ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
16850
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Zelenski: Fransa bu il Ukraynaya iki SAMP/T sistemi verəcək
Fransa bu ilin sonunadək Ukraynaya iki SAMP/T hava hücumundan müdafiə sistemi təqdim edəcək.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski məlumat yayıb.Onun sözlərinə görə, Fransa və İtaliya oktyabr ayınadək Aster 30 zenit raketlərinin tədarükünü sürətləndirəcək.Zelenski əlavə edib ki, Ukrayna SCALP raketləri, AASM aviasiya bombaları və Aster 30 raketlərinin istehsalı üçün lisenziyalar əldə edib.
15 İyul 2026, 09:08
Böyük Britaniya və Aİ Cəbəllütariq sərhədi ilə bağlı saziş imzalayıb
Böyük Britaniya və Avropa İttifaqı Cəbəllütariq sərhədinin fəaliyyətini tənzimləyən saziş imzalayıb.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Böyük Britaniyanın Xarici İşlər Nazirliyi məlumat yayıb.Bildirilib ki, sənəd insanların və malların Cəbəllütariq ilə İspaniya arasındakı sərhəddən maneəsiz keçidini təmin edəcək.Nazirlik qeyd edib ki, razılaşma regionda iqtisadi artıma, ticarətin inkişafına və yeni iş yerlərinin yaradılmasına töhfə verəcək.
15 İyul 2026, 09:00
Fidan Quterreşlə regional gündəmi müzakirə etdi
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan BMT Baş katibi Antonio Quterreş ilə telefon danışığı aparıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə "Haber Global" məlumat yayıb.Məlumata görə, telefon danışığı zamanı Türkiyə ilə BMT arasında əməkdaşlıq məsələləri, həmçinin regional gündəmdə olan mövzular müzakirə edilib.
15 İyul 2026, 08:45
İraqın Baş naziri: Silahlı qruplaşmalar sentyabrın sonunadək tərksilah ediləcək
İraqda hökumətə tabe olmayan silahlı qruplaşmalar sentyabrın 30-dək tərksilah olunacaq.Citypost.az xəbər verir ki, Bu barədə İraqın Baş naziri Əli əz-Zeydi Vaşinqtonda ABŞ Prezidenti Donald Trampla görüşü zamanı bildirib.Onun sözlərinə görə, həmin tarixdən sonra ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi beynəlxalq koalisiya qüvvələrinin ölkəni tərk etməsi gözlənilir.“Sentyabrın 30-dan sonra İraq ərazisində silahlı qruplaşmaların mövcudluğuna ehtiyac qalmayacaq. Təhlükəsizlik qüvvələrimiz ölkəni müstəqil şəkildə qorumağa qadirdir”, - deyə İraqın Baş naziri bildirib.Əli əz-Zeydi əlavə edib ki, bəzi silahlı qruplar artıq böyük həcmdə silahı dövlət qurumlarına təhvil veriblər. (APA)...
15 İyul 2026, 08:18
Pezeşkian: Biz Trampın sözlərinə əməllərlə cavab verəcəyik
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian amerikalı həmkarı Donald Trampın hədələrinə cavab verib."Report" xəbər verir ki, M. Pezeşkian bu barədə IRIB-yə müsahibəsində bildirib."Biz Trampın sözlərinə əməllərlə cavab verəcəyik və torpağımızın hər qarışını qoruyacağıq", - o deyib.İran Prezidenti əlavə edib ki, Trampın bəyanatlarına amerikalıların özləri cavab verməlidirlər.Xatırladaq ki, ABŞ Prezidenti D. Tramp bildirib ki, Amerika hərbçiləri tezliklə İranın Natanzdakı nüvə obyektini bombalayacaq. Ağ Ev rəhbəri Hörmüz boğazına ABŞ-nin nəzarət edəcəyini də açıqlayıb. Halbuki İran bu su yolunun idarəçəliyini yalnız Omanla bölməyə razıdır....
14 İyul 2026, 22:07
Vuçiç Zelenski ilə görüşmək niyyətində olduğunu bildirib
Serbiya Prezidenti Aleksandr Vuçiç "Cənub-Şərqi Avropa – Ukrayna" sammitində iştirak edəcəyini və bu çərçivədə Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ilə görüşmək niyyətində olduğunu bildirib."Report" xəbər verir ki, bu barədə Serbiyanın "Tanjug" informasiya agentliyi məlumat yayıb."Əlbəttə ki, əməkdaşlıq etmək yaxşıdır. Mən artıq dörd görüşdə – Odessa, Dubrovnik, Afina və Tiranada olmuşam. Lakin təklif olunan bəyannaməni və qalan hər şeyi nəzərə alsaq, bu asan olmayacaq", - Vuçiç bildirib.Bununla belə, sammitin dəqiq harada və nə vaxt keçiriləcəyi məlum deyil.Qeyd olunub ki, Vuçiç ilk dəfə ötən ilin iyun ayında o vaxt Odessada keçirilən "Ukrayna – Cənub-Şərqi Avropa" sammitində iştirak etmək üçün Ukraynaya səfər edib.Bununla yanaşı,...
14 İyul 2026, 21:10
