ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
14278
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Həmçinin oxuyun
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Tailand şahzadəsi Kitiyapha 47 yaşında vəfat edib
Tailand Kralı Maha Vajiralongkornun böyük qızı şahzadə Phatçara Kitiyapha 48 yaşında krallığın paytaxtı Banqkokdakı xəstəxanada vəfat edib."Report" xəbər verir ki, bu barədə kral sarayı bürosunun rəsmi bəyanatında deyilir."Tibbi heyətin ciddi və diqqətli qulluğuna baxmayaraq, onun sağlamlıq vəziyyəti durmadan pisləşməyə davam edib və cümə axşamı, 11 iyun 2026-cı il tarixində saat 19:48-də (Bakı vaxtı ilə 16:48-də - red.) Tailand Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin tabeliyində olan Kral Çulalongkorn adına Memorial Xəstəxanada 47 yaşında dünyasını dəyişib", - bəyanatda qeyd olunub.Məlumata görə, şahzadə 15 dekabr 2022-ci il tarixindən etibarən ürək xəstəliyi səbəbindən tibb müəssisəsində "huşsuz vəziyyətdə olub".Kral sarayı bürosu hələ may ayında ictimaiyyətə xəbərdarlıq etmişdi...
12 İyun 2026, 09:38
ABŞ Kubanın neft şirkətinə qarşı sanksiyalar tətbiq edib
ABŞ Kubanın "Union Cuba - Petroleo" dövlət neft-qaz şirkətinə qarşı birtərəfli sanksiyalar tətbiq edib."Report" xəbər verir ki, bu barədə ABŞ-nin Dövlət katibi Marko Rubio "X" sosial şəbəkəsində bildirib.Onun sözlərinə görə, məhdudiyyətlər prezident Donald Trampın müvafiq fərmanına uyğun olaraq tətbiq edilir."Kubanın kommunist elitaları energetikanı sosial nəzarət və kleptokratik qazanc alətinə çeviriblər.Onilliklər boyu rejim əlçatan yanacağı oğurlayır və toplayırdı. Halbuki Kuba xalqı elektrik enerjisinin kəsilməsindən əziyyət çəkir və avtomobillərinə yanacaq doldurmaq imkanını həftələrlə gözləyirdi.Prezident Tramp Kuba xalqı üçün daha böyük iqtisadi və siyasi azadlığı və imkanları olan yeni bir gələcək istəyir. O vaxta qədər isə biz kommunist rejiminin öz gündəliyini irəli aparmaq...
12 İyun 2026, 09:26
Den Carvis Böyük Britaniyanın müdafiə naziri təyin edilib
Böyük Britaniyanın daxili işlər nazirinin keçmiş müavini Den Carvis müdafiə naziri təyin edilib.APA xəbər verir ki, bu barədə baş nazir Kir Starmerin ofisinin bəyanatında deyilir."Kral aşağıdakı təyinatı təsdiq etməyə lütf edib: parlament üzvü Den Carvis müdafiə naziri təyin edilib", - deyə sənəddə bildirilir.
12 İyun 2026, 08:55
İlon Mask tarixdə ilk trilyonçu olub
Amerikalı sahibkar İlon Mask "SpaceX" şirkətinin səhmlərinin ilkin kütləvi yerləşdirilməsi (IPO) sayəsində tarixdə ilk trilyonçu oldu.Bu barədə Britaniyanın "Reuters" agentliyi məlumat yayıb.Məlumata görə, daha əvvəl şirkət IPO çərçivəsində rekord 75 milyard dollar cəlb edəcəyini bildirmişdi.Amerikanın "SpaceX" şirkəti iyunun 11-də birjada kütləvi yerləşdirilməsi ərəfəsində səhmlərin qiymətini və sayını açıqlayıb. Şirkət bir səhm üçün 135 dollar qiymətinə 555 555 555 səhm yerləşdirib."SpaceX"in qiymətli kağızları iyunun 12-dən "Nasdaq" elektron birjasında "SPCX" indeksi altında satışa çıxarılacaq. (APA)...
12 İyun 2026, 08:00
Rusiyada Novruz bayramına ümummilli status verilə bilər
Rusiyada Novruz bayramına ümummilli status verilməsi təklif olunub.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bu barədə Rusiya KİV-i məlumat yayıb.Bildirilib ki, Rusiya Federasiyasının Prezidentindən Novruz bayramına ümummilli status verilməsi xahiş olunub.Qeyd olunub ki, Rusiya Günü ərəfəsində "Poliloq" Millətlərarası Münasibətlərin İnkişafı Fondu Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə Novruza milli bayram statusu verilməsi təklifi ilə müraciət edib.Fondun Rusiya dövlət başçısına müraciətində bildirilib ki, təşəbbüs “Rusiya Xalqlarının Birliyi İli” ilə bağlıdır və ölkə xalqlarının mədəni, dil müxtəlifliyinin qorunması üzrə dövlət siyasəti gündəliyinə uyğundur....
11 İyun 2026, 17:33
Çin ABŞ və İranı eskalasiyanı dayandırmağa çağırıb
Çin Xarici İşlər Nazirliyi (XİN) ABŞ və İranın qarşılıqlı raket zərbələrindən sonra Yaxın Şərqdə hərbi əməliyyatları dayandırmağa çağırıb."Report" "Al Jazeera"ya istinadən xəbər verir ki, bu bəyanatla Çin XİN-in mətbuat katibi Lin Tszyan çıxış edib."Çin aidiyyəti tərəfləri hərbi əməliyyatları dərhal dayandırmağa, dialoq və danışıqlara qayıtmağa, vasitəçilik səylərinə cavab verməyə və ən qısa zamanda hərtərəfli və davamlı atəşkəsə nail olmağa qətiyyətlə çağırır", - o, Pekində keçirilən mətbuat konfransında bildirib....
11 İyun 2026, 17:00
