ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
22906
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının laureatları məlum olub
2026-cı ildə fizika üzrə Nobel mükafatı laureatları kimdir?İsveç Kral Elmlər Akademiyası yanında Nobel Mükafatı Komitəsi tərəfindən 2026-ci il üçün Alfred Nobelin xatirəsinə İqtisadi Elmlər üzrə "Sveriges Riksbank" mükafatının laureatları məlum olub.APA “Nobelprize.org”a istinadən xəbər verir ki, Robert E. Hall və Maykl Vudford sözügedən sahə üzrə 2026-cı ilin laureatı elan edilib.Onlar bu mükafata niyə layiq görülüb?Onlar bu mükafata makroiqtisadi sabitləşmənin mikroiqtisadi əsaslarının tədqiqinə görə layiq görülüb.İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatçıları barədə qısa məlumatAmerikalı iqtisadçı Robert Ernest Hall 13 avqust 1943-cü ildə anadan olub və Stenford Universitetinin iqtisadiyyat professorudur. O, makroiqtisadiyyat, əmək bazarı, istehlak davranışı və iqtisadi tsikllər üzrə araşdırmaları ilə tanınır. Hall...
12 Oktyabr 2026, 14:11
NATO Rusiyaya mümkün hücumlara qarşı xəbərdarlıq etməyə hazırlaşır
NATO-nun Avropadakı Ali Müttəfiq Qüvvələrinin komandanı, ABŞ generalı Aleksus Qrinkeviç Rusiyaya alyansın istənilən hücuma qarşı dayanmaq və qələbə qazanmaq imkanları barədə xəbərdarlıq edəcək. Citypsot.az france24.com-a istinadən xəbər verir ki, generalın bazar ertəsi Varşavada keçiriləcək təhlükəsizlik konfransında NATO-nun çəkindirmə və müdafiə strategiyasını təqdim edəcəyi gözlənilir. Bu addım Rusiyanın Qərb ölkələrinə qarşı mümkün hibrid hücumları ilə bağlı narahatlıqların artdığı bir vaxta təsadüf edir.Qərb rəsmiləri son hadisələrin Moskvanın təxribat fəaliyyətləri ilə bağlı narahatlıqları gücləndirdiyini bildirirlər. NATO isə alyansın əsas məqsədinin mümkün təcavüzün qarşısını almaq və üzv ölkələri qorumaq olduğunu vurğulayır.NATO-nun baş katibi Mark Rutte ölkələri Ukraynaya dəstəyi davam etdirməyə çağırıb. Eyni zamanda, ABŞ-ın...
12 Oktyabr 2026, 09:59
MLB-də çempionluq mübarizəsi: Klivlend 78 illik həsrəti bitirmək istəyir
ABŞ-ın Beysbol üzrə Böyük Liqasında (MLB) Klivlend Guardians komandası 1948-ci ildən davam edən çempionluq həsrətinə son qoymaq üçün mübarizə aparır. Komandanın növbəti rəqibi tarixində ilk dəfə titul qazanmağa çalışan Tampa Bay Rays olacaq. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Amerika Liqası Çempionat Seriyasının ilk oyunu oktyabrın 12-də Tampa Baydə keçiriləcək. Yeddi oyuna qədər davam edə bilən seriyanın qalibi Dünya Seriyasına vəsiqə qazanacaq.Tampa Bay Rays ikinci mərhələdə New York Yankees komandasını mübarizədən kənarlaşdırıb. Komanda müntəzəm mövsümü 98 qələbə və 64 məğlubiyyətlə başa vurub. Klivlend Guardians isə 85 qələbə qazanıb.Klivlend sonuncu dəfə 2016-cı ildə Dünya Seriyasına yüksəlib, lakin həlledici qarşılaşmada Chicago Cubs...
12 Oktyabr 2026, 09:56
BMT rəsmisi: Təbiət siyasi sərhədlərə hörmət etmir
BMT-nin biomüxtəliflik üzrə rəhbəri Astrid Şomaker ölkələri təbiətin qorunması istiqamətində səyləri gücləndirməyə çağırıb. O bildirib ki, geosiyasi qarşıdurmalar və iqtisadi çətinliklərə baxmayaraq, biomüxtəlifliyin qorunması beynəlxalq əməkdaşlıq tələb edir. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Şomakerin sözlərinə görə, oktyabrın 19-da İrəvanda başlayacaq BMT-nin biomüxtəliflik üzrə COP17 sammitində 2030-cu ilədək təbiətin qorunması hədəflərinə nail olmaq yolları müzakirə ediləcək.O qeyd edib ki, ölkələr quru və okeanların 30 faizinin qorunması, çirklənmənin azaldılması və nəsli kəsilməkdə olan növlərin mühafizəsi ilə bağlı öhdəliklərin əksəriyyətini hələ yerinə yetirməyiblər.Şomaker təbiətin deqradasiyasının qida və su təhlükəsizliyinə ciddi təsir göstərdiyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, 2030-cu il hədəflərinə çatmaq üçün maliyyələşmə...
12 Oktyabr 2026, 09:53
Hindistanda etirazlar zamanı polis zorakılığı iddiaları gündəmə gəlib
Hindistanda müxalifət liderləri və jurnalistlər həftəsonu keçirilən etiraz aksiyaları zamanı polisi zorakılıqda ittiham ediblər. Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verri ki,etirazlar seçici siyahılarının yenidən nəzərdən keçirilməsi zamanı qanun pozuntularına yol verildiyi iddiaları ilə bağlıdır. Müxalifət hesab edir ki, bu proses Baş nazir Narendra Modinin rəhbərlik etdiyi hakim Bharatiya Janata Partiyasına (BJP) üstünlük qazandıra bilər. Seçki Komissiyası isə qanun pozuntuları iddialarını rədd edir.Məlumata görə, nümayişlər zamanı minlərlə insan saxlanılıb, onların əksəriyyəti sonradan sərbəst buraxılıb. “Sərhədsiz Reportyorlar” təşkilatı isə etirazları işıqlandıran ən azı 16 jurnalistin saxlanıldığını bildirib.Müxalifət lideri Rahul Qandi tərəfdarlarını yeni yürüşlərə çağırıb. Etirazçılar Baş Seçki Komissarı Gyaneş Kumarın istefasını tələb edirlər.Tənqidçilər...
12 Oktyabr 2026, 09:51
Merzin partiyası regional seçkilərdə zərbə aldı – CDU-da QAPALI MÜZAKİRƏLƏR
Almaniyanın hakim Xristian Demokrat İttifaqı (CDU) regional seçkilərdəki məğlubiyyətlər və ölkə üzrə reytinqlərinin azalması fonunda ciddi böhran yaşayır. Citypost.az DPA agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Kansler Fridrix Merzin rəhbərlik etdiyi partiyanın rəhbərliyi seçicilərin etimadını bərpa etmək məqsədilə Berlində qapalı məsləhətləşmələrə başlayıb. Görüşlərdə iqtisadiyyat, miqrasiya, təhlükəsizlik, pensiya və səhiyyə məsələləri müzakirə olunur.Sentyabrda keçirilən regional seçkilərdə CDU bir sıra ciddi məğlubiyyətlərlə üzləşib. Partiyanın dəstəyi bəzi sorğularda 20 faizdən aşağı düşüb. Eyni zamanda, ifrat sağçı Almaniya üçün Alternativ (AfD) partiyasının mövqelərini gücləndirməsi mühafizəkarlar üzərində təzyiqi artırıb.CDU daxilində partiyanın gələcək siyasi kursu ilə bağlı fikir ayrılıqları da mövcuddur. Bəzi üzvlər sağa yönəlməyin, digərləri isə mərkəzçi...
12 Oktyabr 2026, 09:47
