ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
15070
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Özbəkistanın iki keçmiş kəndi rəsmi olaraq Qırğızıstanın tərkibinə verilib
Özbəkistan Respublikası ilə dövlət sərhədinin demarkasiyası çərçivəsində əvvəllər Özbəkistan ərazisinə aid olan iki yaşayış məntəqəsi öz sakinləri (təxminən 2500 nəfər) ilə birlikdə Qırğız Respublikasına verilib.AZƏRTAC “Kabar” agentliyinə istinadla xəbər verir ki, bu barədə Qırğızıstan Prezidentin mətbuat katibi Askat Alaqozov məlumat verib.Onun sözlərinə görə, bu yaşayış məntəqələri əvvəllər Özbəkistan Respublikasının Fərqanə bölgəsinin bir hissəsi olan Çonqara və Taş-Tobo kəndləridir. Bu yaşayış məntəqələrində etnik qırğızlar yaşayırlar.Mətbuat katibi əlavə edib: “İndi bu kəndlərdə qeydiyyat prosedurları aparılacaq və bundan sonra onların sakinlərinə Qırğızıstan vətəndaşlığı veriləcək. Bu kəndlərin müqabilində Qırğızıstan tərəfi sərhəd zonasında Özbəkistan Respublikasına bərabər ölçülü torpaq sahələri verib”.Bundan əlavə, Say kəndindən Tayan kəndinə...
23 İyun 2026, 17:40
Smotriç: “Hizbullah” tamamilə ləğv edilməlidir
“Hizbullah” terror təşkilatı bu ölkədə mövcud olduğu müddətcə İsrail hərbi qüvvələrini Livanın cənubundan çıxarmayacaq”.C itypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bunu İsrailin maliyyə naziri Bezalel Smotriç deyib.O bildirib ki, Benyamin Netanyahu hökuməti iqtidarda olduğu müddətcə bu mövqe dəyişməyəcək.Smotriç vurğulayıb ki, “Hizbullah” ləğv edilməli, Livan hökumətində təmsil olunmamlı və İsraili təhdid etmək üçün heç bir hərbi imkana malik olmamalıdır. Nazir ancaq bu şərtlər yerinə yetirildikdən sonra yeni təhlükəsizlik tədbirlərinin müzakirə edilə biləcəyini qeyd edib.Smotçik bildirib ki, o, təkcə “Hizbullah”ın tərksilah edilməsindən yox, bu terror təşkilatının tamamilə ləğvindən danışır.İranla danışıqlar fonunda ABŞ-nin İsrail qüvvələrinin Livandan çıxarılması üçün Təl-Əvivə təzyiq göstərməsi ehtimalı ilə...
23 İyun 2026, 17:33
Lavrov: Ukrayna ilə danışıqları istənilən vaxt bərpa etməyə hazırıq
Rusiya Ukrayna ilə danışıqları bərpa etməyə hazırdır.APA xəbər verir ki, bunu Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov Ukrayna ətrafındakı vəziyyətə həsr olunmuş səfirlərin dəyirmi masasında çıxışı zamanı bildirib.“Rusiya həmişə olduğu kimi, Kiyevlə danışmağa hazırdır. Biz Ukrayna tərəfi ilə danışıqları onların dayandığı nöqtədən istənilən vaxt bərpa etməyə hazırıq”, – Lavrov vurğulayıb.Nazirin sözlərinə görə, Avropa ölkələri Ukrayna ilə bağlı bərabərhüquqlu danışıqlar imkanlarını rədd edir və Rusiyanın kapitulyasiyasına nail olmağa çalışır:“Hazırda istənilən bərabərhüquqlu danışıqlar imkanı Brüssel bürokratları və onların Berlin, Paris və Londondakı tərəfdaşları tərəfindən rədd edilir. Onlar Rusiyanın kapitulyasiya etməsini və Ukraynanın ya NATO, ya da Avropa İttifaqı tərəfindən udulması ilə barışmasını...
23 İyun 2026, 14:23
İrakli Kobaxidze: AŞPA tamamilə maraqsız qurumdur
Avropa Şurası Parlament Assambleyası (AŞPA) tamamilə maraqsız qurumdur, heç kim onun qətnamələri ilə maraqlanmır. Avropa Parlamenti özünü nüfuzdan saldığı kimi, bu qurum da özünü hörmətdən salıb.AZƏRTAC xəbər verir ki, bunu Gürcüstanın Baş naziri İrakli Kobaxidze bildirib.O, AŞPA-da Gürcüstanla bağlı qətnamənin müzakirəsinə münasibət bildirərək deyib: "Biz bu cür qətnamələrin qəbulundan əvvəl hansı prosesin getdiyini və bu cür qətnamələrin nə qədər ədalətli olduğunu bilirik. Məhz bütün bu cür hərəkətlər ədalətsiz olduğuna görə, cəmiyyət artıq belə sənədlərə reaksiya vermir. Buna görə də bütün bunlar mənim üçün də maraqlı deyil"....
23 İyun 2026, 13:18
Litva hökuməti istefa verib
Litvada İnqa Ruqinenenin hökuməti koalisiyanın yenidən təşkili ilə əlaqədar istefa verdiyini elan edib."Report" LRT portalına istinadən xəbər verir ki, bununla bağlı qərar hökumətin iclasında qəbul edilib."Bütün çətinliklərə baxmayaraq, fəxr edəcəyimiz şeylər var – bunlar dövlətin və onun insanlarının rifahı naminə görülən işlərdir. Bu gün istefa qərarını qəbul edirik", - o bildirib.Daha əvvəl Ruqinenenin nümayəndəsi İqnas Dobrovolskas bildirmişdi ki, iyunun 24-dən 21-ci hökumətin formalaşmasına və səlahiyyətləri əldə etməsinə qədər Nazirlər Kabinetinin gündəlik işini müvəqqəti hökumət həyata keçirəcək.Daha sonra ölkə Prezidenti Gitanas Nauseda baş nazirin namizədliyini rəsmi qaydada müəyyən etməli və onu Seymə təqdim etməlidir, bundan sonra parlament bir həftə ərzində onun...
23 İyun 2026, 12:00
Moskva vilayətində raket xəbərdarlığı elan edilib
Moskva vilayətində raket xəbərdarlığı elan edilib.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, sakinlərə qapalı məkanlarda və ya dayanacaqlarda sığınacaq axtarmaları tövsiyə olunub.Moskva vilayətində internetdə kəsintilərin mümkün olduğu açıqlanıb.
23 İyun 2026, 11:35
