon avrodan çox olmayan müəssisəyə 50 min avro investisiya qoymaq şərti ilə dövlət büdcəsinə 10 min avro məbləğində ödəniş müqabilində beş il müddətinə yaşayış icazəsinin verilməsini təklif etmişdi....
12 İyun 2026, 17:33
Amsterdamda idman zalında partlayış baş verib, dağıntılar altında qalanlar var
Amsterdamda (Niderland) idman zallarının birində baş verən partlayış və yanğından sonra axtarış-xilasetmə işləri davam edir."Report" NOS portalına istinadən xəbər verir ki, dağıntılar altında insanlar qalıb.Lakin onların dəqiq sayı məlum deyil.Axtarış-xilasetmə işlərinə xidməti itlər və dron cəlb edilib. Yanğın lokallaşdırılıb, lakin onu tam söndürmək mümkün olmayıb.Qeyd edilib ki, çökmə təhlükəsinə görə binanın kran vasitəsilə sökülməsi qərara alınıb.Polis nümayəndəsi bildirib ki, işlər daha bir neçə saat çəkə bilər."Əməliyyat çox vaxt aparacaq, çünki biz binanı demək olar ki, kərpic-kərpic sökməyə çalışırıq. Proses saat 18:00-a qədər davam edə bilər", - o qeyd edib.Partlayış dünən gecə yarısı radələrində baş verib və dağıntılar altından yeddi nəfər...
12 İyun 2026, 16:46
Kadırov 18 yaşlı oğluna Çeçenistan Qəhramanı adı verdi
Çeçenistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Adam Kadırova Çeçenistan Respublikasının Qəhrəmanı adı verilib. Regionun ən yüksək mükafatını ona respublika rəhbəri, eyni zamanda doğma atası Ramzan Kadırov təqdim edib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Kommersant məlumat yayıb.Çeçenistan hökumətinin sədri Maqomed Daudov 18 yaşlı Adam Kadırova 2-ci dəfə verilən ali fəxri adın əsaslandırılması ilə bağlı açıqlama verib.Daudov jurnalistlərə açıqlamasında təltif üçün əsas kimi dövlət qarşısında xüsusi xidmətlər, xalqa sədaqətli xidmət və xüsusi hərbi əməliyyatın iştirakçılarına göstərilən hərtərəfli dəstək nəzərə alındığını deyib. (Modern.az) ...
12 İyun 2026, 16:38
Ermənistan MSK daha bir məntəqədə səsvermənin nəticələrini etibarsız hesab edib
Ermənistanın Mərkəzi Seçki Komissiyası (MSK) daha bir məntəqədə səsvermənin nəticələrini etibarsız hesab edib."Report" xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan mediası MSK-nın mətbuat xidmətinə istinadən məlumat yayıb.Söhbət Ararat vilayətinin Abovyan kəndindəki (Artaşat icması) 12/13 nömrəli məntəqədən gedir. Səsvermə nəticələrinin ləğv edilməsinə səbəb məntəqədə 8 nömrəli ("Milli-demokratik qütb") bülletenin olmaması olub. Seçki komissiyasının protokoluna əsasən, orada səsvermədə 809 nəfər iştirak edib.Ən çox səsi "Vətəndaş müqaviləsi" toplayıb – 602. Müxalif "Ermənistan" və "Güclü Ermənistan" blokları müvafiq olaraq - 67 və 71 səs alıblar.İyunun 11-də MSK növbədənkənar iclasında iki məntəqədə – İrəvanda və Sünikdə səsvermənin nəticələrini ləğv edib."Güclü Ermənistan" partiyasının lideri Samvel Karapetyan Ermənistanda...
12 İyun 2026, 16:30
İndoneziyada gəmidə partlayış olub, 15 nəfər yaralanıb
İndoneziyanın Ulee-Lheue limanında yan almış "Aceh Hebat" (AH) 2 gəmisinin mühərrik bölməsində baş verən partlayış nəticəsində 15 nəfər yaralanıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə İndoneziya mediası məlumat yayıb."Dənizçilik Politexnik Kollecinin 14 tələbəsi və AH2 gəmisinin heyətinin bir üzvü xəsarət alıb - ümumilikdə 15 nəfər. Bütün yaralananlar yanıq xəsarətləri alıblar və hazırda regional xəstəxanada müalicə olunurlar", - regional limanın Nəqliyyat Daşımaları İdarəsindən bildirilib.Partlayışın səbəbi hələ də məlum deyil. Polis hadisə ilə bağlı araşdırma aparır....
12 İyun 2026, 16:10
