ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
15702
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Tramp: Hazırda biz qızıl dövrümüzü yaşayırıq
Hazırda biz qızıl dövrümüzü yaşayırıq.AZƏRTAC-ın məlumatına görə, bu sözləri ABŞ Prezidenti Donald Tramp CNBC-yə müsahibəsində deyib."Bu gün əvvəlkindən daha çox fabrik tikilir. Bu gün ölkəmizin tarixində heç vaxt olmadığı qədər çox insan işləyir və indiyə qədər qazandıqlarından daha çox pul qazanan insanlar var. Mən varlı deyil, orta təbəqədən danışıram” - deyə Tramp əlavə edib.
03 İyul 2026, 09:45
Rusiyada yanacaq qıtlığı fonunda il sonunadək "Avro-3" benzininin dövriyyəsinə icazə verilib
Rusiyanın Baş naziri Mixail Mişustin 2026-cı ilin sonuna qədər "Avro-3" standartları üzrə benzinin dövriyyəsinə icazə verən qərar imzalayıb.Citypost.az "Report"a istinadən xəbər verir ki, sənəd ölkənin rəsmi internet portalında dərc olunub.Qərara əsasən, bəzi neft emalı zavodlarına tərkibində kükürdün miqdarına dair aşağı salınmış tələblərlə (hər kiloqram üçün 150 milliqramdan çox olmamaqla) avtomobil benzini dövriyyəyə buraxmağa icazə verilir."Qəbul edilən qərar mövcud tələbatı ödəmək üçün daxili bazara əlavə yanacaq həcmlərini yönəltməyə imkan verəcək", - Energetika Nazirliyindən bildirilib.İyunun 28-də Rusiya Prezidenti Vladimir Putin ölkədə yanacaq qıtlığı barədə açıqlama verib, bununla belə, Rusiya lideri yanacaq çatışmazlığını "qeyri-kritik" adlandırıb....
03 İyul 2026, 08:38
Münxendə isti havaya görə fövqəladə vəziyyət elan edilib
Almaniyanın cənubunda, Bavariyanın paytaxtı Münxendə rekord istilər, quraqlıq və yeraltı suların səviyyəsinin aşağı düşməsi səbəbindən su təchizatı ilə əlaqədar fövqəladə vəziyyət elan edilib."Report" "Bild"ə istinadən xəbər verir ki, bunu şəhərin meri Dominik Krauze bildirib."Biz 1970-ci illərin əvvəllərindən bəri görünməyən müstəsna vəziyyətlə üz-üzəyik. Davamlı istilər səbəbindən suya olan tələbatın əhəmiyyətli dərəcədə artması Münxenin bələdiyyə su təchizatı sistemini son həddə çatdırır. Buna görə də biz şəhər olaraq suya qənaət etmək üçün dərhal tədbirlər görəcəyik", - o vurğulayıb.Şəhər meri həmçinin vəzifəsi qalan ehtiyatları qoruyub saxlamaq üçün tədbirlər işləyib hazırlamaq olan işçi qrupu yaradıb.Nəşr dəqiqləşdirib ki, hazırda içməli su təchizatı sabit olaraq qalır. Bununla...
03 İyul 2026, 08:27
Tramp sərvətinin trilyon dollara çatması münasibətilə Maskı təbrik edib
ABŞ Prezidenti Donald Tramp, “SpaceX”in qurucusu İlon Maskın sərvətinin 1 trilyon dolları keçməsi münasibətilə ona təbrik göndərdiyini açıqlayıb.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, Tramp bu barədə “CNBC“yə müsahibəsi zamanı danışıb."Mən ona bir məktub yazdım və “Təbrik edirəm, çox yaxşı” - dedim”, - Tramp deyibTramp Maskla çox yaxşı münasibətləri olduğunu da vurğulayıb.
03 İyul 2026, 08:00
Manavazyan Ermənistan parlamentində "Vətəndaş müqaviləsi" fraksiyasının rəhbəri olacaq
Ermənistanın hakim "Vətəndaş müqaviləsi" partiyasının parlament fraksiyasının rəhbəri Arusyak Manavazyan olacaq.Citypost.az "Report"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan mediası məlumat yayıb.Onun namizədliyini partiyanın İdarə Heyəti növbəti iclasında təsdiqləyib.Daha əvvəl fraksiyanın rəhbəri vəzifəsini Ermənistan parlamentinin sədr müavini vəzifəsinə namizədliyi irəli sürülən Ayk Koncoryan tuturdu.
02 İyul 2026, 21:34
Simonyan Ermənistan prezidenti ilə görüşdü
"Qəbulunuz, birgə fəaliyyətiniz və əməkdaşlığınız üçün təşəkkür edirəm"."Unikal" xəbər verir ki, bunu Milli Assambleyanın sədri Alen Simonyan Ermənistan prezidenti Vaaqn Xaçaturyanla prezident iqamətgahında görüşündə bildirib.Görüş zamanı Simonyan bildirib ki, Milli Assambleya sədri kimi ona gördüyü işə, əməkdaşlığına, həm də səlahiyyət müddətinin sonunda həm dostcasına, həm də praktik məsləhətlərinə və dəstəyinə görə təşəkkür etməsini məqsədəuyğun hesab edib.Öz növbəsində, Xaçaturyan 8-ci Milli Məclisin işinin və Alen Simonyanın 2021-ci ildən 2026-cı ilə qədər parlamentə rəhbərlik etməsindəki rolunun əhəmiyyətini vurğulayıb.Qeyd edək ki, Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyan parlament mandatından istefa verib. ...
02 İyul 2026, 20:57
