ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
16292
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
"Güclü Ermənistan" zəifləyir - 106 namizəd geri çəkilib
Ermənistan parlamentində 29 deputat "Güclü Ermənistan" blokunda təmsil olunacaq. Siyasi qrupun seçki siyahısında 200-dən çox şəxsin adı var idi.Modern.az Ermənistan Mərkəzi Seçki Komissiyasına istinadən xəbər verir ki, seçki siyahısındakı yüzə yaxın namizəd namizədliklərindən geri çəkilmək üçün müraciət edib.Blokda olan 202 namizəddən 106-nın qeydiyyatı etibarsız elan edilib
09 İyul 2026, 09:47
Almaniyada gimnaziyaya hücum edən yeniyetmənin silahı atəş açmayıb
Bavariyanın Şonqau şəhərindəki orta məktəbə hücum etməkdə şübhəli bilinən yeniyetmə bir atəş açmağı bacarıb, sonra silahı sıradan çıxıb.Citypost.az "Report"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Almaniyanın daxili işlər naziri Aleksandr Dobrindt jurnalistlərə bildirib."Cinayətkar gimnaziyaya odlu silahla yaxınlaşıb və bir atəş açıb, lakin heç kimə xəsarət yetirməyib. Daha sonra silah sıradan çıxıb", - nazir deyib.Onun sözlərinə görə, yeniyetmə daha sonra insanlara bıçaqla hücum edib. 13 yaşlı iki qız yaralanıb, lakin onların həyatı təhlükədə deyil. Müəllimlər və polis əməkdaşları hücumçunu zərərizləşdirməyə nail olublar.Bavariyanın daxili işlər naziri Yoahim Herrman bidirib ki, şübhəli şəxs Xorvatiya vətəndaşıdır, valideynləri ilə yaşayır və əvvəllər psixiatrik müalicə alıb.Polisə...
09 İyul 2026, 09:28
Venesuelada zəlzələ qurbanlarının sayı 3811-ə çatıb
Venesuelada baş verən güclü zəlzələ nəticəsində ölənlərin sayı 3811-ə çatıb.APA xəbər verir ki, bu barədə Milli Assambleyanın sədri Xorxe Rodrigez məlumat verib."8 iyul tarixinə olan məlumata görə, 3811 nəfər ölüb, 16740 nəfər yaralanıb və 6462 nəfər xilas edilib", - o bildirib.
09 İyul 2026, 09:12
Xameneinin cənazəsi Kərbəlaya aparılıb
ABŞ və İsrailin hücumları nəticəsində ölən İranın Ali Rəhbəri Əli Xameneinin cənazəsi İraqın Nəcəf şəhərində keçirilən dəfn mərasimindən sonra gecə saatlarında helikopterlə Kərbəlaya aparılıb.Citypost.az xəbər verir ki, cənazə Həzrət Abbas türbəsinə doğru izdihamın müşayiəti ilə aparılıb.Mərasimdə yüz minlərlə insan iştirak edib, tabuta yaxınlaşmaq istəyənlərin çoxluğu səbəbilə sıxlıq yaşanıb.Kərbəla valiliyi mərasimə milyonlarla zəvvarın qatılacağını nəzərə alaraq cümə axşamını rəsmi istirahət günü elan edib....
09 İyul 2026, 09:00
Fransa İsveçə qoşun yerləşdirəcək
Fransanın 200 nəfər hərbçidən ibarət kontingenti İsveçin şimalında yerləşən Buden şəhərinə dislokasiya olunacaq.Citypost.az "Unikal"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə İsveçin SVT telekanalı məlumat yayıb.Jurnalistlərin məlumatına görə, hərbçilərin göndərilməsi ilə bağlı qərar iyulun 8-də Ankarada keçirilən NATO sammiti çərçivəsində Fransa Prezidenti Emmanuel Makron ilə İsveçin Baş naziri Ulf Kristerssonun görüşündə qəbul ediləcək.Hələlik söhbətin Fransanın hansı hərbi bölməsindən getdiyi dəqiqləşdirilməyib. Lakin məlumatda subarktik şəraitdə qış döyüş əməliyyatları üzrə ixtisaslaşmış dağ qoşunlarının adı çəkilir.Bundan əvvəl “Bild” qəzeti yazmışdı ki, NATO Rumıniyadan Finlandiyayadək alyansın şərq sərhədləri boyunca “Eastern Flank Deterrence Initiative” kod adı altında kompleks rəqəmsal müşahidə sistemi yaratmağı planlaşdırır.Nəşrin məlumatına görə, layihənin...
09 İyul 2026, 08:55
Rusiya diplomatı Ukraynaya zərbələrlə əlaqədar Litva XİN-ə çağırılıb
Rusiya diplomatı Litvanın Xarici İşlər Nazirliyinə (XİN) çağırılıb və Ukraynaya endirilən son kütləvi zərbələrlə əlaqədar ona etiraz notası təqdim edilib."Report" xəbər verir ki, bu barədə Litva XİN "X" sosial şəbəkəsində məlumat yayıb."Litvanın Xarici İşlər Nazirliyi Kiyevdə və Ukraynanın digər rayonlarında dinc sakinlər arasında çoxsaylı tələfata səbəb olan son kütləvi hücumlarla əlaqədar etiraz notası təqdim etmək üçün Rusiya diplomatını çağırıb. Litva tərəfi, həmçinin, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi nümayəndələrinin Baltikyanı ölkələrə qarşı yönəlmiş yalan bəyanatlarını rədd edib", - məlumatda bildirilib.Qeyd edək ki, bu gün Rusiyanın pilotsuz uçuş aparatları ilə Kiyevə zərbəsi nəticəsində 3 nəfər ölüb, 10 nəfər yaralanıb. Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Ukrayna...
09 İyul 2026, 08:26
