ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
24059
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Ukraynada hərbi vəziyyət daha 90 gün uzadılıb
Ukrayna Ali Radası ölkədə hərbi vəziyyətin müddətinin daha 90 gün uzadılmasına dair qanun layihəsini qəbul edib.Bu barədə "Ukrinform" məlumat yayıb.Məlumata görə, lehinə 293 deputatın səs verdiyi qərara əsasən, Ukraynada hərbi vəziyyətin müddəti 31 oktyabr 2026-cı ildən 29 yanvar 2027-ci ilədək uzadılıb.Bu, Ukraynada tammiqyaslı müharibənin başlanmasından sonra hərbi vəziyyətin müddətinin 21-ci dəfə uzadılmasıdır.Ukraynada hərbi vəziyyət və ümumi səfərbərlik 24 fevral 2022-ci ildən qüvvədədir.Bundan əvvəl hərbi vəziyyətin müddəti 2 avqust–31 oktyabr 2026-cı il tarixləri üçün 90 gün uzadılmışdı. ...
26 Oktyabr 2026, 16:45
Əlcəzair 53 ildən sonra ilk dəfə xaricə hərbi qüvvə göndərir
Əlcəzair parlamenti Nigerə hərbi qüvvələrin göndərilməsini təsdiqləyib. Bu, ölkənin 1973-cü ildən bəri xaricdə ilk hərbi yerləşdirməsi olacaq.Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə “Reuters” və “Associated Press” məlumat yayıb.Əlcəzair hərbçilərinin Nigerin şimal-şərqində, Liviya ilə sərhəddə yerləşən Madama yaşayış məntəqəsinə göndərilməsi nəzərdə tutulur. Ərazidə əvvəllər Fransanın hərbi bazası fəaliyyət göstərib. Hələlik bölgəyə neçə hərbçinin göndəriləcəyi və əməliyyatın nə vaxt başlayacağı açıqlanmayıb.Nigerin şimalında və qonşu ölkələrin sərhədyanı ərazilərində hökumət qüvvələri ilə silahlı qruplaşmalar, o cümlədən islamçı silahlılar arasında uzun illərdir toqquşmalar davam edir. Əlcəzair senatoru Belkasem Bulqiti bildirib ki, hərbi qüvvələrin göndərilməsində məqsəd ölkənin iqtisadi və strateji maraqlarını, xüsusilə Nigerdəki neft obyektlərini qorumaqdır.“Reuters”in...
26 Oktyabr 2026, 15:40
Oktay Saraldan postunu tərk etməsi barədə - Açıqlama
Oktay Saral Türkiyə Prezidentinin baş müşaviri vəzifəsindən ayrılması barədə açıqlama verib.Citypost.az xəbər verir ki, o bu barədə “X” hesabında paylaşım edib. Onun sözlərinə görə, bu gün 2016-cı ildən bəri icra etdiyi postu tərk etməsi ilə bağlı istefa ərizəsini təqdim edib. Xatırladaq ki, dünən Türkiyə mediasında Oktay Saralın vəzifəsindən uzaqlaşdırılması barədə xəbərlər yayılıb. Daha sonradan türkiyəli jurnalist Talat Atilla O.Saralın vəzifədən ayrıldığını təsdiqlədiyini bildirib....
26 Oktyabr 2026, 14:18
Nigeriyada Ebola ilə bağlı nəzarət tədbirləri gücləndirilir
Afrikada Ebola virusunun yayılması ilə bağlı narahatlıqlar artır. Bir sıra ölkələrdə yoluxma hallarının qeydə alınması səhiyyə qurumlarını qabaqlayıcı tədbirləri gücləndirməyə vadar edir.Citypost.az saytı AFP-yə istinadən xəbər verir ki, Nigeriyada Ebola virusuna yoluxmuş şəxslə təmasda olan daha 9 nəfər müəyyən edilib. Bununla da nəzarətdə saxlanılan əlaqəli şəxslərin sayı 53-ə çatıb. Ölkədə hələlik yalnız bir təsdiqlənmiş yoluxma halı var.Səhiyyə orqanları beynəlxalq hava limanlarında yoxlamaları gücləndirib. Yoluxmuş qadının Uqandaya səfər etdiyi, hazırda isə müalicə aldığı bildirilir.Əli ...
26 Oktyabr 2026, 09:41
ABŞ-da məlumat mərkəzi sakinlərlə şirkət arasında narazılığa səbəb olub
Süni intellekt texnologiyalarının sürətli inkişafı məlumat mərkəzlərinin sayını artırsa da, bu obyektlərin ətraf mühitə və insanların gündəlik həyatına təsiri müzakirələrə yol açır.Citypost.az saytı AFP-yə istinadən xəbər verir ki, ABŞ-ın Massaçusets ştatının Louell şəhərində yerləşən məlumat mərkəzi səs-küy, toz, tüstü və su buxarı səbəbindən sakinlərin narazılığına səbəb olub.Bəzi sakinlər sağlamlıqlarından və əmlaklarının dəyərinin azalmasından narahatdırlar. Şirkət isə mərkəzin yüzlərlə iş yerini dəstəklədiyini və ətraf mühitə təsiri azaltmaq üçün tədbirlər gördüyünü bildirir. Şəhər şurası məlumat mərkəzlərinin tikintisi və genişləndirilməsinə 360 günlük moratorium tətbiq edib....
26 Oktyabr 2026, 09:37
Marin Le Penin tərəfdarları Fransanın gələcəyindən narahatdırlar
Fransada qarşıdan gələn prezident seçkiləri ərəfəsində siyasi gərginlik və təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqlar artır. İfrat sağçı qüvvələrin yüksəlişi və immiqrasiya ətrafında müzakirələr ölkənin siyasi gündəminin əsas mövzularındandır.Citypost.az saytı AFP-yə istinadən xəbər verir ki, Marin Le Penin minlərlə tərəfdarı Orlean şəhərində keçirilən mitinqdə iştirak edərək ona dəstək ifadə edib. Təxminən 8500 nəfərin qatıldığı tədbirdə tərəfdarlar artan cinayət və zorakılıqdan narahatlıqlarını bildiriblər.Le Pen çıxışında qanunun aliliyini bərpa edəcəyinə və immiqrasiya siyasətini sərtləşdirəcəyinə söz verib. Sorğular onun gələn il keçiriləcək prezident seçkilərində əsas namizədlərdən biri olduğunu göstərir.Turan ...
26 Oktyabr 2026, 09:25
