ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
13025
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Vuçiç istefa verə biləcəyini bildirib
Serbiya Prezidenti Aleksandar Vuçiç səlahiyyət müddətinin başa çatmasının yaxınlaşması fonunda istefa verə biləcəyini bildirib."N1" telekanalının məlumatına görə, Serbiya lideri bu barədə Çinə səfəri zamanı danışıb.“Bəlkə də tezliklə istefa verəcəyəm”, - Vuçiç deyib.Aleksandar Vuçiç ilk dəfə 2017-ci ildə Serbiya prezidenti seçilib.O, 2022-ci ildə ikinci müddətə yenidən prezident olub.Onun səlahiyyət müddəti 2027-ci ildə başa çatır. (APA)
25 May 2026, 09:36
NYT: ABŞ və İran Hörmüz boğazının açılması ilə bağlı prinsipial razılığa gəliblər
Rəsmi Vaşinqton və Tehran Hörmüz boğazının açılmasını nəzərdə tutan sazişlə bağlı prinsipial razılığa gəliblər.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə "The New York Times" qəzeti mənbələrə istinadən məlumat yayıb.Bununla belə, qəzetin məlumatına görə, boğazdan tam gəmiçiliyin bərpası və neftin dünyada qiymətlərinin mümkün enişi üçün vaxt hələ də məlum deyil.Bundan əlavə, NYT qeyd edib ki, yekun razılaşma əldə olunsa, İranın su yolu üzərində nəzarəti hansı formatda həyata keçirəcəyi məlum deyil.Daha əvvəl "Fox News" İranın prinsipial olaraq çərçivə sazişi ilə razılaşdığını və tərəflərin onun təxminən 95 %-ni tamamladığını bildirib.Telekanalın məlumatına görə, ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəflərə razılaşmanı yekunlaşdırmaq üçün əlavə beş-yeddi gün vaxt...
25 May 2026, 09:28
Türkiyə bu ölkəyə ordunu yenidən qurmağa kömək edəcək
Ankara Daşkəndə ordusunun Türkiyə istiqamətində yenidən qurulmasına kömək edəcək."Unikal" xəbər verir ki, Türkiyə Özbəkistan ordusunda islahatlara kömək etmək üçün general-mayorun rəhbərlik etdiyi məsləhətçi qrupu Özbəkistana göndərəcək. Türkiyənin milli müdafiə naziri Yaşar Güler bildirib ki, Ankaranın səmimi şəkildə dəstəklədiyi qardaş və dost ölkələr Türkiyə istiqamətində silahlı qüvvələr strukturu yaratmaq üçün səy göstərirlər.O əlavə edib ki, Türkiyənin dərin tarixi və mədəni əlaqələri olan Özbəkistanla davam edən hərbi əməkdaşlığın bir hissəsi olaraq, artıq ölkəyə türk hərbi mütəxəssislərindən ibarət məsləhətçi qrupu göndərilib....
25 May 2026, 09:20
Tramp bir sıra ölkələri İsraillə münasibətləri normallaşdırmağa
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Yaxın Şərq ölkələrinin liderləri və Pakistan rəhbərliyi ilə telefon danışığı zamanı onları İsraillə münasibətləri normallaşdırmağa çağırıb.City post.az xəbər verir ki, bu barədə “Axios” portalı iki amerikalı rəsmiyə istinadən məlumat yayıb.Məlumata görə, Donald Tramp mayın 23-də Bəhreyn, Misir, İordaniya, Qətər, BƏƏ, Pakistan, Səudiyyə Ərəbistanı və Türkiyə liderləri ilə danışıq zamanı İranla bağlı münaqişə başa çatdıqdan sonra İsraillə diplomatik münasibəti olmayan ölkələrin “Avraam sazişləri”nə qoşulacağına ümid etdiyini bildirib.Portal yazır ki, İsraillə diplomatik əlaqələri olmayan Qətər, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı nümayəndələri Trampın bu çağırışından təəccübləniblər.Mənbənin sözlərinə görə, telefon danışığı zamanı qısa sükut yaranıb və ABŞ prezidenti zarafatla “hamının hələ...
25 May 2026, 09:13
Braziliyada avtobusla yük maşını toqquşub, azı 8 nəfər ölüb
Braziliyanın Minas-Jerays ştatında sərnişin avtobusu ilə yük maşınının toqquşması nəticəsində azı səkkiz nəfər ölüb, 10 nəfər yaralanıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə “CNN Brasil” məlumat yayıb.Məlumata görə, qəza Santa Kruz de Salinas bələdiyyəsi ərazisində federal magistral yolda baş verib. Güclü toqquşmadan sonra avtobus aşıb, hər iki nəqliyyat vasitəsində yanğın baş verib.Regional yanğınsöndürmə xidməti bildirib ki, həlak olanların hamısı, o cümlədən bir körpə sərnişin avtobusunda olub. Yük maşınındakı şəxslər isə sağ qalıb.Qəzanın səbəbi araşdırılır....
25 May 2026, 08:55
Rubio: Tramp Tehranın nüvə silahı əldə etməməsi üçün lazım olan hər şeyi edəcək
Vaşinqton administrasiyası Tehranla danışıqlar yolu ilə məqsədlərinə nail ola bilmədiyi təqdirdə, İrana qarşı hərbi əməliyyat variantını nəzərdən keçirir.Citypost.az xəbər verir ki, bunu ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Hindistanın “India Today” telekanalına müsahibəsində deyib.“Prezident Donald Tramp İranın heç vaxt nüvə silahı əldə etməməsi üçün lazım olan hər şeyi edəcəyini açıq şəkildə bəyan edib. O, buna danışıqlar və diplomatiya yolu ilə nail olmağa üstünlük verir və biz bu imkanlardan maksimum istifadə edəcəyik”, - deyə Dövlət katibi bildirib.Rubio İrana qarşı mümkün hərbi əməliyyatlara toxunaraq əlavə edib: “Əgər bu cəhdlər nəticə verməsə, Prezidentin belə bir seçimi var. Amma bu, bizim üstünlük verdiyimiz yol deyil....
25 May 2026, 08:49
