ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
21722
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Tokayev: Qazaxıstanda islahatlar davam etdiriləcək
Qazaxıstan prezidenti Kasım-Jomart Tokayev ölkədə həyata keçirilən islahatların bütün sahələri əhatə etdiyini və bu prosesin davam etdiriləcəyini bildirib.Citypost.az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, prezident bu barədə ölkənin ali məşvərətçi orqanı olan Xalq Şurasının sessiyasında çıxış edərkən danışıb.“Hazırda Qazaxıstan genişmiqyaslı transformasiya dövrünü yaşayır. Cəmiyyətimizin həyatının bütün sahələrində dərin islahatlar həyata keçirilir. Lakin dəyişikliklərin bununla yekunlaşdığını söyləmək olmaz. Onlar mütləq davam etdiriləcək”, – deyə prezident bildirib.Tokayev xatırladıb ki, 2026-cı ildə ölkədə yeni Konstitusiya qəbul edilib. Daha sonra onun əsasında yeni, birpalatalı parlamentə – Qurultaya seçkilər keçirilib, vitse-prezident təyin olunub, Xalq Şurası formalaşdırılıb və Qazaxıstan Təhlükəsizlik Şurasının aparatı yaradılıb.Prezident qeyd edib ki, respublika...
24 Sentyabr 2026, 18:00
Simonyan: Türkiyədən Ermənistana təhlükə görmürəm
Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Alen Simonyan Türkiyənin ölkəsinin suverenliyinə təhlükə yaratdığını düşünmədiyini bildirib.Citypost.az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, Simonyan bunu Ermənistandakı Rusiyaya məxsus 102-ci hərbi bazanın mümkün çıxarılması ilə bağlı sualı cavablandırarkən deyib.“Türkiyədən Ermənistanın suverenliyinə təhlükə görmürəm. Avqustun 8-dən bəri ümumiyyətlə hər hansı təhlükə görmürəm. Rusiya hərbi bazasının Ermənistanda mövcudluğunu da Türkiyə amili ilə əlaqələndirmək istəmirəm”, – o bildirib.
24 Sentyabr 2026, 17:30
Qazaxıstanda Xəzərdə təlimlər zamanı 9 hərbçi ölüb
Qazaxıstanda hava şəraitinin kəskin pisləşməsi səbəbindən Xəzərdə təlimlər zamanı 19 hərbçini axın aparıb, onlardan doqquzu həlak olub.Bu barədə Citypost.az Qazaxıstan Müdafiə Nazirliyinin məlumatına istinadən xəbər verir.Hadisə sentyabrın 24-də Manqistau vilayətində Xəzər dənizi sahilində təlim-döyüş tapşırığı yerinə yetirilərkən baş verib.Qurumdan qeyd ediblər ki, üç hərbçi xilas edilib, o cümlədən biri xəstəxanaya yerləşdirilib.Digərlərinin axtarışı aparılır.Xilasetmə xidmətlərinin qüvvə və vasitələri dərhal hadisə yerinə yönləndirilib. Axtarış-xilasetmə əməliyyatına Fövqəladə Hallar Nazirliyi, Hərbi Dəniz Qüvvələrinin bölmələri, aviasiya və digər aidiyyəti xidmətlər cəlb edilib."İlkin məlumata görə, 19 hərbçini axın aparıb. Hazırda 9 hərbçinin həlak olduğu müəyyən edilib. Hadisənin bütün hallarını müəyyənləşdirmək və axtarış-xilasetmə işlərini əlaqələndirmək üçün müdafiə...
24 Sentyabr 2026, 14:10
Reperdən baş nazirə çevrilən Balendra Şah ilk böyük sınağı ilə üzləşib
Nepalın reperlikdən siyasətə keçərək baş nazir olan Balendra Şah ölkədə baş verən dağıdıcı daşqından sonra ilk böyük sınağı ilə üzləşib. Çin-Nepal sərhədi yaxınlığında baş verən fəlakət nəticəsində Nepal və Çinin Tibet bölgəsində ən azı 1494 nəfərin öldüyü, 6000-dən çox insanın isə itkin düşdüyü bildirilir.Citypost.az france24.com-a istinadən xəbər verir ki, 36 yaşlı baş nazir fəlakətin iqlim dəyişikliyi ilə əlaqəli olduğunu bildirərək, məsələni beynəlxalq gündəmə çıxarmağa hazırlaşır. Şah bu həftə BMT Baş Assambleyasında çıxış edəcək və Nepalın yenidənqurma işləri üçün beynəlxalq dəstəyin artırılmasına çağırış edəcək.Daşqınlar dağlıq ərazilərdə yolları, körpüləri və su elektrik stansiyalarını dağıdıb. Təxminən 30 milyon əhalisi olan Nepal yenidənqurma işlərinin...
24 Sentyabr 2026, 09:57
Malayziya 1500 Myanma miqrantını geri göndərməyə HAZIRLAŞIR
Malayziyanın saxlanma mərkəzlərindəki Myanma vətəndaşlarını geri qaytarmaq planı ölkədə yaşayan Rohinca icması arasında ciddi narahatlıq yaradıb. Kuala Lumpur gələn həftə təxminən 1500 Myanma miqrantını ölkədən çıxarmağı planlaşdırır. Bu şəxslər Malayziyada saxlanılan və “könüllü” şəkildə geri qayıtmağa razılıq verən 5000 miqrantın ilk qrupudur.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Myanmaya qayıdan Rohincaların təhlükəsizliyi ilə bağlı ciddi suallar qalır. BMT-nin məlumatına əsasən, Malayziyada yaşayan təxminən 190 min Myanma qaçqını və sığınacaq axtaran şəxsin üçdə ikisini Rohincalar təşkil edir. Hüquq müdafiəçiləri isə geri qaytarılmaların həqiqətən könüllü olub-olmadığını, xüsusilə miqrantların ağır şəraitdə saxlanıldığını nəzərə alaraq, qiymətləndirməyin çətin olduğunu bildirirlər.Rohincalar 2017-ci ildə Myanmanın Rakhayn əyalətində...
24 Sentyabr 2026, 09:55
KİV: Rusiya Ermənistana qaz tədarükünü dayandırmağa hazırlaşır
Ermənistanın “Hraparak” qəzeti Rusiya ilə münasibətlərdə gərginliyin yeni mərhələyə keçdiyini iddia edib.Citypost.az armenpress.am-a istinadən xəbər verir ki, qəzetin Rusiya mənbələrinə istinadən yaydığı məlumata görə, Moskva qazın qiymətini artırmaq əvəzinə, noyabrın 1-dən Ermənistana qaz tədarükünü dayandırmaq qərarına gəlib. Bildirilir ki, hazırda qaz anbarlarında olan ehtiyatlar Ermənistan istehlakçılarına verilir və noyabrın 1-də tədarükün dayanmasına səbəb kimi texniki qəza və ya fors-major halının göstərilməsi planlaşdırılır.“Hraparak” iddia edir ki, bu ssenarinin qarşısını almaq üçün Ermənistan hakimiyyətinə dörd tələb irəli sürülüb. Tələblər arasında 102-ci Rusiya hərbi bazası ilə bağlı mövqedən geri çəkilmək, Rusiya kapitalının iştirakı ilə bağlı məsələlərdə geri addım atmaq, Ermənistanın Aİ-yə inteqrasiya prosesi...
24 Sentyabr 2026, 09:45
