ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
23013
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İndoneziyada sakinlər Prezidentə qarşı MƏHKƏMƏYƏ üz tutdu
İndoneziyanın Qərbi Kalimantan əyalətinin sakinləri meşə yanğınlarının yaratdığı tüstü və hava çirkliliyinə görə Prezident Prabovo Subianto və digər dövlət rəsmilərinə qarşı kollektiv iddia qaldırıblar. İddiaçılar hökuməti yanğınların qarşısını almaqda səhlənkarlıqda və əhalinin sağlamlığını qorumaq üçün yetərli tədbirlər görməməkdə ittiham edirlər.Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, Borneo adasında yerləşən əyalətdə meşə yanğınları tüstünün yayılmasına, məktəblərin bağlanmasına və iqtisadi fəaliyyətin pozulmasına səbəb olub. Sakinlər təmiz hava və sağlam ətraf mühit hüquqlarının təmin edilməsini tələb edirlər.İddiaçılar hökumətdən milli fövqəladə vəziyyət elan etməyi, yanğınların söndürülməsinə daha çox vəsait ayırmağı, tənəffüs yolları xəstəliklərindən əziyyət çəkənlərə pulsuz tibbi xidmət göstərməyi və ölənlərin ailələrinə kompensasiya ödəməyi istəyirlər. Onlar...
14 Oktyabr 2026, 09:51
Yaponiya Rusiyaya müraciət etdi: Həbsdəki jurnalistə qərəzsiz yanaşın!
Yaponiya Rusiyanı casusluqda şübhəli bilinərək həbs edilən yapon jurnalistə ədalətli və qərəzsiz münasibət göstərməyə çağırıb. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, həbs olunan şəxs Yaponiyanın “Hokkaydo Şimbun” qəzetinin müxbiri Yuki İmaidir. Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidməti (FSB) jurnalistin Saxalin adasında saxlanıldığını və Rusiyanın müdafiəsi ilə bağlı məlumat toplamaqda şübhəli bilindiyini açıqlayıb.Yaponiyanın xarici işlər naziri Toşimitsu Motegi bildirib ki, ölkənin Moskvadakı səfirliyi və Yujno-Saxalinskdəki baş konsulluğu Rusiya hakimiyyətinə müraciət edərək jurnalistlə təcili əlaqə yaradılmasını, onunla humanist davranılmasını və ədalətli rəftarın təmin edilməsini istəyib.“Hokkaydo Şimbun” qəzeti jurnalistin təhlükəsizliyinin təmin edilməsinin əsas prioritet olduğunu açıqlayıb. Rusiya mediasının məlumatına...
14 Oktyabr 2026, 09:46
Taylandda ailələr evlərini xilas etmək üçün BORCA GİRİR
Tayland hakimiyyəti paytaxt Banqkok və sənaye zonalarını daşqınlardan qorumaq məqsədilə suyu çay kənarındakı kəndlərə yönəldir. Nəticədə ölkənin mərkəzi hissəsində yerləşən Ayutthaya əyalətinin sakinləri illərdir davam edən və getdikcə şiddətlənən daşqınlarla üzləşirlər. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki,2011-ci ildə baş verən dağıdıcı daşqınlardan sonra hakimiyyət suyun axınını tənzimləmək üçün bəndləri, su qapılarını və digər infrastrukturu genişləndirib. Bu tədbirlər paytaxtın və sənaye zonalarının qorunmasına kömək etsə də, bəzi kəndlərdə suyun səviyyəsi evlərin damına qədər yüksəlir və çəkilməsi aylarla davam edir.Sakinlər evlərini dəfələrlə hündürə qaldırmağa, əşyalarını suyun üzərindən qorumağa, hətta qayıqla işə getməyə məcbur olurlar. Evlərin qaldırılması ölçüsündən və hündürlüyündən asılı olaraq...
14 Oktyabr 2026, 09:42
Hindistan 33 ildən sonra məşhur etiraz meydanını bağlayır
Hindistan hakimiyyəti Yeni Dehlinin mərkəzində yerləşən və 1993-cü ildən etiraz aksiyalarına ev sahibliyi edən Jantar Mantar ərazisinin nümayiş məkanı statusunu ləğv edib. Qərar fəallar arasında ölkədə demokratik azadlıqların məhdudlaşdırılması ilə bağlı narahatlıq yaradıb. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, illər ərzində həmkarlar ittifaqları, tələbələr, qadın hüquqları müdafiəçiləri və korrupsiyaya qarşı mübarizə aparan fəallar bu ərazidə mitinqlər keçiriblər. Etirazçılar meydanın parlamentə və dövlət qurumlarına yaxınlığının aksiyaların təsirini artırdığını bildirirlər.Hakimiyyət nümayişlər üçün üç alternativ məkan müəyyənləşdirib. Lakin fəallar yeni ərazilərin şəhər mərkəzindən uzaqda yerləşməsinin aksiyalarda iştirakı və medianın diqqətini azalda biləcəyini düşünürlər. Bəzi yerli sakinlər isə etirazlar zamanı yaranan səs-küy, zibil...
14 Oktyabr 2026, 09:39
Fransa tələbə etirazlarının yeni dalğasına hazırlaşır
Fransada məktəblərdə tədris şəraitinin pis olmasına etiraz edən tələbələri dəstəkləmək məqsədilə oktyabrın 13-də ölkə miqyasında yeni nümayişlər keçiriləcək. Həmkarlar ittifaqları və solçu müxalifət qüvvələrinin dəstəklədiyi aksiyalar fonunda hakimiyyət mümkün zorakılıq hallarından narahatdır. Citypost.az france24.com-a istinadən xəbər verir ki, ötən həftə keçirilən nümayişlərdə 70 mindən çox insan iştirak edib, təxminən 500 nəfər saxlanılıb. Etirazçılar müəllim çatışmazlığına, köhnəlmiş məktəb binalarına və siniflərdə sıxlığa etiraz edirlər. Bəzi məktəblərin girişləri bağlanıb, ayrı-ayrı hallarda nümayişçilərlə polis arasında toqquşmalar baş verib.Təhsil Nazirliyinin məlumatına görə, bazar ertəsi ölkədəki 3700 liseydən 130-u bağlanıb. Hakimiyyət etirazlarla əlaqədar müəllim və məktəb işçilərinin xəsarət aldığını da bildirib. Hüquq müdafiəçiləri və tələbələr...
13 Oktyabr 2026, 09:50
İndoneziyadakı meşə yanğınları Malayziya aviaşirkətinin uçuşlarını dayandırıb
Malayziyanın aşağıbüdcəli “Firefly” aviaşirkəti İndoneziyadakı meşə yanğınlarının yaratdığı sıx duman səbəbindən Kuala Lumpur–Sinqapur marşrutu üzrə uçuşların dayandırılmasını oktyabrın 14-dək uzadıb.Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, şirkət qərarın sərnişinlərin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi daşıdığını bildirib. Uçuşların bərpası hava şəraitindən asılı olacaq.Məlumata görə, Borneo və Sumatra adalarında baş verən yanğınlar tüstünün qonşu ölkələrə yayılmasına, hava keyfiyyətinin pisləşməsinə və tənəffüs yolları ilə bağlı xəstəliklərin artmasına səbəb olub.Oktyabrın 13-də Sinqapurda Hava Keyfiyyəti İndeksinin göstəricisi 193-ə çatıb. Bu səviyyə sağlamlıq üçün zərərli hesab olunur. Duman səbəbindən Malayziyanın bəzi bölgələrində məktəblər də bağlı qalıb.Mütəxəssislər yanğınların güclənməsini quraqlıq və El Nino iqlim hadisəsi ilə əlaqələndirirlər.Turan...
13 Oktyabr 2026, 09:47
