Bizə yazın

Baku

-°C

USD

-

ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb

Dünya 15 Aprel 2025, 15:55

25660

Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.

CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə

Problemlərinizi bizə bildirin

077 323 55 66

"Zombi balığı" aşkarlandı

Tailandda Mekonq çayında balıqçılar suluqları və rəngi dəyişmiş üzgəcləri olan balıq tutublar.  "Unikal" xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, balıqçılar canlını görünüşünə görə "zombi balığı" adlandırıblar. Ekoloqlar qeyri-adi balığın görünüşünü yuxarı çayın yuxarı hissəsindəki mədənçilik işləri nəticəsində suyun arsen və ağır metallarla çirklənməsi ilə əlaqələndirirlər.Ekoloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, daha da çirklənmə ekoloji fəlakətə səbəb ola bilər. Mekonq çayı altı Asiya ölkəsindən axır və milyonlarla insanı su və qida ilə təmin edir....

16 Noyabr 2026, 18:09

Bu ölkədə "Telegram" bloklandı

İordaniya hakimiyyəti "Telegram" mesajlaşma tətbiqinə girişi bloklayıb.Citypost.az "Unikal"-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə ölkənin İctimai Təhlükəsizlik İdarəsi məlumat yayıb. "Rəqəmsal təhlükəsizliyin və istifadəçi müdafiəsinin gücləndirilməsi, eləcə də rəqəmsal platformalardan istifadə edən təhdidlərə və qanunsuz fəaliyyətlərə son qoyulması səylərinin bir hissəsi olaraq İordaniyada Telegram tətbiqinə giriş bloklanıb", - məlumatda qeyd olunub. Krallıq hakimiyyətinin fikrincə, platforma "ekstremizmin, fundamentalizmin və milli təhlükəsizliyə təhdid yaradan kibercinayətlərin yayılması üçün platforma təmin edir"....

16 Noyabr 2026, 17:34

Bolqarıstan sahillərində yük gəmisi batıb, 4 Azərbaycan vətəndaşı xilas edilib

Bolqarıstan sahillərində batan Somali bayrağı altında üzən “BETUL 8” yük gəmisinin bütün 12 ekipaj üzvü xilas edilib.APA xəbər verir ki, bu barədə Rusiya mediası məlumat yayıb.Bildirilib ki, xilas edilənlərdən 4-ü Azərbaycan, 8-i isə Türkiyə vətəndaşıdır.İlkin ehtimala görə, gəminin batmasına partlayış səbəb ola bilər.

16 Noyabr 2026, 17:26

Aİ Valentina Matviyenkonun oğluna sanksiya tətbiq edib

Avropa İttifaqı Rusiyaya qarşı “qara siyahı”sını daha 145 maddə ilə genişləndirib.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, Aİ-nin sanksiya siyahısına “Wildberries” şirkətinin təsisçisi Tatyana Kim, iş adamları Ruslan Baysarov, Aleksandr Çaçava və Sergey Matviyenko (Rusiya Federasiya Şurasının sədri Valentina Matviyenkonun oğlu-red.), bloger Yuri Podolyaka və aparıcı Daniil Bezsonov daxil ediliblər.Bundan başqa, Peterburq Hesablaşma Mərkəzi və Kremlevskiy, Guta Bank və “Unistream” daxil olmaqla onlarla bank, "YuMani" xidmətini idarə edən YuMoney MMC, "Rusqazdobıça" və "Rusximallians" Aİ-nin sanksiya siyahısına daxil edilib.Aİ Rusiya neft emalı zavodları, o cümlədən Qazpromneft-Moskva Neft Emalı Zavodu, Kirişinefteorgsintez, TAIF-NK, Müstəqil Neft və Qaz Şirkətinin törəmə müəssisələri: NNK-Oil, NNK-Severnaya Neft, NNK-Saxalinmorneftegaz...

16 Noyabr 2026, 16:58

Paşinyanın həyat yoldaşının iradına İrəvan merindən reaksiya

İrəvan meri Tiqran Avinyan noyabrın 16-da keçirilən meriya iclasında paytaxtdakı tıxacları avtomobillərin sayının artması və sürücülük mədəniyyəti ilə əlaqələndirib.Citypost.az Oxu.Az-a istinadən xəbər verir ki bu barədə Ermənistan KİV-lərində məlumat yayılıb, bununla o, tıxacın səbəbinin yeni binaların tikintisi ilə bağlı olduğunu düşünənlərə etiraz edib.T.Avinyanın sözlərinə görə, bu ilin ilk on ayında metroda sərnişindaşımalarının sayı 23 milyona çatıb, bu göstərici 2016-cı ilin eyni dövründə 12-13 milyon olub.Mer vurğulayıb ki, 2023-cü ildən şəhərdə yeni tikinti üçün tətbiq olunan ödənişlərdən maliyyə vəsaitləri əldə edilir və onlar infrastrukturun inkişafına yönləndirir."İrəvan şəhərinin tikilməkdə olan bu binalarında birbaşa maliyyə marağı var. Xüsusilə, meriyanın tikdiyi yüzlərlə həyət, futbol...

16 Noyabr 2026, 14:54

Çilidə liman işçiləri milli tətilə hazırlaşır  

Çilidə liman işçiləri pensiya və əmək müavinətləri ilə bağlı hökumətin öhdəliklərini yerinə yetirməməsinə etiraz olaraq ümummilli tətil elan etməyə hazırlaşır. Tətilin ölkənin bütün dəniz terminallarının fəaliyyətinə təsir göstərəcəyi gözlənilir.Citypost.az Prensa Latina xəbər portalına istinadən xəbər verir ki, Çili Liman İşçiləri Konfederasiyası hökumətə tələblərinə cavab vermək üçün çərşənbə axşamına qədər vaxt verib. Razılıq əldə olunmayacağı təqdirdə, cümə axşamından etibarən bütün ölkə üzrə limanlarda ilk növbədən başlayaraq əməliyyatlar dayandırılacaq.Konfederasiya xüsusilə yüksək yaşayış xərcləri səbəbindən maddi çətinliklə üzləşən təqaüdçü liman işçiləri üçün xüsusi pensiyaların ayrılmasını tələb edir. Həmçinin dövlətin vəd etdiyi maliyyə yardımlarını gözləyən keçmiş işçilərin dul həyat yoldaşlarının probleminin həllini istəyir.Narazılığın digər...

16 Noyabr 2026, 09:46