ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
16774
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
ABŞ ilk dəfə "Corsair" dronlarından İrana qarşı istifadə etdi
ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) İran sahillərindəki hərbi obyektlərə endirdiyi zərbələrin görüntülərini yayıb.Citypost.az Oxu.Az-a istinadən xəbər verir ki, CENTCOM "X" sosial şəbəkəsində paylaşdığı videoda kamikadze su dronlarından istifadə edildiyi bildirilir."Dünən CENTCOM qüvvələri birtərəfli hücum üçün nəzərdə tutulmuş bir neçə pilotsuz aparatdan istifadə edərək İranın sualtı qayıqlar və gəmilərə texniki xidmət göstərən obyektinə uğurla zərbə endirib."Corsair" tipli üç pilotsuz suüstü aparat Bəndər-Abbas hərbi dəniz bazasının limanına hücum edib ki, bu da ABŞ qoşunlarının dənizdə bu növ vasitələrdən istifadə etdiyi ilk hal olub", - deyə paylaşımda vurğulanıb....
14 İyul 2026, 08:50
Macarıstan parlamenti Prezidentin vəzifədən kənarlaşdırılmasına səs verib
Macarıstan parlamenti Prezident Tamaş Şuyokun istefasını nəzərdə tutan konstitusiya islahatları paketini təsdiqləyib."Report" xəbər verir ki, bu barədə "Telex" məlumat yayıb.Bildirilib ki, Macarıstanın Baş naziri Peter Madyarın üç həftə əvvəl təqdim etdiyi əsas qanuna olunan düzəlişlər bu gün 139 səslə təsdiqlənib, altı nəfər sənədin əleyhinə səs verib.Bununla yanaşı, sabiq Baş nazir Viktor Orbanın "Fides" Partiyasının fraksiyası, Xristian Demokrat Xalq Partiyası iclası və səsverməni boykot edib, "Fides" fraksiyasının rəhbəri Qergey Quyaş isə etiraz əlaməti olaraq istefa verib.İndi Macarıstan Prezidentinin istefa ərizəsini imzalamaq və ya məsələni Konstitusiya Məhkəməsinə göndərmək üçün beş gün vaxtı var.P.Madyar parlament seçkilərində qələbə qazandıqdan sonra dəfələrlə Prezidenti istefaya çağırıb....
14 İyul 2026, 08:40
Qazaxıstan və Çin əməkdaşlıq gündəmini genişləndirir
Astana və Pekin hərtərəfli strateji tərəfdaşlığın hazırkı vəziyyətini, qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin ikiqat artırılması perspektivlərini və süni intellekt sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsini müzakirə ediblər. Çində keçirilən danışıqları Qazaxıstanın xarici işlər naziri Yermek Koşerbayev və Çin Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Siyasi Bürosunun üzvü, Çinin xarici işlər naziri Van İ aparıblar.AZƏRTAC bu barədə Qazaxıstan Xarici İşlər Nazirliyinə istinadla xəbər verir.“Sonuncu görüşümüzdən bəri Qazaxıstan-Çin münasibətləri yüksək dinamikanı qoruyub saxlayır və ikitərəfli əməkdaşlığın bütün sahələrində davamlı inkişaf nümayiş etdirir”, – deyə Yermek Koşerbayev bildirib.Van İ isə öz növbəsində vurğulayıb ki, Çin Qazaxıstanı daim əsas strateji tərəfdaşlarından biri kimi qiymətləndirir. Onun sözlərinə görə, iki ölkə lideri arasında...
14 İyul 2026, 08:15
Böyük Britaniya Aİ-nin Ukraynanın hərbi maliyyələşdirilməsi proqramına qoşulub
Böyük Britaniya hökuməti Avropa İttifaqının Ukraynanın hərbi maliyyələşdirilməsi üzrə 90 milyard avroluq proqramına qoşulmaq barədə razılıq əldə edib.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Böyük Britaniyanın Baş naziri Kir Starmerin ofisi məlumat yayıb.Açıqlamaya görə, proqram britaniyalı müdafiə şirkətlərinə bu vəsait hesabına maliyyələşdirilən müqavilələr üzrə tenderlərdə iştirak etmək imkanı verəcək.Bildirilir ki, bu, Böyük Britaniyada milyardlarla avro həcmində potensial investisiyanın cəlb edilməsinə, ixtisaslı iş yerlərinin qorunmasına və ölkənin müdafiə sənayesi bazasının gücləndirilməsinə şərait yaradacaq.Qeyd olunub ki, Böyük Britaniyanın proqramdakı maliyyə töhfəsi britaniyalı istehsalçıların əldə edəcəyi müqavilələrin dəyərinə uyğun müəyyənləşdiriləcək.Məlumat Parisdə keçirilən “İstəkli ölkələr koalisiyası” sammiti çərçivəsində açıqlanıb.Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon...
14 İyul 2026, 08:00
Zelenski Makronu "Azadlıq" ordeni ilə təltif edib
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Fransa Prezidenti Emmanuel Makronu "Azadlıq" dövlət ordeni ilə təltif edib."Report" xəbər verir ki, bu barədə Ukrayna lideri Parisdə fransalı həmkarı ilə görüşün yekunları ilə bağlı sosial şəbəkələrdə bildirib.Onun sözlərinə görə, iki ölkə arasındakı münasibətlər daha çox Makronun şəxsi səyləri sayəsində strateji səviyyəyə çatıb.Zelenski, həmçinin bildirib ki, tərəflər cəbhədəki vəziyyəti, Ukraynanın hava hücumundan müdafiəni gücləndirmək ehtiyaclarını, eləcə də raket hücumundan müdafiə və istəklilər koalisiyalarının iclasları ərəfəsindəki prioritetləri müzakirə ediblər."Biz cəbhədəki vəziyyəti və vətəndaşların Rusiya hücumlarından qorunmasında Ukraynanın ehtiyaclarını ətraflı müzakirə etdik. Ukraynanı gücləndirmək, hava hücumundan müdafiə sistemimizi möhkəmləndirmək və Avropanın raket hücumundan müdafiə sisteminin inkişafını sürətləndirmək vacibdir....
13 İyul 2026, 21:23
Polşa ABŞ-dən silah alımına 150 milyard dollardan çox vəsait ayıracaq
Polşa yaxın illərdə Amerika istehsalı olan silah və hərbi texnikanın alınmasına ən azı 150 milyard dollar xərcləməyi planlaşdırır.Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə ölkənin müdafiə nazirinin müavini Sezari Tomçik "RMF FM" radiostansiyasının efirində məlumat verib."Ölkə indiyədək ABŞ-dən avadanlıqların alınması və müxtəlif servis bazalarının yaradılması üçün təxminən 65 milyard dollar xərcləyib, qarşıdakı illərdə isə bu rəqəmin 150 milyard dollara çatdırılması hədəflənir",- o qeyd edib....
13 İyul 2026, 19:35
