ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
7189
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Həmçinin oxuyun
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İrandan sonrakı hədəfini açıqladı
ABŞ prezidenti Donald Tramp bildirib ki, Vaşinqton əvvəlcə İrana qarşı hərbi əməliyyatı başa çatdırmaq, bundan sonra isə Kuba ilə bağlı siyasətini müəyyənləşdirmək niyyətindədir.Tramp bu barədə Ağ Evdə keçirilən tədbirdə çıxışı zamanı danışıb.O, ABŞ dövlət katibi və milli təhlükəsizlik üzrə müşaviri Marko Rubionun fəaliyyətini yüksək qiymətləndirərək Kubadakı vəziyyətə də toxunub."Marko, sən fantastik iş görürsən. Xüsusilə də Kuba ilə bağlı məsələlərdə”, – deyə Tramp bildirib.ABŞ prezidenti əlavə edib ki, Vaşinqton hazırda əsas diqqətini İrana qarşı hərbi əməliyyata yönəldib."Əvvəlcə bu işi bitirmək istəyirik”, – deyə Tramp İranla bağlı kampaniyanı nəzərdə tutaraq qeyd edib.Tramp çıxışı zamanı kubalı köklərə malik olan Marko Rubionun gələcəkdə Kubaya...
07 Mart 2026, 23:14
İsrail ordusu SEPAH-ın hava qüvvələrinin əsas komanda mərkəzini məhv edib
İsrail ordusu gecə saatlarında SEPAH-ın hava qüvvələrinin əsas komanda mərkəzini məhv edib.CityPost.az xəbər verir ki, bu barədə İsrail Müdafiə Qüvvələri (IDF) məlumat yayıb.Komanda mərkəzi İsrail Hərbi Hava Qüvvələrinin Tehranda həyata keçirdiyi hava hücumları dalğası fonunda vurulub.Bildirilib ki, zərbələr həmçinin hava hücumundan müdafiə sistemlərini, logistika anbarlarını və ballistik raketlərin istehsalı və buraxılışı üçün istifadə olunan obyekti də hədəfə alıb.
07 Mart 2026, 23:01
İsrail İrana qarşı genişmiqyaslı zərbələr dalğasına başlayıb
İsrail Müdafiə Ordusu İranın infrastrukturuna qarşı yeni genişmiqyaslı zərbələr dalğası barədə bildirib.CityPost.az xəbər verir ki, bu barədə ordunun mətbuat xidməti məlumat yayıb."İsrail Müdafiə Ordusu Tehranda və İsfahanda İranın infrastrukturuna qarşı genişmiqyaslı zərbələr seriyasına başlayıb", - məlumatda bildirilib.Əlavə təfərrüatlar açıqlanmır.
07 Mart 2026, 13:07
Hörmüz boğazında gəmi PUA ilə vurulub
Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarət Əməliyyatları İdarəsi (UKMTO) Hörmüz boğazında gəmiyə mərmilərin düşdüyünü təsdiqləyib.Bu barədə CityPost.az "Sky News"a istinadən xəbər verir.Məlumata görə, hadisə Oman sahillərindən təxminən yeddi mil aralıda baş verib.Gəminin hansı ölkəyə məxsus olduğu və xəsarət alanların olub-olmadığı hələlik məlum deyil."Gəmilərə tranzit zamanı ehtiyatlı olmaq və hər hansı şübhəli fəaliyyət barədə UKMTO-ya məlumat vermək tövsiyə olunur", - mərkəzdən əlavə edilib.
06 Mart 2026, 20:16
Qırğızıstanda çevriliş üçün nəzərdə tutulmuş silah anbarı aşkar edildi
Qırğızıstanın Oş bölgəsində dövlət çevrilişi üçün istifadə edilməsi planlaşdırılan silahlar müsadirə edilib.Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə Qırğızıstan Milli Təhlükəsizlik Komitəsinin mətbuat mərkəzi məlumat yayıb.“Qırğızıstan Milli Təhlükəsizlik Komitəsi Oş bölgəsində mütəşəkkil cinayətkar qrupların fəaliyyətinin qarşısını almaq üçün əməliyyat və istintaq tədbirləri zamanı külli miqdarda odlu silah və sursatın olduğu silah anbarı aşkar edib”, - açıqlamada bildirilib.Məlumata görə, 12 ədəd “Kalaşnikov” avtomatı, 2 ədəd “Beretta” və “Makarov” tapançası, 700 ədəd 7,62 mm kalibrli patron, 2 ədəd ov tüfəngi, müvafiq olaraq 58 ədəd 9x19 mm və 66 ədəd 9x18 mm kalibrli patron, eləcə də 8 ədəd silah təmizləyici vasitə müsadirə edilib....
06 Mart 2026, 17:20
600 hərbçi əsirlikdən azad olundu
Qarşılıqlı mübadilənin bir hissəsi olaraq, Rusiya Ukrayna əsirliyindən daha 300 hərbçisini geri qaytardı.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Müdafiə Nazirliyinin məlumat yayıb.Qeyd olunub ki, mübadilə çərçivəsində Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin 300 hərbi əsiri də qarşı tərəfə təhvil verilib. (Modern.az)
06 Mart 2026, 17:13
