ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
15253
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Rusiyanın sabiq müdafiə naziri Sergey İvanov vəfat edib
Rusiyanın keçmiş müdafiə naziri Sergey İvanov vəfat edib.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, İvanov 73 yaşında vəfat edib.Qeyd edib edək ki, bu ilin fevralın 4-də Vladimir Putin Sergey İvanovu ətraf mühitin mühafizəsi, ekologiya və nəqliyyat üzrə xüsusi nümayəndəsi vəzifəsindən azad edib. O, fevralın 16-da Təhlükəsizlik Şurasının üzvlüyündən çıxarılıb.Xatırladaq ki, İvanov Putinlə birlikdə KQB-də, xarici kəşfiyyatda çalışıb. İvanov Rusiya Federasiyasında isə Təhlükəsizlik Şurasının katibi, müdafiə naziri, Baş nazirin müavini, Prezident Administrasiyasının rəhbəri vəzifələrində çalışıb....
26 İyun 2026, 16:05
Putinə üsyan hədəsi: rusiyalı hərbçinin şok müraciəti
Rusiyalı hərbçi Aleksandr Lunin iyunun 25-də "Instagram" hesabında Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə videomüraciət yayımlayaraq onunla canlı efirdə görüş tələb edib. O bildirib ki, yalnız bu yolla ölkədə və orduda baş verənlər barədə "bütün həqiqətləri" dövlət başçısına çatdıra bilər.Citypost.az Musavat.com-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə müxalif meduza saytı xəbər yayıb.Luninin sözlərinə görə, müraciəti yayımlamazdan əvvəl onunla Müdafiə Nazirliyi və hüquq-mühafizə orqanlarının yüksək vəzifəli nümayəndələri əlaqə saxlayıb və prezidentə çatdırılmalı olan məlumatları məhz onun vasitəsilə ötürməyi qərara alıblar. Hərbçi iddia edir ki, buna səbəb Putinin onun daha əvvəl yaydığı videomüraciəti izləməsi olub.Yeni videoda Lunin Rusiya Silahlı Qüvvələrinin rəhbərliyinə qarşı ciddi ittihamlar...
26 İyun 2026, 15:05
Krım və Sevastopolda fövqəladə vəziyyət elan edildi
Krım və Sevastopolda iqtisadi problemlərin həlli üçün regional fövqəladə vəziyyət elan edilib."Unikal" xəbər verir ki, bu barədə respublika rəhbəri Sergey Aksyonov özünün "Telegram" kanalında bildirib. O, Sevastopol qubernatoru Mixail Razvojayevlə birlikdə müvafiq hüquqi rejimlərin tətbiqi ilə bağlı fərmanlar imzalamaq qərarına gəldiyini söyləyib. Krım rəhbəri qeyd edib ki, "Qərar əsasən iqtisadi məsələləri sadələşdirmək üçün verilib".Onun sözlərinə görə, fövqəladə vəziyyət əhalinin dolanışığının asılı olduğu bütün sahələrin sabit fəaliyyəti ilə bağlı problemlərin ən səmərəli şəkildə həllinə imkan verir.Son zamanlar yarımada tez-tez Ukrayna hücumlarına məruz qalır və enerji...
26 İyun 2026, 14:50
Gürcüstanın Baş naziri Azərbaycana təşəkkür etdi
Biz Azərbaycan ilə təbii qaz təchizatı sahəsində çox vacib danışıqlar aparmışıq və optimal, münasib qiymətə iki milyard kubmetrdən çox qaz zəmanəti almışıq.Modern.az xəbər verir ki, bu sözləri Gürcüstanın Baş naziri İrakli Kobaxidze Parlamentə illik hesabatı zamanı deyib.Onun sözlərinə görə, hesabat dövründə qazlaşdırma prosesi zamanı təxminən 10 min ev təsərrüfatını əhatə edən 60-dan çox yaşayış məntəqəsi qaz təchizatı şəbəkəsinə qoşulub.“Ölkəmiz üçün fundamental əhəmiyyət kəsb edən qaz təchizatı ilə bağlı dost ölkəmiz olan Azərbaycanla çox vacib danışıqlar apardıq və bu danışıqlar böyük uğurla başa çatdırılıb. Danışıqlar və əldə edilən nəticələr üçün həm İqtisadiyyat Nazirliyinə, həm də azərbaycanlı dostlarımıza təşəkkür etmək istəyirəm. Bu,...
26 İyun 2026, 14:35
Dağıstanda terrorçu internet şəbəkəsinin 17 yaşlı lideri saxlanılıb
Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidməti (FSB) və İstintaq Komitəsi Dağıstanda terror fəaliyyəti ilə əlaqəli beynəlxalq internet icmasının 17 yaşlı administratorunun saxlanıldığını açıqlayıb.Citypost.az “İnterfaks” agentliyinə istinadən xəbər verir ki, yeniyetmə Rusiyada məktəblərə silahlı hücumların təşkili, avtomobillərin yandırılması və müxtəlif ölkələrdə terror aktları ilə bağlı yalan məlumatların yayılmasına cəlb olunmaqda şübhəli bilinir.FSB bildirib ki, saxlanılan şəxs tanınmış terror təşkilatlarının tərəfdarlarını birləşdirən ən böyük onlayn icmalardan birini idarə edib. Qurumun iddiasına əsasən, onun fəaliyyəti Ukrayna xüsusi xidmət orqanları tərəfindən əlaqələndirilib və rusiyalı yeniyetmələrin terror xarakterli əməllərə cəlb edilməsinə yönəlib.Rusiya İstintaq Komitəsi isə 17 yaşlı yeniyetmənin məktəblərdə qətllər törətməyə hazırlıqla bağlı ittiham olunduğunu açıqlayıb.FSB-nin məlumatına...
26 İyun 2026, 12:07
Rusiya: Gecə ərzində 660 Ukrayna dronu məhv edilib
Rusiya Müdafiə Nazirliyi iyunun 26-na keçən gecə ölkənin müxtəlif regionları, eləcə də Qara və Azov dənizləri üzərində 660 Ukrayna pilotsuz uçuş aparatının ələ keçirilərək məhv edildiyini açıqlayıb.Citypost.az TASS agentliyinə istinadən xəbər verir ki, məlumatına görə, dronlar Belqorod, Bryansk, Kursk, Orel, Kaluqa, Lipetsk, Rostov, Voronej, Tula, Ryazan və Həştərxan vilayətlərində, Moskva vilayətində, həmçinin Krım ərazisində vurulub.Agentliyin hesablamalarına əsasən, bu hücum 2026-cı ilin əvvəlindən etibarən Ukrayna tərəfindən həyata keçirilən ən genişmiqyaslı dron əməliyyatı olub.Tula vilayətinin qubernatoru kütləvi hücum nəticəsində bir nəfərin yaralandığını bildirib. Onun sözlərinə görə, bölgədə 157 dron məhv edilib, Novomoskovsk şəhərində yerləşən sənaye müəssisələrindən birinə ziyan dəyib. Həmin ərazidə “Azot”...
26 İyun 2026, 12:04
