ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
24759
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Almaniyada immiqrant sahibkarlar sağçı qüvvələrə etiraz olaraq tətil keçiriblər
Almaniyanın Halle şəhərində immiqrant sahibkarlar ifrat sağçı qüvvələrin güclənməsinə və artan irqçilik hallarına etiraz olaraq bir günlük tətil keçiriblər. Aksiyanın iştirakçıları immiqrantların şəhərin iqtisadi və sosial həyatındakı əhəmiyyətini nümayiş etdirməyə çalışıblar.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə AFP agentliyi məlumat yayıb.Noyabrın 5-də keçirilən “Bizsiz Halle?” adlı aksiya çərçivəsində təxminən 30 müəssisə fəaliyyətini dayandırıb. Bərbərxanalar, restoranlar, fast-food obyektləri və kiçik mağazalar nümayişə qoşularaq vitrinlərini qırmızı-ağ lentlərlə işarələyiblər. Aksiya iştirakçıları bununla immiqrantların şəhərin gündəlik həyatında və iqtisadiyyatında oynadığı rola diqqət çəkmək istəyiblər.Aksiya çərçivəsində şəhərin bazar meydanında təxminən 200 nəfər toplaşaraq immiqrantlara və qaçqınlara qarşı artan düşmən münasibətə etiraz edib. Təşkilatçılardan Dalal Mirzo bildirib...
06 Noyabr 2026, 00:55
Faciəvi şəkildə həyatını itirən vitse-merin yerinə yeni təyinat
Yeni Zelandiyanın Porirua şəhərində vitse-mer Kylie Wihapinin faciəvi ölümü ilə əlaqədar bu vəzifəyə şəhər şurasının üzvü Cef Heyvard təyin edilib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Yeni Zelandiyanın 1News telekanalı “Local Democracy Reporting”ə istinadən məlumat yayıb.Porirua şəhərinin meri Anita Beyker cümə axşamı keçirilən şura iclasında yeni təyinatı elan edib. Bildirilib ki, mərhum Kylie Wihapinin ailəsinin razılığı ilə Cef Heyvard onun şura daxilindəki vəzifələrini, o cümlədən vitse-mer postunu icra edəcək. O, həmçinin itlərə nəzarət üzrə dinləmələr altkomitəsində və regional rəhbərlik, mülki müdafiə və Tiaki Wai komitələrində alternativ üzv kimi fəaliyyət göstərəcək.Mer Anita Beyker bildirib ki, təyinatın bu qədər qısa müddətdə həyata keçirilməsi...
06 Noyabr 2026, 00:29
ABŞ-da ömürlük həbs cəzası çəkən qatil 10 günlük axtarışdan sonra saxlanılıb
ABŞ-da qətl törətməkdə təqsirli bilinərək ömürlük həbs cəzasına məhkum edilmiş 28 yaşlı Ceykob Morli həbsxanadan qaçdıqdan 10 gün sonra Missuri ştatında saxlanılıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə “Associated Press” (AP) agentliyi məlumat yayıb.Məlumata görə, Morli oktyabrın 25-də Tennessi ştatının şimal-qərbində yerləşən “Northwest Correctional Complex” həbsxanasında hasardan keçərək qaçıb. Həmin vaxt həbsxana geyimində olan məhkum yaxınlıqdakı fermadan avtomobil oğurlayaraq ərazini tərk edib. Daha sonra avtomobili İllinoys ştatının Marion şəhəri yaxınlığında qoyaraq piyada hərəkətini davam etdirib.İstintaqın məlumatına əsasən, Morli fermadakı ovçuların vaxtaşırı istifadə etdiyi yardımçı tikilidə bir müddət gizlənib. O, burada pivə içib, yemək hazırlayıb və fermadan başqa bir avtomobil, geyimlər, iki...
06 Noyabr 2026, 00:18
Fransada etiraz aksiyalarına 250 mindən çox insan qatılıb
Bu gün Fransanın bir sıra şəhərlərində maaşların artırılması tələbi ilə keçirilən kütləvi etiraz aksiyalarında 250 mindən çox insan iştirak edib.Citypost.az xəbər verir ki ,bu barədə “Le Figaro” qəzeti Həmkarlar ittifaqlarına istinadən məlumat yayıb.Aksiyaların iştirakçıları maaşların artırılmasını tələb edərək hökuməti konkret addımlar atmağa çağırıblar.Fransanın Ümumi Əmək Konfederasiyasının Baş katibi Sofi Bine Parisdə keçirilən yürüşdən əvvəl hökumətə xəbərdarlıq edib: “Mesajımız belədir: bizi heç nə dayandıra bilməz. Səfərbərliyə yalnız tələblərimizə veriləcək cavab son qoya bilər. Hökumət nə qədər çox gözləsə, bunun bədəli bir o qədər yüksək olacaq”. (Apa)...
05 Noyabr 2026, 20:42
Boris Nemtsovun qızına Rusiyada 4 il həbs cəzası kəsildi
Moskvanın Zamoskvoreçye Rayon Məhkəməsi mərhum siyasətçi Boris Nemtsovun qızı, Rusiyada xarici agent elan olunmuş Janna Nemtsovaya arzuolunmaz təşkilata rəhbərlik etmək ittihamı ilə qiyabi olaraq 4 il müddətinə azadlıqdan məhrumetmə cəzası kəsib.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə TASS məlumat yayıb.Məhkəmənin hökmündə bildirilib ki, Janna Nemtsova ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində 4 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilir."Qeyd olunan cəza qiyabi hesab edilsin, cəza müddəti məhkumun Rusiya Federasiyası ərazisində saxlanıldığı və ya ekstradisiya edildiyi andan hesablansın”, – hökmün mətnində qeyd olunub.Məhkəmə, həmçinin Nemtsovaya 8 il müddətinə internet resurslarını idarə etməyi qadağan edib.Məhkəmə iclasında tərəflərin açıqlamalarına əsasən, Janna Nemtsovaya qarşı cinayət işi onun rəhbərlik etdiyi...
05 Noyabr 2026, 18:45
Bu gün Avropada 15 təyyarə bomba xəbərdarlığı alıb
Bu gün Avropada 15 təyyarə reysi bomba xəbərdarlığı alıb.Bu barədə “CBS NEWS” xəbər verir.Bildirilib ki, bütün bomba xəbərdarlıqları yoxlanılıb və onların hamısı saxta çıxıb. (APA)
05 Noyabr 2026, 16:49
