ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
16217
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Avropada ən böyük sintetik narkotik partiyası müsadirə olundu
İspaniya və Niderland polisinin keçirdiyi birgə əməliyyat nəticəsində 947 kq MDMA narkotik vasitəsi ələ keçirilib. Bu, Avropada indiyədək müsadirə olunmuş ən böyük sintetik narkotik partiyasıdır.Citypost.az "Unikal" bu barədə "Reuters" agentliyinə istinadən xəbər verir.İspaniya polisinin məlumatına əsasən, sintetik narkotik maddəni Cənubi Amerikaya göndərmək və orada kokainlə dəyişmək planlaşdırılırmış. Əməliyyat zamanı hər iki ölkədə ümumilikdə 15 nəfər saxlanılıb ki, onlardan da 12-si barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilib.Əməliyyat zamanı MDMA ilə yanaşı, 644 çətənə kolu, üç ədəd odlu silah, 46 000 avro nağd pul və beş ədəd lüks qol saatı müsadirə olunub....
08 İyul 2026, 09:55
Şahzadə Harri “Daily Mail”in naşirinə qarşı məhkəmə iddiasını uduzub
Şahzadə Harri və daha altı iddiaçı “Daily Mail” və “Mail on Sunday” qəzetlərinin naşiri olan “Associated Newspapers” şirkətinə qarşı qaldırdıqları şəxsi həyata müdaxilə ilə bağlı işi uduzublar.AZƏRTAC BBC-yə istinadla xəbər verir ki, hakim qərarında bildirib: “İddiaçılar qanunsuz məlumat toplama ilə bağlı irəli sürdükləri ittihamları sübut etmək üçün kifayət qədər dəlil təqdim edə bilməyiblər”.Şahzadə Harri və digər tanınmış şəxslər iddia edirdilər ki, qəzetlər xəbərlərin hazırlanması zamanı qanunsuz üsullarla şəxsi məlumatlar əldə edib. “Associated Newspapers” isə bu ittihamları qəti şəkildə rədd edirdi. Məhkəmə qərarında qeyd olunub ki, bu cür ciddi ittihamların sübuta yetirilməsi üçün şübhələr deyil, inandırıcı və konkret dəlillər tələb olunur....
08 İyul 2026, 09:38
Venesuelada zəlzələ qurbanlarının sayı 3 685 nəfərə çatıb
Venesuelada zəlzələ qurbanlarının sayı 3 685 nəfərə çatıb.Citypost.az "Report"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Bolivar Respublikasının Milli Assambleyasının rəhbəri Xorxe Rodriqes öz "Telegram" kanalında bildirib.Onun təqdim etdiyi gündəlik hökumət hesabatına əsasən, 16 740 nəfər müxtəlif dərəcəli xəsarətlər alıb, 17 907 nəfər isə evsiz qalıb.190 tikili tamamilə dağılıb, 856 bina isə ciddi ziyan görüb. Axtarış-xilasetmə tədbirləri çərçivəsində 6 462 nəfəri xilas etmək mümkün olub, 25 970 nəfər xəstəxana və müalicə müəssisələrində tibbi yardım alıb. 86 794 ailəyə dəstək göstərilib, ehtiyacı olanlara 9 603 ton ərzaq çatdırılıb.Xatırladaq ki, iyunun 25-nə keçən gecə Venesuelanın şimalında 7,1 maqnitudalı zəlzələ baş verib. ABŞ Geologiya...
08 İyul 2026, 09:22
"Toyota" Meksikadan ABŞ-yə köçür
Yaponiyanın "Toyota" şirkəti istehsalının bir hissəsini Meksikadan ABŞ-yə köçürəcək.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Prezidenti Donald Tramp məlumat verib.O, özünün "Truth Social" şəbəkəsində yazıb: "Toyota" Meksikadan ABŞ-yə köçür. Bu, həqiqətən də böyük bir hadisədir. Tariflər işləyir".Keçən il Tramp ölkənin ticarət kəsirini azaltmaq üçün Yaponiya da daxil olmaqla ABŞ-nin ticarət tərəfdaşlarına yüksək tariflər tətbiq edib.Tariflərin təsirindən yayınmaq üçün xarici şirkətlər istehsalı ABŞ-a köçürə bilərlər.Ötən ilin aprel ayında Tramp administrasiyası xarici istehsallı avtomobillərə tətbiq edilən rüsumları 2,5%-dən 27,5%-ə qaldırıb. Daha sonra, iyul ayında Yapon avtomobilləri üçün bu tarif 15%-ə endirilib və rəsmi olaraq sentyabr ayında qüvvəyə minib....
08 İyul 2026, 09:13
Macarıstanda dövlət televiziyası və radiosunun yayımı dayandırılıb
Macarıstanın dövlət mediasının yeni rəhbərliyi M1 xəbər telekanalının və Kossuth radiosunun yayımını müvəqqəti dayandırıb.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Macarıstan Dövlət Media Aktivlərinin Dəstəklənməsi və İdarə Olunması Fondunun (MTVA) mətbuat xidməti məlumat yayıb.Bildirilib ki, hər iki media qurumu hökumət təbliğatının yer almayacağı yeni formatda fəaliyyətini bərpa edəcək."Bundan sonra hər şey dəyişəcək. Son illərdə ictimai yayım siyasi hakimiyyətin təsiri altına düşərək əsas funksiyasını – cəmiyyətə obyektiv və etibarlı məlumat çatdırmağı itirib", – deyə açıqlamada qeyd olunub.M1 telekanalının efirində qara fonda "İctimai televiziya yalan danışa bilməz. Uzun illər bunu etdiyimiz üçün üzr istəyirik. İctimai televiziya gələcəkdə müstəqil və etibarlı media...
08 İyul 2026, 08:55
Britaniya ordusunun raket imkanlarına 190 milyon funt ayrıldı
Böyük Britaniya hökuməti ölkə ordusunun döyüş qabiliyyətini gücləndirmək və NATO çərçivəsində çəkindirmə potensialını artırmaq məqsədilə yeni dəqiq zərbə raketi sisteminin alınmasına 190 milyon funt sterlinq vəsait ayırıb.Citypost.az "Unikal"a istinadən xəbər verir ki, bu maliyyə hökumətin 298 milyard funt sterlinqlik müdafiə investisiya planı çərçivəsində təmin ediləcək. Yeni raket sistemi Britaniya ordusunun uzaq məsafələrdəki hədəfləri aşkarlamaq, izləmək və məhv etmək imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirəcək.Səsdən sürətli ballistik raket olan dəqiq zərbə raketi 500 kilometrədək məsafədə yerləşən sabit hədəfləri vurmaq qabiliyyətinə malikdir. Sistem düşmənin silahları, hərbi obyektləri və təchizat xətlərini NATO qüvvələri və əraziləri üçün təhlükə yaratmadan əvvəl sıradan çıxarmağa imkan verəcək. Hazırda ABŞ-nin...
08 İyul 2026, 08:38
