ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
14060
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Həmçinin oxuyun
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Ermənistan xarici ölkələrdən aldığı silahların adlarını dəyişdirir
“Müxtəlif ölkələrdən alınan yeni silahlar istehsalçı ilə bağlanmış müqavilələrdə qadağan olunmayan ənənəvi erməni adlarını daşıyır”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Edvard Asryan jurnalistlərlə keçirdiyi brifinqdə müxtəlif ölkələrdə istehsal olunan yeni silahların niyə erməni adları ilə əvəz olunduğu və bunun qadağan olunub-olunmadığı sualına cavab olaraq bildirib.“İstehsalçılarla müqavilələrimiz var, həmin müqavilələrdə alınan silahların adlarını dəyişdirmək hüququmuz olmadığı barədə bənd yoxdur”, - Asryan qeyd edib.Xatırladaq ki, mayın 28-də İrəvanda keçirilən hərbi parad zamanı müxtəlif ölkələrdən alınan silahlar erməni adları ilə təqdim olunub. Amma silahların əldə edildiyi ölkələrin adları qeyd edilməyib. (Teleqraf)...
09 İyun 2026, 17:58
Filippindəki zəlzələ 145 mindən çox insana təsir göstərib
Dünən Filippinin cənubundakı Mindanao adasında baş verən 7,8 bal gücündə zəlzələdən 145 mindən çox insan zərər çəkib.AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə “Manila Bulletin” qəzeti çərşənbə axşamı günü Filippin sosial təminat və inkişaf departamentinə istinadla məlumat yayıb. “Zəlzələ 145 min insana və ya 33 min ailəyə təsir edib. Zərərçəkənlərə ilkin yardım üçün 4,23 milyon Filippin pesosu (68.600 dollar) ayrılıb. Zəlzələdən zərər çəkən ərazilərdə həyata keçirilən yardım əməliyyatlarına helikopterlər, gəmilər və sahil mühafizəsi gəmiləri cəlb olunub. Təbii fəlakət bölgələrinə ərzaq paketləri və çadırlar çatdırılır”, - deyə məlumatda bildirilir.Torpaq sürüşmələri səbəbindən bir neçə magistral yol bağlanıb. Bu da zəlzələnin nəticələrinin aradan qaldırılması...
09 İyun 2026, 17:48
Yaponiyada H3 raketinin növbəti buraxılışı təxirə salınıb
Yaponiyanın H3 flaqman daşıyıcı raketinin iyunun 10-na planlaşdırılan buraxılışı əlverişsiz hava şəraiti səbəbindən təxirə salınıb.AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Yaponiyanın Kosmos Tədqiqatları Agentliyi (JAXA) məlumat yayıb.Agentlik raketin yeni buraxılış tarixini hava şəraiti barədə məlumatları təhlil etdikdən sonra müəyyən edəcək. Buraxılış Kaqoşima prefekturasındakı Taneqaşima mərkəzində həyata keçiriləcək.Qeyd edək ki, H2A raketinin xələfi olan H3-ün ötən ilin dekabrına planlaşdırılan buraxılışı yükdaşıma dəstək strukturundakı problem səbəbindən uğursuz olmuşdu.H3 Yaponiyada son 30 ildə hazırlanmış ilk iri raketdir. Yaponiya H3 raketlərini peyklərin orbitə çıxarılmasını əhatə edən rəqabətli və gəlirli biznesdə istifadə etməyi düşünür. H3 həm də Yaponiyanın kosmik tədqiqatlarda, o cümlədən Ayın tədqiqində istifadə...
09 İyun 2026, 17:33
Zelenski Trampın elçiləri ilə Kişinyov hava limanında dayanacaqda görüşdü
Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski ABŞ Prezidenti Donald Trampın xüsusi nümayəndələri Stiv Vitkov və Cared Kuşner ilə telefon danışığı aparıb.Citypost.az Ukrayna KİV-lərinə istinadən xəbər verir ki, sosial mediada elan edərək, Kişinyov hava limanında dayanacaq zamanı baş verən söhbəti "çox müsbət" adlandırıb.Zelenskinin sözlərinə görə, tərəflər Rusiya ilə Ukrayna arasındakı münaqişəyə son qoymaq üçün diplomatiyanın gücləndirilməsi səylərini, eləcə də G7 sammiti də daxil olmaqla qarşıdan gələn beynəlxalq tədbirləri müzakirə ediblər.O, həmsöhbətləri Kiyevin mövcud vəziyyətlə bağlı qiymətləndirmələri və Moskvanın mövqeyi barədə məlumatlandırdığını, eləcə də onlara dəstəklərinə və "ukraynalılara hörmətlərinə" görə təşəkkür etdiyini qeyd edib.Zelenski həmçinin etiraf edib ki, beynəlxalq ictimaiyyətin diqqəti hazırda əsasən İran...
09 İyun 2026, 11:37
Livan İsrailin hücumları nəticəsində Tirdəki UNESCO-nun Dünya İrsi obyektlərinə ziyan dəydiyini bildirir
Livanın mədəniyyət naziri Həsən Səlameh bildirib ki, İsrailin 7 və 8 iyun tarixlərində intensiv hava hücumları nəticəsində Tir şəhərindəki tarixi abidələrə ziyan dəyib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Onun sözlərinə görə, bombardmanlar UNESCO-nun Dünya İrsi Siyahısına daxil olan ərazilərin yaxınlığındakı əraziləri, o cümlədən qədim aqora (meydan) və Roma kolonnadasını hədəf alıb.Salameh beynəlxalq ictimaiyyəti Tirin tarixi irsini qorumaq üçün tədbirlər görməyə çağırdı və xatırlatdı ki, qədim hippodrom və türbələr İsrailin əvvəlki hücumları nəticəsində artıq zədələnmişdi. Nazir həmçinin İsraili Silahlı Münaqişə Zamanı Mədəni Sərvətlərin Qorunması üzrə Haaqa Konvensiyasının müddəalarını pozmaqda ittiham etdi.Cənubi Livandakı Arxeoloji Abidələrin Qorunması Departamentinin direktoru Əli Bədəvi öz...
09 İyun 2026, 11:36
BMT-nin Baş katibi Yaxın Şərqdə gərginliyin artması fonunda təmkinli olmağa çağırır
BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş Yaxın Şərqdə yeni eskalasiya dalğası ilə bağlı dərin narahatlığını ifadə edib və bütün tərəfləri maksimum təmkin göstərməyə və atəşkəsə hörmət etməyə çağırıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, bu barədə BMT Baş katibinin müavini Fərhan Haqın açıqlamasında bildirilib.Sənəddə vurğulanır ki, Quterreş hücumları dərhal dayandırmağa, vəziyyəti daha da gərginləşdirməkdən çəkinməyə və bölgədəki onsuz da qeyri-sabit vəziyyəti nəzərə alaraq son dərəcə ehtiyatlı davranmağa çağırır.O, həmçinin Livan, İran və Qəzza zolağında atəşkəs rejimlərinə tam hörmət etməyin vacibliyini vurğuladı və gərginliyin azaldılması üçün diplomatik səylərə xələl gətirə biləcək hərəkətlərdən çəkinməyə çağırdı....
09 İyun 2026, 11:34
