ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
24631
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Rassel Brendə qarşı 7 ittiham üzrə hökm müzakirələri başladı
Böyük Britaniyada komediyaçı və aktyor Rassel Brendə qarşı irəli sürülən təcavüz və cinsi zorakılıq ittihamları ilə bağlı məhkəmə prosesində münsiflər heyəti hökm üzərində müzakirələrə başlayıb. Brend yeddi təcavüz və cinsi xarakterli hücum ittihamı ilə üzləşir.Citypost.az xəbər verir ki, AFP-nin məlumatına görə, məhkəmə prosesi Londonun Sautvark Tac Məhkəməsində keçirilir. İş üzrə altı qadın ifadə verərək 1999–2009-cu illər arasında baş verdiyi iddia olunan hadisələrdən danışıb. İttihamlar arasında anal, vaginal və oral təcavüz, eləcə də digər cinsi xarakterli hücumlar yer alır.51 yaşlı Rassel Brend bütün ittihamlar üzrə özünü təqsirli bilməyib. O, ifadəsində qadınlarla cinsi münasibətlərinin olduğunu etiraf etsə də, bütün hallarda qarşılıqlı razılığın...
04 Noyabr 2026, 00:55
Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi Myanma ilə bağlı qərar verəcək
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi Myanma ordusunun əsasən müsəlman Rohinca azlığına qarşı həyata keçirdiyi əməliyyatların soyqırımı təşkil edib-etməməsi ilə bağlı noyabrın 19-da qərar verəcək.Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, görə, məhkəmə yeddi ildir Qambiyanın Myanmaya qarşı irəli sürdüyü ittihamları araşdırır. Qambiya Myanmanın Rohinca xalqına qarşı həyata keçirdiyi zorakılıqların 1948-ci il BMT Soyqırımı Konvensiyasını pozduğunu iddia edir.2017-ci ildə Myanma ordusunun və buddist silahlı qrupların Rohincalara qarşı əməliyyatları nəticəsində yüz minlərlə insan ölkəni tərk edərək qonşu Banqladeşə sığınmağa məcbur olub. Həmin əməliyyatlar zamanı kütləvi qətllər, cinsi zorakılıq və yaşayış məntəqələrinin dağıdılması ilə bağlı çoxsaylı məlumatlar yayılıb. Hazırda bir milyondan çox Rohinca...
04 Noyabr 2026, 00:38
Nobel mükafatçısının qalıqları 52 il sonra vətəninə qaytarılır
Fransa Qvatemalalı yazıçı, diplomat və ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı Migel Anxel Asturiasın qalıqlarını ailəsinə qaytarıb. Yazıçının oğlu atasının külünün vətəninə aparılacağını və orada dəfn ediləcəyini bildirib.Citypost.az Fransa24.com-a istinadən xəbər verir ki, təhvil-təslim mərasimi noyabrın 3-də Parisdə keçirilib. 85 yaşlı Migel Anxel Asturias Amado mərasim zamanı atasının külünün olduğu qabı qəbul edib.1967-ci ildə ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülən Asturias 1974-cü ildə 74 yaşında İspaniyada vəfat edib. Yazıçı uzun müddət Parisdə yaşayıb və Fransa paytaxtındakı Per-Laşez qəbiristanlığında dəfn olunub.Asturiasın oğlu bildirib ki, atasının qalıqlarının Qvatemalaya qaytarılması qərarını vermək onun üçün çətin olsa da, ölkədəki siyasi dəyişikliklərdən sonra bu addımın vaxtının...
04 Noyabr 2026, 00:19
Zelenski Putinlə telefon danışığını rədd etdi
Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski Rusiya tərəfi ilə telefonla müzakirə aparmağa qarşı olduğunu bildirib.Citypost.az xəbər verir ki, V.Zelenski bu barədə Almaniya kansleri Fridrix Merzlə görüşdən sonra mətbuat konfransında deyib."Telefonla danışsaq, Rusiya bundan üzbəüz görüşdən yayınmaq üçün bir fürsət kimi istifadə edəcək”, - deyə Zelenski bildirib.O, telefon söhbətlərinin nəticə verməyəcəyini əlavə edib.Bundan başqa, dövlət başçısı müzakirələr üçün Moskvaya səfər etmək təklifini də rədd edib. (Modern.az)...
03 Noyabr 2026, 20:55
Tramp Netanyahu ilə İsrailə hərbi yardımı dayandırmaq barədə razılaşdığını bəyan edib
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə ilin sonundan etibarən təxminən 4 milyard dollarlıq illik hərbi yardımın dayandırılması barədə razılığa gəldiyini bəyan edib."Report" "Ynet"ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə o, "Fox News" telekanalına müsahibəsində bildirib."Biz bu sazişi bir neçə ay əvvəl bağladıq və bu onları qane edir, çünki İsrail - çox uğurlu ölkədir. Onların yardıma ehtiyacı yoxdur və ilin sonundan etibarən biz yardımı dayandıracağıq", - Tramp deyib.Bununla yanaşı, ABŞ Prezidenti vurğulayıb ki, Vaşinqton ehtiyac yaranacağı təqdirdə İsraili dəstəkləməyə hazırdır: "Əgər buna ehtiyacı olarsa, biz İsrailə kömək edəcəyik. Onlar çox yaxşı müttəfiqlərdir"....
03 Noyabr 2026, 19:18
İranda yanvar etirazları ilə bağlı iki nəfər edam edilib
İsfahanda 4 polis əməkdaşının qətlində iştirak etməkdə ittiham olunan iki nəfər edam olunub.APA-nın Tehran bürosunun məlumatına görə, İranın məhkəmə hakimiyyəti bildirib ki, edam edilən şəxslər odlu və müxtəlif növ soyuq silahlarla silahlanaraq əhaliyə və təhlükəsizlik qüvvələrinə hücum ediblər.Onlar binaları, polis bölməsini və ictimai obyektləri yandıraraq bölgədə qorxu və təhlükəsizlik mühitinin pozulmasına səbəb olublar.Məhkəmə hakimiyyəti hadisənin bu ilin yanvarında İsfahanda baş verdiyini bildirib.Qeyd olunub ki, edam edilən şəxslər İsfahanda törədilmiş cinayətin əsas iştirakçılarından olublar. Mövcud sənədlərə, məhkumların öz etiraflarına və digər təqsirləndirilən şəxslərin ifadələrinə əsasən, onlar hadisə yerində silahlı şəkildə iştirak edib və çoxsaylı cinayətlər törədiblər.Təqsirləndirilən şəxslərin kassasiya şikayətindən sonra hökmlər...
03 Noyabr 2026, 17:38
