ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
22568
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
13 uşaq atası qızı ilə birlikdə dron hücumunda öldü
Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Xerson bölgəsində dron hücumu nəticəsində on üç uşaq atası və onun 15 yaşlı qızı həlak olub.Citypost.az "Unikal"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə bölgə qubernatoru Saldo bildirib. Dron onların olduğu avtomobilə dəyib."Kolotun ailəsi Xerson bölgəsində yaxşı tanınır: onlar kiçik bir çörək sexi açıb yaxınlıqdakı kəndlərin sakinlərinə çörək çatdırıblar. İyun ayında Vladimir Putin şəxsən Tatyanaya "Qəhrəman ana" ordenini təqdim edib", - deyə regional qubernator Saldo bildirib.Oleksandrın həyat yoldaşı Tatyana hazırda on dördüncü uşağını gözləyir....
07 Oktyabr 2026, 21:00
Böyük Britaniya kral ailəsinin həkimi evində ölü tapılıb
Britaniya kral ailəsinin həkim-terapevti Hanna Terri Böyük Britaniyanın şərqindəki Norfolk qraflığında yerləşən Sandrinqem malikanəsinin kənarındakı evində ölü tapılıb."Report" "The Sun"a istinadən xəbər verir ki, 45 yaşlı Terrinin meyiti oktyabrın 4-də aşkar edilib.Nəşrin məlumatına görə, qadının ölümü başına küt əşya ilə endirilən zərbə nəticəsində baş verib. Onun qətlində əri - hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən saxlanılan Mark Keyn ittiham olunur.Hanna Terri Britaniya kral ailəsinin yüksək rütbəli üzvlərini onların Sandrinqem malikanəsində qaldıqları müddətdə müalicə edirdi."The Sun" nəşrinin mənbələrinin sözlərinə görə, Böyük Britaniya Kralı III Çarlz və kraliça Kamillaya həkimin ölümü barədə məlumat verilib....
07 Oktyabr 2026, 20:10
Rusiya XİN-dən xəbərdarlıq: “Xarici vətəndaşlar Kiyevi tərk etməlidir”
“Təxribatların olmaması üçün xarici ölkə vətəndaşları Kiyevi və Ukraynadakı hərbi təyinatlı əraziləri tərk etməlidirlər”.Citypost.az “Qafqazinfo”a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin (XİN) rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova “Sputnik” radiosuna müsahibəsində bildirib.O, Kiyevdə qalmağın təhlükəli olduğunu qeyd edib, həmçinin Rusiya XİN-in bununla bağlı bəyanatına aydınlıq gətirib: “Onlar risk dərəcəsini dərk etməlidirlər, üstəlik bunun haradan qaynaqlandığını anlamalıdırlar... Çünki onlar nədənsə yenidən bütün etimologiyanı unudublar və yenidən növbəti “siyasi turizm” mövsümünə başlayıblar. XİN-in bununla bağlı bəyanatı sonra heç bir təxribatçı bəyanatın verilməməsi, növbəti təxribatçı yalanın söylənməməsi üçündür”....
07 Oktyabr 2026, 18:27
Ermənistanda 6 deputat köməkçisi cəzalandırıldı
Ötən gün Ermənistan parlamentində baş verən əlbəyaxa davadan sonra müxalifətdəki “Güclü Ermənistan” fraksiyasından olan deputatın köməkçilərinin binaya girişinə qadağa qoyulub.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan Milli Assambleyasının mətbuat xidməti məlumat yayıb.Bildirilib ki, parlament spikeri Ruben Rubinyanın qərarı ilə deputat köməkçilərinin qarşıdurmaya mümkün müdaxiləsi ilə bağlı xidməti araşdırma aparılacaq.Qeyd edək ki, parlamentdə dava oktyabrın 6-da keçirilən iclas zamanı baş verib. İnsident “Güclü Ermənistan” fraksiyasının deputatı Edgar Kazaryanın çıxışı zamanı spiker Ruben Rubinyanın onun çıxışını yarımçıq kəsməsindən sonra başlayıb. Kazaryan Rubinyanı dövlət vəsaitlərini israf etməkdə ittiham edib. Rubinyan deputatın gündəlikdən kənara çıxdığını bildirərək ona çıxışını davam etdirməyə imkan verməyib.Bundan sonra hakim...
07 Oktyabr 2026, 18:20
Avropada Trampın çılpaq heykəli qoyuldu
Avropa Parlamentinin Strasburqdakı binasında ABŞ Prezidenti Donald Trampı çılpaq və qızılı rəngdə təsvir edən satirik heykəl nümayiş etdirilib.Citypost.az xəbər verir ki, danimarkalı rəssam Yens Qalşiötün müəllifi olduğu əsər “Orange Plague” (“Narıncı bəla”) adlanır. Heykəl həmçinin “King of Injustice” (“Ədalətsizliyin kralı”) adı ilə təqdim olunur.Təxminən 2,5 metr hündürlüyündə olan kompozisiyada Donald Tramp çılpaq şəkildə bir kişinin çiyinlərində oturub və əlində uzun qolf çubuğu ilə təsvir edilib. Əsər misdən hazırlanıb və 23 karatlıq qızıl təbəqə ilə örtülüb. Müəllifin sözlərinə görə, əsər Trampın siyasətinə, xüsusilə iqlim dəyişikliyi ilə mübarizəyə münasibətinə və beynəlxalq münasibətlərdə gücdən istifadə formasına satirik yanaşmadır.Heykəlin Avropa Parlamentində nümayişi danimarkalı deputat...
07 Oktyabr 2026, 17:20
Ərdoğan Putinlə Ukrayna məsələsini müzakirə etdi
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Rusiya dövlət başçısı Vladimir Putinlə telefon danışığı aparıb.APA-nın Türkiyə bürosu yerli mediaya istinadən xəbər verir ki, telefon danışığı zamanı Ərdoğan Putini ad günü münasibətilə təbrik edib.Tərəflər eyni zamanda, Türkiyə-Rusiya münasibətləri və regional məsələləri müzakirə ediblər.Ərdoğan Qara dənizdə naviqasiya təhlükəsizliyinin təmin olunması istiqamətində aparılan işlərin əhəmiyyətini vurğulayıb, Türkiyənin Rusiya ilə Ukrayna arasında təmasların başlanması üçün töhfə verməyə hazır olduğunu bildirib....
07 Oktyabr 2026, 16:27
