ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
17016
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Sandra Audirk ABŞ-nin Ukrayna üzrə müvəqqəti işlər vəkili təyin edilib
Sandra Audirk ABŞ-nin Ukrayna üzrə yeni müvəqqəti işlər vəkili olub."Report" Ukrayna mediasına istinadən xəbər verir ki, bu barədə ABŞ-nin Ukraynadakı səfirliyinin saytında bildirilib.S.Audirk – ABŞ diplomatik xidmətinin ali korpusunun (Senior Foreign Service) nümayəndəsidir, o, 30 ildən çoxdur ki, dünyanın müxtəlif ölkələrində Birləşmiş Ştatların maraqlarını təmsil edir.O, 2024-cü ildən ABŞ Müdafiə Nazirliyində çalışıb və orada Corc K. Marşal adına Avropa Təhlükəsizlik Araşdırmaları Mərkəzinin direktor müavini vəzifəsini tutub....
17 İyul 2026, 20:48
Çinin Çuntsin şəhərində dağ uçqunu nəticəsində 8 nəfər ölüb
Çinin Çuntsin şəhərində dağ uçqunu olub.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə "Xinhua" agentliyi məlumat yayıb.Hadisə nəticəsində 8 nəfər ölüb.Təfərrüatlar açıqlanmır. (Report)
17 İyul 2026, 19:57
"Merilin Monro" həbs edildi
Türkiyənin Mardin şəhərində "Mardinli Merilin Monro" kimi tanınan Melek Akarmut həbs olunub.Citypost.az "Unikal"-a istinadən xəbər verir ki, buna səbəb 50 yaşlı "Merilin Monro" (əsl adı - Melek Akarmut) sosial media hesabında FETÖ-nun 15 iyul 2016-cı il tarixində baş verən çevriliş cəhdi ilə bağlı cinayət elementləri ehtiva edən paylaşımlar etməsi olub. Bundan sonra Vilayət Polis İdarəsinin polis qrupları araşdırma şəxs barəsində araşdırma başladıb. Nəzarətə alınan Akarmut polis bölməsindəki prosedurlardan sonra ədliyyəyə sövq edilib. Prokuror tərəfindən dindirildikdən sonra Melek Akarmut növbətçi məhkəmə qarşısına çıxarılıb və "ictimaiyyətə açıq şəkildə yanlış məlumat yaymaq" ittihamı ilə həbs olunaraq həbsxanaya göndərilib....
17 İyul 2026, 19:28
Avropada ən təmiz və ən çirkli dənizlər haradadır?
Lakin hər çimərlik əslində istirahət üçün təhlükəsiz deyil. Qaynarinfo xəbər verir ki, "Which?" nəşri Avropadakı su hövzələrinin keyfiyyət standartlarına necə cavab verdiyini və hansı yerlərdən uzaq durmağın daha yaxşı olduğunu araşdırıb.Avropa Ətraf Mühit Agentliyinin (EEA) illik hesabatına görə, Avropa İttifaqındakı çimərlik və üzgüçülük zonalarının 96 faizi suyun keyfiyyəti üzrə minimum standartlara cavab verir. Ümumilikdə Avropa İttifaqında 22 mindən çox obyektin 85 faizi ən yüksək – "əla" kateqoriyasını alıb.Bu göstəricilər əksər ölkələrdə suyun keyfiyyətinin nisbətən yüksək olduğunu göstərir. Reytinqə yalnız dəniz çimərlikləri deyil, həm də daxili su hövzələrində yerləşən istirahət zonaları daxildir.Reytinqdə Kipr 100 faiz "əla" üzgüçülük zonasına malik olmaqla birinci yeri...
17 İyul 2026, 19:12
İranın endirdiyi zərbələr nəticəsində Küveytdə elektrik stansiyası zədələnib
İranın Küveytə endirdiyi zərbələr nəticəsində elektrik stansiyası və su şirinləşdirici qurğu zədələnib.Citypost.az Küveyt mediasına istinadən xəbər verir ki, bu barədə ölkənin Elektrik Enerjisi, Su Ehtiyatları və Bərpa Olunan Enerji Nazirliyi məlumat yayıb.Nazirliyin bəyanatında bildirilib ki, hücum nəticəsində stansiyanın obyektləri zədələnib, yanğın baş verib və enerji istehsal edən qurğular sıradan çıxıb.Bununla əlaqədar qurum vətəndaşları fövqəladə vəziyyət şəraitində elektrik enerjisindən qənaətlə istifadə etməyə çağırıb. Qeyd edilib ki, əhalinin dəstəyi zədələnmiş infrastrukturun bərpasına kömək edəcək.Xatırladak ki, İran son günlər ABŞ bazalarının yerləşdiyi Fars körfəzi ölkələrinə zərbələr endirir. Bu zərbələr cavab xarakteri daşıyır, çünki ABŞ İranın infrastrukturunu vurur. (REPORT)...
17 İyul 2026, 18:50
Rəsmi Brüssel Rusiyaya yeni sanksiyalar tətbiq etdi
Avropa İttifaqı Rusiyaya qarşı sanksiyalar siyahısını genişləndirib. Yeni məhdudiyyətlərə beş şirkət və bir fiziki şəxs daxil edilib.Modern.az rus mediasına istinadən xəbər verir ki, sanksiyaların tətbiqinə ilk dəfə Kiyevə endirilən zərbələr əsas kimi göstərilib.Söhbət iyulun 1-i və 5-i gecələrində Kiyevə həyata keçirilən hücumlardan gedir.Sanksiya siyahısına daxil edilən bütün tərəflərin pilotsuz uçuş aparatları üçün elektron və radioelektron komponentlər hazırlayan və istehsal edən “ABS Electro” şirkətlər qrupuyla əlaqəli olduğu bildirilir.Siyahıda şirkətin direktorlar şurasının sədri İrina Xarısova və Rusiyanın “Şahid” və “Geran” pilotsuz uçuş aparatlarının imkanlarını artıran sistemlərin hazırlanmasına töhfə verən beş müəssisə yer alıb.Bundan əlavə, həmin şirkətlərin Rusiya enerji sektoru üçün avtomatlaşdırılmış idarəetmə...
17 İyul 2026, 18:23
