ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
17883
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İsrail rəsmisi Xameneinin yeri barədə açıqlama verdi
İranın nüvə proqramı ilə bağlı vəziyyəti daim izlənilir.Citypost.az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə yüksəkvəzifəli İsrail rəsmisi jurnalistlərə açıqlamasında deyib. Onun sözlərinə görə, Tehranla bağlı bütün ssenarilər hələ də gündəmdədir.Bildirilib ki, İran Kirka dağı adlandırılan obyektdə uranı zənginləşdirmir. Rəsmi qeyd edib ki, İran sentrifuqaları həmin obyektə köçürülsə də, İsrail kəşfiyyatı bu məkanla bağlı məlumatları davamlı şəkildə təhlil edir.Mənbə bildirib ki, İranla bağlı növbəti qərarlar əsasən ABŞ Prezidenti Donald Trampın mövqeyindən asılı olacaq.İsrail rəsmisi, həmçinin İranın Ali Lideri Müctəba Xameneinin sağ olduğunu desə də, onu şəxsən heç kimin görmədiyini deyib.Mənbənin qiymətləndirməsinə görə, hazırda İranın arsenalında təxminən 1500 ballistik raket mövcuddur....
29 İyul 2026, 21:35
Tramp İrana sərt cavab veriləcəyini vəd edir
İranın İordaniya ərazisinə atılmış ballistik raketlərinin ABŞ hərbçiləri tərəfindən zərərsizləşdirilməsindən sonra Vaşinqton sərt cavab verəcək.Report xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Prezidenti Donald Tramp "Fox News"a müsahibəsində bildirib."Biz onları sərt şəkildə vuracağıq", - ABŞ lideri qeyd edib.D.Trampın sözlərinə görə, ABŞ hərbçilərinin qəfil hücuma reaksiya vermək üçün cəmi bir neçə dəqiqəsi olub. O qeyd edib ki, İran raketləri hədəflərinə çatmazdan əvvəl uğurla zərərsizləşdirilib.ABŞ Prezidenti həmçinin bildirib ki, əməliyyatın videogörüntüsü ilə tanış olub.Bundan əlavə, D.Tramp bəyan edib ki, ABŞ və Səudiyyə Ərəbistanının İraqda İranın dəstəklədiyi birləşmələrə endirdiyi gecə zərbələri rəsmi Bağdadla razılaşdırılıb.ABŞ Prezidenti, bu birləşmələri "dünyanın bədənindəki xərçəng şişi" adlandırıb.Qeyd edək ki,...
29 İyul 2026, 17:08
KİV: Hörmüz boğazı tam bağlanıb
Heç bir gəmi ölkənin icazəsi olmadan Hörmüz boğazından keçə bilməz.APA-nın Tehran bürosunun məlumatına görə, İranın Fars agentliyinə danışan məlumatlı hərbi mənbə Hörmüz boğazının tamamilə bağlandığını iddia edib.Mənbənin sözlərinə görə, strateji əhəmiyyətə malik su yolu tam nəzarət altındadır və İranın icazəsi olmadan heç bir gəminin boğazdan keçməsinə icazə verilmir.Bildirilib ki, İran Silahlı Qüvvələri Hörmüz boğazına tam nəzarət edir və edilən xəbərdarlıqlara məhəl qoymayaraq keçidə cəhd göstərən gəmilərə qarşı dərhal və qəti tədbirlər görüləcək.Mənbə ötən gecə üç neft tankerinin saxlanıldığını da açıqlayıb. İddia olunub ki, həmin tankerlər SEPAH-ın Hərbi Dəniz Qüvvələrinin dəfələrlə etdiyi xəbərdarlıqlara baxmayaraq, qeyri-qanuni və təhlükəli marşrut üzrə hərəkəti davam...
29 İyul 2026, 16:57
Ermənistanda II Qareginin işi məhkəməyə verildi
Ermənistan prokurorluğu bütün ermənilərin katolikosu II Qaregin və Erməni Apostol Kilsəsinin altı yepiskopu və arxiyepiskopuna qarşı cinayət işini məhkəməyə göndərib.Citypost.az Ermənistan mediasına istinadən xəbər verir ki, bu barədə Baş Prokurorluğun mətbuat xidməti məlumat yayıb.Qeyd olunur ki, II Qaregin və Erməni Apostol Kilsəsinin üzvləri dini rütbədən məhrum edilmiş Masiatsotn yeparxiyasının sabiq rəhbəri Arman Saroyanın iddiası üzrə təminat tədbirinin tətbiq edilməsi barədə məhkəmə qərarının icrasına mane olmaqda ittiham edilirlər.Fevral ayında prokurorluq II Qareginə qarşı cinayət təqibinə başlayıb və onun Ermənistandan çıxışına qadağa qoyub. (Report)...
29 İyul 2026, 13:00
SK hynix süni intellekt bumundan rekord gəlir əldə edib
Cənubi Koreyanın çip istehsalçısı SK hynix 2026-cı ilin ikinci rübündə süni intellekt texnologiyalarına artan tələbat sayəsində rekord maliyyə nəticələri açıqlayıb.Citypoost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, şirkətin məlumatına görə, xalis mənfəət ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 1242 faiz artaraq 94 trilyon vona (təxminən 64 milyard dollar) çatıb. Əməliyyat mənfəəti isə 557 faiz artaraq 60 trilyon von, gəliri isə 79 trilyon von təşkil edib.SK hynix bu uğuru, əsasən, süni intellekt sistemlərində istifadə olunan yüksək bant genişliyinə malik yaddaş (HBM) çiplərinə tələbatın artması ilə əlaqələndirib. Şirkət bu sahədə ABŞ-ın texnologiya nəhəngi Nvidia üçün əsas təchizatçılardan biridir.Şirkət həmçinin bu il təxminən 40...
29 İyul 2026, 11:52
Baş nazirin evsizlik planı Londonda şübhə doğurur
Böyük Britaniyanın yeni Baş naziri Endi Börnemin küçə evsizliyinə son qoyacağı ilə bağlı vədinə baxmayaraq, London küçələrində yaşayan bir çox insan bu planın həyata keçəcəyinə şübhə ilə yanaşır.Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, illərdir evsiz yaşayan şəxslər mövcud sığınacaqların şəraitindən narazıdır və problemin yalnız vədlərlə həll olunmayacağını bildirirlər. Rəsmi məlumatlara görə, İngiltərədə 2025-ci ildə küçələrdə gecələyən insanların sayı rekord həddə – 4 793 nəfərə çatıb.Xeyriyyə təşkilatları evsizlərin sayının artmasının əsas səbəbləri kimi yaşayış xərclərinin bahalaşmasını, mənzil çatışmazlığını və yerli hakimiyyətlərin maliyyə imkanlarının məhdudlaşmasını göstərirlər. Mütəxəssislər bildirirlər ki, küçə evsizliyinin aradan qaldırılması üçün daha çox sosial mənzil tikintisi və milyardlarla funt...
29 İyul 2026, 11:49
