ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
14607
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
ABŞ sanksiyaları qaldırıldıqdan sonra İran neft ixracını bərpa etdi
Vaşinqton və Tehran, digər məsələlərlə yanaşı, ABŞ-ın İran limanlarına qarşı blokadasının qaldırılmasını nəzərdə tutan çərçivə sazişini elan etdikdən sonra, İran tankerləri iki aydan sonra ilk dəfə xam neft ixrac etməyə başlayıb.Citypost CNN-yə istinadən xəbər verir ki, dəniz nəqliyyatını izləyən analitik şirkət olan TankerTrackers-in məlumatına görə, İran tankerləri artıq iki partiya neft ixrac edib.Şirkətin peyk görüntüləri ilə təsdiqlənmiş məlumatlarına görə, İran Milli Tanker Şirkətinin 3,8 milyon barel xam neft daşıyan ən azı iki supertankeri ABŞ dəniz blokadası xəttini keçib.ABŞ prezidenti Donald Tramp bazar ertəsi günü Hörmüz boğazının razılaşdırılmış memorandumun şərtlərinə uyğun olaraq yenidən açıldığını elan etsə də, sonradan vaxtı dəyişdirərək, cümə...
17 İyun 2026, 11:03
İsrail Hizbullah raketlərini vurduqdan sonra Livanın cənubuna hücum etdi
İsrail Livanın cənubuna zərbələr endirib, yaralılar varİsrail ordusu Livanın cənubundakı Nəbatiyə bölgəsinə hava və dron zərbələri endirib.Citypost.az Livan Milli Xəbər Agentliyinə (NNA) istinadən xəbər verir ki, İsrail Hərbi Hava Qüvvələri Mayfadun şəhərində yerli sakinlərin toplaşdığı meydana ardıcıl üç zərbə endirib. Hadisə nəticəsində tələfat qeydə alınmayıb.Eyni zamanda Hadata şəhərində pilotsuz uçuş aparatı tərəfindən atılan elektroşok qumbarasının partlaması nəticəsində dörd nəfərin yaralandığı bildirilir.“The Times of Israel” isə İsrail Müdafiə Qüvvələrinə (IDF) istinadən məlumat yayıb ki, ordu Livanın cənubunda “Hizbullah” tərəfindən atıldığı iddia edilən bir neçə raketi və raket buraxılış qurğusunu hədəfə alıb.Bildirilib ki, İsrail hərbçiləri mümkün təhlükəni aradan qaldırmaq məqsədilə eyni ərazidə...
17 İyun 2026, 10:59
Abbas Araqçi və Cozef Aun ABŞ-İran sülh razılaşmasının icrasını müzakirə edib
İranın xarici işlər naziri Abbas Araqçi Livan Prezidenti Cozef Aun və parlamentin spikeri Nəbih Bərri ilə telefon danışığı aparıb.Citypost.az İRNA agentliyin istinadən xəbər verir, danışıqlar zamanı regional proseslər və qarşılıqlı maraq doğuran məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb.Abbas Araqçi söhbət zamanı İsrailin Livana qarşı hücumlarının dərhal dayandırılmasının vacibliyini vurğulayıb və Təl-Əvivin hava zərbələrinin davam etməsindən narahatlıq ifadə edib.Məlumata görə, Livan tərəfi də ABŞ və İran arasında əldə olunan sülh razılaşmasının Livanla bağlı müddəalarının icrasını müsbət qarşılayıb və bu istiqamətdə addımların vacibliyini qeyd edib.Bildirilir ki, ABŞ və İran arasında sülh danışıqları iyunun 14-də başa çatıb, razılaşmanın isə iyunun 19-da İsveçrədə imzalanması gözlənilir. İyunun 15-də isə ABŞ...
17 İyun 2026, 10:56
Yaponiya nüvə siyasətində dəyişiklikləri müzakirə edir
Yaponiya hakim koalisiyasının kiçik tərəfdaşı olan Yaponiya İslahat Partiyası ölkənin müdafiə siyasəti ilə bağlı mühüm dəyişiklik təklifləri irəli sürüb.Citypost.az xəbər verir ki, Kyodo xəbər agentliyinin məlumatına görə, partiya donanmanın nüvə sualtı qayıqları ilə təchiz olunmasını və nüvə silahlarının idxalına qoyulan qadağanın aradan qaldırılması məsələsinin müzakirəyə çıxarılmasını təklif edir. Bu barədə müddəalar partiyanın rəsmi sənədində yer alıb və sənədin yaxın günlərdə Baş nazir Sanae Takaiçiyə təqdim olunacağı bildirilir.Eyni zamanda Yaponiya hökuməti ölkənin təhlükəsizlik siyasətinin yenidən nəzərdən keçirilməsi istiqamətində hazırlıqlara başlayıb. Hakim Liberal Demokrat Partiyası (LDP) da öz təkliflərini formalaşdırıb, lakin bu sənəddə nüvə sualtı qayıqları və nüvə silahlarının idxalına qoyulan qadağanın...
17 İyun 2026, 10:54
Ağ Evə hücum hazırlayan şəxsləri ömürlük həbs cəzası gözləyir
ABŞ-də Ağ Evə hücum hazırlamaqda ittiham olunan beş nəfər təqsirli bilinəcəyi təqdirdə ömürlük həbs cəzası ala bilər.Citypost.az Teleqraf-a xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin yaydığı məlumatda bildirilib.Məlumata görə, təqsirləndirilən şəxslərin hər biri qəsdən adam öldürmək məqsədilə sui-qəsd hazırlamaqda günahkar bilinərsə, onları maksimum ömürlük həbs və 250 min dollar məbləğində cərimə gözləyir. Ağ Evin ərazisində zorakı hərəkətlər törətmək məqsədilə sui-qəsddə iştirak ittihamı üzrə isə maksimum beş il həbs cəzası nəzərdə tutulur.Daha əvvəl "Fox News" telekanalı ABŞ hüquq-mühafizə orqanlarının Ağ Evdə keçirilən UFC (Ultimate Fighting Championship – Mütləq Döyüş Çempionatı) turniri zamanı planlaşdırılan hücumun qarşısını aldığını xəbər vermişdi.Məlumata əsasən, hadisə...
17 İyun 2026, 09:38
G7 ölkələri Ukraynaya əlavə enerji dəstəyi göstərəcək
"Böyük yeddilik" (G7) ölkələri Ukraynanın qarşıdakı qışı daha rahat keçirməsi üçün enerji sektoruna əlavə dəstək göstərmək barədə razılığa gəliblər.Citypost.az Teleqraf-a xəbər verir ki, bu barədə Fransada keçirilən G7 sammitinin yekunları üzrə geosiyasi məsələlərə dair birgə bəyanatda bildirilib.Sənəddə qeyd olunur ki, G7 ölkələri Ukrayna hakimiyyətinin müəyyən etdiyi ehtiyac və prioritetləri nəzərə alaraq ölkənin enerji dayanıqlığının gücləndirilməsini vacib hesab edirlər."Biz enerji dayanıqlığının əhəmiyyətini vurğulayırıq. Ukrayna hakimiyyətinin müəyyən etdiyi ehtiyac və prioritetləri nəzərə alaraq, ölkənin qarşıdakı qışı keçirməsinə kömək etmək üçün əlavə dəstək göstərilməsi barədə razılığa gəldik", - bəyanatda deyilir.Qeyd edək ki, G7 sammiti iyunun 15-17-də Fransada keçirilir....
17 İyun 2026, 09:30
