ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
16070
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Trampın Ankarada qalacağı hotelin ətrafında baryerlər quraşdırılıb
ABŞ Prezidenti Donald Trampın NATO Sammiti çərçivəsində Ankarada qalacağı otelin ətrafında genişmiqyaslı təhlükəsizlik tədbirləri görülüb.APA-nın Türkiyə bürosu xəbər verir ki, əraziyə baryerlər quraşdırılıb, giriş-çıxışlar ciddi nəzarətə götürülüb.Hotelin ətrafında polis əməkdaşları gücləndirilmiş rejimdə fasiləsiz xidmət göstərəcək.Qeyd edək ki, Donald Trampın sabah Ankaraya gələcəyi gözlənilir. ABŞ prezidentinin NATO sammitində 1000 nəfərlik nümayəndə heyəti ilə iştirak edəcəyi bildirilir.
06 İyul 2026, 16:05
Elbrus dağına qalxmağa çalışan alpinist həlak olub
Kabardin-Balkarda (Rusiya) bir alpinist Elbrus dağına qalxarkən həlak olub."Report" xəbər verir ki, bu barədə TASS Fövqəladə Hallar Nazirliyinin (FHN) regional Baş İdarəsinə istinadən məlumat yayıb."Moskva vaxtı ilə 13:10-da Elbrus dağında (təxminən 5,5 min metr hündürlükdə) dağa qalxarkən alpinistin həlak olması barədə məlumat daxil olub. Məlumat şahidlər tərəfindən verilib. Qeydiyyatı və şəxsiyyəti barədə məlumat yoxdur", - FHN-dən bildirilib.Qeyd edilib ki, profilaktik işlərlə əlaqədar kanat yolları dayandırılıb. Alpinistin meyitinin təxliyəsi xilasedicilər tərəfindən kanat yolları işə salındıqdan sonra, axşam saatlarına planlaşdırılıb....
06 İyul 2026, 16:00
"Vahid Rusiya" Çeçenistan rəhbəri vəzifəsinə Ramzan Kadırovun namizədliyini irəli sürüb
Rusiyanın hakim "Vahid Rusiya" partiyası Çeçenistan rəhbəri vəzifəsinə Ramzan Kadırovun namizədliyini irəli sürüb.APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, qərar partiyanın Qroznıda keçirilən regional bölməsinin konfransında yekdilliklə qəbul edilib.Qeyd edək ki, Ramzan Kadırov 2011-ci ildən Çeçenistanın rəhbəri vəzifəsini tutur. Ona qədər, 2007-2011-ci illərdə respublikanın prezidenti, 2005-2006-ci ilıərdə isə baş naziri vəzifələrini tutub.
06 İyul 2026, 15:44
Aİ-nin xüsusi nümayəndəsi Maqdalena Qrono Ermənistanda səfərdədir
Avropa İttifaqının (Aİ) Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi Maqdalena Qrono Ermənistanda səfərdədir və burada ölkə rəsmiləri ilə görüşlər keçirəcək.Bu barədə "Report"un Avropa bürosuna Aİ-nin xüsusi nümayəndəsinin Brüsseldəki ofisindən bildirilib.M.Qrononun ofisindən səfər proqramının digər təfərrüatları açıqlanmayıb.Daha əvvəl Maqdalena Qrono Azərbaycana səfər edib və iyunun 25-26-da burada ölkə rəsmiləri ilə görüşlər keçirib.
06 İyul 2026, 14:00
Quterreş: Süni intellektin qlobal qaydalarla tənzimlənməsinə ehtiyac var
BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş süni intellektin sürətli inkişafının qlobal səviyyədə yeni çağırışlar yaratdığını bildirərək, bu sahədə beynəlxalq qaydaların müəyyən edilməsinin vacibliyini vurğulayıb.Citypost.az Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, Antonio Quterreş bu fikirləri Cenevrədə keçirilən BMT-nin Süni İntellekt İdarəçiliyi üzrə ilk Qlobal Dialoqunda səsləndirib.Baş katib qeyd edib ki, süni intellekt iqtisadiyyatı yenidən formalaşdırmaq, əmək bazarını dəyişmək, seçkilərə təsir göstərmək və təhlükəsizlik balansını pozmaq potensialına malikdir. Onun sözlərinə görə, texnologiya onu yaradanların belə uyğunlaşa biləcəyindən daha sürətlə inkişaf edir.Quterreş xüsusilə uşaqların və həssas qrupların mümkün risklərdən qorunması üçün süni intellektin qlobal səviyyədə razılaşdırılmış qaydalar əsasında idarə olunmasının vacibliyini vurğulayıb.Baş katib bildirib ki,...
06 İyul 2026, 12:39
Nyu-Cersidə milyonluq malikanə rəsmi sənədlərdə 10 dollara satılıb
ABŞ-ın Nyu-Cersi ştatında yerləşən və bölgənin ən bahalı mülklərindən biri hesab olunan malikanə rəsmi sənədlərdə cəmi 10 dollara satılmış kimi qeyd edilib.Citypost.az New York Post nəşrinə istinadən xəbər verir ki,nüfuzlu Alpine bölgəsində yerləşən malikanə 2025-ci ilin mart ayında Daniyar Kesikbayevin adına keçirilib. Kadastr sənədlərində əməliyyatın dəyəri 10 dollar göstərilsə də, bu cür simvolik məbləğ əlaqəli tərəflər arasında əmlakın ötürülməsi zamanı tez-tez istifadə olunan hüquqi praktikadır.ABŞ-ın Daxili Gəlirlər Xidməti (IRS) isə 2026-cı ildə malikanənin bazar dəyərini 35,5 milyon dollar qiymətləndirib.Məlumata görə, 2012-ci ildə həmin əmlak Kesikbayevlə əlaqələndirilən şirkət tərəfindən 20 milyon dollara alınmışdı. O zaman bu satış Nyu-Cersi tarixinin ən bahalı...
06 İyul 2026, 12:36
