ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
20596
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Kuba ABŞ ilə təmasları davam etdirmək niyyətindədir
Kuba hakimiyyəti danışıqlarda irəliləyişin olmamasına baxmayaraq, ABŞ hökuməti ilə təmasları davam etdirmək niyyətindədir.APA xəbər verir ki, bunu Kubanın xarici işlər naziri Bruno Rodriges Parrilya mətbuat konfransında bildirib.Mətbuat konfransı ABŞ-nin Kubaya qarşı tətbiq etdiyi ticarət-iqtisadi və maliyyə blokadasının mənfi təsirləri barədə BMT Baş Assambleyasına təqdim ediləcək hesabatın təqdimatına həsr olunub.“Danışıqlarda irəliləyişin olmamasına baxmayaraq, təmasları davam etdirmək niyyətindəyik”, – nazir bildirib.Rodriges Parrilyanın sözlərinə görə, tərəflər arasında danışıqlar keçirilib və Vaşinqtonla əlaqələr davam edir. Bununla belə, Kuba XİN rəhbəri irəliləyişin olmamasını ABŞ tərəfinin siyasi iradə nümayiş etdirməməsi ilə əlaqələndirib.Nazir Kubanın qarşılıqlı hörmət və ölkənin daxili işlərinə qarışmamaq prinsipləri əsasında danışıqları davam etdirməyə hazır...
07 Sentyabr 2026, 21:57
Tramp Kanada və Meksikanın ABŞ bayrağının rənglərində təsvir olunduğu xəritə paylaşıb
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Kanada və Meksikanın ABŞ bayrağının rənglərində təsvir olunduğu xəritə paylaşıb.Citypost.az az xəbər verir ki, Tramp müvafiq görüntünü “Truth Social” hesabında yayıb.Xəritədə ABŞ-la yanaşı, Kanada və Meksikanın əraziləri də Amerika bayrağının rənglərində göstərilib. (APA)
07 Sentyabr 2026, 20:45
Rusiya Almaniyanın Sankt-Peterburqdakı Baş konsulluğunu bağlamaq qərarına gəlib
Rusiya Almaniyanın Sankt-Peterburqdakı Baş konsulluğunu bağlamaq və Höte mərkəzlərinin əməkdaşlarını ölkədən çıxarmaq qərarına gəlib.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi məlumat yayıb.XİN Sankt-Peterburqdakı alman diplomatlarının sentyabrın 18-dək Rusiyanı tərk etmələrini tələb edib.Höte mərkəzlərinin əməkdaşları isə sentyabrın 13-dək Rusiyanı tərk etməlidirlər.“Rusiya Federasiyası və Almaniya Federativ Respublikası arasındakı münasibətlərdə yeni bir eskalasiyanın nəticələrinə görə məsuliyyət tamamilə Berlinin üzərinə düşür”, - Rusiya XİN-in məlumatında deyilir....
07 Sentyabr 2026, 18:26
Tanzaniya prezidentinin həyat yoldaşı ürək xəstəliyindən öldü
Tanzaniya prezidenti Samiya Suluhu Həsənin həyat yoldaşı Hafid Əmeyr Həsən 68 yaşında Zənzibar adasındakı xəstəxanada vəfat edib.Citypost.az Qaynarinfo-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə “Nation” ölkənin vitse-prezidenti Deoqratius Ndembyaya istinadən məlumat yayıb.Onun sözlərinə görə, Həsən bu gün səhər Zənzibardakı Emilio Mzena Memorial Xəstəxanasında dünyasını dəyişib. O, ürək xəstəliyindən müalicə olunurdu. Dəfn mərasimi həmin adadakı Kizimkazi kəndində keçiriləcək.Hafid Əmeyr Həsən kənd təsərrüfatı elmləri üzrə müəllim olub və ictimaiyyətin diqqətindən uzaq həyat tərzi sürüb. Həyat yoldaşının 2021-ci ildə prezident vəzifəsinə başlamasından sonra Tanzaniyanın ilk centlmeni olub.Cütlük Samiya Suluhu Həsənin siyasətlə məşğul olmasından xeyli əvvəl, 1978-ci ildə ailə qurub. Onların üç oğlu və...
07 Sentyabr 2026, 17:00
Avstraliyalılara sosial media alqoritmlərindən imtina imkanı veriləcək
Avstraliyada istifadəçilərə sosial media platformalarının fərdiləşdirilmiş alqoritmlərini söndürmək imkanı verilməsi planlaşdırılır.Citypost.az FRANCE24.com-a istinadən xəbər verir ki, bununla bağlı “rəqəmsal qayğı vəzifəsi”ni nəzərdə tutan qanun layihəsinin bu həftə parlamentə təqdim edilməsi gözlənilir. Qanun qəbul olunarsa, Meta kimi şirkətlər istifadəçilərə məzmun tövsiyələrini fərdiləşdirən alqoritmlərdən imtina seçimi təqdim etməli olacaq.Rabitə naziri Anika Uells bildirib ki, istifadəçilərə lentlərində hansı məzmunu görəcəkləri ilə bağlı daha çox seçim verilməlidir.Qeyd edək ki, sosial media şirkətləri asılılıq yaradan və istifadəçiləri sensasion məzmuna yönləndirən alqoritmlərdən istifadə etdikləri iddiaları ilə uzun müddətdir tənqid olunur....
07 Sentyabr 2026, 10:55
Solomon Adalarının baş naziri devrilməkdən xilas oldu
Solomon Adalarının Baş naziri Metyu Ueyl hökumətinə qarşı irəli sürülən etimadsızlıq təşəbbüsündən sonra vəzifəsini qoruyub.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Parlament iclası qeyri-müəyyən müddətə təxirə salınıb. Ueylin Çinlə münasibətlərdən uzaqlaşaraq ABŞ və Avstraliya ilə əməkdaşlığı gücləndirmək siyasəti fonunda baş verən siyasi böhran regionda diqqətlə izlənilir.Baş nazir hökumətin əsas islahatları davam etdirəcəyini bildirib.Turan
07 Sentyabr 2026, 10:44
