ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
12826
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Çində kömür mədənində baş verən qəzada ölənlərin sayı 50-yə çatıb
Çinin şimalındakı Şansi əyalətində kömür mədənində baş verən qaz partlayışı nəticəsində ölənlərin sayı 50-yə yüksəlib.AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə əyalətin fövqəladə halların idarə olunması qərargahı məlumat yayıb.Hazırda hadisə yerində axtarış işləri davam edir.Qeyd edək ki, hadisə əyalətin Çinyuan rayonunda mayın 22-də axşam saatlarında baş verib. Hadisə baş verən vaxt mədəndə 247 nəfər işləyirmiş. Xilasedicilər 201 nəfəri təxliyə edib.
23 May 2026, 09:20
CBS: ABŞ 3 gün ərzində İrana yeni zərbələrə hazırlaşır
ABŞ administrasiyası yaxın üç gün ərzində İrana qarşı mümkün yeni hərbi əməliyyatlara hazırlaşır.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə CBS telekanalı mənbələrə istinadən məlumat yayıb.Məlumata görə, Pentaqon və ABŞ kəşfiyyat icmasının bəzi nümayəndələri mümkün hücum ehtimalına görə ABŞ-də mayın 25-də qeyd olunacaq Anım Günü münasibətilə nəzərdə tutulan üç günlük istirahət planlarını ləğv ediblər.Telekanalın məlumatında bildirilir ki, ABŞ Müdafiə Nazirliyi və kəşfiyyat strukturları Yaxın Şərqdə yerləşən bəzi bölmələrin əməliyyat zonasından çıxarılması fonunda xaricdəki Amerika hərbi obyektlərində şəxsi heyətlə bağlı siyahıları yeniləməyə başlayıblar.Qeyd olunur ki, bu addım İranın mümkün cavab tədbirləri ilə bağlı narahatlıqlar səbəbindən bölgədə ABŞ hərbi iştirakının azaldılması məqsədi...
23 May 2026, 08:55
Ukrayna Starobelskə zərbə endirildiyini təsdiqlədi
Ukrayna Starobelskə zərbə endirildiyini təsdiqlədiDünya23.05.202604:15369Ukrayna Baş Qərargahı Starobelskə zərbə endirildiyini təsdiqləyib, lakin hədəfin mülki obyekt olmadığını bildirib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahı açıqlama yayıb.Açıqlamada qeyd olunub ki, Ukrayna ordusu yalnız hərbi infrastruktur və hərbi məqsədlər üçün istifadə edilən obyektləri hədəfə alır.Məlumata görə, 2026-cı il mayın 22-nə keçən gecə Rusiya tərəfinə aid bir sıra obyektlər vurulub. Onların arasında neft emalı zavodu, sursat anbarları və digər hərbi təyinatlı obyektlər olub. (Ölke.az)...
23 May 2026, 08:19
Magyar: Macarıstan Ukraynaya hərbçi göndərməyəcək
Macarıstanın Baş naziri Peter Magyar ölkəsinin Ukraynaya hərbçi göndərmək niyyətində olmadığını açıqlayıb.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, O, bu barədə “Zeit im Bild” nəşrinə müsahibəsində danışıb.“Xeyr, biz Ukraynaya macar əsgərləri göndərməyi planlaşdırmırıq”, – deyə Magyar bildirib.
23 May 2026, 08:00
Paşinyan: Ermənistanın Avrasiya İttifaqından çıxıb-çıxmayacağı onun öz işidir
Ermənistanın Avrasiya İqtisadi İttifaqındakı (Aİİ) statusunu yalnız Ermənistanın özü müzakirə edə bilər.Trend xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, bunu Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşiyan jurnalistlərə açıqlamasında bildirib.“Aİİ status məsələsinə gəlincə, Aİİ-nin qaydalarına əsasən, bu statusu yalnız Ermənistanın özü müzakirə edə bilər. Yəni üzv ölkə özü ittifaqdan çıxmaq barədə qərar verə bilər, başqa prosedur nəzərdə tutulmayıb. Lakin istənilən məsələni müzakirə edə bilərik. Hesab edirəm ki, tərəfdaşlarımızın sualları yarana bilər və biz bütün suallara məmnuniyyətlə cavab verəcəyik”, – deyə Ermənistanın Baş naziri jurnalistlərlə söhbətində bildirib.Bundan əvvəl mayın 9-da Rusiya Prezidenti Vladimir Putin bildirmişdi ki, İrəvan Avropa İttifaqında, yoxsa Aİİ-də iştirak məsələsi ilə...
22 May 2026, 17:54
Əfqanıstanda azyaşlılarla nikah qanuniləşib
Əfqanıstan hakimiyyəti ölkədə doqquz yaşından etibarən qızların nikaha daxil olmasını qanuniləşdirib.Citypost.az xəbər verir ki, Trend-ə xəbər verir ki, bu barədə Əfqanıstan mediası "Həyat yoldaşlarının ayrılması prinsipləri” adlı sənədə istinadən məlumat yayıb.Qeyd edilib ki, “Taliban” faktiki olaraq qızlar üçün müəyyən edilmiş minimum nikah yaşını ləğv edib və nikaha daxil olmaq hüququnu cinsi yetkinliyin başlanması ilə əlaqələndirib.Məlumata görə, qızlarda cinsi yetkinlik səkkiz yaşdan 13 yaşadək dövrdə başlaya bilər.Bundan əvvəl, “Taliban”ın Əfqanıstanda hakimiyyətə gəlməsindən öncə, 1977-ci il qanununa əsasən nikah üçün minimum yaş qızlar üçün 16, oğlanlar üçün isə 18 yaş idi. Bununla yanaşı, 16 yaşdan kiçik qızlar atanın və ya hakimin icazəsi...
22 May 2026, 17:50
