ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
10492
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
ABŞ razılıq versə, İranla müharibə yenidən başlaya bilər
ABŞ-dan razılıq alınacağı təqdirdə İsrail İrana qarşı hərbi əməliyyatları bərpa edə bilər.Bunu İsrailin müdafiə naziri İsrael Katz bildirib.Onun sözlərinə görə, İsrail ordusu həm müdafiə, həm də hücum əməliyyatlarına hazırdır və bu dəfə əsas hədəf İranın iqtisadi infrastrukturu və ölkə rəhbərliyi olacaq.Nazir qeyd edib ki, yeni mərhələdə hücumlar daha sərt olacaq və İranın enerji obyektləri ilə iqtisadi sisteminə ciddi zərbə vurulması planlaşdırılır....
23 Aprel 2026, 21:56
"Hizbullah" İsraillə atəşkəs rejiminin uzadılmasını istəyir
"Hizbullah" qruplaşmasını təmsil edən Livan deputatı Həsən Fədlallah bildirib ki, təşkilat İsraillə atəşkəs rejiminin davam etdirilməsini istəyir."Report" xəbər verir ki, bu barədə "The Times of Israel" qəzeti məlumat yayıb.Fədlallah, həmçinin vurğulayıb ki, əgər İsrail də bu şərtə əməl edərsə, qruplaşma atəşkəsə razılaşacaq.Daha əvvəl Fədlallah bildirmişdi ki, qruplaşmanın döyüşçüləri İsraillə "sarı xətti" (bufer zonası - red.) yarmaq niyyətindədir və "Hizbullah" Livanın cənubunda bufer zonasının yaradılması ilə bağlı heç bir şərtə razı olmayacaq.Xatırladaq ki, fevralın 28-də ABŞ və İsrail İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlayıb və bir sıra şəhərlərə hava zərbələri endirilib. Həmin gün zərbələr nəticəsində İranın ali rəhbəri Əli Xamenei öldürülüb. Cavab...
23 Aprel 2026, 17:54
Ukraynada liseylərə qarşı terror hücumlarının qarşısı alınıb
Ukrayna Təhlükəsizlik Xidməti (SBU) və Milli Polis Departamenti Kirovoqrad və Odessa vilayətlərindəki liseylərdə Rusiyanın sifarişi ilə həyata keçirilə biləcək bir sıra qanlı terror hücumlarının qarşısını alıb.AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə SBU məlumat verib.Qeyd olunub ki, proaktiv tədbirlər nəticəsində iki yerli məktəblinin Rusiya Federasiyası tərəfindən liseyləri partlatmaq və sinif yoldaşlarını odlu silahla güllələmək əmri aldığı müəyyən edilib.İstintaq müəyyən edib ki, Rusiya kəşfiyyat xidmətləri uşaqları qanunsuz fəaliyyətlərə cəlb etmək üçün rusların manipulyativ istifadə etdiyi “Telegram” və “TikTok” qruplarından hər iki yetkinlik yaşına çatmayan şəxsi cəlb edib.Məlumata görə, düşmən “ədalətli məqsədə çatmaq”, qohumlarını qisasdan qorumaq, məktəbdə onları təhqir etdiklərinə görə “məsul şəxsləri...
23 Aprel 2026, 17:20
İran zəvvarları Həcc ziyarətində iştirak edəcəklər
ranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurası zəvvarların builki Həcc ziyarətində iştirakına icazə verib.Citypost.az məlumat verir ki, bu barədə Həcc və Ziyarət Təşkilatından bildirilib.Məlumata görə, bu çərçivədə zəvvarların ilk qrupu gələn həftənin əvvəlində Mədinəyə göndəriləcək.Bildirilib ki, Həcc ziyarətinin təşkilində iştirak edən heyətin üzvlərinə vizalar daha əvvəl verilib və onların bir hissəsi artıq Səudiyyə Ərəbistanına yola düşüb.Bu il İrandan təxminən 29 mindən çox zəvvarın Həcc ziyarətində iştirakı planlaşdırılır.(APA)...
23 Aprel 2026, 17:00
ABŞ Hind okeanında İran neftini daşıyan tankeri ələ keçirib
ABŞ Hind okeanında neft tankerini ələ keçirib.APA xəbər verir ki, bu barədə ABŞ-ın Müharibə Nazirliyi məlumat yayıb.Məlumata görə, “Majestic X” adlı tanker İran neftini daşıyıb.Müharibə Nazirliyi hərbçilərin gəminin göyərtəsinə enməsini əks etdirən görüntüləri yayımlayıb.Pentaqon yaydığı bəyanatda İrana maddi dəstək göstərən bütün gəmilərin saxlanılacağını vurğulayıb.İran tərəfi hələlik məsələyə münasibət bildirməyib.
23 Aprel 2026, 16:08
"Dublin" mükafatının ilk laureatı David Malouf vəfat edib
Avstraliyalı yazıçı və şair David Malouf vəfat edib.Bu barədə "Dublin" mükafatının rəsmi səhifəsi məlumat yayıb.Bildirilib ki, yazıçı 92 yaşında dünyasını dəyişib.Qeyd edək ki, o, 1996-cı ildə "Remembering Babylon" əsərinə görə "Dublin" mükafatının ilk qalibi olub, "Ransom" romanı isə 2011-ci ildə yenidən "Dublin"ə namizəd göstərilib.
23 Aprel 2026, 15:19
