ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
6358
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İspaniyada söhbətə başlamağın “sirri” AÇIQLANDI
El Confidencial nəşri İspaniyanı ziyarət edən əcnəbilər üçün hazırlanan səyahət bələdçilərini araşdıraraq maraqlı nəticə açıqlayıb. Məlumata görə, ispanlarla ünsiyyət qurmağın ən asan yolu şikayət etməkdir.Citypost.az nəşrə istinadən xəbər verir ki, məqalədə bildirilir ki, hava, tıxac, ictimai nəqliyyatın gecikməsi, yeməyin soyuq və ya içkinin isti olması kimi mövzularda edilən şikayətlər söhbətə başlamaq üçün “açar” rolunu oynayır. Hətta müşahidələrə əsasən, əcnəbilərlə söhbətlərin təxminən 75 faizi məhz şikayətlə başlayır.Nəşr yazır ki, bu xüsusiyyət xüsusilə bar və restoranlarda daha qabarıq hiss olunur. Sosial şəbəkədə paylaşım edən @jxse_hosteleria adlı istifadəçi isə ispanlar arasında geniş yayılmış başqa bir davranışa diqqət çəkib. Onun sözlərinə görə, bəzi müştərilər...
25 Fevral 2026, 15:02
NASA fəlakətin qarşısını çətinliklə aldığını açıqladı.
NASA Boeing şirkətinə məxsus Starliner kosmik gəmisinin ilk ekipajlı uçuşunu rəsmi olaraq agentliyin hadisə təsnifat sistemində ən yüksək səviyyə olan “A Tipli qəza” kimi qiymətləndirib. Citypost.az ABŞ mətbuatına istinadən xəbər verir ki, bu kateqoriya insan həyatı üçün ciddi risk və ya kosmik gəminin itirilməsi ehtimalı olan hallara tətbiq edilir. Hadisə zamanı itki qeydə alınmasa da, agentlik missiyanın gözləniləndən daha təhlükəli olduğunu etiraf edib.2024-cü il 5 iyunda astronavtlar Butch Wilmore və Suni Williams-ı Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya daşıyan ekipajlı sınaq uçuşu zamanı xidmət modulunda bir neçə itələyici nasazlıq və helium sızması aşkarlanıb. Bəzi məqamlarda gəmi mövqe idarəetməsinin bir hissəsini itirib. Ehtiyat sistemləri...
25 Fevral 2026, 14:58
Kaya Kallas: Tramp Ukraynaya yox, Rusiyaya təzyiq etməlidir
Əgər ABŞ sülh istəyirsə, Rusiyaya təzyiq göstərməlidir.APA xəbər verir ki, bu sözləri Avropa İttifaqının xarici siyasət və təhlükəsizlik məsələləri üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallas Bloomberg TV-yə müsahibəsində bildirib.Kallas deyib ki, ABŞ-ın Ukraynaya təzyiq strategiyası sülh danışıqları üçün uğursuz olub.Aİ rəsmisi qeyd edib ki, elə buna görə də Prezident Donald Tramp Rusiyaya təzyiq etməlidir.“Onların (ABŞ-ın) yanaşması Ukraynaya təzyiq göstərmək idi. Bu, bir il ərzində heç bir nəticə vermədi, bəlkə də ona görə diqqətimizi digər tərəfə yönəltməliyik”, - Kallas əlavə edib....
24 Fevral 2026, 17:53
Peskov: “Telegram” Rusiya hakimiyyəti ilə əməkdaşlıq etmək istəmir
“Telegram”da çox sayda pozuntu və Rusiya üçün potensial təhlükəli məzmun qeydə alınır.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bunu Kremlin rəsmi nümayəndəsi Dmitri Peskov bildirib.Onun sözlərinə görə, “Telegram” administrasiyası Rusiya hakimiyyəti ilə əməkdaşlıq etmək istəmir."Biz çox sayda pozuntu və “Telegram” administrasiyasının hakimiyyət orqanlarımızla əməkdaşlıq etmək istəməməsini qeydə alırıq. Biz ölkəmiz üçün potensial təhlükə yarada biləcək çoxlu miqdarda məzmun qeydə alırıq və buna əsasən, müvafiq qurumlarımız məqsədəuyğun hesab etdikləri tədbirləri görür", - Kremlin sözçüsü əlavə edib.Peskov “Telegram”ın qurucusu Pavel Durovun hərəkətlərinin terror fəaliyyətinə kömək etmək ittihamı ilə bağlı cinayət işi çərçivəsində araşdırılmasına da münasibət bildirib. O, bu xəbərlərlə tanış olduğunu, onların öz...
24 Fevral 2026, 17:08
Britaniyanın ABŞ-dakı keçmiş səfiri həbsdən ÇIXDI
Jeffrey Epstein ilə əlaqələri barədə açıqlamalarından sonra saxlanılan Böyük Britaniyanın ABŞ-dakı keçmiş səfiri Peter Mandelson Çərşənbə axşamı polis nəzarətindən azad edilib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Reuters məlumat yayıb. 72 yaşlı Mandelson istintaq aparılana qədər girov müqabilində sərbəst buraxıldığı və təxminən GMT vaxtı ilə 02:00 radələrində evə qayıtdığı bildirilib.Məlumat üçün bildirək ki, sentyabr ayında məhkum edilmiş cinsi cinayətkarla dostluğunun dərinliyi ortaya çıxanda Britaniyanın diplomatik xidmətindəki nüfuzlu vəzifəsindən kənarlaşdırılmışdı....
24 Fevral 2026, 14:15
Böyük Yeşaya əlyazması 1968-ci ildən bəri ilk dəfə tam nümayiş olunur
23 fevral 2026-cı ildə İsrail Muzeyində “Səhradan gələn səs – Böyük Yeşaya əlyazması” sərgisi açılıb. Təxminən eramızdan əvvəl 125-ci ilə aid olan və 2100 il yaşında olan əlyazma 1968-ci ildən bəri ilk dəfə tam şəkildə nümayiş olunur.Citypost.az İsrail mətbuatına istinadən xəbər verir ki, yeddi metr uzunluğundakı tumar xüsusi iqlim nəzarətli otaqda sərgilənir və eyni anda yalnız 25 nəfərin baxmasına icazə verilir. Əlyazma 17 perqament vərəqindən ibarət olub, Qumran mağaralarında bədəvi çobanlar tərəfindən aşkar edilmiş və illər ərzində İsrail Muzeyinə gətirilmişdir.Sərgi ziyarətçilərə əlyazmanın tarixi və mətni, həmçinin onun qorunması və qədim saxlanma üsulları haqqında məlumat təqdim edir. İsrail Prezidenti İsaak Herzoq...
24 Fevral 2026, 13:49
