ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
13517
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Həmçinin oxuyun
“Çox gözəl oyunçudur, başqa qüvvələrə güvənir ” — Ayaz Salayevlə Kinematoqrafçılar İttifaqı ətrafında MÜSAHİBƏ
Buqələmun - Şahin Qurbanovu da Vilyam Hacıyevin taleyi gözləyir?
Şahin Qurbanov yaxşı kabab bişirir... Xəstəxana direktoru ifşa olundu
Deputat Zaur Şükürov: "Azərbaycan cənub marşrutlarındakı riskləri balanslaşdıran əsas qovşaqdır"
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Türkiyədə gecə muzeyçiliyinin yeni mövsümünə start verilib
Bu gündən Türkiyənin 20 muzey və arxeoloji abidəsində ziyarətçilər gündüzlə yanaşı, gecə də qəbul ediləcəklər.AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Türkiyənin mədəniyyət və turizm naziri Mehmet Nuri Ersoy məlumat verib.O bildirib ki, Türkiyənin mədəni irsini günün hər saatında yaşanabilən və əlçatan etmək məqsədilə həyata keçirən gecə muzeyçiliyi layihəsi bu il də davam etdirilir.“Ötən il eyni layihə çərçivəsində Türkiyənin tarixi məkanlarını 1 milyondan çox insan ziyarət edib. Bu yüksək maraq mədəni irsin fərqli saatlarda təqdim edilməsinin nə qədər əhəmiyyətli olduğunu bir daha nümayiş etdirdi”, - deyə Mehmet Nuri Ersoy diqqətə çatdırıb.Layihə oktyabrın 1-dək davam edəcək....
01 İyun 2026, 14:25
Netanyahu İsrail ordusuna Beyrutun cənubundakı hədəflərə hücum əmri verib
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu İsrail Müdafiə Ordusuna Beyrutun cənubundakı Dahiyə rayonundakı obyektlərə zərbələr endirilməsi barədə göstəriş verib."Report" xəbər verir ki, bu barədə B.Netanyahu "X" sosial şəbəkəsindəki hesabında paylaşım edib.Onun sözlərinə görə, qərar "Hizbullah"ın Livandakı atəşkəs rejimini dəfələrlə və davamlı şəkildə pozmasına, həmçinin İsrail şəhərlərinə və vətəndaşlarına hücumlarına cavab olaraq qəbul edilib."Mən İsrail ordusuna və müdafiə naziri İsrael Katsa Beyrutun Dahiyə rayonundakı terror obyektlərinə zərbələr endirməyi tapşırdım", - B.Netanyahu qeyd edib....
01 İyun 2026, 13:48
Rihanna və Elon Maskın transgender qızı ilə bir araya gəldilər
Məşhur müğənni və iş qadını Rihanna özünün Savage X Fenty brendinin yeni reklam kampaniyasında Vivian Jenna Wilson ilə əməkdaşlıq edib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, 22 yaşlı model Pride Month münasibətilə təqdim olunan yeni kolleksiyanın simalarından biri olub. Brendin rəsmi sosial media səhifəsində paylaşılmış fotolarda Vivian Wilson yeni məhsulları nümayiş etdirib.Qeyd edək ki, bu, Rihanna ilə Vivian Wilson arasında ilk əməkdaşlıq deyil. Model bundan əvvəl də Savage X Fenty-nin Sevgililər Günü kampaniyasında yer almışdı.Vivian Wilson moda dünyasında ilk dəfə ötən ilin mart ayında Teen Vogue jurnalının üz qabığında görünməklə diqqət çəkib. Daha sonra o, Wildfang və TomboyX üçün reklam...
01 İyun 2026, 11:25
Kolumbiyada müxalifət namizədi və prezidentliyə namizəd ikinci turda iştirak edəcək
Bazar günü Kolumbiyada keçiriləcək prezident seçkilərinin birinci turunda ifrat sağçı vəkil Abelardo de la Esperilla liderlik edir. O, ikinci turda mərkəz-solçu prezident Qustavo Petronun dəstəklədiyi senator İvan Sepeda ilə qarşılaşacaq.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, səslərin 99,97%-i sayılıb və müxalifət namizədi və Donald Trampın tərəfdarı Espriella 43,7% (10,3 milyondan bir qədər çox), Cepeda isə 40,9% (təxminən 9,6 milyon) səs toplayıb.Prezident Qustavo Petro ilkin nəticələri qəbul etməyəcəyini açıqladı. Petro X-də yazıb: “Prezident olaraq, mən Bautista qardaşlarının özəl şirkətinin ilkin nəticələrini tanımıram. Onun sözlərinə görə, hesablama alqoritmləri həftədə üç dəfə dəyişdirilib və sistemə rəsmi siyahıdan kənar 800.000 identifikasiya nömrəsi əlavə edilib....
01 İyun 2026, 11:22
Türkiyədə 62 məmur həbs olunub
Türkiyə hüquq-mühafizə orqanları İzmirin Buca bələdiyyəsində rüşvət işi ilə bağlı əməliyyat keçirib.Citypost.az TRT Haber-ə istinadən xəbər verir ki,, əməliyyat çərçivəsində 62 nəfər həbs olunaraq istintaqa cəlb edilib.Həbs olunanlar arasında bələdiyyənin meri Görkem Duman, onun müavinləri və köməkçiləri də var.
01 İyun 2026, 11:21
AUKUS ölkələri pilotsuz hərbi sualtı nəqliyyat vasitələri inkişaf etdirir
ABŞ, Böyük Britaniya və Avstraliya AUKUS müdafiə tərəfdaşlığı çərçivəsində yeni nəsil pilotsuz sualtı döyüş aparatlarının hazırlanmasına başlayıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, bu barədə ABŞ-ın müdafiə naziri Pete Hegseth mayın 30-da açıqlama verib. O bildirib ki, layihə sualtı əməliyyatların dəstəklənməsi və tərəfdaş ölkələrin dənizdəki üstünlüyünün qorunması məqsədi daşıyır.Nazirin sözlərinə görə, hazırlanan sistemlər yüksək uyğunlaşma qabiliyyətinə malik olacaq və müxtəlif hərbi tapşırıqların yerinə yetirilməsində istifadə ediləcək.John Healey isə bildirib ki, AUKUS ölkələri bu aparatlarla yanaşı, onların fəaliyyəti üçün müasir izləmə sistemləri və silah texnologiyaları da hazırlayır. Onun sözlərinə görə, yeni imkanlar sualtı rabitə kabelləri və enerji boru kəmərləri kimi strateji...
01 İyun 2026, 11:18
