ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
10348
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Rusiyada üç turist dağdan enərkən donaraq ölüb
Rusiyanın Buryatiya Respublikasında dağ yürüşü zamanı 3 turistin həyatını itirdiyi bildirilir.Rusiya mediasının məlumatına görə, turistlər Şərqi Sayan dağlarında yerləşən Munku-Sardık zirvəsinə yürüş edən qrupun üzvləri olub.İlkin ehtimala əsasən, onların ölümünə səbəb hipotermiya, yəni bədənin həddindən artıq soyuması olub.Qeyd olunur ki, 15 nəfərlik qrup Krasnoyarskdan Mondu qəsəbəsinə gəlib və aprelin 18-də Belıy İrkut çayı üzərindən keçməklə marşruta başlayıb. Onlar geri dönüşü aprelin 22-nə planlaşdırırmış.Aprelin 21-nə keçən gecə qrupun bir neçə üzvü avtomobil yoluna enərək yolkənarı kafedə üç nəfərin öldüyü barədə qeyd qoyub və yenidən marşruta davam edib.Səhər saatlarında kafenin sahibi bu məlumatı xilasedicilərə çatdırıb və dərhal axtarış-xilasetmə işlərinə başlanılıb. (APA)...
21 Aprel 2026, 09:13
Yaponiyada təlim zamanı tank partlayıb
Yaponiya Özünümüdafiə Qüvvələrinin Oita prefekturasındakı Hijudai təlim poliqonunda tank partlaması nəticəsində ilkin məlumata görə, azı iki hərbçi həlak olub.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə “Fuji” telekanalı məlumat yayıb.Məlumata əsasən, iki hərbçinin öldüyü təsdiqlənib, digəri isə “ürək-ağciyər dayanması” vəziyyətindədir ki, bu da Yaponiyada klinik ölüm kimi qiymətləndirilir. Bundan əlavə, bir qadın hərbçi xəstəxanaya yerləşdirilib.TBS telekanalının bildirdiyinə görə, hadisə atəş zamanı silahda mərminin partlaması nəticəsində baş verib. (Azərtac)...
21 Aprel 2026, 08:42
İsrail Deir-Siryan ərazisinə zərbə endirib
İsrail ordusu Livanın cənubunda yerləşən Deir-Siryan yaşayış məntəqəsinə zərbə endirib.Citypost.az xəbər verir ki, İsrail Müdafiə Qüvvələri Mərjayun rayonunda yerləşən bu ərazidə “Hizbullah”a məxsus infrastrukturu məhv edib.Hərbi əməliyyatın detalları və mümkün itkilərlə bağlı əlavə məlumat verilməyib. (MODERN.AZ)
21 Aprel 2026, 08:00
Pezeşkian: ABŞ İranın təslim olmasını istəyir
ABŞ İranın təslim olmasını istəyir.CityPost.az xəbər verir ki, bunu İran Prezidenti Məsud Pezeşkian “X” hesabında yazıb.Pezeşkian öhdəliklərin yerinə yetirilməsinin dialoqun əsası olduğunu bildirib.İran Prezidenti qeyd edib ki, ABŞ-ın hərəkətlərinə etimadsızlıq davam edir.“Son günlərdə ABŞ rəsmilərinin qeyri-konstruktiv və ziddiyyətli yanaşması acı bir mesajın daşıyıcısıdır - onlar İranın təslim olmasını istəyirlər. İran xalqı isə zor dilinə təslim olmur”, - Pezeşkian qeyd edib.
20 Aprel 2026, 20:37
Mark Rütte Türkiyəyə səfər edəcək
Şimali Atlantika Alyansının (NATO) Baş katibi Mark Rütte aprelin 21-22-də Türkiyəyə rəsmi səfər edəcək."Report" xəbər verir ki, bu barədə NATO-nun mətbuat xidmətindən bildirilib.Səfər çərçivəsində o, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, xarici işlər naziri Hakan Fidan və milli müdafiə naziri, general Yaşar Gülerlə görüşəcək.Bundan başqa, alyansın baş katibi müdafiə sənayesi obyektini ziyarət edəcək."Səfər təhlükəsizlik və müdafiə sahəsində əməkdaşlıq məsələlərinə, habelə Türkiyə-NATO əlaqələrinə həsr olunacaq", - məlumatda qeyd edilib....
20 Aprel 2026, 16:20
Çin lideri: Hörmüz boğazı açıq qalmalıdır
Hörmüz boğazı açıq qalmalıdır.“Xinhua“nın xəbərinə görə, bu barədə Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpin bildirib.Si Cinpin qeyd edib ki, Hörmüz boğazında normal gediş-gəliş təmin edilməlidir.
20 Aprel 2026, 15:18
