ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
4999
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Rejim dəyişikliyi baş verərsə, vəziyyət hansı istiqamətdə dəyişə bilər?
İran bir neçə gündür ki,gərgin anlar yaşayır.Sözsüz ki,qonşu ölkədə yaşananlar Azərbaycanda da müzakirə mövzusudur.Mövzu ilə bağlı CityPost.az politoloq Turan Rzayevlə həmsöhbət olub.– Hazırda konkret olaraq hansı bölgələrdə aktivlik müşahidə olunur?Politoloqun sözlərinə görə,hazırda Urmiyə, Xoy, Maku kimi şəhərlərdə aksiyalar qeydə alınır. Lakin Təbriz, Marağa və Ərdəbil kimi strateji şəhərlər hələlik gözləmə mövqeyindədir və proseslərə açıq şəkildə qoşulmayıblar.– Rejim dəyişikliyi baş verərsə, vəziyyət hansı istiqamətdə dəyişə bilər?"Əgər İranda rejim dəyişərsə və hazırda alternativ kimi görünən Pəhləvi ailəsi hakimiyyətə gələrsə, vəziyyət kəskin şəkildə dəyişə bilər. Bu istiqamətdə ABŞ-də müəyyən təmasların olduğu, həmçinin İsrailin də rejim dəyişikliyində maraqlı olduğu məlumdur.Güney Azərbaycan üçün “qırmızı xətt”...
15 Yanvar 2026, 14:30
Rusiya Ukraynaya növbəti dəfə zərbələr endirib
Rusiya yanvarın 15-i gecə saatlarında Ukraynanın enerji infrastrukturuna yeni zərbələr endirib, nəticədə Xarkov və Jitomir vilayətlərindəki yaşayış məntəqələri elektriksiz qalıb.Bu barədə "RBK-Ukrayna" ölkənin Energetika Nazirliyinə istinadən məlumat yayıb."Rusiya növbəti dəfə enerji infrastrukturuna zərbələr endirdi. Nəticədə Jitomir və Xarkov vilayətlərində istehlakçılar elektriksiz qalıb", - məlumatda bildirilib.Qurumdan qeyd edilib ki, qəza-bərpa işləri davam etdirilir.
15 Yanvar 2026, 14:12
ABŞ Venesuela neftinin ilk partiyasını 500 mln. dollara satıb
ABŞ müsadirə etdiyi Venesuela neftinin ilk partiyasını 500 milyon dollar məbləğində satıb.CityPost.az xəbər verir ki, bu barədə "Semafor" portalı öz mənbələrinə istinadən məlumat yayıb.Məlumata görə, neft satışından əldə edilən gəlir ABŞ-ın nəzarətində olan bank hesablarında saxlanılır və bu hesabların əsas mərkəzi Qətərdədir.Portala danışan adının açıqlanmasını istəməyən amerikalı rəsminin sözlərinə görə, Qətər Vaşinqton üçün neytral maliyyə platforması hesab olunur və bu da vəsaitlərin təhlükəsiz şəkildə köçürülməsi və saxlanmasına, onların mümkün müsadirə riskindən qorunmasına imkan verir....
15 Yanvar 2026, 11:10
Fransa Qrenlandiyaya qoşun GÖNDƏRİR
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron ölkəsinin Danimarkanın təşkil etdiyi və NATO çərçivəsində keçiriləcək birgə hərbi təlimlərdə iştirak edəcəyini açıqlayıb. Citypost.az xəbər verir ki, Fransa prezidenti bu barədə X sosial şəbəkəsində paylaşım edib. Makronun sözlərinə görə, Qrenlandiyada keçiriləcək təlimlər “Arktik Dözümlülük” adlanır və Fransa Silahlı Qüvvələrinin ilk bölmələri artıq təlimlərin keçiriləcəyi əraziyə doğru yola düşüb.Fransa prezidenti bildirib ki, bu iştirak NATO üzrə müttəfiqlərlə əməkdaşlığın gücləndirilməsinə və Arktika regionunda təhlükəsizliyin təmin olunmasına xidmət edir.Onun sözlərinə əsasən, ilk hərbi bölmələrdən sonra əlavə kontingentlərin də bölgəyə göndərilməsi planlaşdırılır. Bu isə müxtəlif iqlim və taktiki şəraitdə genişmiqyaslı hərbi təlimlərin keçirilməsinə imkan verəcək. ...
15 Yanvar 2026, 10:08
İrandakı etirazlarda ölənlərin sayı 2 600-ü keçib, 18 mindən çox nümayişçi saxlanılıb
İranda keçirilən etiraz aksiyalarına təhlükəsizlik qüvvələrinin sərt müdaxiləsi nəticəsində ölənlərin sayı 2 615-ə yüksəlib, 18 470 nəfər isə həbs edilib.CityPost.az xəbər verir ki, bu rəqəmlər "Human Rights Activist News Agency" (HRANA) təşkilatının aksiyaların 18-ci gününün yekunlarına dair hesabatında öz əksini tapıb.Ölənlərdən 13-nün uşaq, 14-nün isə aksiyalarda iştirak etməyən mülki şəxslər olduğu bildirilib. 153 təhlükəsizlik qüvvəsi əməkdaşının öldüyü vurğulanan məlumatda 882 ölüm halı ilə bağlı araşdırmanın davam etdiyi qeyd olunub.Məlumata görə, yanvarın 14-də ölkə üzrə 31 vilayətin 187 şəhərində 617 etiraz aksiyası qeydə alınıb.Qeyd edək ki, İranda dekabrın 28-də milli valyutanın qəfil kəskin dəyər itirməsindən sonra etirazlar başlayıb....
15 Yanvar 2026, 09:37
Dünya Müsəlman Alimlər Birliyi Başçısı İsrailə qarşı birlik ÇAĞIRIŞI edib
Dünya Müsəlman Alimlər Birliyi Başçısı Əli Muhyiddin Əl-Qaradaği İsrailin Qəzzədə atəşkəs razılaşmasını pozmasına və hücumlarını davam etdirməsinə görə İslam dünyasını birliyə çağırıb.Citypost.az xəbər verir ki, Qaradaği, Qətərin paytaxtı Dohada yerləşən Dünya Müsəlman Alimlər Birliyinin baş qərargahında Anadolu Agentliyinə açıqlamasında, İsrailin keçmişdə imzaladığı heç bir razılaşmaya sadiq qalmadığını xatırladıb və Qəzzədəki son atəşkəsin bunun ən açıq nümunəsi olduğunu bildirib. O, İslam dünyasının dağınıq və parçalanmış strukturunun İsrail qarşısında caydırıcılığını zəiflədiyini vurğulayaraq deyib:"Bu gün İslam dünyasının üzərinə düşən vacib məsələ güclü olmaqdır. İsrailin atəşkəs razılaşmasının şərtlərinə əməl etməsini təmin edəcək və pozuntularına imkan verməyəcək qədər güclü olmalıyıq. İşğalçı İsraili yalnız İslam dünyasının birliyi...
14 Yanvar 2026, 16:14
