ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
16425
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Polşada polis əməkdaşlarına silahlı hücum olub
Polşanın paytaxtı Varşavada Mərkəzi Kibercinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsinin (CBZC) əməkdaşlarına silahlı hücum zamanı 3 polis yaralanıb, birinin vəziyyəti ağırdır.Bu barədə RMF FM radiostansiyası məlumat yayıb.Məlumata görə, 29 yaşlı şəxs Mərkəzi Kibercinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsinin Varşavadakı binası yaxınlığında işə gedən polis əməkdaşına beşbarmaq və maçete ilə hücum edib. Hücum zamanı polis əməkdaşı baş nahiyəsindən xəsarət alıb, hücum edən şəxs isə hadisə yerindən qaçıb.Daha sonra polis şübhəlini Kabatı metro stansiyası yaxınlığında aşkar edib. Onun saxlanılması zamanı 29 yaşlı şəxs müqavimət göstərərək daha iki polis əməkdaşına xəsarət yetirib.Hücum edən şəxs saxlanılıb. Hadisənin başvermə səbəbləri araşdırılır. (APA)...
10 İyul 2026, 22:26
Britaniya polisi keçmiş deputat Enn Uiddekombun qətlini araşdırır
Britaniya polisi bu gün daha əvvəl ölüm xəbəri yayılan, lakin ölümünün səbəbi açıqlanmayan keçmiş deputat və siyasətçi Enn Uiddikombun qətli ilə bağlı araşdırmaya başlayıb.Citypost.az Britaniya mediasına istinadən xəbər verir ki, 78 yaşlı Uiddekomb bu gün səhər evində ölü tapılıb.Hadisə yerində kriminalistlər işləyir, evin ətrafındakı ərazi mühasirəyə alınıb. Müstəntiqlər ev-ev gəzərək yoxlama aparır və təhlükəsizlik kameralarının, videoreqistratorların və qapı videozənglərinin qeydlərini incələyirlər. Ərazidə polislərin iştirakı gücləndirilib."Məhz nə baş verdiyini müəyyənləşdirmək və hadisəyə görə məsuliyyət daşıyan şəxsi tapmaq üçün bütün zəruri resursları cəlb edirik. Biz onun ağdərili bir kişi olduğunu ehtimal edirik", - baş inspektor İlona Rosson deyib.Daha əvvəl heç bir təfərrüat...
10 İyul 2026, 21:16
BMT dövlətləri İranın Hörmüz boğazı üzərində suverenlik iddialarını tanımamağa çağırıb
BMT-nin Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının (IMO) İdarəetmə Şurası ölkələri İranın Hörmüz boğazı üzərində suverenlik iddialarını və gəmi hərəkətinə nəzarət etmək üçün yaratdığı qurumu tanımamağa çağırıb.Citypost.az “Reuters“a istinadən xəbər verir ki, bu barədə təşkilatın cümə günü qəbul etdiyi sənəddə qeyd olunub.Sənəddə bildirilir ki, dövlətlər İranın Hörmüz boğazı üzərində nəzarəti birtərəfli qaydada ələ keçirmək cəhdlərini rədd etməlidir. Şura həmçinin Tehranın boğazdan keçən gəmilərin hərəkətini idarə etmək məqsədilə yaratdığı qurumu da “birtərəfli qərar” kimi qiymətləndirib.Məsələ bu həftə Londonda yerləşən Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının 40 üzvdən ibarət İdarəetmə Şurasının iclasında müzakirə olunub. Müzakirələr zamanı Körfəz ölkələri, ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazının gələcəyi ilə bağlı fikir...
10 İyul 2026, 19:25
İran ABŞ-ın hücumlarına cavab olaraq İsraili vuracaqları ilə hədələyib
İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Məhəmməd Baqer Zolqədr İsraili aprel ayında dayandırılan müharibəyə yenidən cəlb etməklə hədələyib.ISNA-nın xəbərinə görə, Məhəmməd Baqer Zolqədr deyib ki, İran Amerikanın hücumlarına cavab olaraq İsraili hədəfə alacaq.Məhəmməd Baqer Zolqədr qeyd edib ki, ABŞ İranın infrastrukturunu hədəfə almağa davam edərsə, İsrail Tehranın cavabından “qurtulmayacaq”. (APA)
10 İyul 2026, 18:15
Tbilisidə müxalif siyasətçi 13 il azadlıqdan məhrum edildi
Tbilisidə terror aktı törətməyə cəhddə ittiham olunan müxalif "Güclü Gürcüstan" koalisiyasının liderlərindən biri Aleko Elisaşvili 13 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.APA-nın yerli bürosu xəbər verir ki, hökmü Tbilisi Şəhər Məhkəməsi elan edib.Siyasətçi son sözlə çıxışında hökumət rəsmilərinin ünvanına təhqiredici ifadələr işlətdiyinə görə hakimin göstərişi ilə məhkəmə zalından çıxarılıb.Qeyd edək ki, Aleko Elisaşvili ötən ilin noyabrın 29-da saxlanılıb. O, Tbilisi Şəhər Məhkəməsinin binasına qanunsuz daxil olaraq dəftərxanada olan əşyaların və sənədlərin üzərinə benzin tökərək yanğın törətməyə cəhd edib. Müxalifətçi onu dayandırmağa çalışan məhkəmə icraçılarına üzərində olan odlu silahla müqavimət göstərib.Siyasətçiyə qarşı ağır nəticələrə səbəb olan terror aktının törədilməsinə cəhd ittihamı irəli...
10 İyul 2026, 18:00
Qazaxıstanın bir sıra ölkələrdəki səfirləri vəzifələrindən geri çağırıldı
Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayevın imzaladığı sərəncamlarla ölkənin bir sıra dövlətlərdəki diplomatik missiyalarının rəhbərləri vəzifələrindən azad ediliblər.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə "Akorda" məlumat yayıb.Bildirilib ki, Rapil Joşıbayev Qazaxıstanın Qırğızıstandakı, Arman İsaqaliyev Qətərdəki, Abzal Saparbekuly Macarıstandakı, Madi Atamqulov isə Serbiyadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri vəzifələrindən geri çağırılıblar.
10 İyul 2026, 16:19
