ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
4919
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Netanyahunun təyyarəsi İsraildən ÇIXDI
İran ilə ABŞ arasında gərginliyin artması fonunda İsrail Baş naziri Binyamin Netanyahu üçün ayrılmış təyyarə ölkədən çıxarılıb.Citypost.az-ın məlumatlarına görə, Netanyahu üçün ayrılmış “Wings of Zion” adlı təyyarə İsrailin cənubundan havalanaraq ölkəni tərk edib.Təyyarənin içində Netanyahu olmadığı bildirilsə də, onun marşrutu barədə məlumat paylaşılmayıb. ABŞ-ın İran-a hücum ehtimalının artması ilə əlaqədar Netanyahu üçün ayrılmış təyyarənin ölkədən çıxarılması diqqət çəkib.Beynəlxalq mediada yayılan xəbərlərdə İrandakı etiraz aksiyaları fonunda ABŞ-ın İran-a hücum edə biləcəyi bildirilir.ABŞ-ın hücumuna cavab olaraq İranın İsraili də hədəfə ala biləcəyi vurğulanır.Qeyd edək ki, İsrail ilə İran arasında 2025-ci ilin iyun ayında baş vermiş münaqişə zamanı da Netanyahu üçün ayrılmış təyyarə...
14 Yanvar 2026, 15:59
Hindistan vətəndaşlarını İranı tərk etməyə çağırıb
Hindistanın Tehrandakı səfirliyi vətəndaşlarını İranı tərk etməyə çağırıb.CityPost.az xəbər verir ki, bu barədə səfirlik bəyanat yayıb.Hindistan vətəndaşlarına İrandakı etirazlara qoşulmamaq tapşırılıb və mümkün olan hər bir vasitə ilə, eləcə də kommersiya uçuşları ilə olsa belə, İranı tərk etmək tövsiyə olunub.Qeyd edək ki, İranda bir neçə gündür internet kəsilib. ABŞ-da yerləşən İnsan Haqları Fəalları Xəbər Agentliyinin (HRANA) verdiyi məlumata görə, etiraz aksiyalarında ölənlərin sayı 2571 nəfərdir, minlərlə insan həbs olunub....
14 Yanvar 2026, 14:59
2025 dünyada ən isti üçüncü il OLDU
Avropa Orta Müddətli Hava Proqnozları Mərkəzinin (ECMWF) nəzdində fəaliyyət göstərən Copernicus İqlim Dəyişiklikləri Xidməti (C3S) 2025-ci ildə qlobal temperatur göstəriciləri ilə bağlı hesabatını açıqlayıb.Citypost xəbər verir ki, hesabata görə, ötən il Yer kürəsində orta səth temperaturu 14,97 dərəcə təşkil edib. Bu göstərici sənaye öncəsi dövrün orta səviyyəsindən 1,47 dərəcə yüksək olub. Bununla da 2025-ci il qlobal quru səthi temperaturu baxımından qeydə alınmış ən isti üçüncü il kimi tarixə düşüb.Qeyd edək ki, ən isti il 2024-cü il olub və həmin il temperatur artımı 1,6 dərəcəyə çatıb. İkinci ən isti il isə 2023-cü il olub – 1,48 dərəcə.Copernicus-un hesablamalarına əsasən, hazırda qlobal...
14 Yanvar 2026, 12:48
İranda vurulacaq hədəflər bəlli oldu
“Nüvə Silahına qarşı İran Birliyi” Təşkilatı (United Against Nuclear Iran) 50 hədəfi əhatə edən dosye hazırlayaraq, yanvarın 13-də təhlükəsizlik iclasından əvvəl Ağ Evə təqdim edib.Bu barədə “Deyli Meyl” məlumat yayıb.Sənədə etirazların zorakı şəkildə yatırılmasının əsas mərkəzi kimi tanınan İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) “Sərallah” Qərargahının dəqiq koordinatları da daxildir.Bu qərargah faktiki olaraq hərbi komandanlıq mərkəzi rolunu oynayır və polis qüvvələrinin əməliyyat nəzarətini öz əlində cəmləşdirir....
14 Yanvar 2026, 10:12
Fərəh Pəhləvidən İran ordusuna - Çağırış
İranın devrilmiş şahı Məhəmməd Rza Pəhləvinin həyat yoldaşı, hazırda ABŞ-də mühacirətdə yaşayan Fərəh Pəhləvi İran xalqına müraciət edib.CityPost.az xəbər verir ki, o, müraciətində tezliklə İranın azadlığının qeyd olunacağına inamını ifadə edib.“Bu günlərdə göstərdiyiniz cəsarət, vətənpərvərlik və fədakarlıq dünyanın hər yerindəki insanların hörmətini qazanıb və müxtəlif ölkələrdə milyonlarla insan sizə dəstək olduqlarını bildirib. Bilirəm ki, səsinizi eşitmək qorxusundan qaranlığa qərq olanlar xarici dünya ilə ünsiyyət kanallarınızı kəsiblər. Mesajınız bu cür hərəkətlərlə susdurula biləcək hər şeydən daha ucadır.Qətiyyətlə inanıram ki, etirazlarınızın epik səhnələri gec-tez senzura divarını aşacaq və bu günlərdə etdiyiniz işlərin əsl ölçüləri bütün dünyada daha böyük heyrət və heyranlığa səbəb...
14 Yanvar 2026, 09:55
Kanada vətəndaşlarını İranı dərhal tərk etməyə çağırıb
Kanada İrandakı vətəndaşlarının təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə tövsiyələrini yeniləyib.CityPost.az xəbər verir ki, bu barədə Kanada hökuməti məlumat yayıb.Hökumət vətəndaşları Ermənistan və ya Türkiyə ilə quru sərhədləri vasitəsilə İranı dərhal tərk etməyə çağırıb.
14 Yanvar 2026, 08:43
