ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
14642
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Moldova iki beynəlxalq dənizçilik konvensiyasına qoşulacaq
Moldova dəniz təhlükəsizliyi və ətraf mühitin qorunması sahəsində iki beynəlxalq konvensiyaya qoşulmağa hazırlaşır.AZƏRTAC Moldovanın Moldpres informasiya agentliyinə istinadla xəbər verir ki, ölkə parlamentinin Xarici siyasət komitəsi 2007-ci il Nayrobi və 2009-cu il Honkonq konvensiyalarına qoşulma haqqında qanun layihələrinin plenar iclasda təsdiqlənməsini tövsiyə edib.Nayrobi Konvensiyası gəmi qəzalarının müəyyən edilməsi və aradan qaldırılması ilə bağlı beynəlxalq qaydaları müəyyən edir. Honkonq Konvensiyası isə gəmilərin təhlükəsiz şəkildə sökülməsi və təkrar emalını tənzimləyir.Qeyd olunur ki, bu addım Moldovanın beynəlxalq dənizçilik standartlarına uyğunlaşmasına və regional əməkdaşlığın güclənməsinə töhfə verəcək. Konvensiyalar parlament tərəfindən ratifikasiya edildikdən sonra qüvvəyə minəcək....
17 İyun 2026, 18:00
Bakıda 51 kq narkotik dövriyyədən çıxarılıb
Daxili İşlər Nazirliyinin Baş Narkotiklərlə Mübarizə İdarəsinin əməkdaşları tərəfindən narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi və satışının qarşısının alınması istiqamətində əməliyyat tədbirləri davam etdirilir.DİN-in Mətbuat Xidmətindən Citypost.az-a verilən məlumata görə, paytaxt ərazisində keçirilən növbəti əməliyyat zamanı 26 yaşlı Nicat Həsənov saxlanılıb. Həmin şəxsdən 51 kiloqram tərkibinə zərərli maddələr əlavə edilmiş marixuana və 2000 ədəd psixotrop tərkibli metadon həbi aşkar edilərək götürülüb.Araşdırmalarla müəyyən olunub ki, N.Həsənov xarici narkotacirlərin tapşırıqları əsasında ölkə ərazisində narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsini təşkil edib.Faktla bağlı cinayət işi başlanılıb. N.Həsənov barəsində məhkəmənin qərarı ilə həbs qətimkan tədbiri seçilib.Araşdırmalar davam etdirilir....
17 İyun 2026, 16:55
Baş nazir siqareti tərgitdi
İtaliyanın Baş naziri Corcia Meloni G7 ölkələri liderlərinə siqareti tərgitdiyini bildirib.Citypost.az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə "The telegraph" nəşri məlumat yayıb. Belə ki, o, bu barədə Fransanın şərqində, Evian-les-Bains şəhərində keçirilən G7 görüşündən əvvəl liderlərlə söhbəti zamanı danışıb. Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen və Almaniya kansleri Fridrix Merts də daxil olmaqla liderlərin söhbət ediblər.“Bu səhər nə etdiniz, oyanmaq üçün?” – deyə fon der Lyayen soruşub. Merts isə “Bəs siqaret?” sualını verib.“Yox, artıq tərgitmişəm”, – deyə Meloni cavab verib.Buna cavab olaraq Yaponiyanın Baş naziri Sanae Takaiçi “Bravo” deyərək İtaliya liderini təbrik edib. Fon der Lyayen isə qısa şəkildə “Yaxşıdır”...
17 İyun 2026, 15:28
Britaniya səfiri Gürcüstan XİN-ə dəvət olunub
Böyük Britaniya səfiri Haret Uord Gürcüstan Xarici İşlər Nazirliyinə (XİN) dəvət olunub.APA-nın yerli bürosu xəbər verir ki, bu barədə XİN-in yaydığı məlumatda bildirilib.Xarici işlər nazirinin birinci müavini Giorgi Zurabaşvili və səfir arasında keçirilmiş görüşdə Gürcüstanın beynəlxalq sanksiya rejimlərinə riayət etməsi məsələsi müzakirə olunub.Qeyd olunub ki, Gürcüstanın beynəlxalq sanksiyaları pozması ilə bağlı bir faktın olmaması və Gürcüstan hakimiyyətinin beynəlxalq tərəfdaşlarla hərtərəfli əməkdaşlıq etməsi nəzərə alınmaqla məsələ ilə bağlı davamlı spekulyasiyalar hələ də qeyri-müəyyən olaraq qalır.XİN Britaniya səfirliyinin yaydığı bəyanatda sanksiya tətbiq edilən “SILVAR” gəmisi ilə bağlı Gürcüstana xüsusi diqqət yetirilməsindən narahatlıq ifadə edib. Vurğulanıb ki, bu, yanlış təsəvvürləri gücləndirir və Gürcüstanın...
17 İyun 2026, 14:38
Türkiyədə mədən çöküb
Türkiyənin Bolu vilayətində mədən çöküb."Report"" TRT Haber"ə istinadən xəbər verir ki, hadisə zamanı 2 işçi ərazidən çıxa bilib.Hazırda torpaq altında qaldığı ehtimal olunan bir işçinin xilas edilməsi üçün tədbirlər həyata keçirilir.
17 İyun 2026, 13:47
ABŞ sanksiyaları qaldırıldıqdan sonra İran neft ixracını bərpa etdi
Vaşinqton və Tehran, digər məsələlərlə yanaşı, ABŞ-ın İran limanlarına qarşı blokadasının qaldırılmasını nəzərdə tutan çərçivə sazişini elan etdikdən sonra, İran tankerləri iki aydan sonra ilk dəfə xam neft ixrac etməyə başlayıb.Citypost CNN-yə istinadən xəbər verir ki, dəniz nəqliyyatını izləyən analitik şirkət olan TankerTrackers-in məlumatına görə, İran tankerləri artıq iki partiya neft ixrac edib.Şirkətin peyk görüntüləri ilə təsdiqlənmiş məlumatlarına görə, İran Milli Tanker Şirkətinin 3,8 milyon barel xam neft daşıyan ən azı iki supertankeri ABŞ dəniz blokadası xəttini keçib.ABŞ prezidenti Donald Tramp bazar ertəsi günü Hörmüz boğazının razılaşdırılmış memorandumun şərtlərinə uyğun olaraq yenidən açıldığını elan etsə də, sonradan vaxtı dəyişdirərək, cümə...
17 İyun 2026, 11:03
