ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
8222
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İsrailin hücumları nəticəsində Livanda 6 iranlı diplomat həlak olub
İsrailin hücumları nəticəsində Livanda 6 iranlı diplomat həlak olub.Bu barədə İranın Xarici İşlər Nazirliyi məlumat yayıb.Bildirilib ki, rəsmi Tehran diplomatların ölümünü “təşkil olunmuş terrorizmin nümunəsi və beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə qəsd” kimi qiymətləndirir.Qeyd edək ki, daha əvvəl İranın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Amir Saeid İravani martın 12-də ABŞ və İsrailin hücumları nəticəsində 1,3 mindən çox insanın həlak olduğunu bildirmişdi.Bu gün isə "Tasnim" Xəbər Agentliyi İranda hücumlar nəticəsində yaralananların sayının 22 minə çatdığını açıqlayıb....
27 Mart 2026, 19:39
Türkiyədə məhkumların daşındığı avtomobil qəza edib
Türkiyədə məhkumların daşındığı avtomobil qəza edib.APA xəbər verir ki, məhkumların daşındığı dörd avtomobil hərəkətdə olarkən zəncirvari qəza törədib.Hadisə nəticəsində 11 nəfər xəsarət alıb.Yaralılardan 6 nəfərin kanvoy əməkdaşı, 5 nəfərin isə məhkum olduğu bildirilir. Yaralılar xəstəxanaya çatdırılıb.Faktla bağlı araşdırma aparılır.
27 Mart 2026, 17:55
Əhməd əş-Şəraa gələn həftə Almaniyaya səfər edəcək
Suriya Prezidenti Əhməd əş-Şəraa gələn həftə Almaniyaya səfər edəcək."Report" xəbər verir ki, bu barədə "Al Hadath" portalı Almaniya hökumətinin nümayəndəsi Ştefan Korneliusa istinadən bildirib.Onun sözlərinə görə, ilk səfəri çərçivəsində Suriya Prezidenti Almaniya Kansleri Fridrix Mertslə görüşəcək.Əhməd əş-Şəraanın səfəri bu ilin yanvarına planlaşdırılsa da, Suriya tərəfi onun daha gec tarixə keçirilməsini xahiş etmişdi.Portalın məlumatına görə, görüşdə suriyalı qaçqınların vətənə qayıtması məsələsi müzakirə olunacaq....
27 Mart 2026, 17:44
Putin Dərbənddəki Azərbaycan Dövlət Musiqili Dram Teatrının binasının videokonfrans vasitəsilə açılışını edib
Rusiya-Azərbaycan münasibətləri ümumi keçmiş tarixi, o cümlədən mədəni irsi olan möhkəm bünövrə üzərində inkişaf edir.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bunu Rusiya prezidenti Vladimir Putin Dərbənddəki Azərbaycan Dövlət Musiqili Dram Teatrının açılışında bildirib.Açılışa videokonfrans vasitəsilə qatılan Rusiya prezidenti vurğulayıb ki, Dərbənddəki yenilənmiş Azərbaycan Dövlət Dram Teatrının açılışı Dağıstan Respublikasının və ümumilikdə Rusiyanən və onunla qonşu dövlətlərin mədəni həyatında əhəmiyyətli hadisə olacaq:"Xatırladım ki, teatrın özünün tarixi 19-cu əsrin 80-ci illərinə gedib çıxır. Bu teatrda hər zaman incəsənətə sadiq şəxslər qulluq ediblər. Sevindirici haldır ki, indi, miqyaslı bərpa işlərindən sonra teatr öz əsl müasir görkəmini alıb. Əminəm ki, yenilənmiş teatrda bizim vətəndaşlarımız...
27 Mart 2026, 16:26
Monqolustan Baş naziri istefa verib
Monqolustan hökumətinin başçısı Qombojavın Zandanşatar vəzifəsindən azad edilməsi barədə ərizə verib."Report" TASS-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə onun baş katibi Yanquuqiyn Sodbaatar məlumat verib."Bu gün Monqolustan Xalq Partiyası Şurasının iclasında qlobal vəziyyətlə əlaqədar ölkədəki sosial-iqtisadi vəziyyət və parlamentin fəaliyyətinin dayandırılması ilə bağlı problemlər müzakirə edilib. İclasda Baş nazir Qombojavın Zandanşatar öz təşəbbüsü ilə istefa ərizəsi verib", - o deyib.Şura Zandanşatarın istefa ərizəsini qəbul edib. Partiyanın fraksiyası bu məsələni qanuna uyğun şəkildə müzakirə edəcək."Qərar plenar iclasda parlament komitələrinin və deputatların müzakirəsinə çıxarılacaq", - Sodbaatar əlavə edib....
27 Mart 2026, 15:38
Əraqçi:İranda 600 məktəb dağıdılıb
Ədalətsizliklər qarşısında sükut və biganəlik heç vaxt təhlükəsizlik və sülhə gətirib çıxarmır.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə İranın xarici işlər naziri Seyid Abbas Əraqçi BMT-nin İnsan Hüquqları Şurasının fövqəladə iclasında çıxış edərkən bildirib.Nazir çıxışında qeyd edib ki, İran hazırda ABŞ və İsrail tərəfindən başladılan “qanunsuz müharibə” şəraitindədir. Onun sözlərinə görə, hücumlar Tehran və Vaşinqton arasında İranın nüvə proqramı ilə bağlı diplomatik prosesin davam etdiyi bir vaxtda həyata keçirilib.Əraqçi İranın Minab şəhərində yerləşən ibtidai məktəbə hücumu “müharibə cinayəti” və “insanlığa qarşı cinayət” kimi qiymətləndirib.O bildirib ki, bu hücum əvvəlcədən planlaşdırılıb və məqsədli şəkildə həyata keçirilib:"Sözügedən hücum nəticəsində 175-dən çox şagird və...
27 Mart 2026, 14:48
