ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
8046
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Ağ Ev: İran məğlubiyyətini qəbul etməlidir, əks halda daha sərt vurulacaq
ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla bağlı mövqeyi ciddi xarakter daşıyır.Bu barədə Ağ Evin mətbuat katibi Kerolayn Levitt mətbuat konfransında bildirib.Onun sözlərinə görə, İran bir daha yanlış nəticələr çıxarmamalıdır.Ağ Ev rəsmisinin vurğulayıb ki, İran məğlubiyyətini qəbul etməlidir, əks halda daha sərt vurulacaq."ABŞ və İran arasında danışıqlar davam edir və məhsuldar keçir", - Levitt əlavə edib.
25 Mart 2026, 22:34
Trampın Çinə səfərinin vaxtı məlum olub
Amerika Birləşmiş Ştatlarının Prezidenti Donald Trampın Çinə səfərinin vaxtı məlum olub.Bu barədə Ağ Evin mətbuat katibi Kerolayn Livitt danışıb.Onun sözlərinə görə, ABŞ lideri Pekində 14-15 may tarixlərində olacaq və səfər zamanı Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpin ilə görüşəcək."Prezident Trampın Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpin ilə çoxdan gözlənilən görüşü 14 və 15 mayda Pekində keçiriləcək", - deyə o bildirib.Livitt əlavə edib ki, Çin Xalq Respublikasının Sədrinin ABŞ-yə cavab səfəri 2026-cı ilin sonlarında gözlənilir....
25 Mart 2026, 22:10
BMT-nin Baş katibi Yaxın Şərqə şəxsi nümayəndə təyin edib
BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş təcrübəli fransız diplomat Jan Arnonun Yaxın Şərq münaqişəsi üzrə şəxsi nümayəndəsi təyin etdiyini bildirib. BMT-nin Baş katibi bunu Nyu-Yorkdakı BMT-nin mənzil-qərargahında jurnalistlərə bildirib.Quterreş hesab edir ki, regiondakı vəziyyət nəzarətdən çıxıb və dünya daha böyük bir müharibənin astanasındadır. O, dialoqu təşviq etmək və sülhə nail olmaq üçün bir sıra təşəbbüsləri həyata keçirmək üçün Yaxın Şərqdə və dünyanın bir çox ölkəsi ilə sıx əlaqə saxladığını bildirib."Bu təşəbbüslər uğurlu olmalıdır. Hörmüz boğazının uzun müddət bağlanması qlobal əkin mövsümünün kritik bir anında neft, qaz və gübrə daşınmasını əngəlləyir. Artıq eskalasiya pilləkəninə qalxmağı dayandırıb diplomatiyaya doğru irəliləməyin vaxtıdır", - deyə o...
25 Mart 2026, 20:46
"Xatəm əl-Ənbiya": İran Yaxın Şərqdəki bütün ABŞ bazalarını məhv edib
İran Yaxın Şərqdəki bütün ABŞ bazalarını məhv edib və Amerika qoşunlarının bölgədən çıxarılmasını tələb edir.Bu barədə İran Silahlı Qüvvələrinin "Xatəm əl-Ənbiya" mərkəzi qərargahının sözçüsü İbrahim Zülfəqari bildirib."Bölgədəki bütün ABŞ bazaları məhv edildiyindən, amerikalı komandirlər və hərbçilər qaçaraq bazaların xaricindəki sığınacaqlarda gizlənirlər. Biz onları axtarırıq və bölgə sakinlərini gizləndikləri yerləri bildirməyə, eyni zamanda öz təhlükəsizliklərini təmin etmək üçün ABŞ hərbçilərinin bölgədən çıxarılmasını tələb etməyə çağırırıq", - deyə o, brifinq zamanı bildirib.Qeyd edək ki, İran davam edən müharibəyə son qoymaq üçün Amerikanın təklifini rədd edərək, münaqişənin bitirməyin yalnız Tehranın müəyyən etdiyi şərtlər daxilində və müddət ərzində mümkün olduğunu bildirib....
25 Mart 2026, 20:01
İran Trampın atəşkəs təklifini qəbul etməyib, öz şərtlərini irəli sürüb
İran Trampın atəşkəs təklifini qəbul etməyib, öz şərtlərini irəli sürüb.Bu barədə İran hökumətinin rəsmisi Press TV-yə danışıb.Mənbənin məlumatına görə, rəsmi Tehran müharibənin bitmə tarixinin və şərtlərinin yalnız İran tərəfindən müəyyən edilə biləcəyini ABŞ tərəfinə çatdırıb.“İran ABŞ prezidentinə müharibənin nə vaxt bitəcəyini diktə etməyə imkan verməyəcək. İran müharibəni özü qərar verdiyi zaman və yalnız öz şərtləri yerinə yetirildikdə bitirəcək”, - Press TV-yə danışan iranlı rəsmi vurğulayıb.O əlavə edib ki, Tehran tələbləri yerinə yetirilənədək müdafiəni davam etdirmək və düşmənə “ağır zərbələr” endirmək niyyətindədir.Rəsminin sözlərinə görə, Vaşinqton müxtəlif diplomatik kanallar vasitəsilə danışıqlar aparmağa çalışıb və Tehran tərəfindən “həddi aşan” və ABŞ-ın döyüş meydanındakı...
25 Mart 2026, 18:57
Lukaşenko Şimali Koreyada Putinin bu xahişini yerinə yetirdi
Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenko və Şimali Koreya Sədri Kim Çen In martın 26-da Pxenyanda Kumsusan iqamətgahında danışıqlar aparacaq.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Belarus prezidentinin mətbuat xidməti məlumat yayıb.“Martın 26-da Aleksandr Lukaşenko ilə Kim Çen In arasında Kumsusan iqamətgahında danışıqlar keçiriləcək. Sabah çoxsaylı vacib xəbərlər yayımlanacaq”, - açıqlamada bildirilib.Lukaşenko martın 25-də Pxenyana gəlib. Belarus lideri Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin xahişi ilə Şimali Koreyanın Ukrayna ilə müharibədə Moskvaya göstərdiyi köməyə görə minnətdarlıq əlaməti olaraq “Azadlıq” abidəsini ziyarət edib və ora əklil qoyub. (Teleqraf)...
25 Mart 2026, 17:47
