ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
14162
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Həmçinin oxuyun
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
KTMT Ermənistana 25-ci maddəni tətbiq edəcək
“KTMT-yə üzv dövlətləri Ermənistanın iki ildir üzvlük haqqını ödəməməsi səbəbindən təşkilatın nizamnaməsinin müvafiq maddəsinin tətbiq edilməsini nəzərdən keçirmək barədə razılığa gəliblər”.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov KTMT Xarici İşlər Nazirləri Şurasının iclasından sonra keçirilən mətbuat konfransında bildirib.“İyunun 7-də - Ermənistan seçkiləri günü həmkarım Ararat Mirzoyan KTMT ilə bağlı suala cavab olaraq dedi ki, “Biz üzvlük haqqı ödəmirik, çünki iştirak etmirik”. Bu gün bu vəziyyətdə nə edəcəyimizi müzakirə etdik. Ermənistan iki ildən çoxdur KTMT büdcəsi üzrə borcludur. Bu, KTMT Nizamnaməsində nəzərdə tutulan məqamdır. Bu gün KTMT Nizamnaməsinin müvafiq maddəsinin aktivləşdirilməsini nəzərdən keçirmək barədə razılığa gəldik”,...
10 İyun 2026, 16:33
Britaniyada müdafiə xərclərinin maliyyələşdirilməsi üçün vergi artımı gündəmdədir
Böyük Britaniyanın maliyyə naziri Reyçel Rivz ölkənin müdafiə xərclərinin artırılması məqsədilə vergilərin yüksəldilə biləcəyinə işarə edib.AZƏRTAC “The Independent”ə istinadla xəbər verir ki, nazir hökumətin yaxın həftələrdə açıqlanması gözlənilən çoxmilyardlı müdafiə investisiyası planını əlavə borclanma hesabına maliyyələşdirmək niyyətində olmadığını bildirib. Rivz qeyd edib ki, hökumət məhdud maliyyə imkanları şəraitində fəaliyyət göstərir və dəyişən beynəlxalq təhlükəsizlik mühitində müdafiəyə daha çox vəsait ayrılması qaçılmazdır.“Biz maliyyə baxımından məhdud imkanlar dövründə yaşayırıq və bu barədə açıq danışmalıyıq. Müdafiəyə daha çox vəsait xərcləməli olacağıq”, – deyə maliyyə naziri vurğulayıb.O bildirib ki, müdafiə sahəsinə əlavə maliyyə ayrılması üçün daha çox borclanmaq əvəzinə vergilərin artırılması daha məqsədəuyğun seçim...
10 İyun 2026, 16:25
Tramp: İran əlverişli razılaşmadan imtina etdiyinə görə bədəl ödəyəcək
İran Tehran üçün əlverişli olan razılaşma ilə bağlı danışıqları uzatdığına görə bədəl ödəyəcək."Report" xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Prezidenti Donald Tramp "Truth Social"da yazıb.
10 İyun 2026, 16:08
Rusiya Duması miqrantlar üçün rüsumları artıran qanunu qəbul edib
Rusiya Dövlət Duması bu gün miqrantlar üçün dövlət rüsumlarını artıran qanunu, o cümlədən Rusiya vətəndaşlığını almaq üçün 12 dəfə artımı qəbul edib.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, qəbul olunan qanuna görə, Rusiya vətəndaşlığı və vətəndaşlıqdan imtina 4 200 əvəzinə 50 000 rubl, yaşayış icazəsi (VNJ) isə 6 000 əvəzinə 30 000 rubla başa gələcək.Miqrantlar üçün iş icazələrinin verilməsi üçün rüsum da 15 000 rubla qədər artacaq....
10 İyun 2026, 16:03
Ərdoğan Netanyahuya xəbərdarlıq etdi
İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu və onun cinayətkar şəbəkəsinin Suriya və Livana qarşı hücumları təkcə bu iki qardaş ölkəni deyil, həm də Türkiyəni təhdid edən bir nöqtəyə çatıb.Axar.az xəbər verir ki, bunu Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan deyib.“Türkiyənin təhlükəsizliyi yalnız Hatayda deyil, həm də Hələb, Dəməşq və Beyrutda başlayır. Qardaş xalqlarımızda heç bir uğursuzluğa dözməyəcəyik və onlara qarşı təcavüzə göz yummayacağıq.“Böyük İsrail” xəyalının əsas məqsədinin nə olduğunu bilirik. Allah qoysa, buna heç vaxt icazə verməyəcəyik”, - o əlavə edib....
10 İyun 2026, 15:45
Aİ Patriarx Kirill, Rusiyanın idman naziri və FİDE rəhbərinə sanksiyalar tətbiq etməyi təklif edib
Avropa Komissiyası Moskva və Bütün Rusiyanın Patriarxı Kirill, Rusiya Prezidentinin köməkçisi Vladimir Medinski, idman naziri Mixail Deqtyarev və Beynəlxalq Şahmat Federasiyası – FİDE-nin rəhbəri Arkadi Dvorkoviçin Rusiyaya qarşı 21-ci sanksiyalar paketinə daxil edilməsini təklif edib.Bu barədə “Euobserver” sanksiya layihəsinə istinadən məlumat yayıb.Nəşr yazır ki, “Rusiyanın Ukraynaya qarşı təcavüzünü ardıcıl şəkildə əsaslandırdığı və dəstəklədiyi” üçün Patriarx Kirillin sanksiya siyahısına daxil edilməsi təklif edilib.Eyni zamanda, “Euobserver”in məlumatına görə, Avropa İttifaqı iyunun 15-də Rusiyaya qarşı “mini-paket” sanksiyalar qəbul etməyi planlaşdırır. Paketə 8 fiziki şəxs və 46 təşkilat daxil ediləcək. (APA)...
10 İyun 2026, 14:14
