ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
22049
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Bəzi yerlərdə leysan yağır, şimşək çaxır
Sentyabrın 29-u saat 9:00-a olan faktiki hava açıqlanıb.Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən Citypost.az-a verilən məlumata görə, ölkə ərazisində yağıntılı hava şəraiti müşahidə olunur, şimşək çaxır, bəzi yerlərdə yağıntılar leysan xarakterlidir.Bildirilib ki, Tovuz, Şahbuzda 8, Gədəbəydə 5, Sarıbaş (Qax), Balakəndə 4, Zaqatala, Kürdəmirdə 3, Daşkəsən, Gəncə, Ağstafa, Şəki, Şahdağ, Lənkəranda 2, Naxçıvan, Şərur, Culfa, Ordubad, Sədərək, Astara, Sabirabad, Şəmkir, Qobustan, İsmayıllı, Qəbələ, Qusar, Biləsuvar, Lerik, Kəlbəcər, Laçın, Şuşa, Xankəndi, eyni zamanda Bakıda və Abşeron yarımadasında 1 mm-dək qeydə alınır....
29 Sentyabr 2026, 09:48
Braziliyada telefon oğurluğu ciddi təhlükəsizlik probleminə çevrilib
Braziliyada mobil telefon oğurluqları təkcə maddi itki deyil, həm də bank hesablarının boşaldılması və şəxsi məlumatların oğurlanması ilə nəticələnir. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Rio-de-Janeyro sakini Eduardo Metzker silahlı soyğun zamanı telefonunu və parolunu itirdikdən sonra hesablarından təxminən 15 min dollar çıxarılıb.Braziliya İctimai Təhlükəsizlik Forumunun məlumatına görə, 2025-ci ildə ölkədə təxminən 830 min telefonun oğurlandığı və ya qarət edildiyi barədə məlumat verilib. Cinayətkarlar cihazlardan bank əməliyyatları, şəxsi məlumatların oğurlanması və onlayn alış-veriş üçün istifadə edirlər.Hesabata əsasən, telefon oğurluğu qorxusu milyonlarla braziliyalını küçədə istifadə etmək üçün ucuz “ehtiyat telefon” saxlamağa vadar edib. Hüquq-mühafizə orqanları isə mobil telefon cinayətlərinin getdikcə...
29 Sentyabr 2026, 09:46
Hindistan dəniz səviyyəsinin qalxmasına qarşı təbii müdafiə qurur
Hindistanın Tamil Nadu ştatında dəniz səviyyəsinin qalxması və eroziya ilə mübarizə aparmaq üçün mərcan rifləri və dəniz otlarından istifadə olunur.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Kariyachalli adasında sahil xəttini qorumaq məqsədilə təxminən 8500 süni rif modulu yerləşdirilir, mərcanlar köçürülür və dəniz otu çəmənlikləri bərpa edilir.Kariyachalli adası son 50 ildə ərazisinin 80 faizindən çoxunu itirib. Hökumətin hesablamalarına görə, adanın sahəsi 1969-cu ildəki 20,85 hektardan ötən il 3,14 hektara qədər azalıb və eroziyanın qarşısı alınmasa, 2036-cı ilə qədər ada tamamilə yox ola bilər.Mütəxəssislər bildirirlər ki, mərcan rifləri və dəniz otları dalğaların gücünü azaltmaqla yanaşı, dəniz canlıları üçün mühüm yaşayış mühiti yaradır....
29 Sentyabr 2026, 09:44
Malayziya 1500 Myanma vətəndaşını ölkəsinə qaytarmağa başlayıb
Malayziya təxminən 1500 Myanma vətəndaşını ölkəsinə qaytarmağa başlayıb. Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, bu, Kuala Lumpurun miqrantların geri qaytarılması ilə bağlı planının ilk mərhələsidir və hüquq müdafiəçiləri müharibənin davam etdiyi Myanmaya deportasiyanın insanların təhlükəsizliyini riskə atacağından narahatdır.Miqrantlar Kuala Lumpurun həbs mərkəzlərində saxlanılan və ölkəyə “könüllü” qayıtmağa razılıq verdiyi bildirilən 5000 Myanma vətəndaşının ilk qrupudur. AFP müxbirləri Malayziyanın şimal-qərbindəki Lumut şəhərində onlarla avtobusun polis müşayiəti ilə miqrantların emal ediləcəyi əraziyə gətirildiyini müşahidə ediblər. Onların daha sonra dəniz yolu ilə Myanmaya göndəriləcəyi bildirilir.Hüquq təşkilatları bildirirlər ki, həbs mərkəzlərindəki ağır şərait insanların “könüllü” geri qayıtmaq qərarına təsir göstərə bilər. Xüsusilə Myanmada təqiblərlə...
29 Sentyabr 2026, 09:41
40 il sonra “Çikaqo zəhərləyicisi” işində yeni şübhəli ortaya çıxıb
ABŞ-da 40 ildən çox əvvəl baş vermiş “Çikaqo zəhərləyicisi” hadisəsi ilə bağlı istintaqda yeni şübhəli ortaya çıxıb. “New York Post”un məlumatına görə, Aydaho ştatının hüquq-mühafizə orqanları Kaliforniyalı həkim Metyu Frensis Betkovskinin hadisələrdə mümkün iştirakını araşdırır.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, 1982-ci ilin sentyabrında Çikaqoda naməlum şəxs “Tylenol” ağrıkəsicisinin kapsullarına kalium sianid əlavə edərək onları yenidən apteklərin rəflərinə yerləşdirib. Nəticədə, 12 yaşlı qız da daxil olmaqla, yeddi nəfər həyatını itirib. Hadisə ABŞ-da geniş panikaya səbəb olub və “Johnson & Johnson” şirkəti dərmanın bütün partiyasını bazardan geri çağırıb.Uzun illər davam edən araşdırmalara baxmayaraq, cinayətin iştirakçısı müəyyən edilməyib. İstintaq 2019-cu ildə yenidən...
29 Sentyabr 2026, 09:37
Tramp ABŞ səfirinin Çinə silah satışı ilə bağlı açıqlamasını təkzib edib
ABŞ Prezidenti Donald Tramp ölkənin Çindəki səfiri Devid Perdu tərəfindən səsləndirilən, Vaşinqtonun Pekinə Amerika silahlarının satışı ilə bağlı təklif irəli sürdüyü barədə açıqlamanı təkzib edib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Tramp sentyabrın 28-də Oval Ofisdə jurnalistlərə bildirib ki, ABŞ-ın Çinə silah satması ideyasını prinsip etibarilə pis fikir hesab etmir. Lakin onun sözlərinə görə, Vaşinqton belə bir təklifi Çin tərəfinə təqdim etməyib.ABŞ-ın Çindəki səfiri Devid Perdu daha əvvəl “Fox News”a açıqlamasında Trampın Çin Prezidenti Si Cinpindən nə vaxtsa ABŞ istehsalı silah almaqda maraqlı olub-olmadığını soruşduğunu demişdi.Tramp isə bu barədə ilk dəfə eşitdiyini bildirərək deyib: “Biz Çindən daha yaxşı avadanlıq istehsal...
29 Sentyabr 2026, 09:33
