ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
9008
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Qazaxıstanın XİN rəhbəri və nəqliyyat naziri Ermənistana səfər edəcəklər
Qazaxıstanın xarici işlər naziri Yermek Koşerbayev Azərbaycandan Ermənistana yola düşəcək."Report"un erməni KİV-lərinə istinadən məlumatına görə, Koşerbayev aprelin 8-9-da Ermənistana rəsmi səfər edəcək.Nümayəndə heyətinin tərkibinə, həmçinin Qazaxıstanın nəqliyyat naziri Nurlan Sauranbayev daxildir.Aprelin 9-da Ermənistanın XİN başçısı Ararat Mirzoyan və Qazaxıstanın XİN başçısı Y.Koşerbayev danışıqlar aparacaqlar.Qeyd edək ki, Y.Koşerbayev və N.Sauranbayev aprelin 7-də Gürcüstanda, 8-də isə Azərbaycanda danışıqlar aparıblar.
08 Aprel 2026, 17:39
Hörmüz boğazında 800-dən çox gəmi qalıb
İran və ABŞ arasında əldə olunan atəşkəsdən sonra gəmiçilik şirkətləri razılaşmanın detalları ilə bağlı aydınlıq əldə etməyə çalışır.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə “Bloomberg” məlumat yayıb.Məlumata görə, bəzi gəmi sahibləri atəşkəsi optimist qarşılayıb. Məsələn, Yaponiya Gəmi Sahibləri Assosiasiyası bildirib ki, razılaşmanın detalları dəqiqləşdirildikdən sonra qərar veriləcək.Bununla belə, sektor nümayəndələrinin əksəriyyəti xəbərdarlıq edir ki, gəmiçilik fəaliyyətinin tam bərpası üçün daha çox aydınlıq lazımdır.Hazırda Hörmüz boğazında 800-dən çox gəmi qalıb. Onların böyük hissəsi enerji daşıyıcıları daşıyır. Belə ki, 426 tanker xam neft və təmiz yanacaq, 34 gəmi mayeləşdirilmiş karbohidrogen qazı, 19 tanker isə mayeləşdirilmiş təbii qaz daşıyır. Qalan gəmilər isə quru yüklərlə...
08 Aprel 2026, 17:23
ABŞ ordusu İranda “Şahed” dronları istehsal edən bütün müəssisələri vurub
İranda ümumilikdə 13 mindən çox, o cümlədən 4 min dinamik hədəf vurulub.APA xəbər verir ki, bunu ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Den Keyn mətbuat konfransında deyib.Onun sözlərinə görə, İranın Havadan Müdafiə sistemlərinin 80 faizi, 2000-dən çox komanda və logistika mərkəzi məhv edilib, 450-dən çox ballistik raket anbarı, 800 kamikadze dron anbarı vurulub.“150 gəmi, eyni zamanda, SEPAH-ın kiçik hücum qayıqlarının yarısı dənizin dibindədir. İranın dəniz minalarına qarşı 700-dən çox hücum həyata keçirilib və onların 95%-i məhv edilib”, - Den Keyn vurğulayıb.O əlavə edib ki, İranda “Şahed” dronları istehsal edən bütün müəssisələr vurulub....
08 Aprel 2026, 17:05
Yaponiya səfiri Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb
Yaponiya səfiri Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova bu gün keçirdiyi brifinqdə bildirib.Onun sözlərinə görə, Yaponiya səfiri Akira Mutoya Ukraynada Yaponiya ilə birgə PUA istehsalı müəssisələrinin yaradılması ilə bağlı məlumatlarla əlaqədar etiraz edilib.Qeyd edək ki, Yaponiyanın dron istehsalçısı “Terra Drone Corporation” şirkəti Ukraynanın pilotsuz uçuş aparatı istehsalçısı “Amazing Drones” ilə əməkdaşlıq müqaviləsi bağlayıb. Rəsmi Moskva bildirib ki, Ukraynada Yaponiya ilə birgə yaradılacaq PUA zavodu Rusiya ordusunun qanuni hədəf olacaq....
08 Aprel 2026, 15:18
Pezeşkian: Barışıq İranın səyləri sayəsində mümkün olub
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ABŞ ilə əldə edilmiş ikihəftəlik atəşkəsin ölkəsinin irəli sürdüyü prinsiplərə uyğun olduğunu bildirib.Citypost.az xəbər verir ki, o bu barədə "X" sosial şəbəkəsindəki hesabında paylaşım edib.Pezeşkian, həmçinin İran xalqını həm müdafiə, həm də diplomatik arenada bütün fəaliyyət sahələrində birliyə çağırıb.
08 Aprel 2026, 15:12
Dağıstan və Çeçenistanda daşqınlara görə dəyən ziyanın məbləği açıqlanıb
Dağıstan və Çeçenistanda daşqınlara görə dəyən ziyan 1 milyard rublu keçib.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bunu Rusiya Prezidentinin Şimali Qafqaz Federal Dairəsi üzrə nümayəndəsi Yuri Çayka bildirib.Dağıntının miqyasına görə, "Sberbank" zərərçəkmiş ailələrə dəstək üçün ianə toplama kampaniyası təşkil edib. İanələr əmlakın bərpasına və zəruri əşyaların alınmasına kömək etmək üçün ailələr arasında paylanacaq.Qeyd edək ki, aramsız yağan yağışlar Rusiyanın cənubunda, xüsusi ilə Dağıstan Respublikasında təbii fəlakətə səbəb olub. Daşqınlar Mahaçqala, Xasavyurt, Kaspiysk və Dərbəndə yaşayış evlərinə və yollara böyük ziyan vurub. Rəsmilər daşqınlar nəticəsində 6 nəfərin həyatını itirdiyini, 6 mindən əhalinin zərər gördüyünü açıqlayıb....
08 Aprel 2026, 14:53
