ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
16698
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Polşa ABŞ-dən silah alımına 150 milyard dollardan çox vəsait ayıracaq
Polşa yaxın illərdə Amerika istehsalı olan silah və hərbi texnikanın alınmasına ən azı 150 milyard dollar xərcləməyi planlaşdırır.Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə ölkənin müdafiə nazirinin müavini Sezari Tomçik "RMF FM" radiostansiyasının efirində məlumat verib."Ölkə indiyədək ABŞ-dən avadanlıqların alınması və müxtəlif servis bazalarının yaradılması üçün təxminən 65 milyard dollar xərcləyib, qarşıdakı illərdə isə bu rəqəmin 150 milyard dollara çatdırılması hədəflənir",- o qeyd edib....
13 İyul 2026, 19:35
Avropa İttifaqı ABŞ və İran arasında danışıqların bərpasına çağırış edib
"Böyük Britaniya, Almaniya və Fransa ABŞ və İranı atəşkəsi bərpa etməyə və sülh danışıqlarını davam etdirməyə çağırır".Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə Almaniya Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən yayılan üç ölkənin xarici işlər nazirlərinin birgə bəyanatında qeyd edilib.Nazirlər İranın Hörmüz boğazında və Qətər, Küveyt, Oman və İordaniya da daxil olmaqla regional ölkələrdəki gəmilərə hücumlarını pisləyiblər. Bəyanatda deyilir: "Ərazi suları üzərində suverenliyə və naviqasiya azadlığına hörmət beynəlxalq hüququn fundamental prinsipləridir. Hörmüz boğazından beynəlxalq naviqasiyanın sürətli və hərtərəfli bərpasına davamlı dəstəyimizi vurğulayırıq və Körfəz və regional tərəfdaşlarımızla tam həmrəy olduğumuzu bildiririk".Üç ölkənin xarici işlər nazirləri atəşkəsin və danışıqların bərpa olunmasına çağırış ediblər....
13 İyul 2026, 19:15
Almaniyada aviabiletlərin qiyməti ilin birinci yarısında xeyli bahalaşıb
İlin birinci yarısında Almaniyada aviabiletlərin qiyməti ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb.AZƏRTAC xəbər verir ki, Federal Statistika İdarəsinin məlumatında beynəlxalq reyslər üzrə aviabiletlərin qiymətinin orta hesabla 8,5 faiz, ölkədaxili uçuşlarda isə 9,5 faiz bahalaşdığı qeyd olunub. Ən yüksək qiymət artımı Mərkəzi Amerikaya ekonom sinif reyslərdə (12,5 faiz) və Avropa ölkələrinə uçuşlarda (11,5 faiz) qeydə alınıb. Asiya və Avstraliya istiqamətində biletlər 4,9 faiz, Şimali Amerikaya uçuşlar isə 3,7 faiz bahalaşdığı halda Afrikaya aviabiletlərin qiyməti 12 faiz ucuzlaşıb. Xaricə paket turların qiyməti orta hesabla 3 faiz, Almaniya daxilində təşkil olunan turlar isə 2,8 faiz bahalaşıb.Aviabiletlərin bahalaşması İran müharibəsi zamanı...
13 İyul 2026, 19:00
Tramp: İranın nüvə silahı hazırlamaq şansı yoxdur
İranın nüvə silahı hazırlamaq üçün yenidən fəaliyyətini bərpa etmək şansı yoxdur.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Prezidenti Donald Tramp "Fox News" telekanalına müsahibəsində danışıb."Onların buna heç bir şansı yoxdur. Biz onları tamamilə geri çəkilməyə məcbur etmişik", – ABŞ Prezidenti deyib.Tramp İranın nüvə proqramı ilə bağlı əvvəlki administrasiyaların siyasətini sərt tənqid edib."Obama İranın tərəfini tutdu və bunun nəticəsində onlar daha da gücləndilər. Onlar Obama və Bayden dövründə xeyli gücləndilər. Baydenin isə yəqin ki, bu məsələdə heç bir sözü keçmirdi", – o bildirib.ABŞ Prezidenti iddia edib ki, Tehran nüvə sazişi dövründə də nüvə silahı hazırlamaq istiqamətində fəaliyyətini davam etdirib."İranın...
13 İyul 2026, 18:30
Maykl Ceksonun filmi 1 milyard dollardan çox gəlir əldə edib
Pop kralı Maykl Ceksonun həyat və yaradıcılığından bəhs edən "Maykl" bioqrafik dramı artıq kassada 1 milyard dollardan çox gəlir əldə edib."Unikal" xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, ümumilikdə, film Şimali Amerikada 371,8 milyon dollar, dünya üzrə isə 629,8 milyon dollar gəlir əldə edib.
13 İyul 2026, 18:00
Avropa İttifaqı "VK" şirkətinə qarşı sanksiya tətbiq etdi
Avropa İttifaqı "VKontakte", "Odnoklassniki" sosial şəbəkələri və bir sıra digər yerli rəqəmsal xidmətlərin sahibi olan Rusiya şirkəti "VK"-nı sanksiya siyahısına daxil edib.Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə qərar Avropa İttifaqı Şurasının "Rəsmi jurnalı"nda dərc olunub.Sanksiyaların tətbiqinə əsas kimi "VK"-nın "Maks" milli messencerinin tərtibatçısı olan "Kommunikasiya platforması" MMC-nin ana şirkəti olması göstərilib.
13 İyul 2026, 17:45
