ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
21082
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Patruşev xəbərdarlıq edib: Rusiya ilə münaqişəyə girəcəyi təqdirdə, Polşa 2-3 gündə yox olacaq
Varşava Rusiyaya qarşı hərbi əməliyyatlara başlasa, Polşa dövlətçiliyi bir neçə gün ərzində mövcudluğunu itirəcək.Citypost.az Bunu Rusiya Prezidentinin köməkçisi Nikolay Patruşev “Arqumentı i faktı” qəzetinə müsahibəsində bildirib.“Polşa Rusiyaya qarşı hərbi əməliyyatlara girərsə, ölkəmiz əlindəki bütün güc və vasitələrin arsenalından istifadə edəcək və Polşa dövlətçiliyi iki-üç gündə mövcudluğunu dayandıracaq”, - Patruşev deyib.Onun sözlərinə görə, Polşa xarici işlər naziri Rusiya hərbi gücünü açıq şəkildə diletant şəkildə qiymətləndirir.Patruşev qeyd edib ki, Varşavada Rusiya prezidentinin Rusiyadan Avropaya qarşı hərbi əməliyyatlar aparmaq üçün təhdidlərin və əsasların olmaması barədə sözlərini eşitmək istəmirlər.Qeyd edək ki, daha əvvəl Polşa XİN rəhbəri Kiyevdə çıxış edərək, Polşaya hücum edəcəyi təqdirdə, Rusiya...
15 Sentyabr 2026, 12:56
Çində pərakəndə satış artımı avqust ayında daha da zəifləyib
Çində pərakəndə satışlar avqust ayında gözləniləndən daha zəif artıb. Rəsmi statistikaya görə, satışlar illik ifadədə cəmi 0,4 faiz yüksəlib. Bu, may ayından bəri qeydə alınan ən zəif artım tempi olub.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Milli Statistika Bürosunun məlumatına əsasən, pərakəndə satışlardakı artım iyundakı 1 faiz göstəricidən sonra ardıcıl ikinci ay zəifləyib. Nəticə iqtisadçıların 0,8 faizlik proqnozundan da aşağı olub.Çin pandemiyadan sonra daxili istehlakın zəifləməsi ilə mübarizə aparır. İxracın nisbətən güclü qalmasına baxmayaraq, daxili tələbin və iqtisadi fəallığın zəifliyi ölkənin iqtisadi artımına təzyiq göstərir.Eyni zamanda, avqust ayında sənaye istehsalı illik müqayisədə 5,2 faiz artıb. Bu göstərici iyuldakı 4,5 faizlik...
15 Sentyabr 2026, 09:40
Britaniyadan desant üçün mühərrikli paraşüt yeniliyi
Britaniya Müdafiə Nazirliyi düşmən xətlərinin arxasına qoşunların endirilməsi üçün mühərrikli paraşütlərdən istifadə imkanlarını araşdırır.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Britaniya Ordusu Komandanlığının məlumatına görə, bu texnologiya bəzi hallarda qoşunların təyyarə ilə desant edilməsindən daha əlverişli ola bilər. Belə ki, mühərrikli paraşütçülərin havaya qalxması üçün aerodroma ehtiyac yoxdur. Uçuş üçün dağ yamacı və arxa külək kifayət edir. Paraşütçünün uçuşa hazır vəziyyətə gəlməsi üçün səkkiz dəqiqədən az vaxt tələb olunur və əlverişli şəraitdə 320 kilometrdən çox məsafə qət etmək mümkündür.Layihədə Britaniyanın Blakcro startapı, UK Defence Innovation və Müdafiə Nazirliyi iştirak edir. Tərəflər qanadla birlikdə xüsusi tutumlu bel çantasına yerləşdirilə bilən titan...
15 Sentyabr 2026, 09:37
MTX-yə hücum edən şəxsin Paşinyanla ilginc bağlantısı üzə çıxdı
Ermənistanın “Joqovurd” qəzeti martın 6-da Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin (MTX) inzibati binasına tezalışan butulkalar atdığına görə saxlanılan Raffi Mandalyanla bağlı yeni məlumatlar yayıb.Citypost.az Qəzetə istinadən xəbər verir ki, 1994-cü il təvəllüdlü və terrorizmdə ittiham olunan Raffi Mandalyan Ermənistan Kommunist Partiyasının deputatı və keçmiş ətraf mühit naziri Hakob Simidyanın ailəsinin xaç oğludur. Hakob Simidyanın isə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın xaç oğlu olduğu bildirilir.“Joqovurd” Hakob Simidyanla danışıb. O, Mandalyanla xaç atası münasibətlərini inkar etməyib və onun hərəkətlərindən təəccübləndiyini deyib. Simidyanın sözlərinə görə, Raffi həm Ermənistanda, həm də xaricdə “pis dairələrə düşüb”.Bununla belə, Mandalyan hüquq-mühafizə orqanlarına verdiyi ifadəsində hər hansı qrupun və ya...
15 Sentyabr 2026, 09:34
Britaniya hökuməti Şotlandiya və Uelsdə yeni müstəqillik referendumlarına qarşıdır
Böyük Britaniya hökuməti Şotlandiya və Uelsin müstəqilliyi ilə bağlı yeni referendumların keçirilməsini dəstəkləmir. London həmçinin Şimali İrlandiyada hazırda referendum keçirilməsi üçün kifayət qədər əsas olmadığını açıqlayıb.Citypost.az “The Guardian”ə istinadən xəbər verir ki, Britaniya hökumətinin nümayəndəsi məlumat yayıb.Hökumət sözçüsü bildirib ki, Baş nazir Endi Börnemin Şotlandiya, Uels və Şimali İrlandiya liderləri ilə əməkdaşlıq yanaşması tərəfdaşlıq və əməkdaşlığa əsaslanır.Onun sözlərinə görə, hökumət konstitusiya müzakirələri və yeni referendumlar əvəzinə ailələrin qarşılaşdığı maliyyə təzyiqlərinin azaldılması və iqtisadi təhlükəsizliyin gücləndirilməsi kimi məsələlərə diqqət yetirir.Bəyanat Uels, Şotlandiya və Şimali İrlandiyadakı millətçi qüvvələrin liderlərinin Kardiffdə keçirilən görüşündən sonra səsləndirilib. Onlar imzaladıqları memorandumda heç bir Vestminster hökumətinin xalqların...
15 Sentyabr 2026, 09:31
Almaniya əks-kəşfiyyatı: Rusiyanın casusluq fəaliyyəti artır
Almaniyada hibrid təhdidlərin səviyyəsi artmaqda davam edir. Ölkə Rusiya kəşfiyyat fəaliyyətinin əsas hədəflərindən birinə çevrilib.Citypost.az Almaniyanın DPA agentliyinə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Almaniya hərbi əks-kəşfiyyat qurumu MAD-ın 2025-ci il üzrə illik hesabatına məlumat yayıb.Hesabatda bildirilib ki, Almaniyada hibrid təhlükə vəziyyəti daha da gərginləşib. MAD Rusiyanın Almaniyaya yüksək marağını ölkənin geostrateji mövqeyi, Bundesverin gücləndirilməsi və yeni silah sistemlərinin tətbiqi ilə əlaqələndirib.Qurumun qiymətləndirməsinə görə, mümkün hibrid əməliyyatlara kiberhücumlar, dronlardan istifadə, siyasi təsir cəhdləri, eləcə də nəqliyyat, enerji və telekommunikasiya infrastrukturlarında pozuntular daxildir....
15 Sentyabr 2026, 09:28
