ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
9494
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Tramp: İran tərəfi zəng edərək razılaşma əldə olunmasını istəyir
“İran tərəfi zəng edərək razılaşma əldə olunmasını istəyir”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu ABŞ prezidenti Donald Tramp deyib.Tramp əlavə edib ki, Hörmüz boğazının blokadaya alınmasında məqsəd İranı danışıqlara qaytarmaq və dünya bazarlarında enerji daşıyıcılarının qiymətinin düşməsinə nail olmaqdır.
13 Aprel 2026, 22:23
Türkiyədə 4 maqnitudalı zəlzələ olub
Türkiyənin Ərzincan vilayətində 4 maqnitudalı zəlzələ olub.Bu barədə AFAD (Türkiyə Fövqəladə Halların İdarə Olunması Agentliyi) məlumat yayıb.Qeyd olunub ki, yeraltı təkan yerli vaxtla 19:15-də Kemah rayonunda baş verib.Zəlzələ ocağının dərinliyi 7,12 kilometrdir.
13 Aprel 2026, 20:43
İranda Hörmüz boğazının blokadası fonunda maksimum döyüş hazırlığı bəyan edilib
ABŞ-nin Hörmüz boğazını blokadaya alması fonunda İran "maksimum döyüş hazırlığı" vəziyyətindədir.Bu barədə İranın müdafiə nazirinin səlahiyyətlərini icra edən Məcid ibn əl-Rza bildirib.Onun sözlərinə görə, ölkə istənilən ssenariyə hazırdır və ona qarşı təcavüz törədənlər sərt və qətiyyətli cavab alacaq.Xatırladaq ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp ABŞ-nin Hörmüz boğazındakı blokadasından yan keçməyə cəhd edən bütün İran gəmilərini məhv etməklə hədələyib.
13 Aprel 2026, 20:10
Dağıstanda leysandan sonra 500-dən çox insan müvəqqəti yerləşdirmə məntəqələrində qalır
Dağıstanda (Rusiya) subasmalarından sonra 500-dən çox insan müvəqqəti yerləşdirmə məntəqələrində qalmaqdadır.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə TASS-a Rusiya Fövqəladə Hallar Nazirliyinin (FHN) mətbuat xidmətindən bildirilib."Dağıstanın yeddi yaşayış məntəqəsində 500-dən çox yaşayış evi su basmış vəziyyətdə qalmaqdadır. Müvəqqəti yerləşdirmə məntəqələrində 544 nəfər, o cümlədən 182 uşaq yaşayır", - qeyd olunub.Dağıstanın zərər çəkmiş rayonlarında bərpa işləri və sanitar təmizləmə davam etdirilir. Dərbənd rayonuna FHN-in Don xilasetmə mərkəzinin 100 xilasedicisi və 30 ədəd texnikası cəlb olunub....
13 Aprel 2026, 17:22
"Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı" yeni laureatlar üçün müraciətlərin qəbuluna başlayıb
"Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı" yeni laureatların axtarışı üçün müraciətlərin qəbuluna başlandığını elan edib.Bu barədə "Report" mükafatın rəsmi saytına istinadən xəbər verir."Bu müstəqil beynəlxalq mükafatın səkkizinci təqdimetmə mərasimi üçün müraciətlərin qəbuluna başlanılması onun bəşəriyyətə xidmət edən və dünyada insan qardaşlığı dəyərlərini təşviq edən mühüm humanitar təşəbbüslərin aşkarlanması və tanınması missiyasının davamını əks etdirir", - "Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı"nın baş katibi Məhəmməd Əbdülsalam bildirib.O əlavə edib ki, bu mükafat tarixi İnsan Qardaşlığı Sənədinin prinsiplərini dünya üzrə cəmiyyətlərdə davamlı effekt yaradan praktik proqramlara çevirən və əhəmiyyətli təsirə malik olan təşəbbüsləri dəstəkləməyə davam edir:"Biz bu il bütün dünyada insan qardaşlığı dəyərlərinin təşviqinə əhəmiyyətli töhfə...
13 Aprel 2026, 17:17
Sibiqa: Zelenski ilə Madyarın mümkün görüşü barədə Macarıstana müraciət edilib
Ukraynanın xarici işlər naziri Andrey Sibiqa bildirib ki, Prezident Volodimir Zelenski və Macarıstanın yeni Baş naziri Peter Madyarın mümkün görüşü barədə Macarıstana siqnallar göndərilib."Report" "İnterfaks-Ukrayna"ya istinadən xəbər verir ki, o, bu barədə Ukraynanın Müdafiə Sənayesi Kompleksi İşçiləri Günü münasibətilə müdafiə həllərinin yenilənmiş ekspozisiyasının açılışı zamanı jurnalistlərə bildirib.Sibiqa bildirib ki, Ukrayna bu ölkədən yeni imkanlar açan və qarşılıqlı tarixin yeni mehriban qonşuluq səhifəsini başlamağa şans verən düzgün Avropa xəbərləri alıb."Biz istəyirik və artıq Ukrayna Prezidenti və müvafiq olaraq cənab Madyar səviyyəsində müvafiq təmaslarla bağlı siqnalları vermişik. Biz bu təması gözləyirik və əlbəttə ki, maraq göstəririk. Cavab gözləyirik", – nazir deyib.Onun sözlərinə...
13 Aprel 2026, 17:03
