ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
12473
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Avropa Putinlə danışıqlara onları göndərmək istəyir
Avropa İttifaqı (Aİ) Rusiya ilə mümkün danışıqlar üçün Almaniyanın sabiq kansleri Angela Merkel, Finlandiya Prezidenti Alexander Stubb və İtaliyanın keçmiş baş naziri Mario Draqinin namizədliyini nəzərdən keçirir.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə “Politico” nəşri üç diplomat mənbəyə istinadən məlumat yayıb.Məlumata görə, Aİ-nin xarici siyasət və təhlükəsizlik məsələləri üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallas danışıqlarda vasitəçi rolundan imtina edib. Mənbələr bildiriblər ki, Kallasın Rusiyaya qarşı sərt və açıq mövqeyi Kremlin, xüsusilə də Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin onun namizədliyinə mənfi yanaşmasına səbəb ola bilər.“Politico” yazır ki, Avropa İttifaqında hesab edirlər ki, mümkün danışıqlar üzrə nümayəndə həm Aİ ölkələrinin dəstəyini qazanmalı, həm də Kreml...
18 May 2026, 17:37
SEPAH ABŞ-a məxsus silah-sursatı ələ keçirdi
İranın qərbində ABŞ istehsalı olan iri həcmli silah və sursat yükü aşkarlanıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə SEPAH məlumat yayıb.Bildirilib ki, İraqın şimalındakı terror qruplaşmaları İrana ABŞ istehsalı olan böyük həcmdə silah-sursat keçirməyə cəhd göstərib.SEPAH-ın bəyanatında deyilir ki, əməliyyat zamanı külli miqdarda silah və sursat aşkarlanaraq müsadirə olunub. Bildirilib ki, terror qruplaşmalarının bütün daxili elementlərinin müəyyən edilərək saxlanılması üçün kəşfiyyat tədbirləri davam etdirilir. (Modern.az)...
18 May 2026, 17:22
Bessent G7 ölkələrini İrana qarşı sanksiya təzyiqini artırmağa çağırıb
"Böyük Yeddilik" (G7) ölkələri İrana qarşı sanksiya təzyiqini artırmalıdır."Report" EFE agentliyinə istinadən xəbər verir ki, bunu ABŞ Maliyyə Nazirliyinin rəhbəri Skott Bessent Parisdə G7 ölkələrinin maliyyə nazirlərinin iclası başlamazdan əvvəl bildirib."Biz bütün G7 tərəfdaşlarımızı, eləcə də bütün müttəfiqlərimizi və dünyanın qalan hissəsini sanksiya rejimini dəstəkləməyə çağırırıq, İranın "hərbi maşınını" təchiz edən qeyri-qanuni maliyyələşdirməyə qarşı mübarizə apara bilək və bu pulları İran xalqına qaytaraq", - o bildirib....
18 May 2026, 14:06
Yermak azadlığa buraxılıb
Zelenskinin Ofisinin sabiq rəhbəri Yermak istintaq təcridxanasından buraxılıb.Bu barədə Ukrayna mediası məlumat yayıb.(APA)
18 May 2026, 12:50
Belarus və Rusiya birgə nüvə təlimi keçirir
Belarus ordusu Rusiya bölmələri ilə birlikdə nüvə silahlarının çatdırılması və istifadəyə hazırlanması üzrə təlim keçirir.APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, bu barədə Belarus Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb.Bildirilib ki, təlimdə Belarusun Raket Qüvvələri və hərbi aviasiyası iştirak edir.Qeyd olunub ki, nüvə təlimi planlı olub və üçüncü ölkələrə qarşı yönəlməyib.
18 May 2026, 12:24
Papa X Leo süni intellekt komissiyası yaradır
Papa XIV Leo süni intellekt üzrə Katolik Kilsəsinin hərəkətlərini əlaqələndirmək məqsədi daşıyan yeni bir Vatikan orqanı olan süni intellekt üzrə komissiya yaradacaq.Citypost.az "Politico"a istinadən xəbər verir ki, bu addım, Papanın süni intellektə etik yanaşmanı prioritetləşdirəcəyi gözlənilən ilk ensiklik və ya pastoral məktubundan əvvəl atılıb.Vatikan şənbə günü elan etdi ki, papa süni intellektin artan istifadəsinə, "fərdlərə və bütün bəşəriyyətə potensial təsiri (və) kilsənin hər bir insanın ləyaqətinə qayğısına" görə komissiya yaratmaq qərarına gəlib.Bu elan Papa X Leo tərəfindən yazılmış və yepiskoplara ünvanlanmış, əxlaqi məsələlərlə bağlı təlimat və rəhbərlik ehtiva edən məktubu imzaladıqdan bir gün sonra verildi.Onun yaxın həftələrdə nəşr olunacaq yeni ensiklopediyasının...
18 May 2026, 11:02
