ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
8974
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Tayvan müxalifət lideri Çinə səfərinin "sülh toxumu" səpəcəyini deyir
Tayvanın müxalifət lideri və Kuomintang (KMT) sədri Çenq Li-vun Çinə nadir səfəri zamanı “sülh toxumları” səpməyə ümid etdiyini bildirib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, siyasətçi bildirib ki, partiyanın son 10 ildə Çinə səfər edən ilk lideri kimi diqqət çəkir və bu addım Tayvanda geniş müzakirələrə səbəb olub. Səfər, xüsusilə Pekinlə münasibətlərin gələcəyi baxımından mühüm siyasi siqnal kimi dəyərləndirilir.Çenq Li-vun bildirib ki, Tayvan boğazının iki tərəfi müharibəyə məhkum deyil və dialoq imkanları açıq saxlanılmalıdır. O, həmçinin Tayvanın böyük güclər arasındakı geosiyasi gərginliklərdə vasitəyə çevrilməməsinin vacibliyini vurğulayıb.Məlumata görə, Çin Tayvanı öz ərazisi hesab edir və adaya qarşı hərbi təzyiqi davam etdirir....
08 Aprel 2026, 11:59
Vaşinqton-Tehran danışıqları canlı yayımlanacaq
İran dövlət televiziyası ABŞ və İran rəsmiləri arasında keçiriləcək danışıqlarla bağlı yeni məlumat yayıb.Ciypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbərə görə, yayılan məlumata görə, Vaşinqton–Tehran danışıqları cümə günü Pakistanın paytaxtı İslamabadda başlayacaq və proses canlı yayımlanacaq.İran dövlət televiziyası bildirib ki, danışıqlar regionda gərginliyin azaldılması və tərəflər arasında razılaşma mexanizmlərinin müzakirəsi məqsədi daşıyır.Qeyd olunub ki, İslamabad bu görüşə ev sahibliyi edir və tərəflər arasında diplomatik əlaqələrin bərpası istiqamətində addımlar atılır.Yeganə...
08 Aprel 2026, 11:52
Küveyt konsulluğuna BASQIN - Bayraq cırıldı
İraqın Bəsrə şəhərində etirazçılar Küveyt konsulluğuna hücum edərək ölkənin bayrağını cırıblar.Citypost.az Shafaq News-ə istinadən verdiyi xəbərə görə, onlarla etirazçı konsulluq binasına daxil olaraq Küveyt bayrağını endirib və yerinə İraq bayrağını qaldırıb.Hadisə zamanı təhlükəsizlik qüvvələri vəziyyəti nəzarət altına almaq üçün gözyaşardıcı qazdan istifadə edib və izdihamı dağıdıb.Məlumata əsasən, etirazlar günün əvvəlində Küveyt ərazisindən atılan raket hücumuna cavab olaraq başlayıb. Hücum nəticəsində Bəsrənin cənubundakı Safvan bölgəsində yerləşən Xor əl-Zubeyr ərazisində bir evə ziyan dəyib və orada olan şəxslərin həlak olduğu bildirilib.Shafaq News-un təhlükəsizlik mənbələrinə istinadən yaydığı xəbərə görə, həmin evin adı açıqlanmayan silahlı qrupa məxsus olduğu və toplanış məqsədilə istifadə edildiyi iddia...
08 Aprel 2026, 11:50
Dünya ölkələri ABŞ və İran arasında atəşkəs rejimini alqışlayır
Misir, İraq, Yaponiya, İndoneziya, Malayziya, Oman, Ukrayna, Avstraliya və Yeni Zelandiya daxil olmaqla bir sıra ölkələr ABŞ və İran arasında əldə olunan iki həftəlik atəşkəs razılaşmasını alqışlayıblar.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən yaydığı məlumata görə, Misirin Xarici İşlər Nazirliyi Pakistan və Türkiyə ilə birlikdə regionda təhlükəsizlik və sabitliyin gücləndirilməsi istiqamətində səyləri davam etdirəcəyini bildirib.Yeni Zelandiyanın xarici işlər naziri Uinston Peters “X” sosial şəbəkəsində paylaşım edərək atəşkəsi “ümidverici xəbər” adlandırıb, lakin onun davamlı sülhə çevrilməsi üçün əlavə addımların vacibliyini vurğulayıb.Böyük Britaniyanın Baş naziri Keyr Starmer isə aprelin 8-də Fars körfəzinə səfər edərək atəşkəs və ABŞ–İsrail müharibəsinə son qoyulması istiqamətində diplomatik təşəbbüsləri müzakirə edəcəyini...
08 Aprel 2026, 10:55
Əraqçi atəşkəsə görə Pakistana təşəkkür etdi
İran İslam Respublikasının xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ABŞ-la münaqişədə əldə olunan atəşkəs razılaşmasına görə Pakistan rəsmilərinə təşəkkür edib.Modern.az “Tasnim”ə istinasdən xəbər verir ki, Abbas Əraqçi Ali Milli Təhlükəsizlik Şurası adından bildirib:“Əziz qardaşım, Pakistanın hörmətli Baş naziri cənab Şahbaz Şərifə və Pakistan Ordusunun hörmətli komandanı cənab Feldmarşal Asim Munirə bölgədəki müharibəyə son qoymaq üçün yorulmaz səylərinə görə təşəkkür edirəm və minnətdarlığımı bildirirəm”.Xatırladaq ki, Pakistan Baş naziri Şahbaz Şərif ABŞ-ın 15 bəndlik təklifləri üzrə danışıqlar aparmaq istəyini İrana, Tehranın isə 10 bəndlik təkliflərini Vaşinqtona çatdırıb. Tərəflər bu əsasda danışıqlar üçün atəşkəsə razılaşıblar....
08 Aprel 2026, 10:18
İsrail Baş naziri: İranla atəşkəs Livana aid deyil
İranla iki həftəlik atəşkəs Livana şamil edilmir.APA xəbər verir ki, bu barədə İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun ofisinin bəyanatında bildirilib.
08 Aprel 2026, 09:55
