ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
8811
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Fidanla Əraqçi müharibənin gedişatını müzakirə edib
Türkiyə xarici işlər naziri Hakan Fidan iranlı həmkarı Abbas Əraqçi ilə telefon danışığı aparıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə "Haber Global" Türkiyə XİN-dəki diplomatik mənbələrə əsasən məlumat yayıb.Nazirlər bölgədəki son vəziyyəti və müharibənin gedişatını müzakirə ediblər.Xatırladaq ki, ABŞ və İsrail fevralın 28-də İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlayıb. Nəticədə İranın ali rəhbəri ayətullah Əli Xamenei və bir sıra yüksək vəzifəli şəxslər öldürülüb. Bundan sonra İran İsraillə yanaşı, ABŞ və müttəfiqlərinin hərbi bazalarının yerləşdiyi Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Oman, Bəhreyn, İraq və Kiprdə müəyyən etdiyi hədəflərə zərbələr endirməyə başlayıb....
06 Aprel 2026, 17:14
Putin müşavirə çağırdı
Rusiya prezienti Vladimir Putin aprelin 7-də Dağıstandakı vəziyyətlə bağlı müşavirə çağırıb.Modern.az xəbər verir ki, TASS-ın məlumatına görə, prezident zərərçəkmişlərə yardım göstərilməsi üçün bütün müvafiq qurumlara lazımi göstərişlər verib.Vladimir Putin fövqəladə hallar naziri Aleksandr Kurenkov və Dağıstan rəhbəri Sergey Melikovə respublikada anomal yağıntılar nəticəsində zərər çəkənlərə lazımi yardım göstərməyi tapşırıbAprelin 7-də keçiriləcək müşavirədə bölgədə yaranmış vəziyyət ətraflı müzakirə olunacaq.Qeyd edək ki, anomal yağıntılar nəticəsində Dağıstanda yüzlərlə evi su basıb, minlərlə sakin təxliyə olunub....
06 Aprel 2026, 16:36
İsrail və ABŞ vətəndaşlığı olan pilot ələ keçirilib
İsrail və ABŞ vətəndaşlığı olan Moran Sagron adlı pilot, təyyarəsinin qəzaya uğramasından sonra İran ərazisində ələ keçirilib.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə İran KİV-lərinə və İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) ilə əlaqəli hesabların məlumatlarına istinadən “Gündəlik İran jurnalisti” adlı Telegram kanalı məlumat yayıb.Məlumatda pilotun rəsmi hərbi identifikasiya məlumatları, o cümlədən ona aid edildiyi bildirilən identifikasiya nömrəsi dərc olunub.Kanalın bildirdiyinə görə, pilot təyyarəsinin İran ərazisində qəzaya uğramasından sonra saxlanılıb....
06 Aprel 2026, 16:26
SEPAH: ABŞ və İsrail ordusunun həssas mövqelərinə zərbələr endirilib
İran ABŞ və İsrailə məxsus hərbi obyektlərə qarşı raket hücumları təşkil edib.İran mediasının xəbərinə görə, bununla bağlı SEPAH-ın İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsi məlumat yayıb.Bildirilib ki, 98-ci raket hücumu dalğasında ABŞ və İsrail ordusunun komanda, əməliyyat, logistika mərkəzləri və hərbi-sənaye obyektləri hədəfə alınıb.Bu gün səhər isə SEPAH-ın Hərbi Dəniz Qüvvələrinin İsrailə məxsus "SDN7" konteyner gəmisinə raket hücumu nəticəsində gəmidə yanğın baş verdiyi əlavə edilib....
06 Aprel 2026, 16:05
İsraildə İrana casusluqda şübhəli bilinən şəxs həbs edilib
Qüdsdə (İsrail) İrana casusluq etməkdə şübhəli bilinən bir nəfər saxlanılıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə "The Times of Israel" yazıb.Qeyd olunub ki, şübhəli şəxsin 2025-ci il ərzində ölkənin müxtəlif bölgələrində kəşfiyyat məlumatları topladığı ehtimal olunur. Polisin məlumatına görə, o, bunun üçün radio avadanlıqlarından istifadə edib.Həmin şəxsin öz kuratoru ilə internetdə tanış olduğu və ondan kriptovalyuta ilə ödəniş aldığı bildirilir.
06 Aprel 2026, 14:25
İranda ABŞ və İsrailə işləyən 42 nəfər həbs edildi
İranın Xuzistan vilayətində İsrail və ABŞ ilə əlaqədə şübhəli bilinən bir qrup şəxs həbs olunub.Citypost.az xəbər verir ki, İran mediasının məlumatına görə, texniki kəşfiyyat tədbirləri və ardıcıl polis araşdırmaları vasitəsilə Xuzistan hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları düşmən media qurumları ilə əlaqəli 42 nəfəri müəyyən etməyə müvəffəq olub. Məhkəmə koordinasiyasından sonra onların hamısı həbs edilib.Bu şəxslər əvvəlcədən planlaşdırma ilə həssas hərbi və mülki mərkəzlərin foto və videolarını çəkib düşmən şəbəkələrinə göndəriblər....
06 Aprel 2026, 13:07
