ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
7826
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Tramp İranın danışıqların aparılmasını təkzib etməsinə münasibət bildirib
ABŞ Prezidenti Donald Tramp bazar ertəsi İran dövlət mediasının Tehranın ABŞ ilə danışıqlar apardığına dair məlumatları təkzib etməsinə münasibət bildirib.Bu barədə “Fox Business” xəbər verib.ABŞ Prezidenti İran tərəfinin nəyi nəzərdə tutduğundan əmin olmadığını deyib: “İrandan dəqiq məlumat əldə etmək çətindir, çünki ABŞ onların infrastrukturunun böyük hissəsini məhv edir. Buna görə də o, İran dövlət televiziyasının nəyi nəzərdə tutduğunu anlamıram”.Tramp danışıqların dünən gecə Stiv Uitkoff və Jared Kuşner ilə İranın qarşı tərəfdəki həmkarları arasında baş tutduğunu vurğulayıb.“İranın elektrik infrastrukturu ilə bağlı zərbələrin dayandırılması və ya təxirə salınması üçün beş gün vaxt qoymuşam. Bu, daha tez də baş verə bilər. Amma mən...
23 Mart 2026, 18:27
Roma Papası hava bombardmanlarının əbədi qadağan olunması ilə bağlı çağırış edib
Roma Papası XIV Leo silahlı münaqişələr zamanı zərbələrin endirilməsi üçün aviasiyadan istifadənin qadağan edilməsinə çağırıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə "Reuters" məlumat yayıb."Heç kim ölüm və dağıntı təhlükəsinin səmadan gələ biləcəyi qorxusu ilə yaşamamalıdır. XX əsrin faciəvi təcrübəsindən sonra hava bombardmanları əbədi olaraq qadağan edilməli idi, lakin onlar hələ də mövcuddur. Bu tərəqqi deyil, bu tənəzzüldür", - Papa bəyan edib."Reuters" qeyd edib ki, XIV Leo İranla müharibədə atəşkəsə dəfələrlə çağırış edib. Bazar günü o, münaqişəni "bəşər nəslinin rüsvayçılığı" adlandırıb....
23 Mart 2026, 17:42
Putin Paşinyana zəng etdi
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanla telefon danışığı aparıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Kremlin mətbuat xidməti bəyanat yayıb. "Ermənistan tərəfinin təşəbbüsü ilə Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan arasında telefon danışığı baş tutub",- bəyanatda deyilir."İkitərəfli münasibətlərin gələcək inkişafının müxtəlif aspektləri, o cümlədən ticarət-iqtisadi, enerji və nəqliyyat sahələrində əməkdaşlıq müzakirə edilib", - Kreml bəyan edib....
23 Mart 2026, 16:53
İranın 7 raket və 16 dronunu vuruldu
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) bu gün İran tərəfindən buraxılan yeddi ballistik raketi və 16 dronu vurub.Bu barədə BƏƏ-nin Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb.Məlumata görə, 28 fevral tarixindən ABŞ-İsrailin İran əleyhinə kampaniyasının başlanmasından bəri, BƏƏ İran tərəfindən ən çox hədəf alınan ölkə olub. Ölkəyə indiyədək 352 ballistik raket, 15 qanadlı raket və 1,789 dron hücumu həyata keçirilib.
23 Mart 2026, 16:38
Rza Pəhləvi: “İslam Respublikası məhv edilməlidir”
İranın sonuncu şahının Amerikada yaşayan oğlu Rza Pəhləvi ABŞ və İsrail rəhbərliyinə müraciət edib.Modern.az xəbər verir ki, Rza Pəhləvi İrandakı rejimin yıxılmasına çağırış edib.“Mən Prezident Trampı və Baş nazir Netanyahunu rejimi və onun repressiya aparatını hədəf almağa davam etməyə, eyni zamanda xalqımızın ölkəni yenidən qurmaq üçün ehtiyac duyduğu İranın həyati əhəmiyyətli mülki infrastrukturunu qorumağa çağırıram.Amerika Birləşmiş Ştatları və İsrailin dəstəyi ilə və ən əsası, vətənpərvər iranlıların sayəsində İranın azadlıq anı yaxınlaşır”, - Rza Pəhləvi deyib.O, İrandakı rejimi “repressiya və terror maşını” adlandırıb.“İran qorunmalıdır; İslam Respublikası məhv edilməlidir”, - Rza Pəhləvi vurğulayıb....
23 Mart 2026, 15:27
Putin azərbaycanlı alimi təltif edib
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin azərbaycanlı alim, geologiya-mineralogiya elmləri doktoru Vaqif Kərimovu təltif edib.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, Putinin imzaladığı fərmanla Vaqif Yunus oğlu Kərimov Rusiya Federasiyasının "Əməkdar Elm Xadimi" fəxri adına layıq görülüb.Qeyd edək ki, V. Kərimov 1949-cu ildə Bakıda doğulub. Geologiya və mineralogiya elmləri doktoru və professor olan Kərimov geologiya, neft və qaz kəşfiyyatı sahəsində aparıcı alimdir və 50 ildən artıqdır ki, elmi və pedaqoji fəaliyyətlə məşğuldur. Karyerası ərzində Sovet İttifaqı və Rusiya Federasiyası universitetlərində rəhbər vəzifələrdə çalışıb, o cümlədən İ.M. Qubkina adına Rusiya Dövlət Neft və Qaz Universitetində Neft və qaz kəşfiyyatı və kəşfiyyatının nəzəri əsasları kafedrasının...
23 Mart 2026, 15:08
