ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
9899
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Gürcüstan və Ermənistanın parlament sədrləri regional sabitliyi müzakirə ediblər
Gürcüstan parlamentinin sədri Şalva Papuaşvili İstanbulda Parlamentlərarası İttifaqın 152-ci Assambleyası çərçivəsində erməni həmkarı Alen Simonyanla görüşüb.APA-nın yerli bürosu xəbər verir ki, bu barədə gürcü spiker "X" hesabında bildirib.O qeyd edib ki, görüşdə Gürcüstanla Ermənistan arasında parlamentlər səviyyəsində səmərəli əməkdaşlıq və regional məsələlər müzakirə olunub."Biz Cənubi Qafqaz bölgəsində davamlı sülh və sabitliyin təmin edilməsi üçün sıx əməkdaşlığa sadiqliyimizi ifadə etdik", - Papuaşvili yazıb.Gürcü spiker həmçinin Türkiyə Böyük Millət Məclisinin sədri Numan Kurtulmuşla da görüş keçirib. Tərəflər regionda və dünyada baş verən prosesləri müzakirə ediblər, sülh və sabitliyin əhəmiyyətini vurğulayıblar....
17 Aprel 2026, 14:54
Rusiyanın itkiləri rekord həddə çatdı
Ukraynada öldürülən Rusiya hərbçilərinin sayı azı 212 188 nəfər təşkil edib.Modern.az yerli KİV-ə istinadən xəbər verir ki, ölənlərin 57%-i müharibə üçün cəza koloniyalarını tərk edən könüllülər, çağırışçılar və məhkumlardır.Hərbi ekspertlərin fikincə bu rəqəm reallığı tam əks etdirmir və ölü sayının 45%-dən 65%-ə qədərini əks etdirir.Bu, son aylarda həlak olan əsgərlərin çoxunun cəsədinin döyüş meydanında qalması ilə bağlıdır, çünki təxliyə dron hücumları səbəbindən təhlükə yaradır.Həmin hesablamalara əsasən, Rusiyanın Ukraynadakı itkiləri 326 440 ilə 471 530 arasında ola bilər....
17 Aprel 2026, 14:33
Jerar Depardye France Televisions-a qarşı iddianı geri götürüb
Fransız aktyor Jerar Depardye Parisdə keçirilən məhkəmə prosesində France Televisions telekanalına qarşı qaldırdığı iddianı geri götürüb. İddia aktyorun gənc bir qız haqqında cinsi xarakterli şərhlər etdiyi görüntülərlə bağlı yayımlanan reportajla əlaqədar idi.Citypost.az FRANCE24.com-a istinadən xəbər verir ki, iş 2023-cü ilin dekabrında yayımlanan və Depardyenin ictimai imicinə zərbə vurduğunu iddia etdiyi televiziya materialı üzərində qurulmuşdu. Sözügedən reportajda onun 2018-ci ildə Şimali Koreyaya səfəri zamanı qadınlara qarşı səsləndirdiyi ifadələr əks olunmuşdu.Aktyorun vəkili Delfin Meylet məhkəmədə iddianın geri götürüldüyünü açıqlayıb. France Televisions isə bu qərarı “iki illik hüquqi prosesə son qoyan addım” kimi alqışlayıb.Qeyd edək ki, Jerar Depardye daha əvvəl 2021-ci ildə çəkiliş...
17 Aprel 2026, 13:37
Yaponiya 40°C və yuxarı istilər üçün yeni termin tətbiq edir
Yaponiya Meteorologiya Agentliyi (JMA) həddindən artıq yüksək temperatur dalğalarını təsvir etmək üçün yeni ifadə qəbul edib. Artıq 40°C və daha yüksək temperatur “dəhşətli isti” və ya yapon dilində “kokusho-bi” adlandırılacaq.Agentliyin açıqlamasına görə, yeni termin əhali arasında isti hava ilə bağlı daha effektiv xəbərdarlıq və maarifləndirmə məqsədi daşıyır. Son illərdə Yaponiyada ekstremal istilərin artması bu qərarın qəbul olunmasına səbəb olub.Keçən il ölkə 1989-cu ildən bəri ən isti yayını qeydə alıb və bu, iqlim dəyişikliyinin təsirləri ilə əlaqələndirilir.JMA bildirir ki, yeni təsnifat sistemi mövcud istilik kateqoriyalarını tamamlayacaq: 25°C və yuxarı “yay günü”, 30°C və yuxarı “yay ortası günü”, 35°C və yuxarı isə...
17 Aprel 2026, 13:32
Əl-Şaraa: Suriya regional logistika mərkəzinə çevrilə bilər
Suriya prezidenti Əhməd əl-Şaraa beynəlxalq münaqişələrin, xüsusilə ABŞ-İran gərginliyinin yaratdığı iqtisadi və logistika problemlərin aradan qaldırılması üçün Yaxın Şərq ölkələrini Suriyanın nəqliyyat və tranzit imkanlarından istifadə etməyə çağırıb.Citypost.az Türkiyə mətbuatına istinadən xəbər verir ki, o, “Anadolu” agentliyinə müsahibəsində bildirib ki, Suriya strateji coğrafi mövqeyinə görə Şərqlə Qərb arasında mühüm logistika körpüsü rolunu oynaya bilər. Prezidentin sözlərinə görə, ölkə Türkiyə, Fars körfəzi dövlətləri və digər region ölkələri arasında ticarət və enerji dəhlizlərinin bərpasında vacib tranzit mərkəzə çevrilə bilər.Əl-Şaraa qeyd edib ki, “Dörd dəniz” layihəsi çərçivəsində Xəzər, Aralıq, Qırmızı dəniz və Fars körfəzi logistika xəttlərinin Suriya üzərindən birləşdirilməsi regionda ticarət xərclərini azalda...
17 Aprel 2026, 13:25
Tramp İsrail–Livan atəşkəsini “tarixi gün” adlandırıb
ABŞ prezidenti Donald Tramp İsrail və Livan arasında əldə olunan atəşkəsi “tarixi gün” kimi qiymətləndirib. O, Livandakı vəziyyətin sabitləşməsini müsbət addım adlandıraraq bölgədə sülh üçün imkan yarandığını bildirib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Tramp “Truth Social” platformasında etdiyi paylaşımda qeyd edib ki, “Livan üçün tarixi bir gün ola bilər. Yaxşı şeylər baş verir”.Digər paylaşımında isə o, zorakılığın dayanacağına və bölgədə sülhün bərqərar olacağına ümid etdiyini vurğulayıb. ABŞ prezidenti həmçinin “Hizbullah”ı atəşkəsə riayət etməyə çağıraraq, bu dövrün düzgün dəyərləndirilməsinin vacibliyini qeyd edib.İsrail və Livan arasında 10 günlük atəşkəs gecə yarısı qüvvəyə minib. Razılaşma daha əvvəl Donald Tramp tərəfindən elan olunmuşdu.Məlumata...
17 Aprel 2026, 11:03
