Bizə yazın

Baku

-°C

USD

-

ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb

Dünya 15 Aprel 2025, 15:55

25624

Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.

CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə

Problemlərinizi bizə bildirin

077 323 55 66

Deputat anası ilə FOTOSUNU PAYLAŞDI

Milli Məclisin deputatı Ceyhun Məmmədov paylaşımı ilə diqqət çəkib.Citypost.az xəbər verir ki,deputat anasının doğum gününü sosial şəbəkələr vasitəsi ilə təbrik edib."Bu gün bu gözəl insanın 75 yaşı tamam olur. Anamı, eləcə də bu gün ad günü olan bütün valideynləri səmimi-qəlbdən təbrik edirəm. Allah bütün valideynləri qorusun!",-deyə millət vəkili qeyd edib.Məlumat üçün bildirək ki,deputatın anası Sona xanım müəllimədir.Qeyd edək ki,Ceyhun Məmmədov 120 saylı Cəbrayıl - Qubadlı seçki dairəsindən deputat seçilib.İlahiyyat üzrə fəlsəfə doktoru olan millət vəkili evlidir,1 övladı var.51 yaşlı deputat Cəbrayıl rayonu, Şükürbəyli kəndindəndir.Beynəlxalq İslama Dəvət Kollecini və Xəzər Universitetini bitirib.Ərəb dilində sərbəst danışa bilir....

16 Noyabr 2026, 07:15

İtaliya həbsxanalarında sıxlıq 139 faizə çatıb - Hökumətə ÇAĞIRIŞ olundu 

İtaliyada həbsxanalardakı həddindən artıq sıxlıq ciddi böhrana çevrilib. Konstitusiya Məhkəməsi problemin aradan qaldırılması üçün hökuməti təcili qanunvericilik tədbirləri görməyə çağırıb.Citypost.az İtalyanın ANSA xəbər agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Antigone Assosiasiyasının hesabatına əsasən, 30 aprel 2026-cı il tarixinə İtaliya həbsxanalarında 64 min 436 məhbus saxlanılıb. Halbuki faktiki mövcud yerlərin sayı 46 min 318-dir. Doluluq səviyyəsi 139,1 faizə çatıb.Məlumata görə, 73 həbsxanada doluluq 150 faizi, səkkizində isə 200 faizi ötüb. Həddindən artıq sıxlıq məhbuslar arasında zorakılıq və intihar hallarının artmasına da səbəb olur. 2025-ci ildə həbsxanalarda 82 məhbus intihar edib.Konstitusiya Məhkəməsi vəziyyətin yaxşılaşdırılması üçün alternativ cəza imkanlarının genişləndirilməsini və təcili qanunvericilik müdaxiləsini...

16 Noyabr 2026, 00:45

Vuçiç: Serbiyanın təhlükəsizlik sektoru dağıdılır

Serbiyada müdafiə və təhlükəsizlik sektorunun gələcəyi ilə bağlı siyasi mübahisələr gündəmə gəlib. Ölkənin Sabiq prezidenti, Serbiya parlamentində deputat fraksiyasının rəhbəri və "Vahid Serbiya" seçki siyahısının lideri  Aleksandar Vuçiç təhlükəsizlik sisteminin zəiflədildiyini iddia edib.Citypost.az Serbiyanın tanjug xəbər agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Aleksandar Vuçiç xarici kəşfiyyat orqanlarının göstərişi ilə Serbiyanın müdafiə və təhlükəsizlik sektorunun dağıdılmasına başlanıldığını bildirib.Vuçiçin sözlərinə görə, ölkənin təhlükəsizlik strukturlarının əsas səlahiyyətləri müxtəlif qeyri-hökumət təşkilatlarının təsiri altına düşür. O, həmçinin tələbə hərəkatının məcburi hərbi xidmət planının ləğvini təklif etdiyini iddia edib.Qeyd edək ki, tələbə siyahısının proqramında məcburi hərbi xidmətin ləğvi ilə bağlı müddəa yoxdur. Sənəddə altı aylıq könüllü hərbi...

16 Noyabr 2026, 00:28

Efiopiya prezidenti bu ölkələrə səfir təyin etdi

Efiopiyada diplomatik korpusda yeni təyinatlar həyata keçirilib. Efiopiya Federativ Demokratik Respublikasının Prezidenti Taye Atske Selassie 32 nəfəri səlahiyyətli səfir vəzifəsinə təyin edib.Citypost.az  ENA xəbər agentliyinə istinadən xəbər verir ki, təyinatlar noyabrın 14-də Prezident Taye Atske Selassie tərəfindən həyata keçirilib.Efiopiya Xəbər Agentliyinin (ENA) məlumatına görə, yeni təyin olunan səfirlər arasında Tagesse Çafo, Agegnehu Teshager, Zadiq Əbrha, Sirac Rəşid Cündi, Meles Alem Tekie, Anteneh Alemu Senbete, Zerihun Abebe Yigzaw, Melaku Alebel və digər şəxslər var.Ümumilikdə 32 nəfərin daxil olduğu təyinat siyahısında qadın diplomatlar da yer alıb. Onların arasında Ubah Məhəmməd Hüseyn və Worknesh Biru da var.Təyinatlarla bağlı məlumat prezidentin qərarından sonra Efiopiya...

16 Noyabr 2026, 00:12

Əhalini soyuq havada qazdan qənaətlə istifadəyə çağırdı

İranın neft naziri vəzifəsini icra edən Həmid Bovard bildirib ki, ABŞ və İsrail ilə münaqişənin başlamasından sonra qaz emalı müəssisələrinə dəyən ziyana görə İran hökuməti ictimaiyyəti qazdan qənaətlə istifadə etməyə çağırır."Unikal" xəbər veirr ki, bu barədə o, X sosial media platformasında yazıb:"Həmkarlarımızın səyləri sayəsində qaz təchizatı fasiləsiz davam edir, lakin mən ictimaiyyətdən soyuq havada qazdan qənaətlə istifadə etməyi xahiş edirəm".O, qeyd edib ki, 28 fevralda ABŞ və İsrail ilə başlayan münaqişə zamanı zərər çəkmiş İranın cənubundakı Əsəluyədəki sənaye zonasına baş çəkib və qaz emalı müəssisələrinin bərpasını yoxlayıb. O həmçinin bu yaxınlarda yanğın baş verən Cənubi Pars yatağında dəniz qaz platformalarından...

14 Noyabr 2026, 13:30

ABŞ-da təyyarələrin uçuşuna qoyulan qadağa ləğv edilib

ABŞ Federal Aviasiya Administrasiyası (FAA) ölkə üzrə bütün hava limanlarında uçuşların dayandırılması barədə tətbiq etdiyi qərarı dörd saatdan çox müddətdən sonra ləğv edib."Unikal" xəbər verir ki, FAA təhlükəsizlik səbəbləri və fövqəladə hallar ilə əlaqədar ölkə ərazisində bütün hava limanlarından təyyarələrin havaya qalxmasını müvəqqəti dayandırmışdı.Qurumun yaydığı ilkin xəbərdarlıqda bütün uçuşların növbəti bildirişədək dayandırılması, xaricdən ABŞ-a gələn beynəlxalq reyslərlə bağlı qərarların isə fərdi qaydada qəbul edilməsi nəzərdə tutulurdu....

14 Noyabr 2026, 13:20