ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
21616
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Si Cinpinə görə 64 illik protokol qaydasını pozacaq
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpini Endryuz hərbi hava bazasında şəxsən qarşılayacaq.“Qafqazinfo” xəbər verir ki, bu barədə “Financial Times” qəzeti məlumat yayıb.Bildirilir ki, bununla da, 64 ildir riayət olunan protokol qaydası pozulmuş olacaq. “Bu, 1962-ci ildə Con Kennedinin Böyük Britaniyanın Baş naziri Harold Makmilanı uçuş-enmə zolağında qarşılamasından sonra ABŞ Ali Baş Komandanının bir dünya liderini bu bazada şəxsən qarşıladığı ilk hal olacaq”, - nəşr yazıb. Qəzet bu jesti dərin hörmət nümayişi kimi təqdim edib.Xatırladaq ki, Si Cinpin 23-25 sentyabr tarixlərində ABŞ-yə dövlət səfəri edəcək. ...
23 Sentyabr 2026, 15:58
Mansur Yavaş CHP-dən istefa verib
Ankara Böyükşəhər Bələdiyyəsinin sədri Mansur Yavaş Cümhuriyyət Xalq Partiyasından (CHP) istefa verib.Citypost.az "Report"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə NTV məlumat yayıb.O, yaydığı açıqlamada bildirib ki, bundan sonra müstəqil şəkildə siyasi fəaliyyət göstərəcək.
23 Sentyabr 2026, 15:12
Pakistanda nazir silahlı şəxslər tərəfindən qaçırıldı
Pakistanda ictimai işlər və rabitə naziri Fəzl Şakur Xan silahlı şəxslər tərəfindən qaçırılıb. "Unikal" xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, magistral yolda silahlı şəxslər nazirin avtomobilinin qarşısını kəsərək onu zorla naməlum istiqamətə aparıblar.Polis hadisə ilə bağlı araşdırmaya başlayıb. Hazırda nazirin oğurlanmasının səbəbləri və onun harada saxlanıldığı müəyyənləşdirilir.
23 Sentyabr 2026, 14:26
Baş nazir: “Sosial mediada nəzarəti insanlara qaytarmaq istəyirik”
Avstraliya hökuməti gəncləri zərərli onlayn məzmundan qorumaq və sosial media platformalarının fəaliyyətini tənzimləmək üçün yeni qaydalar hazırlayır.Citypost.az france24.com-a istinadən xəbər verir ki, Baş nazir Entoni Albanese bildirib ki, yeni qanun hökumətə deyil, istifadəçilərə cihazlarında gördükləri məzmun üzərində daha çox nəzarət verməyi hədəfləyir.Qanun layihəsinə əsasən, sosial media şirkətləri 18 yaşdan aşağı istifadəçiləri pornoqrafiya, onlayn zorakılıq və digər zərərli məzmundan qoruya bilmədikləri halda 109 milyon Avstraliya dollarınadək cərimələnə bilərlər.ABŞ-ın Kanberradakı səfirliyi isə qanun layihəsinin senzura riskləri yarada biləcəyi ilə bağlı narahatlığını bildirib. Qanunvericiliyin ilin sonlarında parlamentə təqdim ediləcəyi gözlənilir.Turan...
23 Sentyabr 2026, 10:00
Tata Group-da varislik böhranı Hindistan şirkətlərində problemi üzə çıxarıb
Hindistanın nəhəng Tata Group şirkətində rəhbərliklə bağlı yaranan qarışıqlıq ölkənin iri bizneslərində varislik problemini gündəmə gətirib.Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, Tata Sons-un idarə heyəti qrupun sədri Natarajan Çandrasekarana daha beş illik müddət verib. Qərar Tata Trusts-ın etirazlarına baxmayaraq qəbul edilib.Analitiklər bildirirlər ki, bu hadisə Hindistanın iri şirkətlərində rəhbərliyin dəyişdirilməsi və varislik planlarının yetərincə hazırlanmaması ilə bağlı narahatlıqları artırıb. Son aylarda HDFC Bank və Godrej Consumer Products kimi böyük şirkətlərdə də rəhbərlik dəyişikliyi ilə bağlı oxşar problemlər yaşanıb.Ekspertlərin fikrincə, yaşlanan milyarderlərin rəhbərlik etdiyi ailə bizneslərində nəsillərarası sərvət və idarəetmə keçidi yaxın illərdə Hindistan korporativ sektoru üçün əsas məsələlərdən birinə çevrilə...
23 Sentyabr 2026, 10:00
Şokolad təhlükədədir: Alimlər kakao üçün yeni risk aşkarlayıb
Alimlər Qərbi Afrikada kakao məhsuldarlığına təsir edən hava şəraitini araşdıraraq yeni risklər müəyyən ediblər. Tədqiqat göstərib ki, güclü yağış və quraqlıq kakao məhsuluna ciddi zərər vura bilər.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Harvard və Qana Universitetinin alimlərinin araşdırmasına görə, təhlükəli hava şəraitini aylar əvvəldən proqnozlaşdırmaq mümkündür. Bu isə fermerlərə məhsulu qorumaq üçün əvvəlcədən tədbir görməyə imkan verə bilər.Alimlər həmçinin müəyyən ediblər ki, kakao ağaclarının lifli örtüyünün artırılması və göbələk xəstəliklərinin yayılmasının qarşısının alınması kimi tədbirlər məhsulu qorumağa kömək edə bilər. Əli...
23 Sentyabr 2026, 09:56
