ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
10308
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Pezeşkian: ABŞ İranın təslim olmasını istəyir
ABŞ İranın təslim olmasını istəyir.CityPost.az xəbər verir ki, bunu İran Prezidenti Məsud Pezeşkian “X” hesabında yazıb.Pezeşkian öhdəliklərin yerinə yetirilməsinin dialoqun əsası olduğunu bildirib.İran Prezidenti qeyd edib ki, ABŞ-ın hərəkətlərinə etimadsızlıq davam edir.“Son günlərdə ABŞ rəsmilərinin qeyri-konstruktiv və ziddiyyətli yanaşması acı bir mesajın daşıyıcısıdır - onlar İranın təslim olmasını istəyirlər. İran xalqı isə zor dilinə təslim olmur”, - Pezeşkian qeyd edib.
20 Aprel 2026, 20:37
Mark Rütte Türkiyəyə səfər edəcək
Şimali Atlantika Alyansının (NATO) Baş katibi Mark Rütte aprelin 21-22-də Türkiyəyə rəsmi səfər edəcək."Report" xəbər verir ki, bu barədə NATO-nun mətbuat xidmətindən bildirilib.Səfər çərçivəsində o, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, xarici işlər naziri Hakan Fidan və milli müdafiə naziri, general Yaşar Gülerlə görüşəcək.Bundan başqa, alyansın baş katibi müdafiə sənayesi obyektini ziyarət edəcək."Səfər təhlükəsizlik və müdafiə sahəsində əməkdaşlıq məsələlərinə, habelə Türkiyə-NATO əlaqələrinə həsr olunacaq", - məlumatda qeyd edilib....
20 Aprel 2026, 16:20
Çin lideri: Hörmüz boğazı açıq qalmalıdır
Hörmüz boğazı açıq qalmalıdır.“Xinhua“nın xəbərinə görə, bu barədə Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpin bildirib.Si Cinpin qeyd edib ki, Hörmüz boğazında normal gediş-gəliş təmin edilməlidir.
20 Aprel 2026, 15:18
İran Prezidenti: Diplomatik vasitələrdən istifadə etmək zəruridir
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian bazar ertəsi günü ABŞ ilə gərginliyi azaltmaq üçün bütün rasional və diplomatik yolların araşdırılmalı olduğunu bildirib, amma əlavə edib ki, Vaşinqtonla münasibətlərdə sayıqlıq və inamsızlıq “danılmaz bir zərurətdir”.AZƏRTAC xəbər verir ki, İran ilə ABŞ arasında ikihəftəlik atəşkəs rejiminin müddəti çərşənbə günü başa çatacaq. “Reuters” agentliyinin məlumatına görə, ABŞ nümayəndələrinin bazar ertəsi günü İranla danışıqlar aparmaq üçün İslamabada gəlməsi planlaşdırılır, Tehran isə hələlik Pakistana nümayəndə heyəti göndərib-göndərməyəcəyini açıqlamayıb.Dövlət xəbər agentliyi IRNA adı açıqlanmayan mənbəyə istinadla bildirib ki, ABŞ-nin “ifrat və irrasional” tələbləri, eləcə də onun mövqeyindəki dəyişiklik səbəbindən danışıqların ikinci mərhələsi üçün heç bir plan yoxdur.IRNA-nın məlumatına...
20 Aprel 2026, 14:42
Dron müdafiə nazirinin müşavirini yaraladı
Ukraynanın müdafiə nazirinin müşaviri pilotsuz uçuş aparatlarının hücumu zamanı xəsarət alıb.Modern.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, bu barədə müşavirin özü radiotexnologiyalar üzrə mütəxəssis, “Fleş” çağırış adı ilə tanınan Sergey Beskrestnov sosial şəbəkə hesabında məlumat verib.Onun sözlərinə görə, evinə Rusiya istehsalı olan dörd “Şahed” tipli pilotsuz uçuş aparatı buraxılıb:“İdarə olunan reaktiv "Şahed"lərdən biri evimə çataraq divara çırpıldı. Artıq evim yoxdur. Mən xəsarət aldım, amma əsas odur ki, möcüzə nəticəsində sağ qaldım”, - deyə o bildirib.Qeyd edək ki, daha əvvəl Kiyev vilayət hərbi administrasiyasının rəhbəri Nikolay Kalaşnik regiona gecə saatlarında həyata keçirilən hücum nəticəsində bir nəfərin xəsarət aldığını açıqlamışdı. Bildirilmişdi ki,...
20 Aprel 2026, 14:28
Kreml: Rusiya ABŞ-İran danışıqlarında iştirak etmir
Rusiya ABŞ-İran danışıqlarında iştirak etmir, lakin sülh yolu ilə həllin əldə edilməsinə kömək etməyə hazırdır.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bunu Kremlin rəsmi nümayəndəsi Dmitri Peskov bildirib.O qeyd edib ki, Moskva danışıqların davam edəcəyinə və münaqişənin zorakı ssenarisinə qayıtmayacağına ümid edir.Kremlin sözçüsünün sözlərinə görə, Yaxın Şərqdə zorakı ssenariyə qayıdış baş verərsə, qlobal iqtisadiyyat və regional təhlükəsizlik üçün nəticələr daha da pis olacaq.O, həmçinin əlavə edib ki, Rusiya qlobal enerji bazarlarında məsuliyyətli və çox vacib oyunçu olaraq qalır və Rusiyanın enerji resurslarının həcmini görməzdən gəlmək çox çətindir....
20 Aprel 2026, 14:21
