ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
7976
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İran Trampın atəşkəs təklifini qəbul etməyib, öz şərtlərini irəli sürüb
İran Trampın atəşkəs təklifini qəbul etməyib, öz şərtlərini irəli sürüb.Bu barədə İran hökumətinin rəsmisi Press TV-yə danışıb.Mənbənin məlumatına görə, rəsmi Tehran müharibənin bitmə tarixinin və şərtlərinin yalnız İran tərəfindən müəyyən edilə biləcəyini ABŞ tərəfinə çatdırıb.“İran ABŞ prezidentinə müharibənin nə vaxt bitəcəyini diktə etməyə imkan verməyəcək. İran müharibəni özü qərar verdiyi zaman və yalnız öz şərtləri yerinə yetirildikdə bitirəcək”, - Press TV-yə danışan iranlı rəsmi vurğulayıb.O əlavə edib ki, Tehran tələbləri yerinə yetirilənədək müdafiəni davam etdirmək və düşmənə “ağır zərbələr” endirmək niyyətindədir.Rəsminin sözlərinə görə, Vaşinqton müxtəlif diplomatik kanallar vasitəsilə danışıqlar aparmağa çalışıb və Tehran tərəfindən “həddi aşan” və ABŞ-ın döyüş meydanındakı...
25 Mart 2026, 18:57
Lukaşenko Şimali Koreyada Putinin bu xahişini yerinə yetirdi
Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenko və Şimali Koreya Sədri Kim Çen In martın 26-da Pxenyanda Kumsusan iqamətgahında danışıqlar aparacaq.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Belarus prezidentinin mətbuat xidməti məlumat yayıb.“Martın 26-da Aleksandr Lukaşenko ilə Kim Çen In arasında Kumsusan iqamətgahında danışıqlar keçiriləcək. Sabah çoxsaylı vacib xəbərlər yayımlanacaq”, - açıqlamada bildirilib.Lukaşenko martın 25-də Pxenyana gəlib. Belarus lideri Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin xahişi ilə Şimali Koreyanın Ukrayna ilə müharibədə Moskvaya göstərdiyi köməyə görə minnətdarlıq əlaməti olaraq “Azadlıq” abidəsini ziyarət edib və ora əklil qoyub. (Teleqraf)...
25 Mart 2026, 17:47
İsraildə ehtiyatda olan 400 minədək hərbçi orduya çağırılacaq
İsrail hökuməti İran və "Hizbullah"a qarşı hərbi əməliyyatlar fonunda Müdafiə Ordusuna 400 minədək ehtiyatda olan hərbçini çağırmağa icazə verib."Report" xəbər verir ki, bu barədə "The Times of Israel" məlumat yayıb.Bildirilib ki, bu, ordunun çağıracağı ehtiyatda olan hərbçilərin faktiki sayı deyil, daha çox "operativ ehtiyaclara uyğun olaraq çevikliyi təmin edən limit"dir.Əvvəlki 280 minlik ehtiyatda olan hərbçi limiti 2025-ci ilin dekabrında təsdiqlənmişdi.
25 Mart 2026, 17:08
Sarkisyan Azərbaycanla müharibə ehtimallarına cavab verdi
Ermənistanın sabiq Prezidenti Serj Sarkisyan Baş nazir Nikol Paşinyanın mümkün müharibə ilə bağlı açıqlamalarını tənqid edib.Modern.az xəbər verir ki, Sarkisyan jurnalistlərə açıqlamasında Paşinyanın iddialarının əsassız olduğunu bildirib.“Bunlardan nə gözləmək olar ki? Ağıllarına nə gəldi deyirlər”, – deyə o qeyd edib.Sarkisyanın sözləri Paşinyanın seçkilərdə müxalifətin qalib gələcəyi təqdirdə sentyabr ayında Azərbaycanla yeni müharibə riski ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlərə cavab olaraq səslənib.
25 Mart 2026, 16:54
İrana casusluq edən 14 yaşlı yeniyetmə saxlanıldı
İsraildə 14 yaşlı casus saxlanılıb.Modern.az yerli KİV-ə istindən xəbər verir ki, 14 yaşlı yeniyetmə İrana casusluq etməkdə və düşmənə məlumat ötürməkdə ittiham olunur.Onun İsrail Müdafiə Qüvvələrinin Baş Qərargahını lentə aldığı və bunun müqabilində 1170 dollar bəxşiş qazandığı bildirilir.
25 Mart 2026, 16:04
Türkiyənin ilk zirehli SUV avtomobillərinin təhvilinə başlanılıb
Türkiyənin ilk yerli zirehli SUV avtomobili “TULGA 4x4”ün təhvil verilməsi işlərinə başlanılıb.AZƏRTAC xəbər verir ki, Türkiyənin “BMC” şirkəti tərəfindən müvafiq layihə çərçivəsində hazırlanan “TULGA 4x4” yoxlama fəaliyyətlərini və taktiki qabiliyyət sınaqlarını uğurla başa çatdırıb.Daxili təhlükəsizlik qüvvələrinin əməliyyat ehtiyaclarını qarşılamaq məqsədilə hazırlanan “TULGA 4x4” zirehli konstruksiyası, ballistik qoruma səviyyəsi və texnoloji avadanlıqları ilə təhlükəsizlik, davamlılıq və komfort xüsusiyyətlərə malikdir.Təxminən 8 ton ağırlığa malik, 5 nəfərlik daşıma qabiliyyəti ilə xidmət göstərəcək avtomobil müstəqil ikiqatqollu ön və arxa asqı sistemi, eləcə də disk əyləc avadanlığı sayəsində həm çətin relyef şəraitində, həm də şəhər daxilində yüksək manevr qabiliyyəti təmin edir.Dörd silindrli dizel mühərriki ilə...
25 Mart 2026, 14:26
