ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
11307
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Vens: Ölən 186.000 amerikalı ərzaq talonu almağa davam edir
ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vens ölkədə sosial yardım proqramı ilə bağlı diqqətçəkən açıqlama verib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, mayın 5-də Ayova ştatındakı istehsal müəssisəsində keçirilən brifinqdə bildirib ki, ölkədə təxminən 186 min vəfat etmiş şəxsin hələ də ərzaq talonu (food stamps) aldığı qeydə alınıb.Vensin sözlərinə görə, əlavə olaraq 335 min ABŞ vətəndaşı isə ikiqat sosial müavinət alır. Vitse-prezident bu vəziyyəti tənqid edərək bildirib ki, vəfat etmiş şəxslərin adından müavinətlərin alınması sistemdə ciddi problemlərə işarə edir və bu halların aradan qaldırılması vacibdir.Turan...
06 May 2026, 11:29
Sem Smitin Kristian Kouenlə nişanlandığı iddia olunur
Müğənni Sem Smitin şəxsi həyatında yeni mərhələ başladığı bildirilir.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, daxili mənbələrin məlumatına görə, 33 yaşlı sənətçi məşhur dizayner Kristian Kouenlə nişanlanıb. Bildirilir ki, cütlük 2026-cı il Met Qala tədbirindən əvvəl nişan faktını təsdiqləyib.Mənbələr onların Nyu-Yorkda yerləşən “Mark Hotel”də evlilik təklifi ilə bağlı müzakirələr apardığı zaman görüntüləndiyini iddia edir. Həmçinin qeyd olunur ki, Kristian Kouen Met Qalada sarı Cartier brilyant üzük taxaraq diqqət çəkib və bu üzük sonradan qırmızı xalçada da müşahidə olunub.Sem Smitin isə üzüyü açıq şəkildə nümayiş etdirmədiyi, lakin sol əlini qara şəffaf əlcəklə örtməsi diqqət çəkib.Məlumata görə, Sem Smit və Kristian Kouen...
06 May 2026, 11:26
Viktoriya Bekhem oğlu Bruklinin ittihamlarına cavab verib
Viktoriya Bekhem oğlu Bruklinin ailə və “Bekhem brendi” ilə bağlı səsləndirdiyi sərt ittihamlara münasibət bildirib.Citypos.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Yanvar ayında özünü aşpaz kimi təqdim edən 27 yaşlı Bruklin ailə biznesindən uzaqlaşdığını açıqlamış və valideynləri Viktoriya və Devid Bekhemi ictimai imicə həddindən artıq önəm verməkdə ittiham etmişdi.Viktoriya Bekhem isə “Aspire” podkastında çıxış edərək ailənin heç vaxt şüurlu şəkildə “brend” olaraq formalaşmadığını deyib. O, Devid Bekhemlə tanış olduqları dövrdə hər ikisinin artıq fərqli sahələrdə uğur qazandığını və ictimai imicin sonradan formalaşdığını vurğulayıb.Bekhem həmçinin uşaqlarını medianın təzyiqindən qorumağa çalışdığını bildirib və ailə həyatının çətinliklərinə baxmayaraq, balansı qorumağa çalışdıqlarını qeyd edib.Yeganə...
06 May 2026, 11:23
Nikuşor Dan baş nazirə qarşı etimadsızlıq səsverməsinə görə Ermənistana səfərini yarımçıq qoyub
Rumıniya Prezidenti Nikuşor Dan Ermənistanı vaxtından əvvəl tərk edibCitypost.az armenpress.am-a istinadən xəbər verir ki, Rumıniya Prezidenti Nikuşor Dan ölkə parlamentinin Baş nazir İlie Bolojanın hökumətinə etimadsızlıq səsverməsi keçirməsindən sonra Ermənistanda səfərini yarımçıq dayandıraraq ölkəsinə qayıdıb. Bu barədə “The Guardian” qəzeti məlumat yayıb.Məlumata görə, prezident yerli vaxtla saat 18:00-da (Yerevan vaxtı ilə 19:00) mövcud vəziyyətlə bağlı açıqlama verəcək.Nikuşor Dan bildirib ki, ifrat sağçı Rumınlar Birliyi Alyansı gələcək hökumətin formalaşdırılmasında rol almayacaq və Rumıniyanın Qərbyönlü siyasi kursunun davam etdiriləcəyinə əmindir.Qeyd edək ki, mayın 5-də Rumıniya Parlamenti Baş nazir İlie Bolojanın rəhbərlik etdiyi hökumətə etimadsızlıq göstərib. Səsvermədə 281 deputat lehinə, 4 deputat isə...
06 May 2026, 11:17
BMT sülhməramlıları Livanın çətin gedilən ərazilərinə humanitar yardım çatdırıblar
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Livandakı Müvəqqəti Missiyasının sülhməramlıları Livanın cənubundakı çətin əli çatan ərazilərə humanitar yardım çatdırıblar. Citypost.az RİA Novosti-ə istinadən xəbər verir ki, missiyanın yaydığı bəyanata istinadən məlumat yayıb.Tibbi ləvazimatlar və ərzaq Tir, Sidon və Beyrut şəhərlərinin sakinlərinə çatdırıldı.Sülhməramlı missiya bildirir ki, mövcud risk və təhlükələrə baxmayaraq, sülhməramlılar Livanın cənub bölgələrində humanitar xidmətlərini davam etdirirlər. Əli
06 May 2026, 11:15
ABŞ 5 ölkə ilə birgə İrana qarşı hərəkətə keçdi
ABŞ prezidenti Donald Trampın göstərişi ilə Birləşmiş Ştatlar Bəhreyn və Fars körfəzi üzrə tərəfdaşları - Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Küveyt və Qətərlə birlikdə Hörmüz boğazında gəmiçilik azadlığının qorunmasına dair qətnamə layihəsi hazırlayıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə ABŞ-ın dövlət katibi Marko Rubionun bəyanatında deyilir.Qətnamə layihəsində İrandan yerləşdirdiyi dəniz minalarının sayı və yerləri barədə məlumat verməsi, onların zərərsizləşdirilməsi səylərində əməkdaşlıq etməsi, həmçinin humanitar dəhlizin yaradılmasını dəstəkləməsi tələb olunur.“ABŞ yaxın günlərdə bu qətnamə üzrə səsverməni səbirsizliklə gözləyir və Təhlükəsizlik Şurası üzvlərinin və geniş həmmüəlliflər dairəsinin dəstəyinə ümid edir”, – deyə Rubionun bəyanatında qeyd edilir.“İran İslam Respublikası Hörmüz boğazını bağlamaq cəhdləri, boğazda...
06 May 2026, 09:50
