ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
7865
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Estee Lauder və Puig BİRLƏŞİR
Estee Lauder və İspaniyanın Puig qrupu potensial biznes birləşməsi üzərində danışıqlar aparır. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, bu razılaşma Tom Ford, Carolina Herrera, Rabanne və Clinique kimi böyük ətir və kosmetik brendləri bir araya gətirərək təxminən 40 milyard dollarlıq lüks gözəllik qrupu yaradacaq.Müqavilə Estee Lauder-in pandemiyadan sonra yavaşlayan satışlarda strateji mövqe tutmasına kömək edə, həmçinin şirkətə L'Oreal və LVMH kimi rəqiblərlə rəqabətdə üstünlük verə bilər. Puig gəlirlərinin əhəmiyyətli hissəsini ətirlərdən əldə edir və Estee Lauder-in portfeli Bobbi Brown, La Mer, Jo Malone və Kilian Paris kimi markaları əhatə edir.Hər iki şirkət açıqlayıb ki, danışıqlar davam edir və heç...
24 Mart 2026, 12:51
Almaniyanın hərbi peyk planı AB-nin parçalanması qorxusunu artırır
Almaniya, Avropa Birliyinin IRIS² peyk layihəsindən asılı olmayaraq, 10 milyard avroluq təkbaşına hərbi peyk proqramını irəlilətmək niyyətindədir. Citypost.az “Reuters”ə istinadən xəbər verir ki, Rheinmetall, OHB və Airbus ilə əməkdaşlıq çərçivəsində həyata keçiriləcək bu təşəbbüs, bəzi Aİ qanunvericiləri arasında səylərin parçalanması, təkrarlanma və xərclərlə bağlı narahatlıqlar doğurur.Avropa Parlamentinin təhlükəsizlik və müdafiə komitəsinin sədri Mari-Aqnes Strak-Zimmermann qeyd edib ki, Almaniyanın IRIS²-yə inteqrasiya olunmayan milli peyk proqramı Avropa strukturlarının gücünü zəiflədə bilər. Almaniya yalnız hərbi rabitə üçün 100 aşağı Yer orbitli peyk planlaşdırır, halbuki Aİ layihəsi 2029-cu ilə qədər 290 peyk yerləşdirərək vahid kosmik rabitə sistemi yaratmağı hədəfləyir.Əli...
24 Mart 2026, 12:46
Yaponiya 26 martda dövlət ehtiyatlarından neft hasil etməyə başlayacaq
Yaponiya 26 mart Cümə axşamı günü dövlət ehtiyatlarından neftin buraxılmasına başlayacaq. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Baş nazir Sanae Takaiçi bildirib. O, bu addımların "benzin kimi neft məhsullarının tədarükündə heç bir fasilənin olmamasını" təmin etməyə kömək edəcəyini qeyd etdi.Baş nazir əlavə edib ki, "Yaxın Şərq regionunda sülh və sabitliyin qorunması, o cümlədən Hörmüz boğazında naviqasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, xüsusilə də sabit enerji təchizatı baxımından Yaponiya da daxil olmaqla, beynəlxalq ictimaiyyət üçün çox vacibdir".Takaiçi həmçinin bildirib ki, digər neft hasil edən ölkələrin də ehtiyatlarının mart ayından etibarən istifadəyə verilməsi planlaşdırılır.Yaponiya da neft məhsullarının qiymətlərini azaltmaq üçün 19...
24 Mart 2026, 12:42
Təl-Əvivdə yaşayış məhəlləsinə raket hücumu edilib
İsrail ordusu Tel-Əvivdə raket hücumu baş verən ərazidə axtarış-xilasetmə əməliyyatlarının aparıldığını açıqladı.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Associated Press-ə istinadən məlumat yayıb .İsrail polisi 100 kq partlayıcı maddə olan İran döyüş başlığının Tel-Əvivin mərkəzinə düşdüyünü açıqladı. Evlərə və avtomobillərə ziyan dəyib. Xəsarət alan olmayıb.Xatırladaq ki, İran bundan əvvəl İsrailin Dimona və Eylat şəhərlərinə zərbələr endirdiyini açıqlamışdı.
24 Mart 2026, 12:40
İran İsrail istiqamətində raketlər buraxıb
İran İsrail ərazisi istiqamətində raketlər buraxıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə İranın dövlət televiziyası məlumat yayıb."Al Hadath" telekanalı isə qeyd edir ki, buraxılan raketlər İsrailin mərkəzi bölgələrini hədəf alıb. (APA)
24 Mart 2026, 09:57
Türkiyədə novruz əməliyyatında 38 nəfər HƏBS olundu
Türkiyənin İstanbul və Kocaeli şəhərlərində keçirilən əməliyyatlarda Novruz şənliklərində PKK/KCK terror təşkilatının təbliğatı ilə məşğul olduğu iddia edilən 38 nəfər saxlanılıb. Citypost.az Türkiyə mətbuatına istinadən xəbər verir ki, İstanbul Polis İdarəsinin Terrorla Mübarizə və Kəşfiyyat şöbələrinin birgə həyata keçirdiyi əməliyyat çərçivəsində şübhəlilərin ünvanlarında axtarışlar aparılıb.Axtarışlar zamanı 2 tapança, 1 boş tapança, 2 maqazin, 307 patron, təşkilati bayraqlar, qadağan olunmuş nəşrlər və rəqəmsal materiallar müsadirə edilib. Polis əməliyyatın separatçı terror təşkilatının fəaliyyətlərinin qarşısını almaq məqsədilə həyata keçirildiyini bildirib....
24 Mart 2026, 09:26
