ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
6242
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Kaya Kallas: Tramp Ukraynaya yox, Rusiyaya təzyiq etməlidir
Əgər ABŞ sülh istəyirsə, Rusiyaya təzyiq göstərməlidir.APA xəbər verir ki, bu sözləri Avropa İttifaqının xarici siyasət və təhlükəsizlik məsələləri üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallas Bloomberg TV-yə müsahibəsində bildirib.Kallas deyib ki, ABŞ-ın Ukraynaya təzyiq strategiyası sülh danışıqları üçün uğursuz olub.Aİ rəsmisi qeyd edib ki, elə buna görə də Prezident Donald Tramp Rusiyaya təzyiq etməlidir.“Onların (ABŞ-ın) yanaşması Ukraynaya təzyiq göstərmək idi. Bu, bir il ərzində heç bir nəticə vermədi, bəlkə də ona görə diqqətimizi digər tərəfə yönəltməliyik”, - Kallas əlavə edib....
24 Fevral 2026, 17:53
Peskov: “Telegram” Rusiya hakimiyyəti ilə əməkdaşlıq etmək istəmir
“Telegram”da çox sayda pozuntu və Rusiya üçün potensial təhlükəli məzmun qeydə alınır.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bunu Kremlin rəsmi nümayəndəsi Dmitri Peskov bildirib.Onun sözlərinə görə, “Telegram” administrasiyası Rusiya hakimiyyəti ilə əməkdaşlıq etmək istəmir."Biz çox sayda pozuntu və “Telegram” administrasiyasının hakimiyyət orqanlarımızla əməkdaşlıq etmək istəməməsini qeydə alırıq. Biz ölkəmiz üçün potensial təhlükə yarada biləcək çoxlu miqdarda məzmun qeydə alırıq və buna əsasən, müvafiq qurumlarımız məqsədəuyğun hesab etdikləri tədbirləri görür", - Kremlin sözçüsü əlavə edib.Peskov “Telegram”ın qurucusu Pavel Durovun hərəkətlərinin terror fəaliyyətinə kömək etmək ittihamı ilə bağlı cinayət işi çərçivəsində araşdırılmasına da münasibət bildirib. O, bu xəbərlərlə tanış olduğunu, onların öz...
24 Fevral 2026, 17:08
Britaniyanın ABŞ-dakı keçmiş səfiri həbsdən ÇIXDI
Jeffrey Epstein ilə əlaqələri barədə açıqlamalarından sonra saxlanılan Böyük Britaniyanın ABŞ-dakı keçmiş səfiri Peter Mandelson Çərşənbə axşamı polis nəzarətindən azad edilib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Reuters məlumat yayıb. 72 yaşlı Mandelson istintaq aparılana qədər girov müqabilində sərbəst buraxıldığı və təxminən GMT vaxtı ilə 02:00 radələrində evə qayıtdığı bildirilib.Məlumat üçün bildirək ki, sentyabr ayında məhkum edilmiş cinsi cinayətkarla dostluğunun dərinliyi ortaya çıxanda Britaniyanın diplomatik xidmətindəki nüfuzlu vəzifəsindən kənarlaşdırılmışdı....
24 Fevral 2026, 14:15
Böyük Yeşaya əlyazması 1968-ci ildən bəri ilk dəfə tam nümayiş olunur
23 fevral 2026-cı ildə İsrail Muzeyində “Səhradan gələn səs – Böyük Yeşaya əlyazması” sərgisi açılıb. Təxminən eramızdan əvvəl 125-ci ilə aid olan və 2100 il yaşında olan əlyazma 1968-ci ildən bəri ilk dəfə tam şəkildə nümayiş olunur.Citypost.az İsrail mətbuatına istinadən xəbər verir ki, yeddi metr uzunluğundakı tumar xüsusi iqlim nəzarətli otaqda sərgilənir və eyni anda yalnız 25 nəfərin baxmasına icazə verilir. Əlyazma 17 perqament vərəqindən ibarət olub, Qumran mağaralarında bədəvi çobanlar tərəfindən aşkar edilmiş və illər ərzində İsrail Muzeyinə gətirilmişdir.Sərgi ziyarətçilərə əlyazmanın tarixi və mətni, həmçinin onun qorunması və qədim saxlanma üsulları haqqında məlumat təqdim edir. İsrail Prezidenti İsaak Herzoq...
24 Fevral 2026, 13:49
İranda partlayışlar başlayıb, yaralılar var
İranda güclü partlayışlar baş verib və Tehran ətrafında genişmiqyaslı elektrik kəsintilərinə səbəb olub.CityPost.az xəbər verir ki, sosial şəbəkələrdə yayılan məlumata görə, Pərənddə yaşayış binalarının pəncərələri sınıb, yanğınlar başlayıb. Enerji infrastrukturu obyektlərinə də havadan hücum edilib. Üç nəfər yaralanıb.Pərənd, paytaxtda tıxacın aradan qaldırılması və yaşayış infrastrukturunun inkişafı üçün tikilmiş, ölkənin cənub-qərbində yerləşən Tehranın peyk şəhəridir. Əsasən yaşayış və logistika funksiyalarına xidmət edir və turist və ya hərbi mərkəz deyil....
24 Fevral 2026, 10:04
İstanbulda İŞİD əməliyyatı: 11 şəxs saxlanılıb
İstanbulda İŞİD terror təşkilatı ilə əlaqəli şəxslərə qarşı əməliyyat keçirilib. Citypost.az "Haber Global"-a istinadən xəbər verir ki, Polis və Kəşfiyyat Şöbəsi, Baş Prokurorluqla birlikdə əvvəlcədən müəyyən edilmiş ünvanlarda reydlər təşkil edərək 11 nəfəri saxlayıb. Saxlanılanlar sosial mediada terror təbliğatı aparmaq və təşkilatla əlaqəli fəaliyyətlərdə şübhəli bilinirlər. Şübhəlilər hazırda Terrorla Mübarizə Şöbəsində dindirilir.Yeganə
24 Fevral 2026, 08:53
