ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
14780
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Melonidən Trampa sərt təpki: Mənim haqda necə belə deyə bilər?
İtaliya Baş naziri Corciya Meloni ABŞ Prezidenti Donald Trampın şəkil çəkdirməsi üçün ona yalvarması barədə açıqlaması “uydurma” adlandırıb.Citypsot.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, İtaliya lideri heç vaxt heç nə üçün Amerika Prezidentinə yalvarmadığını deyib.“Bəzi şeylərə dərhal reaksiya tələb olunur. Donald Trampın açıqlamaları tamamilə uydurmadır. Şoka düşdüm, ABŞ Prezidentinin müttəfiqlərinə qarşı niyə bu cür davrandığını bilmirəm. Bu hal ilk dəfə deyil, ancaq onu deyə bilərəm ki, Qərbin düşmənlərinə qarşı mübarizədə onun eyni qətiyyəti göstərməməsi təəssüf doğurur. Nə mən, nə də İtaliya heç vaxt heç nə üçün yalvarmırıq”, - Meloni vurğulayıb.İtaliya xarici işlər naziri və baş nazirin müavini Antonio Tacani də ABŞ-yə...
19 İyun 2026, 17:48
Nigerdə aeroporta edilən silahlı hücum nəticəsində 35 nəfər ölüb
İyunun 18-u Nigerin paytaxtı Niameydə yerləşən Amani Diori adına Beynəlxalq Hava Limanına silahlı hücum nəticəsində 35 nəfər ölüb."Report" BBC-yə istinadən xəbər verir ki, məlumatı Nigerin Müdafiə Nazirliyi təsdiqləyib.Məlumata görə, onların arasında 22 hücumçu, 11 hərbçi və 2 dinc sakin var.Rəsmilər bildiriblər ki, öldürülən 22 hücumçudan əlavə, dörd nəfər yaralanıb. Həmçinin 20 hücumçunun həbs edildiyi qeyd olunub.Hücum iyunun 18-i hava limanı və hərbi aviabaza ərazisində baş verib. Şahidlərin məlumatına görə, yerli vaxtla saat 6.00 radələrində ilk partlayış səsləri eşidilib, bundan sonra təhlükəsizlik qüvvələri ərazini təmizləmə və nəzarətə götürmə əməliyyatlarına başlayıb.Həmin gün axşam saatlarında "Əl-Qaidə" ilə əlaqəli "İslamın və müsəlmanların dəstəyi qruplaşması"...
19 İyun 2026, 15:35
Takaiti: Yaponiya gəmisi Hörmüz boğazından uğurla keçib
Bu gün Yaponiya ilə əlaqəli bir gəmi Hörmüz boğazından uğurla keçərək Fars körfəzinin hüdudlarından kənara çıxıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Yaponiyanın Baş naziri Sanae Takaiti "X" sosial şəbəkəsindəki hesabında paylaşımında bildirib.Məlumata görə, sözügedən gəminin göyərtəsində 3 heyət üzvü - Yaponiya vətəndaşı var. Nəticədə Yaponiya ilə əlaqəli bütün gəmilər Fars körfəzini (vəziyyət yarandığı an yaponiyalı heyət üzvlərinin sayı 24 nəfər olub) tərk edib."Bu gəminin keçidi ilə əlaqədar hökumət İranla da müxtəlif razılaşmalar aparıb. ABŞ və İran arasında memorandumun imzalanması fonunda hökumət Hörmüz boğazından azad və təhlükəsiz gəmiçiliyin tezliklə bərpası, eləcə də Yaponiya ilə əlaqəli olan 37 gəminin mümkün qədər tez...
19 İyun 2026, 14:08
Nyu-York merinin həyat yoldaşının qeyri-adi geyimi sosial mediada müzakirə yaradıb
Nyu-Yorkda keçirilən Niks komandası ilə bağlı bayram tədbiri zamanı şəhərin birinci xanımı Rama Duvajinin geyimi geniş müzakirələrə səbəb olub.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Məlumata görə, tədbir zamanı ictimaiyyətin diqqəti təkcə idmançılara deyil, həm də Nyu-York meri Zöhrə Mamdaninin həyat yoldaşı, 28 yaşlı Rama Duvajiyə yönəlib.Duvaji tədbirdə qeyri-adi dizayna malik, üç fərqli komanda formasının (mavi, ağ və narıncı) birləşdirildiyi asimmetrik don seçib. Onun bu seçimi sosial şəbəkələrdə geniş rezonans doğurub.Bildirilib ki, birinci xanım obrazını narıncı rəngli iri sırğalarla tamamlayıb. Geyimin yerli dizayner Kler Sallivan tərəfindən hazırlandığı qeyd olunur.Sosial mediada yayılan reaksiyalar isə ziddiyyətli olub. Bir qrup istifadəçi onun cəsarətli...
19 İyun 2026, 11:18
Fransada balıqçılar sənaye böhranına qarşı etirazlarını gücləndirir
Fransanın Şerburq şəhərində balıqçılar və dəniz sənayesi nümayəndələri sənaye böhranı fonunda toplaşıblar.Məlumata görə, etirazların əsas səbəbləri resursların idarə olunması, yanacaq qiymətlərinin yüksəkliyi və xarici donanmaların artan rəqabətidir. Bu barədə Euronews-a istinadən xəbər verilib.Balıqçılar aprel ayında da yüksək yanacaq qiymətlərinə qarşı etiraz aksiyası keçiriblər. Onlar hesab edirlər ki, enerji daşıyıcılarının qiymətindəki artım sektorun fəaliyyətinə ciddi mənfi təsir göstərir. Bildirilir ki, bəzi gəmilərdə yanacaq xərcləri ümumi dövriyyənin 60 faizinə qədər yüksəlib və bu səbəbdən bir sıra balıqçılar səfərlərin sayını azaltmaq məcburiyyətində qalıblar.Fransa hökuməti vəziyyətlə bağlı aprel ayında balıqçılıq sektoruna dəstək məqsədilə yanacaq subsidiyaları tətbiq edib. Aprel ayında litr üçün 20 sent, may...
19 İyun 2026, 11:15
Pezeşkian Qətərin rolunu yüksək qiymətləndirdi: “Bu dəstək olmasaydı...
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian Qətər Əmiri Təmim bin Həməd əl-Tani ilə telefon danışığında ABŞ ilə əldə olunan razılaşmanın həyata keçirilməsində Qətərin rolunu yüksək qiymətləndirib.Citypost.az İRNA-a isniadən xəbər verir ki,Pezeşkian Dohanın müharibəyə son qoyulmasına yönəlmiş diplomatik proseslərə verdiyi dəstəyi xüsusi vurğulayaraq, Qətərin konstruktiv mövqeyinin razılaşmanın əldə olunmasına mühüm töhfə verdiyini bildirib.İran Prezidenti qeyd edib ki, Tehran hər zaman İslam ölkələri arasında qardaşlıq münasibətlərinin inkişafına, siyasi, iqtisadi və mədəni əlaqələrin gücləndirilməsinə xüsusi önəm verib. Onun sözlərinə görə, müsəlman ölkələri arasında əməkdaşlıq və qarşılıqlı dəstək regionda sabitlik, təhlükəsizlik və davamlı inkişaf üçün əsas şərtlərdən biridir.Pezeşkian sazişin əldə olunmasında dost və qardaş ölkələrin rolunu...
19 İyun 2026, 11:03
