ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
11903
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Tramp-Cinpin görüşünün əsas mövzusu açıqlandı
İrana qarşı müharibə ABŞ və Çin arasındakı münasibətləri daha da mürəkkəbləşdirib. Gözlənilir ki, bu məsələ mayın 14–15-də Pekində keçiriləcək ABŞ prezidenti Donald Tramp ilə Çin lideri Si Cinpin arasında sammitin əsas mövzularından biri olacaq.Modern.az-ın məlumatına görə, “Reuters” Vaşinqton və Pekinin gündəmində duran əsas məsələləri təqdim edib. Bildirilib ki, ABŞ–İsrailin İrana qarşı müharibəsi iki ölkə arasındakı münasibətlərdə hesablamaları dəyişir.ABŞ-ın maliyyə naziri Skott Bessent bildirib ki, iki lider İran müharibəsini müzakirə edəcək və Çini “Hörmüz boğazını beynəlxalq gəmiçilik üçün açmaq məqsədilə bu beynəlxalq əməliyyata qoşulmağa” çağırıb.Lakin Pekin əvvəllər İranı Pakistan vasitəsilə ABŞ ilə sülh danışıqlarına başlamağa gizli şəkildə təşviq etsə də, analitiklər...
11 May 2026, 18:25
Müdafiə naziri: Artıq Ukraynanın “Taurus”a bənzər raketləri var
Ukraynanın Almaniyanın “Taurus” raketlərinə bənzər uzaqmənzilli raketləri mövcuddur.APA xəbər verir ki, bu barədə Ukraynanın müdafiə naziri Mixail Fedorov Almaniyanın müdafiə naziri Boris Pistorius ilə Kiyevdə keçirilən brifinqdə deyib.“Əgər “Taurus”dan danışırıqsa, əlbəttə ki, hazırda bizdə oxşar və daha böyük məsafədə işləyən raketlər var. Amma belə zərbə vasitələri heç vaxt çox olmur”, – Fedorov bildirib.Nazir qeyd edib ki, Ukrayna daha çox zərbə vasitəsi əldə etməyə hər zaman açıqdır.“Əslində, bu istiqamətdə artıq müəyyən müstəqillik əldə edirik. Hamımız Rusiya ərazisinə 1500 kilometr məsafədə endirilən zərbələri gördük. Buna görə də Ukrayna öz “ev tapşırığını” yaxşı yerinə yetirir”, – o əlavə edib.Qeyd edək ki, Almaniyanın “Taurus”...
11 May 2026, 18:03
Yunanıstan qədim Roma abidələrini bərpa edəcək
Yunanıstan hökuməti Qədim Olimpiya ərazisində yerləşən qədim Roma dövrünə aid abidələrin bərpası üçün 3,5 milyon avrodan çox vəsait ayırıb.AZƏRTAC “Travel and Tour World” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, bərpa işləri çərçivəsində qədim tikililərin struktur dayanıqlığının artırılması, arxeoloji sahələrin mühafizəsi və turistlər üçün yeni infrastrukturun yaradılması nəzərdə tutulur.Layihənin məqsədi tarixi irsin qorunması, mədəni turizmin inkişafı və regionun beynəlxalq turizm potensialının gücləndirilməsidir.Yunanıstan Mədəniyyət Nazirliyinin açıqlamasına görə, layihə uzunmüddətli davamlılıq prinsiplərinə əsaslanır və Qədim Olimpiyanın dünya miqyasında tanıdılmasına töhfə verməlidir.Ekspertlərin fikrincə, qədim irsin qorunması ilə turizm sektorunun inkişafı arasında balansın yaradılması ölkənin iqtisadiyyatı üçün də mühüm əhəmiyyət daşıyır.Məlumatda vurğulanır ki, Qədim Olimpiya yalnız...
11 May 2026, 17:52
Körfəz ölkələrinin bütün limanları bağlanıb
Cənubi Fars körfəzi ölkələrinin bütün limanları bağlıdır."Unikal" xəbər verir ki, bunu İranın Gəmiçilik və Əlaqəli Xidmətlər Assosiasiyasının baş katibi Məsud Polmeh bildirib. "Əvvəllər yalnız xam neft, qaz və neft törəmələri daşıyan 110 gəmi Fars körfəzindən gündəlik olaraq yola düşərək Hörmüz boğazından keçirdi. Lakin indi bu rəqəm gündəlik sıfıra çatıb", - deyə o qeyd edib. Onun sözlərinə görə, gəmilər Hörmüz boğazından keçmədikdə, regiondakı ölkələrin limanlarına giriş-çıxış dayandırılacaq və onların ticarət fəaliyyətləri pozulacaq....
11 May 2026, 17:31
Netanyahu təhlükəsizlik müşavirəsi keçirir
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu Yerusəlimdəki ofisində təhlükəsizlik məsələlərinə dair müşavirə keçirir.“The Times of Israel” nəşrinin xəbərinə görə, müşavirə ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranın atəşkəs təklifinə cavabını rədd etməsindən və bu həftənin sonunda Vaşinqtonda keçiriləcək İsrail-Livan birbaşa danışıqlarından əvvəl keçirilir.Məlumata görə, toplantıda regional təhlükəsizlik vəziyyəti və diplomatik proseslər müzakirə olunur.
11 May 2026, 17:18
Nərgiz Məhəmmədi azadlığa buraxıldı
Güney azərbaycanlı siyasi fəal, Nobel Sülh Mükafatı laureatı Nərgiz Məhəmmədi sağlamlıq durumu ilə bağlı artan narahatlıqlar fonunda girov müqabilində həbsxanadan zaminə buraxılıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə "Azad İran" "Telegram" kanalı məlumat yayıb.Nərgiz Məhəmmədinin fondundan bildirilib ki, o, Zəncandakı xəstəxanada 10 gün qaldıqdan sonra şərti cəza və böyük girov müqabilində azad edilib və təcili yardımla Tehrandakı xəstəxanaya aparılıb.Tərəfdarları daha əvvəl N.Məhəmmədinin həbsdə olarkən iki dəfə infarkt keçirdiyini bildirmişdilər."Nərgiz Məhəmmədinin həyatı təhlükədədir", - deyə onun həyat yoldaşı Tağı Rəhmani açıqlama vermişdi. (Unikal)...
11 May 2026, 17:01
