ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
11202
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İran ordusunun ABŞ esmineslərinə xəbərdarlıq atəşi açmasının təfərrüatı bilinib
ABŞ-a məxsus esmineslər bir neçə saat əvvəl Oman dənizində radarlarını söndürərək Hörmüz boğazına yaxınlaşmağa cəhd edib.APA-nın Tehran bürosunun məlumatına görə, bu barədə İran ordusu bəyanat yayıb.Bəyanatda qeyd olunub ki, həmin gəmilər radarlarını yenidən işə saldıqdan dərhal sonra aşkarlanıb və İran Hərbi Dəniz Qüvvələri tərəfindən atəşkəsin pozulmasının riskləri ilə bağlı radioqxəbərdarlıq edilib.Bildirilib ki, ABŞ esminesləri buna məhəl qoymadıqdan sonra yenidən xəbərdarlıq edilərək Hörmüz boğazına daxil olmağa hər hansı cəhdin atəşkəsin pozulması kimi qiymətləndiriləcəyi və buna qarşılıq veriləcəyi açıq şəkildə bəyan edilib.ABŞ esmineslərinin ilkin xəbərdarlığa məhəl qoymaması fonunda İran Hərbi Dəniz Qüvvələri tərəfindən gəmilərin ətrafına qanadlı raketlər, raketlər və döyüş PUA-ları atılıb.İran...
04 May 2026, 17:53
Rusiya Ermənistanı hərbi müdaxilə ilə hədələdi
“Fransa və Ermənistan hakimiyyətləri Avropa Siyasi Birliyinin sammiti vasitəsilə öz reytinqlərini artırmağa və ictimaiyyətin diqqətini fəlakətli durumdan yayındırmağa çalışırlar”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Rusiya Dövlət Dumasının deputatı Aleksandr Tolmaçev deyib.“Ermənistan tarixi yolu səhv seçərsə, Ukraynanın taleyini təkrarlaya bilər. Qonşu ölkə Avropa süfrəsində yemək kimi xidmət etməklə riskə gedir”, - o qeyd edib.Deputatın sözlərinə görə, Ukrayna ordusu və iqtisadiyyatının dəstəklənməsi ilə bağlı açıqlamalar tamamilə mənasızdır:“Əslində, Avropa bununla Kiyev və İrəvanın hansı resurslarının mənimsənilə biləcəyini göstərmək istəyir.Əsl məqsəd birdir: gözləri bağlamaq və “güclü birlik” illüziyası yaratmaq. Əlbəttə, belə birlik mümkün deyil, çünki Avropa nə Ermənistan, nə də Ukrayna ilə bərabər səviyyədə danışacaq.(Ukrayna...
04 May 2026, 17:43
Misirdə qədim Ptolemey, Roma və Bizans dövrlərinə aid nadir artefaktlar tapılıb
Misirin Qədim Əşyalar üzrə Ali Şurasının (SCA) təcili missiyası tərəfindən İsgəndəriyyə şəhərinin Məhərrəm Bəy ərazisində aparılan qazıntılar zamanı Ptolemey, Roma və Bizans dövrlərini əhatə edən zəngin memarlıq və mədəni artefaktlar aşkar edilib.AZƏRTAC “Əl Əhram” nəşrinə istinadla xəbər verir ki, tapıntının mərkəzində Ptolemey dövrünün sonlarına aid olan nadir dairəvi ictimai hamamın qalıqları, mürəkkəb dizaynlı mozaika döşəmələri ilə seçilən Roma yaşayış villası ilə yanaşı, “toloi” kimi tanınan artefaktlar da var. Bu elementlər qədim İsgəndəriyyədə şəhər həyatının canlı mənzərəsini yaradır. Bu qədim şəhər inkişaf etmiş planlaşdırma, memarlıq incəliyi və yüksək həyat səviyyəsi ilə seçilirdi.Misirin turizm və qədim əşyalar naziri Şərif Fəthi kəşfi İsgəndəriyyənin...
04 May 2026, 17:38
Bezos 500 milyon dollarlıq yaxtasını satır
Amerikalı milyarder və "Amazon" şirkətinin təsisçisi Jeff Bezos, ölçüsünə görə "üzən saray" kimi tanınan 500 milyon dollarlıq, 127 metrlik yelkənli yaxtası "Koru"nu satır."Unikal" xəbər verir ki, bu barədə "Page Six" jurnalı yazıb. Məqalədə deyilir ki, "Bezos 500 milyon dollarlıq "üzən sarayı" olan "Koru"nu səssizcə satır, çünki onu idarə etmək çox böyükdür".Mənbələrə görə, yaxta şüşə dibli hovuz, üç jakuzi, helikopter meydançası və öz su jet sistemi ilə təchiz olunub. "Koru" həmçinin təxminən 75 milyon dollar dəyərində olan Abeona adlı dəstək gəmisinə sahibdir, lakin onun satışa daxil edilib-edilmədiyi hələlik məlum deyil.Qeyd olunur ki, gəminin sahibi hər iki gəminin saxlanmasına ildə təxminən 30 milyon...
04 May 2026, 17:06
Mərkəzi Komandanlıq: ABŞ-ın iki ticarət gəmisi Hörmüz boğazını keçib
ABŞ-ın iki ticarət gəmisi Hörmüz boğazını keçib.APA xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) məlumat yayıb.Bildirilib ki, gəmilər ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin “Project Freedom” əməliyyatı çərçivəsində göstərilən dəstək sayəsində Hörmüz boğazından müvəffəqiyyətlə keçib və öz yollarına davam edirlər.Qeyd edək ki, bir müddət əvvəl ABŞ müharibə səbəbi ilə Hörmüz boğazında ilişib qalmış gəmiləri çıxarmaq üçün "Azadlıq Layihəsi" (Project Freedom) əməliyyatına başlayıb....
04 May 2026, 16:52
Kanadanın Baş naziri: Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh yolunda əldə olunan tərəqqini alqışlayıram
Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh yolunda əldə olunan tərəqqini mən də hər kəs kimi alqışlayıram.AZƏRTAC xəbər verir ki, bu sözləri Kanadanın Baş naziri Mark Karni Ermənistanın paytaxtı İrəvan şəhərində keçirilən “Avropa Siyasi Birliyi”nin 8-ci Zirvə toplantısında deyib.Mark Karni, həmçinin Prezident İlham Əliyevin Zirvə toplantısında videobağlantı ilə iştirakından məmnunluğunu da ifadə edib.
04 May 2026, 13:45
