ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
20667
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
SEPAH: ABŞ ordusuna məxsus sualtı aparat Hörmüz boğazında ələ keçirilib
İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Dəniz Qüvvələri ABŞ-a məxsus bir ədəd ağıllı pilotsuz sualtı aparatın Hörmüz boğazında ələ keçirildiyini açıqlayıb.APA-nın Tehran bürosunun məlumatına görə, bu barədə SEPAH Hərbi Dəniz Qüvvələrinin yaydığı bəyanatda bildirilib.Məlumata görə, ABŞ ordusunun ən müasir ağıllı və pilotsuz sualtı aparatlarından biri bu gün səhər saatlarında Hörmüz boğazının girişində mürəkkəb məlumat və əməliyyat üstünlüyü təmin edən tədbir nəticəsində tələyə salınıb.SEPAH əlavə edib ki, sözügedən sualtı aparat dünyanın sualtı texnologiya sahəsində ən yeni texnologiyalardan birinə malikdir.Bəyanatda o da qeyd olunub ki, aparat 2025-ci ildə ABŞ ordusunun donanmasına təhvil verilib....
08 Sentyabr 2026, 22:00
Zəlimxan Yusupov həbs edildi
Məşhur pop-MMA döyüşçüsü Zəlimxan Yusupov Moskvada sərxoş vəziyyətdə avtomobil idarə etdiyinə görə həbs edilib.Citypost.az "Unikal"a istinadən xəbər verir ki, polis 33 yaşlı Yusupovun idarə etdiyi Hongai H5 markalı avtomobili saxlayıb. O, əvvəllər tibbi müayinədən imtina etməkdə ittiham olunmuşdu. Bu dəfə də vəziyyət təkrarlanıb. Döyüşçüyə qarşı cinayət işi açılıb.Qeyd edək ki, Zəlimxan təkcə döyüşləri ilə deyil, həm də işdən kənar davaları ilə tanınır. 2022-ci ildə döyüşçü həmkarı ilə mübahisədən sonra Dağıstanda döyülüb. Elə həmin ilin sonlarında Moskva bölgəsində belaruslu kikboksçuya hücum edib. 2024-cü ildə isə Zəlimxan başqa bir dava zamanı güllələnib....
08 Sentyabr 2026, 21:10
İranda "Bəsic" komandiri öldürüldü
İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) “Bəsic” hərbiləşdirilmiş qüvvələrinin komandirlərindən biri Əbdürrauf Esaqi öldürülüb.Modern.az İran KİV-nə istinadən xəbər verir ki, hadisə ölkənin cənub-şərq bölgəsində baş verib.İran hakimiyyəti hadisəni terror hücumu kimi təsvir edib. Medianın məlumatına görə, təhlükəsizlik qüvvələri hücum edənləri axtarır və təqib edir.
08 Sentyabr 2026, 18:44
Kreml: Putin və Tramp bir saat telefon danışığı aparıb
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və ABŞ Prezidenti Donald Tramp arasında telefon danışığı olub.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Prezidentinin köməkçisi Yuri Uşakov açıqlama verib.Onun sözlərinə görə, telefon danışığı düz 1 saat davam edib, konstruktiv və açıq xarakter daşıyıb.Putinlə Tramp ABŞ-ın xüsusi nümayəndələri Stiv Uitkoff və Cared Kuşnerin Moskva və Kiyevə səfərinin nəticələrini müsbət qiymətləndiriblər, bu səfərlərin davam etdiriləcəyi razılaşdırılıb.Uşakovun sözlərinə görə, Tramp Ukraynadakı münaqişəyə son qoymaq istəyindən danışıb. Belə ki, Tramp prezidentliyi dövründə Ukrayna münaqişəsi üzrə irəliləyiş əldə etməkdə maraqlıdır.Uşakov qeyd edib ki, Putin Trampın vasitəçilik səylərini yüksək qiymətləndirib. Amerikalıların hərbi əməliyyatlara son qoymaq üçün hansı konkret...
08 Sentyabr 2026, 18:25
Şahzadə Corc Eton Kollecində təhsilə başlayıb
Böyük Britaniya taxtının varislərindən olan Şahzadə Corc Eton Kollecində ilk dərs gününə başlayıb.AZƏRTAC BBC-yə istinadla xəbər verir ki, 13 yaşlı Şahzadəni məktəbə valideynləri Uels Şahzadəsi Uilyam və Şahzadə Ketrin müşayiət ediblər. Yağışlı hava şəraitində məktəbə gələn ailəni Eton Kollecinin rəhbəri Saymon Henderson qarşılayıb.Şahzadə Corc kollecdə internat şagirdi kimi təhsil alacaq. Bununla da o, vaxtilə həmin məktəbdə oxumuş atası şahzadə Uilyamın yolunu davam etdirəcək. Böyük Britaniyanın ən nüfuzlu özəl təhsil müəssisələrindən biri hesab olunan Eton Kollecində indiyədək 20 britaniyalı baş nazir təhsil alıb. Məktəbdə illik təhsil haqqının təxminən 65 min funt sterlinq olduğu bildirilir....
08 Sentyabr 2026, 17:17
Macarıstan 10 rusiyalı diplomatı ölkədən çıxarır
Macarıstan 10 rusiyalı diplomatı ölkədən çıxarır.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Macarıstan xarici işlər naziri Anita Orban “X” hesabında bildirib.O qeyd edib ki, Macarıstan hökumətinin qiymətləndirməsinə görə, Rusiya missiyasının 10 əməkdaşı Macarıstanda diplomatlar üçün qəbuledilməz fəaliyyətlə məşğul olub və rəsmi Budapeşt bu şəxsləri ölkəni tərk etməyə çağırıb.Orban qeyd edib ki, bu qərar Macarıstanın təhlükəsizliyini və suverenliyini qoruyur. Bu, Rusiya ilə diplomatik münasibətlərin pozulmasını nəzərdə tutmur.“Macarıstan qarşılıqlı hörmət və qaydalara riayət olunmasına əsaslanan zəruri dialoqu davam etdirmək niyyətindədir”, - XİN rəhbəri vurğulayıb....
08 Sentyabr 2026, 13:18
