ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
14532
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Həmçinin oxuyun
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Aİ komissarı: “Ebola böhranı qarşısında vulkan üzərində oturmuşuq”
Avropa İttifaqının beynəlxalq tərəfdaşlıq və humanitar yardım üzrə komissarı Hadja Lahbib Konqo Demokratik Respublikasında (KDR) Ebola epidemiyası ilə bağlı vəziyyəti “vulkan üzərində oturmuşuq” kimi dəyərləndirib. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, o, bölgəyə səfərindən sonra bildirib ki, münaqişə, məcburi köç və zəif səhiyyə sistemi virusun yayılmasını daha da çətinləşdirir.Komissarın sözlərinə görə, Aİ artıq regiona tibbi ləvazimatlar və humanitar yardım göndərib və epidemiya ilə mübarizə üçün maliyyə dəstəyini artırıb. Lahbib həmçinin beynəlxalq ictimaiyyəti daha koordinasiyalı və davamlı tədbirlərə çağırıb.Yusif...
16 İyun 2026, 10:49
Fransız-Alman qrupu Eurosatory müdafiə sərgisində yeni döyüş tankını təqdim edir
Fransa-Almaniya müdafiə qrupu KNDS Paris yaxınlığında keçirilən Eurosatory müdafiə sənayesi sərgisində yeni döyüş tankını təqdim edib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki,Məlumata görə, təqdimat iki Avropa ölkəsinin birgə FCAS qırıcı təyyarə proqramının dayandırılmasından bir həftə sonra baş tutub.KNDS-in təqdim etdiyi yeni tank “CAPINT” adlanır və şirkət onu “vasitəçi qabiliyyət” kimi xarakterizə edir. Bildirilir ki, döyüş maşını Almaniya istehsalı şassi və Fransa istehsalı tank topunun birləşdirilməsi ilə hazırlanıb.Şirkət bu layihənin Fransa ordusunun köhnəlmiş Leclerc tank parkını yeniləməyə xidmət etdiyini və eyni zamanda gələcək nəsil MGCS (Main Ground Combat System) proqramına keçid üçün mühüm mərhələ olacağını açıqlayıb.Məlumatda qeyd olunur ki, MGCS proqramı...
16 İyun 2026, 10:41
Myanma prezidenti Pekində Çin prezidenti Si Cinpinlə görüşüb
Myanma prezidenti Min Aung Hlaing Çin Xalq Respublikasının sədri Si Cinpin ilə Pekində görüş keçirib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, görüş çərşənbə axşamı günü Pekində baş tutub. Tərəflər Myanmanın əsas strateji tərəfdaşı olan Çinlə diplomatik, ticarət və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsini müzakirə ediblər.Çin dövlət mediasının yaydığı məlumata əsasən, Min Aung Hlaing-in Pekinə səfəri rəsmi səviyyədə qarşılanma mərasimi ilə başlayıb. O, səfər çərçivəsində həmçinin Çinin baş naziri Li Çyanq və parlament rəhbəri Çjao Leji ilə də görüşəcək.Qeyd olunur ki, Myanma 2021-ci ildə baş verən hərbi çevrilişdən sonra Qərb ölkələri ilə münasibətlərin zəifləməsi fonunda Çinlə əlaqələri daha da gücləndirməyə çalışır. Pekin...
16 İyun 2026, 10:38
Antonio Kosta: "Aİ-nin daxili məsələləri G7 sammitində müzakirə olunmayacaq"
Avropa Şurasının prezidenti Antonio Kosta Fransada keçiriləcək G7 sammitində Avropa İttifaqının daxili məsələlərinin müzakirə olunmayacağını bildirib.Citypost.az “RİA Novosti”yə istinadən xəbər verir ki, Antonio Kosta bu barədə jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən danışıb.O, Kiyevin Avropa İttifaqına qismən üzvlüyü məsələsinin sammitin gündəliyinə daxil edilib-edilməyəcəyi ilə bağlı suala cavabında bildirib ki, G7 çərçivəsində Aİ-nin daxili məsələləri müzakirə olunmayacaq.Antonio Kosta qeyd edib ki, Avropa İttifaqının genişlənməsi ilə bağlı məsələlər qurumun qarşıdan gələn sammitində nəzərdən keçiriləcək. Onun sözlərinə görə, gündəlikdə yalnız Ukraynanın deyil, həmçinin Balkan ölkələri və Moldovanın mümkün üzvlüyü məsələləri də yer alır.Əli...
16 İyun 2026, 10:31
Kəbənin örtüyü dəyişdirilib
Səudiyyə Ərəbistanının Məkkə şəhərindəki Kəbənin örtüyü (Kisve-i Şərif) dəyişdirilib."Report" xəbər verir ki, Kəbə örtüyünün hazırlanması üçün təxminən 825 kiloqram saf ipək, 120 kiloqram gümüş və qızıldan istifadə olunur.Örtüyün üzərində qızıl və gümüşdən işlənmiş ayə və dualar yer alır.Köhnəsi götürülərkən eyni anda yenisi çəkilən örtüyün dəyişdirilmə prosesi bir neçə saat davam edir.Əvvəlki örtük isə zəmzəm suyu ilə yuyulduqdan sonra nümayiş etdirilmək üçün müsəlman ölkələrinə, muzeylərə və hədiyyə olaraq bəzi dövlət rəhbərlərinə göndərilir....
16 İyun 2026, 08:45
İki ay ərzində Hörmüz boğazından keçid ödənişsiz olacaq
ABŞ və İran arasında anlaşma memorandumu imzalandıqdan sonra 60 gün davam edəcək danışıqlar müddətində gəmilərə Hörmüz boğazından ödənişsiz keçid imkanı veriləcək."Report" xəbər verir ki, bu barədə ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Vens bəyan edib."Sazişdə deyilir ki, yekun razılaşma üzrə danışıqlar aparıldığı müddətdə 60 gün ərzində Hörmüz boğazına giriş və çıxış pulsuz olacaq", - deyə o əlavə edib.Vensin sözlərinə görə, Vaşinqton tərəflər arasında razılaşmanın son versiyası bağlandıqdan sonra belə su yolundan keçidin pulsuz qalacağını gözləyir:"Danışıqlar zamanı sual yarandı: gəmi xarab olsa, nə olacaq? Gəminin yedəklənməsi lazım gələrsə, xidmət haqqı tutulacaqmı? Bu, tamamilə fərqli bir məsələdir. Bəlkə də iranlılar bunu nəzərdə tuturlar. Yenə...
16 İyun 2026, 08:29
