ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
12014
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Trampın Çinə səfəri başlayıb
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Çində səfərdədir.APA xəbər verir ki, Trampın təyyarəsi Pekində hava limanına eniş edib.Trampın Çin Xalq Respublikasının sədri Si Cin Pinlə görüşəcəyi gözlənilir.
13 May 2026, 16:02
Ukrayna Rusiya əsirliyindən 9000-dən çox vətəndaşını geri qaytarıb
Ukrayna Rusiya əsirliyindən 9000-dən çox vətəndaşını geri qaytarıb. Onların arasında Rusiyanın qanunsuz olaraq saxladığı yüzlərlə mülki şəxs də var.AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Ali Radanın İnsan Hüquqları üzrə Komissarı, ombudsman Dmitri Lubinets parlamentdə çıxışı zamanı deyib.Onun sözlərinə görə, Rusiya əsirliyindən ümumilikdə 9048 Ukrayna vətəndaşı geri qaytarılıb. Bunlardan 452-si mülki şəxsdir.Ombudsman bildirib ki, 2025-ci ildə Ukrayna Rusiya tərəfi ilə birbaşa əlaqə saxlayıb. Bunun sayəsində Rusiyadakı məhbuslara 5 min bağlama isti geyim və tibbi ləvazimatlar və məktub göndərilib....
13 May 2026, 14:18
ABŞ şirkəti TRIPP ərazisində tədqiqat aparmaq üçün Ermənistana gedib
ABŞ-ın AECOM şirkətinin əməkdaşları TRIPP layihəsinin tikintisi ilə bağlı ərazinin araşdırılması məqsədilə Ermənistana səfər ediblər.APA xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan Nazirlər Kabinetinin mətbuat xidməti məlumat yayıb.Məlumata görə, Ermənistan Baş nazirinin müavini Mqer Qriqoryan ABŞ nümayəndə heyətini qəbul edib.Görüşdə ABŞ nümayəndələri texniki-iqtisadi əsaslandırmanın hazırlanması üzrə işlərin əsas istiqamətlərini və gözlənilən nəticələri təqdim ediblər.
13 May 2026, 14:06
Serbiya NATO ilə ilk hərbi təlimlərini keçirir
Serbiya tarixində ilk dəfə olaraq NATO ölkələri ilə birgə hərbi təlimlər keçirib. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, respublikanın Müdafiə Nazirliyi öz saytında məlumat verib.Bəyanatda deyilir: "NATO-Serbiya adlanan təlimdə Serbiya Ordusu və İtaliya, Rumıniya və Türkiyə silahlı qüvvələrindən təxminən 600 hərbçi, eləcə də Böyük Britaniya, İtaliya, Almaniya, Rumıniya, ABŞ, Serbiya, Türkiyə, Fransa və Monteneqrodan olan hərbi planlaşdırıcılar və müşahidəçilər iştirak edir".Təlimlərə Serbiyanın Üçüncü Ordu Briqadasının komandir müavini polkovnik Branislav Stevanoviçin rəhbərlik etdiyi dəqiqləşdirilir.Təlimlər taktiki səviyyədə keçirilir və 23 maya qədər davam edəcək. Departamentin məlumatına görə, təlimlər nəticəsində Serbiya və NATO əsgərlərinin "təcrübə mübadiləsi" apara və birgə əməliyyat bacarıqlarını inkişaf...
13 May 2026, 11:32
Qrenlandiyanın Baş naziri ABŞ ilə danışıqlarda irəliləyiş olduğunu bildirib
Qrenlandiyanın Baş naziri Yens Frederik Nilsen Kopenhagendə keçirilən Demokratiya Sammitində Danimarka, Qrenlandiya və ABŞ arasında aparılan danışıqlarda müəyyən irəliləyişin olduğunu bildirib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, baş nazirin sözlərinə görə, “düzgün istiqamətdə bir neçə addım” atılsa da, hələlik konkret razılaşma əldə olunmayıb.Məlumata görə, ABŞ-ın Qrenlandiyada hərbi mövcudluğunu genişləndirmək niyyəti müzakirə edilir və tərəflər yanvar ayından bəri bir neçə görüş keçirib.Qrenlandiya və Danimarka rəsmiləri isə adanın statusu ilə bağlı istənilən dəyişikliklərin geniş ictimai və siyasi müzakirə tələb etdiyini bildirirlər.Əli...
13 May 2026, 11:29
Tayland hantavirus səbəbindən turistlərə qarşı yoxlamaları sərtləşdirir
Tayland hakimiyyəti hantavirus riskinə görə Cənubi Amerikadan gələn turistlər üçün sərhəd yoxlamalarını sərtləşdirib.Citypost.az “The Nation”a istinadən xəbər verir ki, 13 Cənubi Amerika ölkəsindən gələn sərnişinlər xüsusi tibbi nəzarətdən keçirilir.İndiyədək 470 turist yoxlanılıb və heç birində virusa yoluxma faktı aşkarlanmayıb.Məlumata görə, Argentinadan Kabo-Verdeyə gedən Hollandiyaya məxsus kruiz gəmisində hantavirusla bağlı ölüm hallarının qeydə alınması fonunda Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı 11 yoluxma və 3 ölüm barədə məlumat yayıb.Yeganə...
13 May 2026, 11:26
