ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
15217
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Dağıstanda terrorçu internet şəbəkəsinin 17 yaşlı lideri saxlanılıb
Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidməti (FSB) və İstintaq Komitəsi Dağıstanda terror fəaliyyəti ilə əlaqəli beynəlxalq internet icmasının 17 yaşlı administratorunun saxlanıldığını açıqlayıb.Citypost.az “İnterfaks” agentliyinə istinadən xəbər verir ki, yeniyetmə Rusiyada məktəblərə silahlı hücumların təşkili, avtomobillərin yandırılması və müxtəlif ölkələrdə terror aktları ilə bağlı yalan məlumatların yayılmasına cəlb olunmaqda şübhəli bilinir.FSB bildirib ki, saxlanılan şəxs tanınmış terror təşkilatlarının tərəfdarlarını birləşdirən ən böyük onlayn icmalardan birini idarə edib. Qurumun iddiasına əsasən, onun fəaliyyəti Ukrayna xüsusi xidmət orqanları tərəfindən əlaqələndirilib və rusiyalı yeniyetmələrin terror xarakterli əməllərə cəlb edilməsinə yönəlib.Rusiya İstintaq Komitəsi isə 17 yaşlı yeniyetmənin məktəblərdə qətllər törətməyə hazırlıqla bağlı ittiham olunduğunu açıqlayıb.FSB-nin məlumatına...
26 İyun 2026, 12:07
Rusiya: Gecə ərzində 660 Ukrayna dronu məhv edilib
Rusiya Müdafiə Nazirliyi iyunun 26-na keçən gecə ölkənin müxtəlif regionları, eləcə də Qara və Azov dənizləri üzərində 660 Ukrayna pilotsuz uçuş aparatının ələ keçirilərək məhv edildiyini açıqlayıb.Citypost.az TASS agentliyinə istinadən xəbər verir ki, məlumatına görə, dronlar Belqorod, Bryansk, Kursk, Orel, Kaluqa, Lipetsk, Rostov, Voronej, Tula, Ryazan və Həştərxan vilayətlərində, Moskva vilayətində, həmçinin Krım ərazisində vurulub.Agentliyin hesablamalarına əsasən, bu hücum 2026-cı ilin əvvəlindən etibarən Ukrayna tərəfindən həyata keçirilən ən genişmiqyaslı dron əməliyyatı olub.Tula vilayətinin qubernatoru kütləvi hücum nəticəsində bir nəfərin yaralandığını bildirib. Onun sözlərinə görə, bölgədə 157 dron məhv edilib, Novomoskovsk şəhərində yerləşən sənaye müəssisələrindən birinə ziyan dəyib. Həmin ərazidə “Azot”...
26 İyun 2026, 12:04
İsveç qışa hazırlıq üçün Ukraynaya 154 milyon dollar ayıracaq
İsveç hökuməti Ukraynanın enerji sektoruna dəstək məqsədilə 2026-cı il üçün 1,5 milyard İsveç kronu (154 milyon dollar) məbləğində yeni yardım paketi ayırıb.Citypost.az Ukrayna KİV-lərinə istinadən xəbər verir ki, bu barədə İsveç Krallığının Xarici İşlər Nazirliyinin yaydığı bəyanatda bildirilib.Açıqlamada qeyd olunub ki, vəsait Ukraynanın qış mövsümünə hazırlığı və enerji infrastrukturunun dayanıqlığının artırılması üçün nəzərdə tutulub.Ukraynanın energetika naziri Denis Şmıxal isə vətəndaşları qarşıdan gələn sərt qışa hazır olmağa çağırıb. O, daha əvvəl ölkənin enerji sektorunda fövqəladə vəziyyət elan edildiyini açıqlamışdı.Qeyd edək ki, son aylarda enerji infrastrukturuna hücumlar Ukraynanın enerji təminatında ciddi çətinliklər yaradıb.Əli...
26 İyun 2026, 11:55
Stiven Miller: ABŞ-ın qapıları sığınacaq axtaranların üzünə bağlanıb
ABŞ Ali Məhkəməsinin son qərarlarından sonra ölkə artıq qaçqınların qəbulunu məhdudlaşdıracaq.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ağ Evin aparat rəhbərinin müavini Stiven Miller jurnalistlərə açıqlamasında bildirib. O, Ali Məhkəmənin qərarını şərh edərkən ABŞ-ın sığınacaq axtaranlara münasibətdə yeni yanaşma tətbiq etdiyini vurğulayıb.“Amerikanın qapıları sığınacaq axtaranların üzünə tamamilə bağlıdır. Əgər sığınacaq istəyirsinizsə, sizi qəbul etməyə hazır olan başqa bir ölkə tapılacaq”, – deyə Miller qeyd edib.O, sərhəddə sığınacaq verilməsi ilə bağlı iddiaları “yalan” adlandıraraq bildirib ki, ABŞ-a gələn şəxslərin əksəriyyəti əvvəlcə digər ölkələrdən keçirlər və sığınacaq üçün ilk növbədə həmin ölkələrə müraciət etməlidirlər.Ağ Ev rəsmisinin sözlərinə görə, bu şəxslərin...
26 İyun 2026, 11:51
Rubio: Ərəb ölkələri İrandan kompensasiya tələb edir
ABŞ dövlət katibi Marko Rubio ərəb ölkələrinin İranın endirdiyi zərbələrə görə kompensasiya tələb etdiyini bildirib.Citypost.az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, Rubio bu barədə Bəhreynin paytaxtı Manamada jurnalistlərə açıqlamasında deyib.Onun sözlərinə görə, məsələ Körfəz Əməkdaşlıq Şurası ölkələrinin xarici işlər nazirləri ilə keçirilən görüşdə müzakirə olunub."Onlar yenidənqurma üçün maliyyə istəyirlər. Zərər görüblər və bunun əvəzinin ödənilməsini tələb edirlər", - deyə Rubio bildirib.O qeyd edib ki, bu məsələ ABŞ və İran arasında memorandum üzrə gələcək danışıqlarda gündəmə gətirilə bilər....
26 İyun 2026, 09:35
İtaliya və Fransa Livana dəstək koalisiyası yaradacaq
İtaliya və Fransa BMT-nin Livandakı Müvəqqəti Qüvvələrinin mandatı başa çatdıqdan sonra bu ölkəyə dəstək məqsədilə beynəlxalq koalisiya yaratmaq barədə razılığa gəlib.Citypost.az APA-ya istinadən xəbər verir ki, bunu İtaliyanın Baş naziri Ciorcia Meloni Fransa Prezidenti Emmanuel Makronla görüşdən sonra bildirib.Onun sözlərinə görə, yaxın vaxtlarda Livana həsr olunmuş beynəlxalq konfrans da keçiriləcək.
26 İyun 2026, 09:08
