ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
16326
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Zelenski: Yaxın günlərdə Ukrayna ABŞ-dən zenit raketləri alacaq
Yaxın günlərdə ABŞ Ukraynaya PAC-3 zenit raketləri tədarük edəcək."Report" xəbər verir ki, bu barədə Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski jurnalistlərin sualını cavablandırarkən bildirib."Yaxın günlərdə biz ABŞ-dən bir partiya alacağıq, eyni zamanda mənim avropalılarla ayrıca razılaşmalarım olub (Ankarada keçirilən NATO sammiti çərçivəsində - red.). Orada hələlik konkret müddətlər yoxdur, lakin əlavə PAC-3-lər olacaq", – Ukrayna lideri dəqiqləşdirib.Zelenski həmçinin ABŞ Prezidenti Donald Trampa Ukraynaya "Patriot" istehsalı üçün lisenziyanın verilməsi ilə bağlı müsbət qərara görə təşəkkür edib. "Biz bu məsələni prezident və onun nümayəndə heyəti ilə ətraflı müzakirə etdik. Prezident Tramp dəfələrlə vurğulayıb ki, bu gün dünyada "Patriot"u iki-üç ölkə istehsal edə bilər, çünki...
09 İyul 2026, 22:00
Qazaxıstan ruslara qadağa qoydu
Qazaxıstan Daxili İşlər Nazirliyi ölkədən yanacağın qanunsuz çıxarılmasının qarşısını almaq məqsədilə Rusiya ilə sərhəddə 59 polis postu yaradıb.Citypost.az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Qazaxıstan mediası məlumat yayıb.Bildirilib ki, qüvvədə olan qaydalara əsasən, ölkədən yalnız avtomobilin çəninin tutumu qədər yanacağın çıxarılmasına icazə verilir. Əlavə çənlərdə və ya digər üsullarla yanacağın daşınması qadağandır.Məlumata görə, ilin əvvəlindən bəri avtomobillərində qanunsuz quraşdırılmış əlavə yanacaq çənləri olan 255 nəqliyyat vasitəsi aşkarlanıb.Qazaxıstan hakimiyyəti sərhəddə nəzarətin gücləndirilməsinin əsas məqsədinin yanacağın qanunsuz ixracının qarşısını almaq olduğunu bildirib....
09 İyul 2026, 21:38
Kats: İsrail İrana qarşı hərbi əməliyyatı bərpa etməyə hazırdır
İsrail Müdafiə Ordusu yüksək hazırlıq vəziyyətindədir və İranda hərbi əməliyyatı bərpa etməyə hazırdır."Report" "Times of Israel"ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə İsrailin müdafiə naziri İsrael Kats bu gün Hatserim aviabazasında pilotların buraxılış mərasimində bildirib.Onun sözlərinə görə, hərbçilər hava üstünlüyünü bərpa etməyə və təhdidləri aradan qaldırmaq üçün müstəqil İsrail adından İrana, lazım gələrsə, üçüncü dəfə də zərbələr endirməyə hazırdırlar."Əgər qayıtmağımız lazım gələrsə, daha böyük güclə qayıdacağıq", - Kats deyib.Xatırladaq ki, fevralın 28-də ABŞ və İsrail İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlayıb və bir sıra şəhərlərə hava zərbələri endirilib. Həmin gün zərbələr nəticəsində İranın Ali rəhbəri Əli Xamenei öldürülüb. İran buna cavab...
09 İyul 2026, 20:51
ABŞ qüvvələri son iki gündə İranda 170-dən çox hərbi hədəfə zərbə endirib
ABŞ ordusu son iki gündə İranın Hörmüz boğazı yaxınlığındakı sahil bölgələrində yerləşən 170-dən çox hərbi hədəfə zərbələr endirib.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə “The New York Times“ qəzeti ABŞ Mərkəzi Komandanlığına (CENTCOM) istinadən məlumat yayıb.Məlumata görə, zərbələr Hava Hücumundan Müdafiə sistemlərini, pilotsuz uçuş aparatları və raket anbarlarını, hərbi sürətli qayıqları, eləcə də logistika infrastrukturunu hədəf alıb.CENTCOM-dan bildirilib ki, əməliyyatın məqsədi İranın Hörmüz boğazında kommersiya gəmilərinə hücum etmək imkanlarını zəiflətmək olub....
09 İyul 2026, 20:16
NATO-nun Ukraynaya verdiyi güzəşt Kremli qəzəbləndirdi
NATO-nun Ankarada keçirilən sammitində Ukraynaya öz daxilində Amerikanın "Patriot" raketlərini istehsal etmək üçün lisenziya verilməsi Rusiyada həyəcana səbəb olub.Cityost.az-ın Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov bildirib ki, Ukraynaya belə bir icazənin verilməsi NATO-nun Rusiyanı təhdid etməsi deməkdir. Peskov NATO-nu aqressiv addım atmaqda günahlandırıb və deyib ki, bu, Moskvanı daha güclü olmağa, həmçinin öz siyasətini davam etdirməyə məcbur edir.Peskov "Vesti" telekanalına müsahibəsində deyib ki, Rusiya rəhbərliyi və aidiyyəti qurumlar ölkənin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün bütün zəruri tədbirləri görür. Onun sözlərinə görə, bu tədbirlər “Patriot” zenit-raket komplekslərindən müdafiəni də əhatə edir.Peskovun sözlərinə görə, NATO yarandığı gündən qarşıdurma məqsədi daşıyan...
09 İyul 2026, 19:50
Samvel Karapetyanın ev dustaqlığı 2 ay uzadılıb
Ermənistanda məhkəmə iş adamı Samvel Karapetyan barəsində seçilmiş ev dustaqlığı qətimkan tədbirinin müddətini 2 ay uzadıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan mediası məlumat yayıb.Qeyd edək ki, prokuror ev dustaqlığı müddətinin 3 ay uzadılmasını tələb edib.
09 İyul 2026, 19:23
