ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
20564
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Gəmi qəzasında ölənlərin sayı 14-ə çatıb
Şimali Kiprin Girne şəhəri sahillərində batan sərnişin gəmisində ölənlərin sayı 14-ə çatıb.Bu barədə Modern.az "TRT Haber"ə istinadən xəbər verir.Dəniz Qüvvələri Komandanlığı Girne sahillərində batan gəmidən itkin düşmüş sərnişinlərin axtarış-xilasetmə əməliyyatları çərçivəsində daha bir meyiti tapıb.Daha əvvəl Şimali Kiprin Baş naziri Ünal Üstel gəmidə ümumilikdə 267 sərnişin və heyət üzvünün olduğunu bildirib. O, qeyd edib ki, gəminin batmasından sonra 239 nəfər xilas olunub.Gəminin qalıqları Girne sahillərindən 554 metr dərinlikdə tapılıb. İtkin düşmüş daha 14 sərnişinin...
07 Sentyabr 2026, 08:40
İran ABŞ-nin təyyarədaşıyan gəmisi üzərində yeni raketi sınaqdan keçirib
İran Ordusu ilk dəfə ABŞ-nin təyyarədaşıyan gəmisi üzərində yeni gəmi əleyhinə raket sınaqdan keçirib"Report" Press TV-yə istinadən xəbər verir ki, bu barədə İslam Respublikasının Ali dini liderinin müşaviri Möhsün Rezai bildirib.Məlumata görə, sınaq 48 saat əvvəl baş tutub.Rzayi həmçinin bildirib ki, yaxın günlərdə Tehran Hörmüz boğazının xaricində məhdud giriş zonasının yaradılmasını elan edəcək. İran hakimiyyətinin razılığı olmadan zonaya daxil olan hər hansı gəmi sanksiya siyahısına salınacaq.Xatırladaq ki, fevralın 28-də İsrailin Müdafiə Nazirliyi İran ərazisinə qabaqlayıcı zərbə elan edib. ABŞ də hücuma qoşulub. İyunun 18-də Vaşinqton və Tehran hərbi əməliyyatların dayandırılmasını möhkəmləndirmək və danışıqların yeni mərhələsinə başlamaq üçün nəzərdə tutulmuş müvəqqəti...
07 Sentyabr 2026, 08:25
Cənubi Koreya, ABŞ və Yaponiya hərbi təlimlərə başlayıb
Cənubi Koreya, ABŞ və Yaponiya Çedjudo adasının cənub və şərqində beynəlxalq sularda üçtərəfli dəniz təlimlərinə başlayıb.Citypost.az Apa-ya istinadən xəbər verir ki, “Freedom Edge” adlanan təlimlər 5 gün davam edəcək.Təlimlər dəniz, hava və kiberməkan da daxil olmaqla bir neçə istiqaməti əhatə edir. Ölkələr birgə əməliyyat imkanlarını və müxtəlif şəraitlərdə koordinasiyalı cavab vermək qabiliyyətlərini artırmağı planlaşdırır.Seul təlimlərin müdafiə xarakterli olduğunu və beynəlxalq hüquqa uyğun keçirildiyini bildirir....
07 Sentyabr 2026, 08:00
Almaniya PUA və kiberhücumlara qarşı mübarizə planı hazırlayıb
Almaniyanın Daxili İşlər Nazirliyi naməlum pilotsuz uçuş aparatlarına (PUA) və kiberhücumlara qarşı mübarizə tədbirləri üzrə plan hazırlayıb.Bu barədə "Bild" qəzeti məlumat yayıb.Plana əsasən, federal polisin dronlarla mübarizə üzrə mobil bölmələrinin strateji əhəmiyyətli obyektlərin - Berlin, Hamburq, Hannover, Düsseldorf, Köln, Leypsiq, Münxen, Frankfurt-Mayn, Ştutqart hava limanlarının, dəmir yolu vağzallarının, eləcə də Almaniya paytaxtındakı hökumət məhəlləsinin yaxınlığında yerləşdirilməsi nəzərdə tutulur.Həmçinin, potensial terrorçuların və ya agentlərin izlənilməsi üçün süni intellektin (üz tanıma, videomüşahidə sistemləri) tətbiqinin genişləndirilməsi planlaşdırılır.Bundan başqa, AFR hakimiyyəti hakerlərin dövlət orqanlarının və ya şirkətlərin sistemlərinə daxil olmaq cəhdlərini aşkarlayacaq və qarşısını alacaq "Cyberdome" adlı kiberhücumlara qarşı milli mübarizə sistemi yaratmaq niyyətindədir....
06 Sentyabr 2026, 11:27
Türkiyə Yunanıstana etiraz notası göndərib
Rrəsmi diplomatik nota göndərərək hasarın ayrı-ayrı hissələrinin Türkiyə ərazisində inşa edildiyini bildirib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Yunanıstanın “Kathimerini” qəzeti məlumat yayıb.Söhbət Evros bölgəsinin mərkəzi hissəsindən gedir. Burada 35 kilometrlik hasar hissəsinin tikintisinə 2023-cü ildə başlanılıb və işlər 2025-ci ilin əvvəlində başa çatdırılıb. Lakin ümumi uzunluğu təxminən 5 kilometr olan yeddi hissədə sərhəd xəttinin keçməsi ilə bağlı fikir ayrılıqları səbəbindən işlər dayandırılıb.Yunanıstanın hərbi xəritələrində mübahisəli ərazilər Yunanıstana aid edildiyi halda, Türkiyə onları öz ərazisi hesab edir. Mübahisənin səbəblərindən biri iki ölkə arasında uzun məsafədə sərhəd rolunu oynayan Evros çayının məcrasının dəyişməsi olub....
05 Sentyabr 2026, 17:05
Xaçaturyan: Ermənistan qonşuları ilə qarşılıqlı etimad formalaşdırmalıdır
Ermənistan qonşu ölkələrlə qarşılıqlı etimad yaratmalı və problemli məsələləri imkan daxilində vasitəçilər olmadan həll etməlidir."Report" "Armenpress"ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə jurnalistlərə Ermənistan Prezidenti Vaaqn Xaçaturyan bildirib.O, həmçinin qonşu ölkələrlə birgə regional proqramların həyata keçirilməsinin zəruriliyini bildirib. V.Xaçaturyanın fikrincə, bu addımlar regionda uzunmüddətli sülhün bərqərar olmasına imkan verəcək.Ermənistan Prezidenti vurğulayıb ki, hazırda regionda yeni vəziyyət formalaşıb, sülh və əməkdaşlıq üçün zəruri olan imkanlar, istək və hazırlıq mövcuddur:"İndi tamamilə başqa bir vəziyyət hökm sürür. Hazırda imkanlar, istək və hazırlıq var. Biz özümüz qonşularımızla qarşılıqlı etimad formalaşdırmağı və birgə proqramlar həyata keçirməyi bacarmalıyıq. Mən həm TRIPP-i ("Tramp marşrutu" - red.), həm...
05 Sentyabr 2026, 14:35
