ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
12714
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Polşa israilli nazirin ölkəyə girişinə qadağa qoyacaq
İsrailin milli təhlükəsizlik naziri İtamar Ben-Qvirin Polşaya girişinə qadağa qoyulacaq.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Polşa Xarici İşlər Nazirliyinin (XİN) mətbuat katibi Maçey Vevyur sosial şəbəkələrdə bildirib."Polşanın xarici işlər naziri Radoslav Sikorski israilli nazir Ben-Qvirin öz hərəkətlərinə görə Polşaya girişinə qadağa qoyulması üçün Daxili İşlər Nazirliyinə müraciət edib", - deyə Vevyur bildirib.Qeyd olunub ki, mayın 20-si İsrail XİN hərbi dəniz qüvvələrinin Qəzza zolağına humanitar yardım aparan "Sumud" flotiliyasının 430 fəalını saxladığını bəyan edib. Onların arasında dörd Polşa vətəndaşı var. Ben-Qvir həmçinin həbs edilmiş fəallarla görüşmək üçün Aşdod limanına gedib. (REPORT)...
21 May 2026, 17:51
Madyardan: Orban bir daha baş nazir ola bilməyəcək
Macarıstanın hakim “Tisa” Partiyası parlamentə baş nazirlərin səkkiz ildən çox olmayaraq vəzifədə qalmasına icazə verən və keçmiş baş nazir Viktor Orbanın yenidən vəzifə tutmasının qarşısını alan Konstitusiya dəyişikliyi layihəsi təqdim edib. Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə “Reuters” məlumat yayıb.16 illik hakimiyyətdən sonra aprel seçkilərində Orbanı hakimiyyətdən devirən Macarıstanın yeni Baş naziri Peter Madyar demokratiya və balanslı sistemi bərpa etmək üçün Konstitusiya da daxil olmaqla, Orbanın “Fides” Partiyası tərəfindən qəbul edilmiş qanunları ləğv etmək və dəyişdirmək üçün parlamentdəki üstünlüyündən istifadə edəcəyini bildirib.Parlamentin saytında dərc olunmuş düzəliş layihəsinə görə, əvvəllər ən azı səkkiz il Macarıstan hökumətinin başçısı vəzifəsində çalışmış şəxslər baş nazir...
21 May 2026, 17:37
İndoneziyada separatçılar səkkiz qızılaxtaranı öldürdülər
İndoneziyanın şərqində yerləşən Dağlıq Papua əyalətində separatçıların hücumu nəticəsində səkkiz qızılaxtaran şəxs öldürülüb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə "Jakarta Globe" qəzeti hərbçilərin açıqlamasına istinadən məlumat yayıb.Məlumata görə, hücumu "Azad Papua Hərəkatı"nın üzvləri həyata keçiriblər. Onlar mülki şəxsləri İndoneziyanın hüquq-mühafizə orqanlarına məlumat ötürməkdə ittiham ediblər.Rəsmilər isə bildiriblər ki, həlak olanlar separatçıların iddia etdiyi kimi təhlükəsizlik qüvvələrinin əməkdaşları deyil, qızıl axtarışı ilə məşğul olan mülki şəxslər olublar.Bildirilir ki, hücumdan sonra separatçılar hadisə yerini tərk ediblər. Hərbçilər onların axtarışı üçün əlavə qüvvələr və helikopterlər göndərib, həmçinin bölgədə patrul xidmətinin gücləndiriləcəyini vurğulayıblar. Hazırda həlak olanların cəsədlərinin hadisə yerindən təxliyəsi aparılır.Xatırladaq ki, İndoneziya 1969-cu ildə...
21 May 2026, 17:23
Rusiyalı milyarder motosiklet qəzasında öldü
Rusiyalı iş adamı və milyarder Mixail Smirnov Leninqrad vilayətinin Priozersk rayonu ərazisində qeydə alınan ağır yol-nəqliyyat hadisəsində həyatını itirib.Citypost.az xəbər verir ki, hadisə ilə bağlı Rusiya Daxili İşlər Nazirliyinin Sankt-Peterburq və Leninqrad vilayəti üzrə Baş İdarəsinin mətbuat xidməti rəsmi açıqlama verib.Məlumata əsasən, "Triumph Bonneville" markalı motosikleti idarə edən şəxs sükan arxasında idarəetməni itirib və əks istiqamətli hərəkət zolağına çıxaraq "Haval" avtomobili ilə toqquşub. Zərbənin təsirindən ağır xəsarətlər alan motosiklet sürücüsü təcili tibbi yardım briqadası hadisə yerinə çatana qədər vəfat edib.Bildirilir ki, ölən şəxs Mixail Smirnov 7.79 milyard rubl (185,5 milyon manat - red.) sərvəti ilə milyarderlər reytinqində 108-ci sırada qərarlaşıb....
21 May 2026, 17:13
Suriya ilk dəfə G7-yə qatılacaq
Suriya gələn ay Fransada keçiriləcək G7 sammitində dəvət olunmuş ölkə kimi iştirak edəcək.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə “Reuters” agentliyi vəziyyətlə tanış olan üç mənbəyə istinadən məlumat yayıb.Məlumata görə, sammitdə Suriya Prezidenti Ahmed al-Sharaa da iştirak edəcək. Qeyd olunur ki, bu, Suriyanın G7 sammitinə ilk qatılımı olacaq.ƏtraflıSammit iyunun 15-17-də Fransanın Evian-le-Ben şəhərində keçiriləcək. Dəvətin Suriyanın maliyyə naziri Yusra Barniyaya çatdırıldığı bildirilir. Nazir bu həftə Parisdə G7 çərçivəsində maliyyə danışıqlarında iştirak edib.Mənbələrdən birinin sözlərinə görə, Suriyanın danışıqlardakı əsas məqsədi ölkəni potensial strateji logistika və tədarük mərkəzi kimi təqdim etmək olacaq. Xüsusilə Hörmüz boğazından keçidlərdə yaranan problemlərdən sonra Suriyanın yeni marşrut imkanları...
21 May 2026, 16:49
Türkiyə XİN: Qlobal Sumud Donanmasının iştirakçıları Türkiyəyə gətiriləcəklər
İsrail qüvvələri tərəfindən saxlanılan Qlobal Sumud Donanmasının iştirakçıları Türkiyəyə gətiriləcəklər.AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyi (XİN) açıqlama yayıb.Məlumata əsasən, bu məqsədlə bu gün İsrailin Ramon hava limanına üç təyyarə reysi təşkil olunur. Təyyarələrin ümumi sərnişin tutumu 400 nəfərdən çoxdur. Təxliyə olunmaq istəyən donanma iştirakçılarının hamısının Türkiyəyə gətirilməsi mümkün olacaq. Xüsusi səfərləri icra edəcək bu təyyarələrin bu gün axşam saatlarında İstanbul hava limanına enməsi planlaşdırılır.Qeyd edək ki, İstanbula gətiriləcək fəallar arasında Türkiyə ilə yanaşı, digər ölkə vətəndaşları da var....
21 May 2026, 15:17
