ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
13344
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Zelenski Rusiyanın yaxın iki gecə ərzində Ukraynaya kütləvi hücum edəcəyini deyib
“Məlumatlara görə, Rusiya Federasiyası bu gecə və ya sabah gecə Ukraynaya birgə kütləvi hücum etməyə hazırlaşır”.CityPost.az xəbər verir ki, bunu Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski “CBS News”a müsahibəsi zamanı deyib."Bizim fikrimizcə, bu gecə və ya sabah gecə bizi Rusiyadan dronlar, kruiz raketləri və ballistik raketlərdən istifadə edilərək böyük bir hücum gözləyir. Biz buna hazırlıq görürük", - Zelenski bildirib.Zelenski kəşfiyyat məlumatlarını təqdim etdikləri üçün ABŞ-a və Avropa tərəfdaşlarına da minnətdarlığını bildirib....
29 May 2026, 22:19
Peskov: Ermənistan yalnız öz hesabına Aİ ilə inteqrasiya edə bilər
Avropa İttifaqı (Aİ) istiqamətində hərəkət etmək Ermənistanın suveren hüququdur, lakin o, bunu Avrasiya İqtisadi İttifaqı (Aİİ) ölkələrinin maliyyəsi hesabına etməməlidir."Report"un Rusiya mediasına istinadən verdiyi məlumata görə, bunu Rusiya Prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov bəyan edib."Daha bir böyük sual var: Avropa İttifaqı istiqamətində hərəkət etmək Ermənistanın suveren hüququdur. Lakin Ermənistan bunu Aİİ ölkələrinin maliyyəsi hesabına edə bilməz və etməməlidir, o, bunu öz hesabına etməlidir", - D.Peskov bildirib.Onun sözlərinə görə, Ermənistan Aİ ilə yaxınlaşdıqca gec-tez onun qəbul etdiyi normaların Aİİ-nin norma və qaydaları ilə ziddiyyət təşkil edəcəyi bir vəziyyətə düşəcək....
29 May 2026, 18:00
Türkiyədə Şengen viza sistemindən narazılıq artır
Türkiyədə Şengen viza sistemindən narazılıq artır.AZƏRTAC xəbər verir ki, Şengen vizası üçün sənədləri təqdim etmək və qısa müsahibədən keçmək üçün viza mərkəzlərinə və ya konsulluqlara məcburi şəkildə şəxsən gəlmək — randevu təyin etmək ciddi problemə çevrilib.Türkiyə Turizm Agentlikləri Assosiasiyasının (TÜRSAB) prezidenti Firuz Bağlıkaya jurnalistlərin diqqətini vətəndaşların Şengen vizası üçün müraciət edərkən üzləşdiyi çətinliklərə yönəldib.Onun sözlərinə görə, randevuya yazılış sistemi gecə yarısı, bayram günləri səhərlər və ya bazar günləri açılır. “Bütün yerlər proqram təminatı - botlar vasitəsilə tez bir zamanda bölüşdürülür. Daha sonra yerlər “qara bazar”da 300, 500 və ya hətta təcili hallarda 1000 avroya satılır”, - deyə o bildirib.TÜRSAB rəhbəri...
29 May 2026, 17:34
Macarıstan prezidenti yeni baş nazirin tələbi ilə istefa verməkdən imtina etdi
Macarıstan Prezidenti Tamaş Şujok ölkənin yeni Baş naziri Peter Magyarın tələbi ilə istefa verməkdən imtina edib.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, Macarıstan Prezidenti Venesiya Komissiyasından aralarında yaranan münaqişəyə hüquqi qiymət verilməsini istəyib:"Siyasi səbəblərə görə dövlət başçısının vəzifədən kənarlaşdırılması çağırışları mövcud konstitusiya quruluşuna ziddir. Bu da Prezident institutunun konstitusiya fəaliyyətinə və səlahiyyətlərinə mənfi təsir göstərir. Şuyok mövcud vəziyyəti qiymətləndirmək və Avropa konstitusiya dəyərlərini nəzərə almaqla mübahisəli vəziyyətin həlli üçün Avropa Şurasının məsləhət orqanı olan Venesiya Komissiyasına müraciət edib".Magyar Macarıstan prezidentini mayın 31-nə qədər könüllü olaraq istefa verməyə çağırıb. Yeni baş nazir hesab edir ki, Şuyokun vəzifədə qalmaq hüququ yoxdur, çünki o,...
29 May 2026, 17:16
“Şerlok Holms” ləqəbli alpinist arxivinin rəqəmsal mirası Himalaylarda yaşayır
Nepalın Katmandu şəhərində yerləşən Himalay Məlumat Bazası dünyanın ən yüksək zirvələrinə edilən dırmanışların 60 illik tarixini qorumağa davam edir.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, bu nəhəng arxivin idarəçisi alman alpinist Billi Bierlingdir. O, mərhum amerikalı jurnalist Elizabeth Hawley tərəfindən yaradılmış məlumat bazasını rəqəmsal dövrdə yeniləyərək fəaliyyətini davam etdirir.Hawley 1960-cı illərdən etibarən Himalay ekspedisiyalarını izləyib, alpinistlərlə müsahibələr apararaq onların uğurlarını qeydə alıb. Dəqiqliyi və sərt araşdırma üslubuna görə o, “alpinizmin Şerlok Holmsu” kimi tanınıb.Verilənlər bazası illər ərzində Himalayda baş tutan minlərlə dırmanışın əsas rəsmi qeydinə çevrilib və alpinistlər, tədqiqatçılar və ekspedisiya təşkilatçıları tərəfindən istifadə olunur.Bierling bildirib ki, müasir dövrdə artan...
29 May 2026, 11:33
Çin liderləri ABŞ-ın başçılıq etdiyi Asiya müdafiə sammitinə qatılmayıblar
Sinqapurda keçirilən və 45-ə yaxın ölkədən yüksək səviyyəli nümayəndələrin iştirak etdiyi Şanqri-La Dialoqunda Çin bu il də müdafiə naziri səviyyəsində təmsil olunmayacaq.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, forumun əsas məruzəçilərindən biri ABŞ müdafiə naziri Pete Hegseth olacaq. Analitiklər Pekinin müdafiə naziri Dong Junu ikinci ildir ardıcıl olaraq sammitə göndərməməsini Çinin artan güvəninin və yeni diplomatik yanaşmasının göstəricisi kimi qiymətləndirirlər.Çin tərəfi bildirib ki, sammitdə ölkəni hərbi təhsil və tədqiqat müəssisələrinin nümayəndələri təmsil edəcək.Müzakirələrin əsas mövzuları sırasında Tayvan ətrafındakı vəziyyət, Yaxın Şərqdəki gərginlik və Hind-Sakit Okean regionunda təhlükəsizlik məsələləri yer alır. Eyni zamanda ABŞ, Böyük Britaniya və Avstraliyadan ibarət AUKUS təhlükəsizlik...
29 May 2026, 11:31
