ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
6432
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Pakistanla sərhəddə "Taliban"ın azı 30 döyüşçüsü öldürülüb
Pakistan silahlı qüvvələrinin Əfqanıstanla sərhəd boyunca cavab əməliyyatları zamanı "Taliban"ın azı 30 döyüşçüsü öldürülüb.Bu barədə "Geo News" Pakistanın güc strukturlarındakı mənbələrə istinadən məlumat yayıb.Təhlükəsizlik qüvvələri "Qəzəb-lil-haqq" əməliyyatına başlayıb, nəticədə əfqan hərbçilərinin kvadrokopterlər vasitəsilə Pakistanın yoxlama-buraxılış məntəqələrinə hücum cəhdlərinin qarşısı alınıb.Qeyd olunub ki, toqquşmalar zamanı yüngül və ağır silahlar, artilleriya, pilotsuz uçuş aparatları tətbiq edilib.
26 Fevral 2026, 23:46
Fransada etiraz aksiyasının fiquru Mərakeşdə həbs edilib
Fransadakı etirazçı diasporanın tanınmış üzvü, 28 yaşlı fəal Zineb Xarrubi Mərakeş hava limanında həbs edilib. O, sosial media vasitəsilə nümayişləri qızışdırmaqda təqsirləndirilir.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Xarrubi 12 fevralda ailə səbəbi ilə Mərakeşə qayıdarkən həbs olunub və dərhal Kasablankadakı məhkəmə polisinə aparılıb. Prokuror onu icazəsiz nümayişdə iştirak etməyə təhrik etməkdə ittiham edib. Zineb Xarrubi məhkəmə qarşısına 26 fevrala təyin olunmuş dinləməyə qədər müvəqqəti azadlığa buraxılıb, lakin hüquqi yardım olmadan cavab verməli olub.Zineb Xarrubi 2025-ci ilin payızından GenZ 212 kollektivinin Fransa şöbəsində fəal səs olaraq, təhsil, səhiyyə və korrupsiyaya qarşı mübarizə ilə bağlı bir sıra tədbirlər təşkil edib. Hərəkatın...
26 Fevral 2026, 13:47
İspaniya miqrant xidmətləri çətinləşdirir
İspaniyanın yarım milyona yaxın sənədsiz miqranta qanuni status vermək üçün elan etdiyi yeni amnistiya proqramı müraciətçilər və immiqrasiya idarələri üçün çətinliklər yaradıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, proses başlamazdan əvvəl potensial müraciət edənlər arasında narahatlıq artıb, çünki tələb olunan sənədlər, dövlət dəstəyi və məlumatın çatışmazlığı müraciətləri mürəkkəbləşdirir. Həmkarlar ittifaqları və vəkillər bildirirlər ki, bu vəziyyət, proqramın effektivliyinə mənfi təsir göstərə bilər.İspaniya hökuməti proqram çərçivəsində sənədsiz miqrantlara hüquqi status verərək ölkənin nisbətən inklüziv miqrasiya siyasətini genişləndirməyi planlaşdırır.Turan...
26 Fevral 2026, 13:44
Çin Tayvanda dron uçuşlarını necə gizlədir ? - FAKT açıqlandı
Çin hərbi pilotsuz təyyarələri son aylarda Cənubi Çin dənizi üzərində müntəzəm uçuşlar həyata keçirərək, sanksiya tətbiq edilmiş Belarus yük təyyarəsi və Britaniyanın Typhoon qırıcı təyyarəsi kimi digər təyyarələri təqlid edən saxta transponder siqnalları göndərib.Citypost.az reuters-ə istinadla xəbər verir ki, Hərbi attaşelər və təhlükəsizlik analitikləri bildirirlər ki, bu əməliyyatlar Çinin mübahisəli Cənubi Çin dənizindəki boz zona taktikasında mərhələli dəyişiklikdir və Tayvana mümkün hücum zamanı tələ strategiyalarını sınaqdan keçirmək məqsədi daşıyır.Uçuşların gizli aparılması, münaqişə zamanı rəqiblərin çaşdırılmasına xidmət edə bilər və Pekinin strateji hərbi manevrlərini maskalamağa imkan verir.Əli...
26 Fevral 2026, 13:38
Rusiya ABŞ-ı Kuba yaxınlığında "aqressiv təxribat"da ittiham edib
Rusiya ABŞ-ı Kuba yaxınlığında "aqressiv təxribat"da ittiham edibCitypost.az Rusiya mətbuatına istinadən xəbər verir ki, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi bildirib ki, Kuba sahillərində Floridada qeydiyyatdan keçmiş sürət qayığı ilə baş verən insident ABŞ tərəfindən vəziyyəti gərginləşdirmək və münaqişə yaratmaq məqsədli "aqressiv təxribat"dır. Hadisə zamanı Kuba patruluna atəş açan qayıq nəticəsində dörd sürgün ölüb, altı nəfər isə yaralanıb.Rusiya tərəfi insidenti ABŞ-ın məqsədli addımı kimi qiymətləndirir.Yeganə...
26 Fevral 2026, 12:45
İspaniyada söhbətə başlamağın “sirri” AÇIQLANDI
El Confidencial nəşri İspaniyanı ziyarət edən əcnəbilər üçün hazırlanan səyahət bələdçilərini araşdıraraq maraqlı nəticə açıqlayıb. Məlumata görə, ispanlarla ünsiyyət qurmağın ən asan yolu şikayət etməkdir.Citypost.az nəşrə istinadən xəbər verir ki, məqalədə bildirilir ki, hava, tıxac, ictimai nəqliyyatın gecikməsi, yeməyin soyuq və ya içkinin isti olması kimi mövzularda edilən şikayətlər söhbətə başlamaq üçün “açar” rolunu oynayır. Hətta müşahidələrə əsasən, əcnəbilərlə söhbətlərin təxminən 75 faizi məhz şikayətlə başlayır.Nəşr yazır ki, bu xüsusiyyət xüsusilə bar və restoranlarda daha qabarıq hiss olunur. Sosial şəbəkədə paylaşım edən @jxse_hosteleria adlı istifadəçi isə ispanlar arasında geniş yayılmış başqa bir davranışa diqqət çəkib. Onun sözlərinə görə, bəzi müştərilər...
25 Fevral 2026, 15:02
