ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
15177
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Lukaşenko: Belarus, Ukrayna və Rusiya gec-tez birlikdə olacaq
“Bu yaxınlarda Volodimir Zelenskinin nümayəndələrinə Rusiya, Belarus və Ukrayna xalqlarının gec-tez birlikdə olacağını bildirmişəm”.Teleqraf xəbər verir ki, bunu Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenko deyib.Belarus lideri Rusiya Federasiya Şurasının sədri Valentina Matviyenko ilə görüşdə bildirib:“Əminəm, bu yaxınlarda Zelenskinin nümayəndələrinə də xalqlarımızın birlikdə olacağını söylədim. Gec-tez birlikdə olacağıq, başqa cür ola da bilməz. Zaman keçəcək, başlarımızı bir yerə toplayıb münasibətlərimizi inkişaf etdirəcəyik. Bu məsələdə Belarusa etibar edə bilərsiniz.Rusiya və Belarus ortaq vətəndir. Burada iki dövlətin yaranması bizim günahımız deyil. Amma bunlar dost, qardaş dövlətlərdir, düşünürəm ki, bu birliyi poza biləcək heç bir qüvvə yoxdur”....
25 İyun 2026, 17:48
İsrail müdafiə naziri: Tehrana çatan hər bir dollar terrorçulara göndərilir
“İsrail İranla müharibədə əldə etdiyi hazırkı nəticələrlə kifayətlənməməlidir”.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bunu İsrail müdafiə naziri İsrael Kats deyib.O bildirib ki, İran rejimi ölkə vətəndaşlarının rifahına sərmayə yatırmaq əvəzinə öz resurslarını terrorizmə yönəldir.“Tehrana çatan hər bir dollar “Hizbullah”, HƏMAS, husilər və İranın digər porksi qruplarına ötürülür”.
25 İyun 2026, 17:41
İran və Oman XİN rəhbərləri Hörmüz boğazındakı vəziyyəti müzakirə edib
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi və Omanın xarici işlər naziri Seyid Bədr əl-Busaidi bu gün telefon danışığı zamanı regional vəziyyət və qarşılıqlı maraq doğuran məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparıb.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə İran XİN rəhbərinin “Telegram” kanalında məlumat yayılıb.Tərəflər söhbət zamanı Hörmüz boğazında gəmiçiliklə bağlı son vəziyyəti və 60 günlük müddət üçün nəzərdə tutulan müvəqqəti mexanizmləri müzakirə ediblər.Nazirlər bu sahədə koordinasiyanın, ikitərəfli məsləhətləşmələrin, eləcə də texniki və ekspert səviyyəsində əməkdaşlığın davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.Bundan əlavə, İran və Oman XİN rəhbərləri İran nümayəndə heyətinin bu yaxınlarda Məsqətə səfərinin və keçirilən danışıqların nəticələrini müsbət qiymətləndirərək, diplomatik kanallar...
25 İyun 2026, 17:13
İtaliya XİN başçısı: "Rusiya qazını almamalıyıq"
İtaliyanın xarici işlər naziri Antonio Tajani hesab edir ki, Aİ Rusiyanı danışıqlar masasına oturmağa məcbur etmək istəyirsə, Rusiya qazı və neftinin alınması ilə bağlı ardıcıl mövqe tutmalıdır.Citypost.az İtalya KİV-lərinə istinadən xəbər verir ki, nazir İtaliyanın Rai telekanalının verdiyi məlumata görə , Tajani hesab edir ki, avropalılar, xüsusən də alternativ təchizat mənbələrinin artıq tapıldığını nəzərə alsaq, Rusiyanın enerji ehtiyatları ilə bağlı mövqeyində qalmalıdırlar."Hesab edirəm ki, biz Rusiya qazını almamalıyıq, çünki müəyyən bir mövqe tutduğunuz zaman ona sadiq qalmalısınız - yəni ardıcıllığı nəzərdə tuturam... Biz ardıcılıq. Biz demişik ki, Rusiya nefti və qazını almayacağıq, çox yaxşı alternativlərimiz var və irəliləyirik", - Tajani...
25 İyun 2026, 11:18
Sibiqa Qərbi Belarusdakı səfərbərlik təlimlərini diqqətlə izləməyə çağırır
Ukraynanın xarici işlər naziri Andrey Sibiqa, hazırda Belarusun Qrodno vilayətində keçirilən "səfərbərlik təlimləri" ilə əlaqədar beynəlxalq ictimaiyyəti ayıq-sayıq olmağa çağırıb.Citypost.az Ukrayna KİV-lərinə istinadən xəbər verir ki, nazir qeyd edib ki, Aşmyany rayonundakı hərbi xidmət idarəsi 20 iyun - 2 iyul tarixləri arasında təxminən 2000 çağırışçını hərbi xidmətə çağırır və ilkin toplanış məntəqələri yaradır.Sibiqa bildirib ki, rəsmi olaraq adi məlumatların yoxlanılması kimi təsnif edilsə də, bu hərəkətlər "qonşu dövlətlərə qarşı qorxutma taktikasıdır".“Belarus rəhbərliyi gərginliyi azaltmaq niyyətində deyil. Bunun əvəzinə, Minsk Ukrayna və NATO ölkələri sərhədləri yaxınlığında hərbi mövcudluğunu artırır. Bu strategiya Kremlin maraqları ilə uyğun gəlir və Belarus rəhbərliyinin sülhlə bağlı...
25 İyun 2026, 11:17
Makron Ukrayna ilə bağlı "könüllülər koalisiyası"nın 13 iyul iclasını elan etdi
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Ukrayna məsələsi üzrə "könüllülər koalisiyası"nın növbəti iclasının iyulun 13-də keçiriləcəyini açıqlayıb. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, o, bu barədə Berlində Almaniya, İtaliya, Fransa, Böyük Britaniya və Polşanın daxil olduğu "Avropa Beşliyi" (E5) formatında danışıqların sonunda keçirilən mətbuat konfransında bildirib.Onun sözlərinə görə, son zamanlar Avropa ölkələri ilə ABŞ-ın mövqeləri kifayət qədər yaxınlaşıb və qarşıdakı görüşlər zamanı bu birliyi gücləndirmək lazımdır.Makron qeyd edib ki, "bu [mövqelərə yanaşma] NATO-nun Ankara sammitində, daha sonra isə 13 iyulda Ukraynanı dəstəkləməyə və təhlükəsizlik zəmanətlərinin verilməsinə həsr olunmuş "könüllülər koalisiyası"nın iclasında davam etməlidir".Əli...
25 İyun 2026, 11:10
