ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
13736
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Həmçinin oxuyun
“Çox gözəl oyunçudur, başqa qüvvələrə güvənir ” — Ayaz Salayevlə Kinematoqrafçılar İttifaqı ətrafında MÜSAHİBƏ
Buqələmun - Şahin Qurbanovu da Vilyam Hacıyevin taleyi gözləyir?
Şahin Qurbanov yaxşı kabab bişirir... Xəstəxana direktoru ifşa olundu
Deputat Zaur Şükürov: "Azərbaycan cənub marşrutlarındakı riskləri balanslaşdıran əsas qovşaqdır"
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Tokayev və Laytstoun TRIPP təşəbbüsünü müzakirə ediblər
Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev və Sülh Şurasının baş müşaviri Arye Laytstoun Astanada keçirilən görüş zamanı TRIPP (Tramp Marşrutu) təşəbbüsünü müzakirə ediblər."Report" xəbər verir ki, bu barədə Akorda məlumat yayıb."Həmsöhbətlər nəqliyyat-logistika sahəsində əməkdaşlığın perspektivlərini, o cümlədən TRIPP təşəbbüsünü və Orta Dəhliz çərçivəsində qarşılıqlı fəaliyyəti müzakirə ediblər. Qazaxıstanın regionlararası qarşılıqlı əlaqələrin gücləndirilməsində və beynəlxalq nəqliyyat marşrutlarının şaxələndirilməsində maraqlı olduğu vurğulanıb", - məlumatda bildirilib.Arye Laytstoun Qazaxıstanın Sülh Şurasının işində və digər beynəlxalq təşəbbüslərdə fəal iştirakını, o cümlədən İbrahim sazişlərinə qoşulmaq qərarını yüksək qiymətləndirib.Görüşün yekunlarına əsasən, geniş spektrli məsələlər üzrə əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsinə hazırlıq təsdiqlənib....
04 İyun 2026, 18:00
Marta Kos: Moldova Aİ üzvlüyünə hazırlıq dərəcəsinə görə birinci yerdədir
Moldova Avropa İttifaqına (Aİ) üzvlüyə hazırlıq dərəcəsinə görə birinci yerdədir."Report"un "Moldpres"ə istinadən verdiyi xəbərə görə, bunu Aİ-nin genişlənmə məsələləri üzrə komissarı Marta Kos Kişineuda Moldova Prezidenti Maya Sandu ilə danışıqların yekunları üzrə keçirilən mətbuat konfransında bəyan edib."Moldova Avropa İttifaqına üzvlüyə hazırlıq dərəcəsinə görə birinci yerdədir. Ümid edirik ki, Kiprin sədrliyi dövründə iyunun ortalarında danışıqların ilk fəslini aça biləcəyik. Bu həm də Avropa Komissiyasının mövqeyidir: Moldova və Ukrayna danışıqların bütün fəsillərini açmağa hazırdır. Ümid edirəm ki, bu, yay tətilindən əvvəl baş verəcək", - Kos qeyd edib.Onun sözlərinə görə, Moldovanın islahatların həyata keçirilməsi sahəsində əldə etdiyi nəticələr investisiyalar üçün 600 milyon avrodan...
04 İyun 2026, 17:35
Netanyahu Livanda quru əməliyyatı keçirmək təklifini rədd edib
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ötən gün İsrail Müdafiə Ordusunun Livanda genişmiqyaslı quru əməliyyatı keçirmək təklifinə qarşı çıxıb."Report" "The Times of Israel" qəzetinə istinadən xəbər verir ki, bu barədə İsrail ordusunun radiostansiyası məlumat yayıb.Bildirilib ki, B.Netanyahunun çağırdığı təhlükəsizlik məsələləri üzrə məhdud tərkibli müşavirə zamanı İsrail Müdafiə Ordusu Baş nazirə Livanda genişmiqyaslı quru manevri planını təqdim edib.İsrailin müdafiə naziri İsrael Kats və milli təhlükəsizlik naziri İtamar Ben-Qvir İsrail ordusunun təklifini dəstəkləyiblər. Lakin radiostansiyanın məlumatına görə, Netanyahu bu təklifə ehtiyatla yanaşıb. Bu yanaşma ABŞ Prezidenti Donald Trampın bu həftənin əvvəlində Beyrutda "Hizbullah" obyektlərinə planlaşdırılan zərbələrin və İsrailin Livan ərazisindəki genişmiqyaslı hərəkətlərinin qarşısını...
04 İyun 2026, 17:13
NASA astronavtları Türkiyədə təlim keçiblər
Türkiyənin sənaye və texnologiya naziri Mehmet Fatih Kacır bildirib ki, MIYOKA layihəsi çərçivəsində NASA-nın 5 astronavtı əməliyyat hazırlığı prosesləri zamanı bilavasitə “TÜBİTAK UZAY” mütəxəssisləri tərəfindən aparılan təlimdə iştirak edib.AZƏRTAC “Anadolu” agentliyinə istinadla xəbər verir ki, nazir, həmçinin Salda gölünün aşağı işıq çirklənməsi səviyyəsi və atmosfer müşahidə imkanları səbəbindən astronomiya və kosmik elmi fəaliyyətləri üçün potensialının yaxından izlənildiyini və TÜBİTAK (Türkiyə Elmi və Texnoloji Tədqiqat Şurası) tərəfindən Elm Mərkəzləri Proqramları çərçivəsində Burdurda genişmiqyaslı elm mərkəzinin yaradılması üçün işlərin davam etdiyini bildirib.Onun sözlərinə görə, Burdur vilayətindəki Salda gölü sahilində elm mərkəzinin yaradılması layihəsi çərçivəsində “TÜBİTAK UZAY” elm festivalı və seminarı proqramında fəal...
04 İyun 2026, 17:00
Everestdə itkin düşən nepallı alpinist 6 gün sonra sağ tapılıb
Nepalda Everest dağında altı gün itkin düşən və öldüyü ehtimal edilən təcrübəli alpinist sağ vəziyyətdə tapılıb.Citypost.az FRANCE24.com saytına istinadən xəbər verir ki, Hillari Dava Şerpa mayın 30-da dünyanın ən yüksək zirvəsi olan Everestin yuxarı hissələrində yoxa çıxıb və yalnız cümə axşamı səhəri baza düşərgəsi yaxınlığında tapılıb.Məlumata görə, alpinist dağda axtarış-xilasetmə əməliyyatları aparan Nepalın Sagarmatha Çirklənməyə Nəzarət Komitəsi (SPCC) tərəfindən aşkarlanıb. Xilasetmə qrupunun üzvləri onun “sürünərək aşağı endiyini” bildiriblər.Axtarış-xilasetmə əməliyyatına rəhbərlik edən 8K Expeditions şirkətindən Pemba Şerpa bildirib ki, alpinist dərhal vertolyotla Katmandudakı xəstəxanaya aparılıb.Hadisə ilə bağlı açıqlama verən britaniyalı alpinist Kris Trall Şerpa ilə zirvəyə qalxdıqdan sonra eniş zamanı çətin...
04 İyun 2026, 11:07
Riçard Gir ABŞ-da demokratiya və Tramp administrasiyasını sərt tənqid edib
Əfsanəvi Hollivud aktyoru Richard Gere ABŞ-da demokratiyanın vəziyyəti ilə bağlı kəskin fikirlər səsləndirib və keçmiş prezident Donald Trump və onun administrasiyasını tənqid edib.Citypost.az xarici KİV-lərə xəbər verir ki, aktyor bu fikirləri Norveçdə keçirilən Oslo Azadlıq Forumunda Venesuela–Norveç insan haqları müdafiəçisi Tor Halvorsen ilə söhbəti zamanı ifadə edib.Gere bildirib ki, hazırkı dövrü “indiyədək yaşadığı ən qaranlıq mərhələ” kimi qiymətləndirir və bunun səbəbini cəmiyyətin siyasi proseslərə kifayət qədər diqqət göstərməməsi ilə izah edib.O, vətəndaşların seçki prosesində passivliyini tənqid edərək, bunun demokratik institutların zəifləməsinə yol aça biləcəyini vurğulayıb.Aktyor həmçinin ABŞ siyasətində baş verən dəyişiklikləri tarixlə müqayisə edərək, xüsusilə Almaniyadakı keçmiş nasist dövrü ilə...
04 İyun 2026, 11:04
