ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
17056
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
II Qaregin ilk dəfə olaraq Ermənistan parlamentinin açılışında iştirak etməyəcək
"Parlamentin yeni çağırışının ilk iclasının maraqlı məqamlarından biri də, əvvəlki çağırışların parlamentlərində olduğu kimi, bütün ermənilərin katolikosu II Qareginin ilk iclasa dəvət olunub-olunmayacağı və seçilmiş nümayəndələrə xeyir-dua verib-verməyəcəyi olacaq".Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bunu erməni mediası yazıb.Bildirilir ki, "Milli Məclisin Əsasnaməsi" konstitusiya qanununun 33-cü maddəsinə əsasən, "Respublika Prezidenti və bütün ermənilərin katolikosu birinci iclasın açılışında salamlama nitqi söyləmək hüququna malikdirlər".II Qareginə yaxın məbələrdən bildirlib ki, hökumət hələlik dəvətnamə göndərməyib: "Aydındır ki, dəvətnamə göndərməyəcəklər. Çünki yeni seçilənlərdən biri zarafatla deyib ki, istəsə, könüllü olaraq gəlib sessiyaya xeyir-dua verə bilər. Maraqlıdır ki, bu məsələ ilə bağlı hər hansı rəsmi şərh verilmir".Xatırladaq...
18 İyul 2026, 11:30
İraq Starlink ilə müqavilə imzalayıb
İraq hakimiyyəti ölkə ərazisində internet xidmətlərinin göstərilməsi üçün ABŞ-ın Starlink şirkəti ilə rəsmi müqavilə imzalayıb.Report xəbər verir ki, bu barədə İraqın Media və Kommunikasiya üzrə Dövlət Komissiyasının İcraiyyə Komitəsinin rəhbəri Balıq Əbu Kəlal danışıb.Onun sözlərinə görə, şirkətə verilən lisenziya ölkə vətəndaşlarını təhlükəsiz və keyfiyyətli internet xidməti ilə təmin etməyə imkan verəcək, eyni zamanda qoşulma qiyməti əlçatan olacaq.Kəlal həmçinin bildirib ki, Starlink-ə lisenziyanın verilməsi İraqda internet infrastrukturunun inkişafı və rabitə xidmətlərinin keyfiyyətinin artırılması istiqamətində mühüm addımdır....
18 İyul 2026, 10:08
İran BMT Təhlükəsizlik Şurasını fəaliyyətsizlikdə ittiham edib
İran BMT Təhlükəsizlik Şurasını ABŞ-ın zərbələri fonunda fəaliyyətsizlikdə ittiham edib."Report" xəbər verir ki, bu barədə İranın BMT yanında daimi nümayəndəsi Əmir Səid İrəvaninin BMT-nin Baş katibinə və Təhlükəsizlik Şurasının sədrinə ünvanladığı məktubda bildirilib.Diplomatın sözlərinə görə, Təhlükəsizlik Şurasının fəaliyyətsizliyi səbəbindən ABŞ İrana qarşı "təcavüz aktları və hərbi cinayətlər" törətməyə davam edir, bununla da BMT Nizamnaməsini, beynəlxalq hüququ və beynəlxalq humanitar hüququn normalarını pozur.İrəvani həmçinin iddia edib ki, ABŞ zərbələri dinc əhaliyə və mülki infrastruktur obyektlərinə, o cümlədən körpülərə və dəmir yollarına endirilir.Bununla əlaqədar Tehran BMT Təhlükəsizlik Şurasını beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyin qorunması üzrə öhdəliklərini yerinə yetirməyə, ABŞ-ın təcavüzünü dayandırmaq üçün tədbirlər...
18 İyul 2026, 10:00
Türkiyədə 5 maqnitudalı zəlzələ baş verib
Malatyada 5 maqnitudalı zəlzələ baş verib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə AFAD məlumat yayıb.Zəlzələnin ocağı 16 km dərinlikdə yerləşib.Zərərçəkənlər və dağıntılar barədə məlumat daxil olmayıb.
18 İyul 2026, 09:12
Venesuelada zəlzələdən ölənlərin sayı 5 mini ötüb
Venesuelada baş vermiş dağıdıcı zəlzələ nəticəsində həlak olanların sayı 5 069 nəfərə çatıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə ölkənin Milli Assambleyasının (parlamentinin) sədri Xorxe Rodriges Telegram kanalında məlumat verib.Rodrigesin dərc etdiyi hökumətin gündəlik məlumatına əsasən, 16 740 şəxs xəsarət alıb, 17 907 sakin isə evsiz qalıb. Bundan başqa 190 bina tamamilə dağılıb, 856 bina isə ciddi ziyan görüb.Axtarış-xilasetmə əməliyyatları zamanı 6 462 nəfər xilas edilib, 36 951-nə tibb müəssisələrində yardım göstərilib.Eyni zamanda 128 324 ailəyə humanitar yardım çatdırılıb, 21 235 nəfər 107 müvəqqəti düşərgədə yerləşdirilib. Zərərçəkənlərə ümumilikdə 10 063 ton ərzaq paylanıb.Qeyd edək ki, Venesuelada dağıdıcı zəlzələ 24 iyun axşamı...
18 İyul 2026, 08:35
Sandra Audirk ABŞ-nin Ukrayna üzrə müvəqqəti işlər vəkili təyin edilib
Sandra Audirk ABŞ-nin Ukrayna üzrə yeni müvəqqəti işlər vəkili olub."Report" Ukrayna mediasına istinadən xəbər verir ki, bu barədə ABŞ-nin Ukraynadakı səfirliyinin saytında bildirilib.S.Audirk – ABŞ diplomatik xidmətinin ali korpusunun (Senior Foreign Service) nümayəndəsidir, o, 30 ildən çoxdur ki, dünyanın müxtəlif ölkələrində Birləşmiş Ştatların maraqlarını təmsil edir.O, 2024-cü ildən ABŞ Müdafiə Nazirliyində çalışıb və orada Corc K. Marşal adına Avropa Təhlükəsizlik Araşdırmaları Mərkəzinin direktor müavini vəzifəsini tutub....
17 İyul 2026, 20:48
