ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
15847
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İsveçrədə buzlaqların əriməsi sürətlənib
İsveçrə buzlaqlarında qar Avropanı bürüyən anomal istilər səbəbindən bir neçə həftə əvvəl əriyib.Modern.az-ın məlumatına görə, bu barədə "Reuters" alimlərin məlumatlarına istinadən xəbər verib.Agentliyin məlumatına görə, iyunun 29-da İsveçrənin cənubundakı Rona buzlaqında "buzlaqların əriməsi günü" - qışda yığılan qar örtüyünün tamamilə yox olduğu və buzlaqların öz buz kütlələrini itirməyə başladığı an gəldi.İsveçrənin buzlaqların vəziyyətinin monitorinqi proqramının direktoru Mattias Huss qeyd edib ki, hələ üç aya yaxın aktiv ərimə olacaq, bu müddət ərzində onilliklər və hətta əsrlər boyu əmələ gələn buzlar yox ola bilər. "İlin bu vaxtında buzlaqlar çox pis vəziyyətdədir", - o vurğulayıb...
04 İyul 2026, 09:40
Fransa Hörmüz boğazında hərbi mövcudluğunu saxlayıb
Fransa Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün Yaxın Şərqdə iki minaaxtaran gəmi, iki freqat və bir patrul təyyarəsi yerləşdirib."Report"un məlumatına görə, Fransa Prezidenti Emmanuel Makron bu barədə "X" sosial şəbəkəsində bidirib.Onun sözərinə görə, Fransa qüvvələri tərəfdaşları ilə birlikdə gəmiçiliyin tam bərpasına və Hörmüz boğazında təhlükəsiz keçidin təmin edilməsinə hazırdır.Makron həmçinin qeyd edib ki, 17 iyunda ABŞ və İran arasında anlaşma memorandumunun imzalanması regional sabitliyin möhkəmlənməsi, o cümlədən Hörmüz boğazından gəmiçilik azadlığının təsdiqlənməsidir.E.Makron Oman Sultanı ilə məsləhətləşmələrdən sonra Fransa qüvvələrinin bölgədə yerləşdirilməsini tənzimləmək qərarının verildiyini açıqlayıb.Onun sözlərinə görə, "Şarl de Qoll" təyyarədaşıyan gəmisi Tulondakı limana qayıdır, iki minaaxtaran gəmi, iki...
04 İyul 2026, 09:00
NATO sammiti Ankarada uçuşları məhdudlaşdıracaq
İyulun 7-8-də keçiriləcək NATO Liderlər Sammiti ilə əlaqədar Ankaradakı "Esenboğa" Beynəlxalq Hava Limanında müvəqqəti uçuş məhdudiyyətləri tətbiq ediləcək.Citypost.az "Unikal"a istinadən xəbər verir ki, məhdudiyyətlər iyulun 7-də saat 10:00–18:00, iyulun 8-də isə 14:00–21:00 arasında qüvvədə olacaq.Türkiyə Dövlət Hava Limanları Baş İdarəsinin məlumatına görə, xarici dövlət başçılarını və rəsmi nümayəndə heyətlərini daşıyan mülki və hərbi təyyarələr bu məhdudiyyətlərdən azad ediləcək.Sammit çərçivəsində NATO liderlərinin alyansın gələcək inkişafını nəzərdə tutan "NATO 3.0" konsepsiyasını müzakirə etməsi planlaşdırılır....
03 İyul 2026, 21:26
Rekord istilər fonunda Münhendə suya tələbat kəskin artıb
Almaniyanın Münhen şəhərində rekord istilər, quraqlıq və qrunt sularının səviyyəsinin kəskin azalması fonunda su ehtiyatlarının qorunması üçün təcili tədbirlər görülür.Citypost.az APA-ya istinadən xəbər verir ki, Münhen şəhər administrasiyasının məlumatına görə, son günlər içməli suya tələbat kəskin artıb, yaz aylarında yağıntının rekord səviyyədə az olması isə yeraltı su ehtiyatlarının bərpasını ciddi şəkildə zəiflədib. Bu səbəbdən şəhərin su götürmə imkanları demək olar maksimum həddə çatıb.Münhenin meri Dominik Krauze vəziyyətin idarə olunması üçün xüsusi işçi qrupunun yaradıldığını bildirib. Şəhər sakinlərinə suya qənaət etməyə çağırış edilib və zərurət yaranacağı təqdirdə, əlavə məhdudiyyətlərin tətbiq olunacağı qeyd edilib."1970-ci illərin əvvəllərindən bəri görünməmiş müstəsna vəziyyətlə üz-üzəyik. Uzunmüddətli...
03 İyul 2026, 18:35
İsrail "Hizbullah"ın 10 obyektinə hücum edib
İsrail Livanın cənubunda "Hizbullah" hərəkatının 10-a yaxın obyektinə hücum edib.Citypost.az "Report"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə İsrail Müdafiə Ordusunun məlumatında bildirilib.""Hizbullah" tərəfindən razılaşmanın davamlı olaraq pozulmasına və təhlükəsizlik zonasında İsrail ordusunun əsgərlərinə hücumlara cavab olaraq, dünən (iyulun 2-si) İsrail Müdafiə Ordusu Livanın cənubundakı Bint-Cübeyl, Beyt-Yəhun, Kunin və Braaçit rayonlarında "Hizbullah"ın 10-a yaxın infrastruktur obyektinə dəqiq zərbələr endirib", - məlumatda qeyd olunub.Həmçinin bildirilir ki, hücuma məruz qalan infrastruktur obyektlərindən "Hizbullah" tərəfindən təhlükəsizlik zonasında fəaliyyət göstərən İsrail ordusunun əsgərlərinə qarşı zərbələr endirmək üçün istifadə olunub....
03 İyul 2026, 17:52
Fransada anomal istilərdə ölənlərin sayı 2000-i ötüb
Fransada anomal istilər fonunda ölənlərin sayı 2025-ə çatıb.Citypost.az "APA"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Fransanın səhiyyə naziri Stefani Rist TF1 telekanalının efirində bildirib.Onun sözlərinə görə, əvvəlki həftə ilə müqayisədə evdə baş verən ölümlərin sayı 91 faiz artıb.Nazir 45 yaşdan yuxarı insanlar arasında ölüm hallarının əhəmiyyətli dərəcədə artdığını qeyd edib.
03 İyul 2026, 17:30
