ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
9761
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Türkiyə Ordusunun arsenalına yeni nəsil "Fırtına-2" haubitsaları verilib
Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin arsenalına yeni nəsil "Fırtına-2" haubitsaları qəbul edilib."Report" "Haber Global"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb.Bildirilib ki, sözügedən haubitsalar yoxlama və qəbul prosedurları başa çatdıqdan sonra inventara əlavə edilib.Bundan başqa, "Akıncı" hücum pilotsuz uçuş aparatları (PUA) da ordunun arsenalına verilib.Həmçinin qeyd edilib ki, Rusiya-Ukrayna münaqişəsi və ABŞ ilə İsrailin İrana hücumundan sonra Türkiyə Ordusunda komando briqadalarının sayının artırılması üçün işlərə başlanılıb."Yaradılacaq yeni komando briqadalarının müasir şəkildə, mövcud təhdid qiymətləndirmələrinə və əməliyyat konsepsiyalarına uyğun olaraq, mövcud təşkilati strukturlardan fərqli şəkildə qurulması planlaşdırılır", - məlumatda qeyd olunub....
16 Aprel 2026, 13:49
Çin XİN İranı Hörmüz boğazında normal naviqasiyanın bərpasına çağırıb
Çinin xarici işlər naziri Vanq Yi İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ilə telefon danışığı aparıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Çin Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, Vanq Yi Hörmüz boğazında normal naviqasiyanın bərpasının vacibliyini vurğulayıb. O, eyni zamanda İranın suverenliyi və təhlükəsizliyinə hörmət edilməsinin önəmini qeyd edib.Nazir beynəlxalq ictimaiyyətin bölgədə sabitlikdə maraqlı olduğunu bildirib və Çinin gərginliyin azaldılması istiqamətində səyləri davam etdirməyə hazır olduğunu diqqətə çatdırıb.Əli...
16 Aprel 2026, 12:21
Kurtulmuş: İsrailin BMT üzvlüyü dayandırılmalıdır
Türkiyə Böyük Millət Məclisinin sədri Numan Kurtulmuş İsrailin BMT üzvlüyünün dayandırılmalı olduğunu bildirib.Citypost.az Türkiyə mətbuatına istinadən xəbər verir ki, Məclis sədri İstanbulda keçirilən Parlament Zirvəsində çıxışı zamanı beynəlxalq sistemin daha ədalətli və bərabər əsaslarda yenidən qurulmasının vacibliyini vurğulayıb.Kurtulmuş qeyd edib ki, qlobal ədalət və beynəlxalq hüququn təmin olunması əsas prioritetlərdən biri olmalıdır.Yusif
16 Aprel 2026, 12:18
ABŞ sanksiyaları fonunda supertankerlər Hörmüz boğazından körfəzə daxil olub
ABŞ-ın sanksiya tətbiq etdiyi supertankerlər blokadaya baxmayaraq Hörmüz boğazından keçərək Fars körfəzinə daxil olub.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Gəmiçilik məlumatlarına görə, VLCC tipli “RHN” adlı tanker çərşənbə günü körfəzə daxil olub. Bu, ABŞ sanksiyaları altında olan digər “Alicia” tankerinin də boğazdan keçməsindən bir gün sonraya təsadüf edib.Məlumata əsasən, ABŞ Mərkəzi Komandanlığı blokadanın başlanmasından bəri bir neçə gəminin geri qaytarıldığını açıqlayıb.Bununla belə, bəzi sanksiyalı tankerlərin bölgədə hərəkətini davam etdirdiyi bildirilir. Gəmilərin son təyinatı barədə dəqiq məlumat açıqlanmayıb.Yusif...
16 Aprel 2026, 12:13
ABŞ süni intellektlə təchiz olunmuş yeni M1E3 Abrams tanklarını silahlanmaya daxil edir
ABŞ ilin sonuna qədər Avropa İttifaqı texnologiyaları ilə təchiz olunmuş yeni nəsil M1E3 Abrams tanklarının ilk partiyasını qəbul edəcək.Ciypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, məlumata görə, süni intellekt sistemləri ilə təchiz olunan modernləşdirilmiş tankların ilk tağımı dekabr ayında ABŞ quru qoşunlarının silahlanmasına daxil olacaq. Bu barədə ABŞ ordusunun qərargah rəisinin müavini general Kristofer Laniv Nümayəndələr Palatasının Silahlı Qüvvələr Komitəsində keçirilən dinləmələr zamanı məlumat verib.O bildirib ki, 2026-cı ilin yanvarında prototipin təqdimatından sonra dörd ilkin prototipdən ibarət ilk tağım 2026-cı ilin dekabrında qoşunlara təhvil veriləcək.Generalın sözlərinə görə, yeni platforma daha yüngül, daha qənaətcil və daha yüksək texnoloji imkanlara malik olacaq....
16 Aprel 2026, 12:07
Paşinyan: Sülh son illərin ən vacib nailiyyətidir
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan sülhü son illərin ən vacib nailiyyəti hesab etdiyini bildirib.Cityost.az Ermənistan mətbuatına istinadən xəbər verir ki, Paşinyan bu barədə Parlamentin iclasında hökumətin 2021–2026-cı illər proqramının icrasının gedişi və nəticələrinə dair 2025-ci il hesabatının müzakirəsi zamanı çıxış edib.Baş nazir qeyd edib ki, sülh ölkə üçün əsas uğur olmaqla yanaşı, sosial və dövlət islahatları ilə paralel şəkildə inkişaf edən mühüm nəticədir.O, həmçinin tibbi sığorta sisteminin təkmilləşdirilməsi, sosial proqramlar, uşaq dəstəyi layihələri və orduda aparılan islahatları da mühüm nailiyyətlər kimi dəyərləndirib.Paşinyan vurğulayıb ki, bütün bu uğurlar bir-biri ilə əlaqəlidir və ümumi inkişaf prosesini gücləndirir....
16 Aprel 2026, 11:38
