ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
5988
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
70 yaşlı məşhur siyasətçi 27 yaşlı qızı ilə görüntüləndi
Google-ın keçmiş baş direktoru, texnologiya dünyasının ən varlı simalarından biri olan 70 yaşlı Erik Şmidt İsveçrənin Davos şəhərində keçirilən Dünya İqtisadi Forumu zamanı 27 yaşlı alman qadınla birlikdə görüntülənib. Gənc qadının Almaniyada Bavariya əyalətinin baş naziri Markus Zöderin qızı Qloriya-Sofi Burkandt olduğu məlum olub.Citypost.az-ın məlumatına görə, Almaniyanın “BILD” qəzeti onların sadəcə dost olmadığını, aralarında romantik yaxınlıq olduğunu iddia edib. Şmidt ilə Burkandt arasında 43 yaş fərqi var. Bundan əlavə, Şmidt Burkandtin atası Markus Zöderdən də 21 yaş böyükdür. Zöder Almaniyanın Xristian Sosial Birlik Partiyasının lideri və ölkənin nüfuzlu siyasətçilərindən biridir.Məlumata görə, cütlük son həftələr ABŞ, Hindistan və Avropanı əhatə edən...
11 Fevral 2026, 16:32
Halle Berry qeyri-adi nişan üzüyünü nümayiş etdirdi
Halle Berry ənənəvi qaydalardan kənara çıxan nişan üzüyünü ilk dəfə ictimaiyyətə göstərib. 59 yaşlı aktrisa və prodüser Los-Ancelesdə “Crime 101” layihəsinin təqdimatında nişanlısı Van Hunt tərəfindən hədiyyə edilən vintaj üslublu üzüyü nümayiş etdirib.Citypost.az xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, zərgərlik üzrə ekspert Nilesh Rakholianın sözlərinə görə, üzük klassik təkqaş modeldən fərqlənərək təmiz həndəsi və heykəltəraş dizaynı ilə seçilir. Sarı qızıldan hazırlanmış üzükdə mərkəzdə 2–3 karatlıq daş və ətrafında kiçik brilyantlar yerləşir. Ekspert onun dəyərinin 120–200 min dollar arasında olduğunu bildirib.Rakholia qeyd edib ki, bu cür fərdi sifarişlə hazırlanan zinət əşyasında əsas dəyər təkcə daşlarda deyil, həm də yüksək səviyyəli ustalıqdadır.Berry...
11 Fevral 2026, 16:17
Qış Olimpiadasında buz üzərində TƏHLÜKƏLİ AN
2026-cı il Qış Olimpiya Oyunlarında kanadalı buz rəqqasları Piper Gilles və Pol Puarye çıxış zamanı xoşagəlməz an yaşayıblar. Ritim rəqsi proqramı zamanı Puaryenin qolundakı manjet dönüş əsnasında Gillesin kolqotkasına ilişib.Citypost.az xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, hadisə geyimin buz üzərinə düşməsi halında Beynəlxalq Konkisürmə İttifaqının (ISU) qaydalarına əsasən 1,0 xal cərimə ilə nəticələnə bilərdi. Lakin Piper Gilles cəld reaksiya göstərərək manjeti tutub arxasında gizlədib və çıxışı fasiləsiz davam etdirib. Beləliklə, cütlük mümkün cəzadan yayınıb.Gilles və Puarye 86,18 xal toplayaraq ritim rəqsi mərhələsini üçüncü sırada başa vurublar və medal uğrunda iddialarını qoruyublar. Təcrübəli cütlük daha əvvəl dünya çempionatlarında mükafatçılar sırasında yer...
11 Fevral 2026, 16:01
Epşteyn qalmaqalında yeni foto: Ərəb dünyasında səs-küy
Ceffri Epşteyn qalmaqalı ilə bağlı yeni fotoşəkil üzə çıxıb. Bildirilir ki, 2012-ci ildə Epşteynin şəxsi təyyarəsində çəkilən görüntüdə Səudiyyə Ərəbistanlı iş xanımı Əzizə əl-Əhmədi və BƏƏ diplomatı Hind əl-Oveys yer alır.Citypost.az xarici mətbuatına istinadən xəbər verir ki, iddialara görə, Əhmədi Epşteynə Kəbə örtüyündən bir parça göndərib. Hind əl-Oveysin isə Epşteynə qadınlar təqdim edən şəxslər arasında olduğu irəli sürülür.Xatırladaq ki, azyaşlı qızlara qarşı cinsi istismar və fahişəlik şəbəkəsi yaratmaqda ittiham olunan milyarder Ceffri Epşteyn 10 avqust 2019-cu ildə Nyu-Yorkun Manhetten şəhərində yerləşən Metropolitan İslah Mərkəzindəki kamerasında ölü tapılmışdı. ABŞ Federal Təhqiqat Bürosu (FBI) və Ədliyyə Nazirliyi onun intihar etdiyi qənaətinə gəldiklərini...
11 Fevral 2026, 15:53
Seçkilərə qədər sülh sazişi imzalamalıyıq - Paşinyan
Ermənistan hakimiyyətinin gündəliyində parlament seçkilərindən əvvəl Azərbaycanla sülh müqaviləsinin imzalanması var.Bunu Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan İctimai Televiziyaya müsahibəsində deyib.“Mənim belə bir gündəliyim var. Gəlin, qavrayışlardan danışmayaq. Ötən ilin mart ayında müzakirələr (sülh müqaviləsi layihəsi ilə bağlı) başa çatdığı üçün ötən ilin dekabr, yanvar, oktyabr və aprel aylarında imzalanma gündəliyə daxil idi. Ona görə də biz işimizi davam etdirəcəyik”, - deyə Paşinyan bildirib....
10 Fevral 2026, 23:43
Çernobıl yaxınlığında nadir at görüntüləndi
Çernobıl Radiasiya-Ekoloji Biosfer Qoruğunda nadir at görüntülənib.Oxu.Az-ın UNIAN-a istinadən xəbərinə görə, bu barədə qoruqdan məlumat verilib.Məlumata görə, nadir Prjevalski atı meşədən çıxaraq yolda avtomobilə doğru hərəkət edib.Bununla bağlı yayılan fotoda qeyri-adi heyvanın yolu keçdiyini görmək mümkündür."Qoruğun qış yollarında bəzən gözlənilməz "yol hərəkəti istifadəçiləri" - Prjevalski atları ilə qarşılaşmaq mümkündür, onlar sakitcə öz işlərinin arxasınca gedirlər. Onlar tələsmir, diqqətlə izləyirlər və sanki hər kəsin diqqətlə sürüb-sürmədiyini yoxlayırlar. Buna görə də yavaşlayın, gülümsəyin və unutmayın - burada yol təkcə insanlara deyil, həm də vəhşi təbiətə məxsusdur!" - deyə tədqiqatçılar qeyd ediblər....
10 Fevral 2026, 17:48
