Bizə yazın

Baku

-°C

USD

-

ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb

Dünya 15 Aprel 2025, 15:55

26041

Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.

CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə

Problemlərinizi bizə bildirin

077 323 55 66

Avropa Komissiyası Bolqarıstana qarşı iki yeni pozuntu işi açıb

Avropa Komissiyası Bolqarıstanın Avropa İttifaqı qaydalarını pozması ilə bağlı iki yeni hüquqi prosedura başlayıb. İşlər nağdsız ödənişlərdə dələduzluqla mübarizə və meşələrin qırılmasının qarşısının alınması ilə bağlı tələblərin yerinə yetirilməməsini əhatə edir.Citypost.az “The Sofia Globe” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, Komissiya Bolqarıstana nağdsız ödəniş vasitələrinin saxtalaşdırılması və bu sahədə dələduzluqla bağlı cinayət əməllərini müəyyən edən Aİ direktivinin düzgün tətbiq edilməməsinə görə rəsmi bildiriş məktubu göndərib. Bu, pozuntu prosedurunun ilk mərhələsidir.Digər iş isə Aİ-nin Meşələrin Qırılması Qaydalarının icrası ilə bağlıdır. Qaydalara əsasən, üzv dövlətlər meşələrin qırılmasına və deqradasiyasına səbəb olan məhsulların Avropa bazarına daxil olmasının qarşısını almalı, bu sahədə nəzarəti həyata keçirəcək...

20 Noyabr 2026, 01:08

BVF: Süni intellekt investisiyalarının gəlirliliyi Asiyanın iqtisadi artımına təsir edəcək

Süni intellektə yatırılan böyük vəsaitlərin nə qədər gəlir gətirəcəyi Asiyanın gələcək iqtisadi inkişafı üçün əsas amillərdən biri ola bilər. Beynəlxalq Valyuta Fondunun rəsmisi hesab edir ki, bu məsələ ABŞ-ın qabaqcıl çiplərin ixracına tətbiq etdiyi məhdudiyyətlərdən daha böyük əhəmiyyət daşıya bilər.Citypost.az CNA-ya istinadən xəbər verir ki, BVF-nin idarəedici direktorunun birinci müavini Den Katz bu barədə Sinqapur FinTech Festivalı çərçivəsində danışıb. Onun sözlərinə görə, ABŞ-ın bir sıra Asiya ölkələrinə süni intellekt çiplərinin ixracı ilə bağlı sərtləşdirdiyi qaydaların iqtisadi təsirini indidən dəqiq qiymətləndirmək çətindir.ABŞ Ticarət Nazirliyi Sinqapur, Tayland, Malayziya, İndoneziya və Braziliyaya qabaqcıl süni intellekt çiplərinin ixracına daha sərt nəzarət tətbiq edəcəyini açıqlayıb....

20 Noyabr 2026, 00:32

Estoniya qadınların məşğulluğuna görə Avropada ikinci yerdədir

Estoniya qadınların əmək bazarında iştirakı baxımından Avropa İttifaqı ölkələri arasında ən yüksək göstəricilərdən birinə malikdir. Bununla belə, siyasətdə və yüksək rəhbər vəzifələrdə qadınların təmsilçiliyinin aşağı olması ölkənin gender bərabərliyi üzrə ümumi nəticəsinə mənfi təsir göstərir.Citypost.az “The Baltic Times” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, Avropa Gender Bərabərliyi İnstitutunun (EIGE) son hesabatında Estoniya 60,2 balla 15-ci yerdə qərarlaşıb. Ölkənin göstəricisi əvvəlki illə müqayisədə 0,7 bal artsa da, Avropa İttifaqının 64,5 ballıq orta göstəricisindən geri qalır. İş sahəsində Estoniya 77,6 bal toplayaraq Aİ üzrə orta göstəricini (70,7 bal) üstələyib. Qadınların əmək bazarında iştirakına görə ölkə yalnız Finlandiyadan geri qalır. Rəhbər vəzifələrdə qadınların payı...

20 Noyabr 2026, 00:12

Böyük Britaniya Ukraynaya 260 milyon funt sterlinq ayıracaq

Böyük Britaniya Ukraynaya 260 milyon funt sterlinq (təxminən 341 milyon dollar) dəyərində yeni hərbi yardım paketi təqdim edəcək.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Böyük Britaniya höküməti məlumat yayıb.Bildirilib ki, yardım paketinə 1000-dən çox uzaqmənzilli zərbə PUA-sı daxil olacaq. Onların bəziləri 1000 kilometrdən artıq məsafə qət etmək və ağır döyüş başlıqları daşımaq imkanına malikdir.Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnham noyabrın 19-da Berlində keçiriləcək “Könüllülər koalisiyası”nın Ukraynaya dəstək üzrə görüşündə yeni yardım paketini elan edəcək.Britaniya hökumətinin məlumatına görə, bu PUA-lar Ukraynaya cəbhə xəttindən uzaqda yerləşən Rusiya hərbi istehsal müəssisələrinə və digər hərbi hədəflərə zərbələr endirməyə imkan verəcək....

19 Noyabr 2026, 18:10

İrandan görünməmiş hədə: Bu ölkələri vuracağıq!

ABŞ qonşu ölkələrin ərazisindən İrana qarşı əməliyyatlar üçün istifadə etməyə davam edərsə, Tehran bu ölkələrə hərbi hücumu adekvat sayır.Citypost.az Axar.az-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə İran Xarici İşlər Nazirliyinin yaydığı bəyanatda deyilib.Bəyanatda Xarici İşlər Nazirliyi regional hökumətləri ABŞ əməliyyatlarının öz ərazilərindən planlaşdırılmasının, hazırlanmasının və həyata keçirilməsinin qarşısını almağa çağırıb.“Tehran indiyə qədər qonşuluq mülahizələri səbəbindən maksimum təmkinlə hərəkət edib. İslam Respublikasının bu ölkələrin ərazisinə hücumları yalnız ABŞ hərbi bazalarını və aktivlərini hədəf alıb və regional hökumətlərin özünə zərər verməyib”, - İran XİN xatırladıb....

19 Noyabr 2026, 15:21

Rusiya, Çin və ABŞ dövlət başçılarının Sülh haqqında Bəyannaməsi qəbul edilib - YENİLƏNİB

Üçtərəfli görüşdən sonra Rusiya, Çin və ABŞ dövlət başçılarının Sülh haqqında Bəyannaməsi qəbul edilib.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, Kreml bəyannamənin tam mətnini dərc edib.Bəyannamədə bildirilib ki, Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Putin, Çin Xalq Respublikasının Prezidenti Si Cinpin və Amerika Birləşmiş Ştatlarının Prezidenti Donald Tramp 19 noyabr 2026-cı ildə Şençjendə görüşüblər. Rusiya və ABŞ dövlət başçıları bu tarixi üçtərəfli sammitin təşkili və ev sahibliyi üçün Çinə minnətdarlıqlarını bildiriblər. Üç dövlət başçısı mövcud beynəlxalq vəziyyətlə bağlı ətraflı fikir mübadiləsi aparıb və strateji sabitliyin və beynəlxalq təhlükəsizliyin qorunmasına sadiq olduqlarını bildiriblər.Bəyannamədə qeyd olunub ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvləri olaraq, Rusiya, Çin...

19 Noyabr 2026, 15:05