ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
20630
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Macarıstan 10 rusiyalı diplomatı ölkədən çıxarır
Macarıstan 10 rusiyalı diplomatı ölkədən çıxarır.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Macarıstan xarici işlər naziri Anita Orban “X” hesabında bildirib.O qeyd edib ki, Macarıstan hökumətinin qiymətləndirməsinə görə, Rusiya missiyasının 10 əməkdaşı Macarıstanda diplomatlar üçün qəbuledilməz fəaliyyətlə məşğul olub və rəsmi Budapeşt bu şəxsləri ölkəni tərk etməyə çağırıb.Orban qeyd edib ki, bu qərar Macarıstanın təhlükəsizliyini və suverenliyini qoruyur. Bu, Rusiya ilə diplomatik münasibətlərin pozulmasını nəzərdə tutmur.“Macarıstan qarşılıqlı hörmət və qaydalara riayət olunmasına əsaslanan zəruri dialoqu davam etdirmək niyyətindədir”, - XİN rəhbəri vurğulayıb....
08 Sentyabr 2026, 13:18
Ermənistanda sement qıtlığı yaranıb: tikinti şirkətləri çətinlik çəkir
Ermənistanda sement bazarında ciddi çatışmazlıq problemi yaranıb. Citypost.az “Joqovurd” qəzetinə istinadən xəbər verir ki, bir sıra tikinti şirkətləri son vaxtlar lazımi miqdarda sement əldə etməkdə çətinlik çəkirlər.Məlumata görə, bəzi şirkətlər tikinti işlərini dayandırmamaq üçün sementi müxtəlif satış məntəqələrindən kiçik partiyalarla toplamağa məcbur olur. Bəzi hallarda isə məhsul əvvəlcədən razılaşma və ya kredit əsasında alınır.Qəzet çatışmazlığın dəqiq səbəblərinin hələlik rəsmi şəkildə açıqlanmadığını bildirir. Problemin Ermənistanın iki böyük sement istehsalçısı – “Ararat Sement” və “Hrazdan Cement” ətrafında baş verən dəyişikliklər fonunda yaranması diqqət çəkir.Bildirilir ki, “Ararat Sement”lə bağlı hüquqi və siyasi proseslər davam edir, “Hrazdan Cement” isə uzun müddət fəaliyyət göstərmədikdən sonra...
08 Sentyabr 2026, 10:59
Monqolustanda yanacaq böhranı: sürücülər saatlarla növbə gözləyir
Monqolustanda Rusiyadan yanacaq asılılığı ölkədə ciddi benzin və dizel çatışmazlığına səbəb olub. Yanacaqdoldurma məntəqələrinin qarşısında kilometrlərlə növbələr yaranır, bəzi sürücülər yanacaq almaq üçün saatlarla gözləməli olurlar.Citypost.az FRANCE24.com-a istinadən xəbər verir ki, ölkə benzininin 95 faizindən çoxunu Rusiyadan idxal edir. Lakin Ukraynanın son aylarda Rusiyanın neft obyektlərinə hücumları tədarük zəncirinə təsir göstərib və Monqolustanda yanacaq böhranını daha da dərinləşdirib.Hökumət yanacaq alışına gündəlik məhdudiyyətlər tətbiq edib, ehtiyat yığılmasının qarşısını almaq üçün tədbirlər görüb və bəzi ərazilərdə növbəli nömrə nişanı sistemi tətbiq edib.Yanacaq çatışmazlığı nəqliyyat və logistika sektoruna da ciddi təsir göstərir. Xüsusilə kənd təsərrüfatı, turizm və çoban təsərrüfatları üçün problem yaranıb. Dizel...
08 Sentyabr 2026, 10:57
Avstraliya sosial media şirkətlərini yüksək cərimələrlə hədələyir
Avstraliya hökuməti sosial media platformalarını gənc istifadəçiləri zərərli məzmundan qorumağa məcbur edən yeni qanun layihələri hazırlayıb. Qaydaları pozan böyük texnologiya şirkətləri 109 milyon Avstraliya dollarınadək, yəni təxminən 78 milyon ABŞ dolları məbləğində cərimə ilə üzləşə bilərlər.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, baş nazir Entoni Albanesenin təqdim etdiyi qanun layihəsinə əsasən, “Facebook”, “TikTok” və “Instagram” kimi platformaların sahibi olan şirkətlər 18 yaşdan kiçik istifadəçilərin pornoqrafiya, onlayn zorakılıq, cinayətkarlığı təbliğ edən və qidalanma pozğunluqlarını təşviq edən məzmundan qorunmasına görə “qayğı vəzifəsi” daşıyacaqlar.Yeni qanunvericilik platformalardan istifadəçilərə sosial media lentlərində hansı məzmunun göstərildiyini müəyyən edən alqoritmlərdən imtina etmək imkanı verməyi də tələb edir....
08 Sentyabr 2026, 10:53
Hunter Biden qalmaqallı noutbukunun adına memecoin buraxır
ABŞ-ın keçmiş prezidenti Co Baydenin oğlu Hunter Biden 2020-ci ildə siyasi qalmaqalın mərkəzində olan məşhur noutbukunun adını daşıyan yeni memecoin buraxmağa hazırlaşır.Citypost.az ABŞ KİV-lərinə istinadən xəbər verir ki, bu barədə “The Wall Street Journal” məlumatlı mənbələrə istinadən yazıb. Məlumata görə, “LAPTOP” adlandırılacaq tokenin sentyabrın 9-dan satışa çıxarılması planlaşdırılır.Bildirilir ki, memecoinlərin 20 faizi Donald Trampla əlaqəli “TRUMP” memecoinindən zərər çəkən şəxslərə veriləcək. Daha 30 faizlik hissə isə Hunter Biden də daxil olmaqla layihənin təsisçilərinə məxsus olacaq və onlar bu tokenləri ilk altı ay ərzində sata bilməyəcəklər.Layihənin qaydalarına əsasən, müəyyən edilmiş 30 hadisədən hər hansı biri baş verərsə, buraxılmış tokenlərin daha 30...
08 Sentyabr 2026, 10:50
Fransada La-Manş faciəsi ilə bağlı 14 nəfər məhkəmə qarşısına çıxarılır
Fransada 2021-ci ildə La-Manş boğazında baş verən və 31 miqrantın ölümü ilə nəticələnən ən ağır qayıq faciələrindən biri ilə bağlı 14 nəfər məhkəmə qarşısına çıxarılacaq.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, məhkəmədə təqsirləndirilən şəxslər əsasən İraq kürdləri olan miqrantların Britaniyaya keçidini təşkil edən insan qaçaqmalçılığı şəbəkələri ilə əlaqədə olmaqda ittiham olunurlar. Onlardan ikisi, o cümlədən bir Əfqanıstan vətəndaşı barəsində həbs qərarı verilib və onlar qiyabi mühakimə olunacaqlar.Hadisə 24 noyabr 2021-ci ildə baş verib. Açıq dənizdə miqrantları daşıyan kiçik və keyfiyyətsiz şişmə qayıq batıb. Faciə nəticəsində aralarında 7 yaşlı uşağın da olduğu 31 nəfər həyatını itirib, 4 nəfər isə itkin düşüb....
08 Sentyabr 2026, 10:45
