ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
22009
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Türkiyənin Nazirlər Kabinetinin toplantısı başlayıb
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın sədrliyi ilə Nazirlər Kabinetinin (NK) toplantısı başlayıb və iclasın gündəmində İstanbulda aparılan fond istintaqı, "Terrorsuz Türkiyə" prosesindəki son hadisələr və xarici siyasət yer alır.Citypost.az "Haber Global"a istinadən xəbər verir ki, kapital bazarlarındakı əməliyyatlarla bağlı aparılan istintaqın son vəziyyəti qiymətləndiriləcək.Belə ki, İstanbul Respublika Baş Prokurorluğu tərəfindən aparılan istintaq çərçivəsində daha əvvəl 46 hüquqi şəxs, 18 fond və 42 fiziki şəxs olmaqla, ümumilikdə 106 şəxs və təşkilat barəsində əmlak tədbirinin tətbiq edilməsi tələb edilib. Son olaraq 45 şirkət və 19 fond barəsindəki əmlak tədbirləri ləğv olunub.NK digər bir mühüm gündəm maddəsi "Terrorsuz Türkiyə" prosesi olacaq. Prosesin bundan...
28 Sentyabr 2026, 19:56
Məhəmməd Əsədullazadə: “Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri tarixi və strateji xarakter daşıyır”
Milli Cəbhə Partiyası sədrinin müavini, siyasi ekspert Məhəmməd Əsədullazadə Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri ətrafında sosial şəbəkələrdə aparılan müzakirələrə münasibət bildirib.Citypost.az xəbər verir ki, Türkiyə və Azərbaycan qardaş və müttəfiq ölkələrdir. Məhəmməd Əsədullazadənin sözlərinə görə, hər iki ölkənin sosial şəbəkələrində qarşı tərəfə yönəlmiş mənfi təbliğatın əsas məqsədi Azərbaycan və Türkiyə xalqları arasında nifaq yaratmaqdır.Siyasi ekspert iddia edib ki, Azərbaycanda Türkiyə, Türkiyədə isə Azərbaycan əleyhinə aparılan təbliğatın arxasında Rusiya, İran, FETÖ və Binyamin Netanyahu siyasətinə uyğun fəaliyyət göstərən dairələr dayanır.Məhəmməd Əsədullazadə Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin tarixi və strateji xarakter daşıdığını vurğulayıb. O, Qars müqaviləsinə əsasən Türkiyənin uzun illər Naxçıvanın təhlükəsizliyinin təminatında rolunu da qeyd edib.Ekspert bildirib...
28 Sentyabr 2026, 09:53
Senator Kennedi İranın təklifini “ciddi” hesab etmədi
ABŞ-ın Luiziana ştatından olan respublikaçı senator Con Kennedi İranın Hörmüz boğazını açmaq və Vaşinqtonla danışıqları bərpa etmək təklifini rədd edib. O, ABŞ-ın İrana qarşı sanksiya və təzyiq siyasətini davam etdirməli olduğunu bildirib.Citypost.az CBS News-ə istinadən xəbər verir ki, açıqlamasında Kennedi bildirib ki, ABŞ prezidentinin İranın təklifini qəbul etmədiyini deyib. Senator Hörmüz boğazının ən azı qismən bağlı qalmasının qlobal neft qiymətlərinə təsir göstərdiyini vurğulayıb.Onun sözlərinə görə, Vaşinqton ya boğazın açılması ilə bağlı razılaşma əldə etməli, ya da İrana qarşı təzyiqi daha da artırmalıdır. Bununla belə, Kennedi ABŞ qoşunlarının bölgəyə göndərilməsini dəstəkləmədiyini bildirib.Senator həmçinin İranın zəifləməsinin dünyanın daha təhlükəsiz olmasına səbəb olacağını...
28 Sentyabr 2026, 09:49
Tramp-Rodrigez görüşündən sonra Venesuelada siyasi məhbuslar azad edildi
Venesuelada bir sıra siyasi məhbus ABŞ Prezidenti Donald Tramp və ölkənin müvəqqəti prezidenti Delsi Rodrigez arasında keçirilən görüşdən bir neçə gün sonra azadlığa buraxılıb.Citypost.az BBC News-ə istinadən xəbər verir ki, insan haqları təşkilatı Foro Penal-a istinadən verdiyi məlumata görə, azadlığa buraxılmalar şənbə günü səhər ölkənin müxtəlif həbsxanalarında həyata keçirilib. Təşkilatın vitse-prezidenti Qonzalo Çimiob bildirib ki, hər bir hal hazırda yoxlanılır və azad edilənlərin dəqiq sayı hələ açıqlanmayıb.Foro Penal azadlığa buraxılanlar arasında 2019-cu ilin iyunundan həbsdə olan Migel Kastilyo Sedenyo, polis əməkdaşının ölümü ilə bağlı təxminən doqquz il həbs cəzası çəkən Frank Kabanas və 2018-ci ildə keçmiş prezident Nikolas Maduroya sui-qəsd...
28 Sentyabr 2026, 09:44
Sadiq Xan Britaniyanın Aİ-yə qayıdışı üçün hazırlıqlara çağırdı
London meri Sadiq Xan Böyük Britaniyanın Avropa İttifaqına mümkün qayıdışı ilə bağlı hazırlıqlara indidən başlanılmasına çağırıb. Citypost.az xarici Kiv-lərə istinadən xəbər verir ki, mer “The i Paper”ə müsahibəsində bu məsələnin Leyboristlər Partiyasının növbəti seçki platformasında yer almasını təklif edib.Xan bildirib ki, Britaniyanın Aİ-dən çıxmasının nəticələri və mümkün yenidən üzvlüyün üstünlükləri barədə ictimai müzakirələr seçkilərdən əvvəl aparılmalıdır. O, 2016-cı ildə Britaniyanın Aİ-də qalmasını dəstəklədiyini və vətəndaşlara bu məsələ ilə bağlı “ikinci şans” verilməli olduğunu deyib.Xanın açıqlaması keçmiş baş nazir Toni Bleyrin də Britaniyanın növbəti onillikdə Aİ-yə qayıtmasını hədəfləməli olduğu barədə fikirlərindən sonra səslənib. Bununla belə, Baş nazir Endi Börnhəm indiyədək Britaniyanın...
28 Sentyabr 2026, 09:41
İsveçrədə 700 illik istilik sistemi aşkar edilib
İsveçrənin Bazel şəhərində arxeoloqlar təxminən 700 il əvvələ aid, demək olar ki, tam şəkildə qorunmuş hava isitmə sistemi aşkar ediblər. Citypost.az “Swissinfo”a istinadən xəbər verir ki, tapıntı keçmiş Qnadental monastırının ərazisində aparılan təmir işləri zamanı üzə çıxıb.XIII-XIV əsrlərə aid olduğu müəyyən edilən sistem rahiblərin və rahibələrin yeməkxanasını qızdırmaq üçün istifadə olunub. Qurğu daşların qızdırıldığı xüsusi kameradan və isti havanın otağa ötürülməsini təmin edən səkkiz dəlikdən ibarət olub.Mütəxəssislər belə sistemlərin İsveçrədə olduqca nadir olduğunu və Bazeldəki nümunənin qeyri-adi dərəcədə yaxşı qorunduğunu bildirirlər. Arxeoloji araşdırmalar başa çatdıqdan sonra tapıntının binanın yenidənqurma layihəsi çərçivəsində qorunması planlaşdırılır.Turan...
28 Sentyabr 2026, 09:35
