ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
16880
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Bəqai: İran ABŞ ilə danışıqları davam etdirməyi planlaşdırmır
İran hazırda ABŞ ilə danışıqları davam etdirməyi planlaşdırmır və ölkə ərazisinin müdafiəsinə hədəflənib."Report" CNN-ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə jurnalistlərə İran Xarici İşlər Nazirliyinin (XİN) rəsmi nümayəndəsi İsmayıl Bəqai bildirib."Hazırda danışıqların aparılması ilə bağlı planlarımız yoxdur, biz ölkənin müdafiəsinə hədəflənmişik", - Bəqai deyib.Onun sözlərinə görə, ABŞ öz öhdəliklərini pozarsa, İran heç bir razılaşmaya əməl etməyəcək."Bu, sadiq qalmaqda davam edəcəyimiz bir prinsipdir", - İran XİN rəhbəri vurğulayıb.Bəqai bildirib ki, Tehran ABŞ-nin elə əvvəldən atəşkəs rejiminə riayət etmədiyini hesab edir....
15 İyul 2026, 20:47
Bunu bilsəydim, prezident olmazdım - Tramp
ABŞ Prezidenti Donald Tramp həyatına sui-qəsd cəhdləri təhlükəsini açıq şəkildə müzakirə edir, lakin nadir hallarda bu mövzunu təkbətək qaldırır və bu barədə zarafat edir.Axar.az xəbər verir ki, bu barədə “Semafor” portalı mənbəyə istinadla məlumat yayıb.Məlumata görə, Tramp nadir hallarda sui-qəsd riskini ciddi şəkildə müzakirə edir. O, söhbət zamanı bu mövzu açılanda zarafat etməyə üstünlük verir. “Heç kim məni prezidentlərin üzləşdiyi təhlükələr barədə xəbərdar etməyib. Əgər əvvəlcədən bilsəydim, prezidentliyə namizədliyimi irəli sürməzdim”, - deyə Tramp zarafatla deyir....
15 İyul 2026, 19:30
İranın xarici işlər naziri Qətərə gedib
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Qətərə səfərə yola düşüb.APA-nın Tehran bürosunun xəbərinə görə, Abbas Əraqçi Qətərin sabiq Əmirinin vəfatı ilə əlaqədar başsağlığı vermək məqsədilə Dohaya gedib.İran XİN rəhbəri Qətər rəsmiləri ilə də görüşəcək.
15 İyul 2026, 18:30
Latviya rus dilini qadağan edir
Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov Riqanın Latviya mediasında rus dilinin qadağan edilməsi istəyini qınayıb.Citypost.az "Unikal"a istinadən xəbər verir ki, o, bu barədə jurnalistlərə açıqlamasında deyib. "Burada yeganə reaksiya qınamaq ola bilər. Bunu qınamamaq mümkün deyil, çünki ölkə sakinlərinin çox sayda hüquqları rədd edilir", - deyə o bildirib.Peskov həmçinin əlavə edib ki, Latviya hakimiyyəti uzun müddətdir ki, rus və rusdilli hər şeyə nifrət nümayiş etdirir. Daha əvvəl Latviyanın mədəniyyət naziri Nauris Puntulis yerli mediada rusdilli məzmunun qadağan ediləcəyini açıqlamışdı. ...
15 İyul 2026, 18:07
Zelenski: Ukrayna ildə 10 milyon dron istehsal edir
Ukrayna hazırda ildə 10 milyon dron istehsal edir və bu rəqəmi 20 milyona çatdırmağı planlaşdırır.Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Ukrayna Dövlətçilik Günü münasibətilə keçirilən tədbirdə bildirib.“Dövlətin planını ilk dəfə açıq şəkildə elan etdiyimi xatırlayıram - ildə bir milyon dron. Həm xaricdə, həm də daxildə hər yerdə çoxlu şübhə var idi. İndi isə deyə bilərik ki, ildə on milyon dron istehsal edirik. Bu 20 milyon dron olacaq. Biz bunu tərəfdaşlarımızla birlikdə edəcəyik və bir daha müdafiə sənayesinin - Ukrayna, tərəfdaş, avropalı uğurunu sübut edəcəyik”, - deyə Zelenski qeyd edib.Bundan əlavə, o qeyd edib ki, Ukrayna qırıcıları...
15 İyul 2026, 17:48
Dövlət Departamenti TRIPP Fonduna rusiyalı investoru rəhbər təyin edib
Rusiyada anadan olmuş, Çikaqoda yaşayan özəl kapital investoru Konstantin Sokolov, Mərkəzi Asiyada ticarət dəhlizinin inkişafı üçün 200 milyon dollardan çox xərclərə nəzarət edəcək ABŞ Dövlət Departamentinin yeni vençur kapital fondunun prezidenti təyin edilib.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə "The Guardian" qəzeti məlumat yayıb.Bildirilir ki, vəsait nəqliyyat, enerji infrastrukturu və vacib mineral ehtiyatlarına investisiya qoymaq üçün istifadə olunacaq. Dövlət Departamenti onun təyinatını təsdiqləyib.Sokolov, Donald Trampın sözlərinə görə, Ağ Evin "bal salonu" tikinti layihəsinə 350 milyon dollardan çox ianə edən 36 donordan (o cümlədən 21 korporasiya, 15 fərd və ailə fondu) biridir."Public Citizen" tərəfindən aparılan bir araşdırmaya görə, korporativ donorların...
15 İyul 2026, 17:00
