ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
24661
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İrandan narahatlıqları artıran - Xəbərdarlıq
ABŞ ilə hərbi gərginliyin yüksəldiyi və regionda yeni müharibə riskinin müzakirə olunduğu bir şəraitdə İran hökuməti mümkün nüvə partlayışı və ya radiasiya təhlükəsinə qarşı vətəndaşlarına rəsmi xəbərdarlıq edib.Citypost.az “Qafqazinfo”a istinadən xəbər verir ki, ictimaiyyətə təcili davranış qaydalarını açıqlayan rəsmi Tehranın bu addımı bölgədə nüvə qarşıdurması ilə bağlı narahatlıqları artırıb.İran Qızıl Aypara Cəmiyyəti və dövlət mediası tərəfindən yayımlanan təlimatda əhaliyə partlayış anında dərhal möhkəm binalara sığınmaq, qapı və pəncərələri sıx bağlamaq, havalandırma sistemlərini söndürmək və ən azı 24 saat qapalı məkanda qalmaq tövsiyə edilir.Dövlət televiziyası vasitəsilə verilən xəbərdarlıqlarda partlayışın parlaq işığına baxmamaq, üzüüstə uzanaraq baş və üz nahiyəsini qorumaq, şok dalğası...
04 Noyabr 2026, 09:54
NİİM: Kuryerlər piyada keçidlərində nəqliyyat vasitəsindən düşməlidirlər
Bəzi ikitəkərli nəqliyyat vasitələrinin sürücüləri piyadalar üçün təhlükəli vəziyyət yaradırlar.Bu barədə Citypost.az-a Daxili İşlər Nazirliyi Nəqliyyatı İntellektual İdarəetmə Mərkəzindən (NİİM) məlumat verilib.Bildirilib ki, bəzi ikitəkərli nəqliyyat vasitələrinin sürücüləri bilərəkdən və ya bilməyərəkdən bu qaydanı pozurlar:"Xüsusilə paytaxtın mərkəzi küçə və prospektlərində qeydə alınan bu cür qayda pozuntularının təhlili göstərir ki, kuryer xidməti göstərən bəzi şəxslər də piyada keçidlərindən istifadə edərkən nəqliyyat vasitəsindən düşmür, hərəkətlərini onun üzərində davam etdirirlər. Nəticədə piyadalar üçün təhlükəli vəziyyət yaranır, qəzaların baş verməsi qaçılmaz olur. İkitəkərli nəqliyyat vasitələrinin sürücüləri piyada keçidindən istifadə edərkən nəqliyyat vasitəsindən düşərək yolu piyada kimi keçməlidirlər. Müşahidə kameraları vasitəsilə qeydə alınan görüntülərin təhlili...
04 Noyabr 2026, 09:44
Yeni Dehlidə hava çirkliliyi ÜST-ün gündəlik normasını 30 dəfədən çox ötüb
Hindistanın paytaxtı Yeni Dehlidə havanın çirklənmə səviyyəsi kəskin şəkildə yüksəlib. Hava monitorlarının məlumatlarına görə, zərərli PM2.5 hissəciklərinin konsentrasiyası Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyə etdiyi gündəlik həddi 30 dəfədən çox üstələyib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, noyabrın 4-də şəhərin bəzi ərazilərində PM2.5 hissəciklərinin səviyyəsi hər kubmetr havada 461 mikroqramı keçib. Ölçüləri son dərəcə kiçik olan bu hissəciklər ağciyərlərə, hətta qan dövranına daxil olaraq ciddi sağlamlıq problemlərinə və xərçəng riskinin artmasına səbəb ola bilər.Vəziyyətin pisləşməsi Hindistan hakimiyyətinin hava çirkliliyinə qarşı tədbirləri sərtləşdirməsindən üç gün sonra baş verib. Dünyanın ən çirkli paytaxtlarından biri hesab olunan Yeni Dehlidə nəqliyyatın hərəkətinə və tikinti işlərinə məhdudiyyətlər...
04 Noyabr 2026, 09:43
Fransada dermatoloq çatışmazlığı: Xəstələr müayinə üçün aylarla gözləməli olur
Fransada dermatoloq çatışmazlığı dəri xəstəliklərindən əziyyət çəkən insanların vaxtında tibbi yardım almasını çətinləşdirir. Ölkədə hər il təxminən 200 min dəri xərçəngi aşkarlansa da, mütəxəssis çatışmazlığı səbəbindən xəstələrin dermatoloq qəbuluna yazılması getdikcə daha ciddi problemə çevrilir.Citypost.az xəbər verir ki, France 24-ün məlumatına görə, Fransada fəaliyyət göstərən dermatoloqların təxminən yarısı 60 yaşdan yuxarıdır və yaxın illərdə onların əhəmiyyətli hissəsinin təqaüdə çıxacağı gözlənilir. Bununla yanaşı, hər il cəmi 100-ə yaxın yeni dermatoloq hazırlanır ki, bu da artan tələbatı qarşılamaq üçün kifayət etmir.Mütəxəssis çatışmazlığının yaratdığı vəziyyət bəzi xəstələr üçün ciddi sağlamlıq risklərinə səbəb olur. Məsələn, 32 yaşlı Şarlotta Kanonn ayağındakı xalın qanamasından sonra dermatoloq...
04 Noyabr 2026, 09:39
Rassel Brendə qarşı 7 ittiham üzrə hökm müzakirələri başladı
Böyük Britaniyada komediyaçı və aktyor Rassel Brendə qarşı irəli sürülən təcavüz və cinsi zorakılıq ittihamları ilə bağlı məhkəmə prosesində münsiflər heyəti hökm üzərində müzakirələrə başlayıb. Brend yeddi təcavüz və cinsi xarakterli hücum ittihamı ilə üzləşir.Citypost.az xəbər verir ki, AFP-nin məlumatına görə, məhkəmə prosesi Londonun Sautvark Tac Məhkəməsində keçirilir. İş üzrə altı qadın ifadə verərək 1999–2009-cu illər arasında baş verdiyi iddia olunan hadisələrdən danışıb. İttihamlar arasında anal, vaginal və oral təcavüz, eləcə də digər cinsi xarakterli hücumlar yer alır.51 yaşlı Rassel Brend bütün ittihamlar üzrə özünü təqsirli bilməyib. O, ifadəsində qadınlarla cinsi münasibətlərinin olduğunu etiraf etsə də, bütün hallarda qarşılıqlı razılığın...
04 Noyabr 2026, 00:55
Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi Myanma ilə bağlı qərar verəcək
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi Myanma ordusunun əsasən müsəlman Rohinca azlığına qarşı həyata keçirdiyi əməliyyatların soyqırımı təşkil edib-etməməsi ilə bağlı noyabrın 19-da qərar verəcək.Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, görə, məhkəmə yeddi ildir Qambiyanın Myanmaya qarşı irəli sürdüyü ittihamları araşdırır. Qambiya Myanmanın Rohinca xalqına qarşı həyata keçirdiyi zorakılıqların 1948-ci il BMT Soyqırımı Konvensiyasını pozduğunu iddia edir.2017-ci ildə Myanma ordusunun və buddist silahlı qrupların Rohincalara qarşı əməliyyatları nəticəsində yüz minlərlə insan ölkəni tərk edərək qonşu Banqladeşə sığınmağa məcbur olub. Həmin əməliyyatlar zamanı kütləvi qətllər, cinsi zorakılıq və yaşayış məntəqələrinin dağıdılması ilə bağlı çoxsaylı məlumatlar yayılıb. Hazırda bir milyondan çox Rohinca...
04 Noyabr 2026, 00:38
