ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
20920
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Özbəkistan prezidentinin qızı yeni vəzifəyə təyin olundu
Özbəkistan prezidentinin qızı yeni vəzifələrə təyin olunub.CityPost.az yerli KİV-ə istinadən xəbər verir ki, Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyevin böyük qızı Səidə Mirziyoyeva Daşkənd Beynəlxalq Maliyyə Mərkəzinin Administrasiyasının rəhbəri təyin edilib.Bundan əlavə, Səidə Mirziyoyeva Təhlükəsizlik Şurasına da rəhbərlik edib.Parlament həmçinin administrasiya əməkdaşlarının və onların ailə üzvlərinin ömürlük toxunulmazlığını nəzərdə tutan, eləcə də bir sıra sosial təminatları özündə birləşdirən sənədi təsdiqləyib.
12 Sentyabr 2026, 21:17
Si Cinpin 7 il ərzində ilk dəfə Hindistana gedib
Çin Sədri Si Cinpin 7 il ərzində ilk dəfə Hindistana səfərə gedib.Bu barədə "Report" xarici mediaya istinadən xəbər verir.Səfərin məqsədi Yeni Delhidə keçirilən BRICS liderlərinin sammitində iştirak etməkdir.Si Cinpinin sammitdə çıxış edəcəyi, həmçinin Hindistanın Baş naziri Narendra Modi ilə danışıqlar aparacağı və birlik ölkələrinin digər liderləri ilə fikir mübadiləsi aparacağı gözlənilir.Məlumata görə, səfər 2020-ci ildə mübahisəli Himalay sərhədində baş vermis silahlı toqquşmadan sonra daha da mürəkkəbləşən Çin-Hindistan münasibətlərinin bərpası fonunda baş tutur. Toqquşma nəticəsində 20 hindistanlı və 4 çinli hərbçi həlak olmuşdu.Son illər Pekin və Yeni Delhi ikitərəfli münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində addımlar atır....
12 Sentyabr 2026, 13:45
Çilidə qocalar evində yanğın baş verib, ölənlər var
Sentyabrın 12-nə keçən gecə Çilinin Pitrufken şəhərində yerləşən "Edem" (El Edén) qocalar evində baş verən güclü yanğın nəticəsində 16 nəfər həlak olub.Bu barədə "Report" "La Tercera"ya istinadən xəbər verir.Nəşrin məlumatına görə, 10 sakin təxliyə edilib. Onlar xəstəxanaya yerləşdiriliblər
12 Sentyabr 2026, 13:18
Zelenski G20 sammitində Putinlə görüşməyi təklif edir
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski dekabrda Mayamidə keçirilməsi planlaşdırılan "Böyük İyirmilik" (G20) liderlərinin sammiti çərçivəsində Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə görüşməyi təklif edir.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Prezident Zelenski DW-yə müsahibəsində bildirib.O, Putinin sammitdə iştirak edəcəyi təqdirdə Mayamiyə gələcəyini qeyd edib."Bəli, əlbəttə. Biz gəlməliyik. Biz görüşməli, danışmalı və qərarlar qəbul etməliyik", - o bildirib.
12 Sentyabr 2026, 13:00
Bolqarıstanda sursat anbarlarında bir ay ərzində ikinci partlayış baş verib
Bolqarıstanın Qabrovo vilayətində Tryavna və Tsareva-Livada şəhərləri arasındakı Qorni-Vırpişta kəndi ərazisində yerləşən kompleksdə silah istehsalçısı EMCO şirkətinə məxsus sursat anbarında partlayışla müşahidə olunan yanğın baş verib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə NOVA şirkət rəhbərliyinə və yerli hakimiyyət orqanlarına istinadən məlumat yayıb.Məlumata görə, yanğın daha sonra digər iki obyektə də keçib. Sursatların alışmasından sonra bir neçə partlayış baş verib. Anbarlarda iki mühafizəçi ərazini vaxtında tərk edib. Hadisə nəticəsində xəsarət alan olmayıb.Xatırladaq ki, avqustun 10-da Tryavna yaxınlığındakı Belitsa kəndi ərazisində şirkətə məxsus müəssisədə bir sıra partlayışlar baş verib. Yanğın yük maşınından başlayıb, daha sonra zavod ərazisinə və yaxınlıqdakı meşəyə yayılıb. Hadisə zamanı...
12 Sentyabr 2026, 12:20
Putindən Avropaya SƏRT XƏBƏRDARLIQ: Bu, Rusiya ilə müharibə olacaq
Avropa xalqları liderlərinin ölkələrini Rusiya ilə müharibəyə sövq etdiyini anlayırlar.APA-nın Moskva bürosunun məlumatına görə, bunu Rusiya Prezidenti Vladimir Putin bildirib.Onun sözlərinə görə, “Almaniya üçün Alternativ” partiyasının Almaniyada keçirilən seçkilərdə əldə etdiyi nəticələr də bununla izah olunur.Putin vurğulayıb ki, Rusiya Avropa ölkələrini təhdid etmir və bunu etməyə hazırlaşmır.“Rusiyanın Avropanı təhdid etməsi üçün heç bir əsas yoxdur”, – Rusiya Prezidenti qeyd edib.Putin eyni zamanda xəbərdarlıq edib ki, Avropa ölkələrinin qoşunlarının Ukrayna ərazisinə yerləşdirilməsi Rusiya ilə müharibə demək olacaq.Rusiya Prezidenti Ukraynada baş verən mövcud hadisələrə görə Qərb elitalarını günahlandırıb....
12 Sentyabr 2026, 09:40
