ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
21970
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Tramp Si Cinpinlə görüşdən sonra “böyük irəliləyiş” əldə edildiyini bildirib
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Çin Sədri Si Cinpinin ABŞ-a səfərinin yekunlarına əsasən Vaşinqtonun “böyük irəliləyiş” əldə etdiyini bildirib.Citypost.az APA-a istinadən xəbərt verir ki, Tramp bunu Çikaqodan qayıtdıqdan sonra Vaşinqton yaxınlığındakı Endryus hərbi bazasında jurnalistlərlə söhbətində deyib.“Si Cinpinlə inanılmaz görüşümüz oldu. Görüş uzun sürdü, faktiki olaraq iki gün davam etdi. Təsəvvür edin. Biz böyük irəliləyiş əldə etdik”, – deyə ABŞ Prezidenti bildirib.Trampın sözlərinə görə, görüşün nəticəsində, o cümlədən amerikalı fermerlər üçün “çoxlu müsbət proseslər” baş verir....
28 Sentyabr 2026, 08:19
Serbiya Prezidenti Aleksandar Vuçiç istefa verib
Serbiya Prezidenti Aleksandar Vuçiç istefa verdiyini açıqlayıb.Bu barədə “Reuters“ məlumat yayıb.Vuçiç bazar günü istefa qərarını elan etməklə prezident kimi ikinci və sonuncu beşillik müddətini vaxtından əvvəl başa vurub.Onun istefası Serbiyada növbədənkənar prezident seçkilərinin keçirilməsinə yol açır.Qeyd edək ki, Vuçiç 2017-ci ildən Serbiya Prezidenti vəzifəsini icra edirdi. Onun ikinci prezidentlik müddəti 2027-ci ilin ortalarında başa çatmalı idi.
27 Sentyabr 2026, 22:52
Vuçiç və Putin Serbiyaya qaz tədarükünü müzakirə ediblər
Serbiya Prezidenti Aleksandr Vuçiç bu gün rusiyalı həmkarı Vladimir Putinlə telefon danışığı zamanı neft-qaz sahəsində əməkdaşlığı müzakirə etdiyini bildirib."Report" xəbər verir ki, bu barədə A.Vuçiç sosial şəbəkələrdə yayımladığı müraciətində qeyd olunub.Onun sözlərinə görə, təxminən bir saat davam edən söhbət "məzmunlu" olub:"Biz həmçinin Serbiyanın üzləşdiyi enerji problemlərini müzakirə etdik. İlk növbədə, qaz tədarükünə dair sazişə edilən əlavənin qüvvədə olma müddəti bir neçə gündən sonra bitir. Əminəm ki, artıq bazar ertəsindən bu əlavənin müddəti uzadılacaq və biz, əvvəlki kimi, qazı yaxşı, ucuz qiymətə ala biləcəyik".A.Vuçiç qeyd edib ki, söhbət 1000 kubmetr qaz üçün təxminən 318 avrodan gedir, halbuki bu gün TTF bazarında...
26 Sentyabr 2026, 16:05
Rusiyadan Ermənistana təbii qaz tədarükü bərpa olundu
Rusiyadan Ermənistana təbii qaz tədarükü bərpa olunub. Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə “Qazprom Ermənistan” QSC məlumat yayıb. “Sentyabrın 25-dən etibarən “Şimali Qafqaz-Zaqafqaziya” magistral qaz kəməri ilə Ermənistana təbii qaz tədarükü bərpa olunub”, - məlumatda deyilir.Xatırladaq ki, Ermənistana təbii qaz tədarükü Rusiya ərazisində “Şimali Qafqaz-Zaqafqaziya” magistral qaz kəmərində planlı profilaktik və təmir işləri ilə əlaqədar sentyabrın 15-də müvəqqəti dayandırılmışdı. (Qafqazinfo)
25 Sentyabr 2026, 17:50
Əfqanıstanda taksi sürücüləri musiqi qadağasına qarşı çıxırlar
Əfqanıstanda bəzi taksi sürücüləri Taliban hökumətinin ictimai yerlərdə musiqiyə qoyduğu qadağaya baxmayaraq, avtomobillərində musiqi dinləməyə davam edirlər. Citypost.az france24.com-a istinadən xəbər verir ki, sürücülər əxlaq polisi tərəfindən saxlanılmaqdan qorxduqları üçün nəzarət məntəqələrindən keçərkən musiqinin səsini azaldır və ya tamamilə söndürürlər.Talibanın 2021-ci ildə hakimiyyətə qayıtmasından sonra Kabildə restoran, kafe və mağazalarda musiqi səsləndirilməsi qadağan edilib. Fəzilətin Təbliği və Zərərin Qarşısının Alınması Nazirliyinin qaydalarına əsasən, sürücülər də avtomobillərində musiqi səsləndirməkdən və dinləməkdən çəkinməlidirlər.Taksi sürücüsü Roeen AFP-yə bildirib ki, qadağaya baxmayaraq, avtomobilində Əfqanıstan və regionun xalq və pop musiqilərini dinləyir. Onun sözlərinə görə, musiqi dinləmək onun üçün bir növ etiraz formasıdır.Başqa bir sürücü...
25 Sentyabr 2026, 09:23
Yeni Dehlidə yüzlərlə tələbə qadın təhlükəsizliyi üçün yürüş keçirdi
Hindistanda son həftələrdə baş verən bir sıra təcavüz hadisələri qadınların təhlükəsizliyi ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib. Yüzlərlə tələbə Yeni Dehlidə yürüş keçirərək qadınların müdafiəsi üçün daha sərt tədbirlər görülməsini tələb edib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, son hadisələrdən birində özlərini polis əməkdaşı kimi təqdim edən üç kişinin paytaxtın mərkəzində 17 yaşlı qıza qrup şəklində təcavüz etdiyi bildirilir. Bu hadisə 2012-ci ildə 23 yaşlı tələbənin avtobusda qrup şəklində təcavüzə məruz qalaraq öldürülməsini xatırladıb. Həmin hadisədən sonra Hindistanda cinsi zorakılıqla bağlı qanunvericilik sərtləşdirilib.Rəsmi məlumatlara əsasən, 2024-cü ildə ölkədə gündə orta hesabla 80 təcavüz hadisəsi qeydə alınıb. Hüquq müdafiəçiləri isə real...
25 Sentyabr 2026, 09:20
