ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
21328
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Kadırovun üzündən oxuya bilməyən oğlu biabır oldu
Çeçenistan lideri Ramzan Kadırovun 18 yaşlı oğlu Adam Rusiya Dövlət Duması seçkilərindən əvvəl respublikadakı vəziyyətlə bağlı hazırlanmış bir çıxışını oxuyarkən ictimaiyyət qarşısında özünü rüsvay edib.Citypost.az "Unikal"a istinadən xəbər verir ki, bu anın videosu "X" şəbəkəsində yayılıb.Görüntülərdə gənc Kadırovun seçki hazırlıqları və mümkün təxribatlar haqqında mətni yavaş-yavaş və çətinliklə oxuduğu görünür.Atası Ramzan Kadırovun üz ifadəsinə əsasən, o özü də oğlunun zəif çıxışından açıq-aydın narazı qalıb. ...
18 Sentyabr 2026, 21:35
Litvada MÜHARİBƏ HƏYƏCANI - Paytaxt kütləvi təxliyəyə hazırlanır
Litva hərbi təhlükə və ya ciddi böhran yarana biləcəyi təqdirdə Vilnüs sakinlərinin təxliyə olunması planını hazırlayıb.Citypost.az xəbər verir ki, "Polşa radiosu"nun məlumatına görə, əsas marşrutlardan biri Polşa istiqamətində təxliyəni nəzərdə tutur.Plana əsasən, paytaxt sakinləri üçün üç əsas təxliyə istiqaməti müəyyən edilib.Marşrutlardan biri Polşa ilə sərhədə, digər ikisi isə şimal istiqamətinə - Panevejis və Şyaulyaya, həmçinin qərb istiqamətinə - Kaunas və Klaypedaya aparır.Polşanın Podlyasye Voyevodalığının hakimiyyət orqanları isə öz növbəsində regionun Baltikyanı ölkələrin sakinləri üçün tranzit koridoru kimi istifadə olunması ehtimalına hazırlaşır.Qeyd olunur ki, konkret təxliyə istiqaməti və qaydası təhlükənin yerindən və miqyasından asılı olacaq. Şəxsi avtomobili olan sakinlərdən əvvəlcədən müəyyən...
18 Sentyabr 2026, 16:28
Paşinyan jurnalistləri ələ saldı: Bu təyyarə mənə babamdan qalıb
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan bu gün Almaniyaya səfəri zamanı istifadə etdiyi təyyarə ilə bağlı müxalifyönlü jurnalistlərin suallarına cavab verib.Citypost.az xəbər verir ki, Paşinyan bu barədə sosial şəbəkə hesabında paylaşım edib.O, “üçbaşlı müharibə” partiyası ilə əlaqəli media qurumlarının təyyarənin kimə məxsus olması barədə suallarına cavab olaraq bildirib:“Bu, mənim şəxsi təyyarəmdir. Yalnız ötən həftə tamamilə təsadüfən öyrəndim ki, babam onu mənə vəsiyyət edib. Hazırda sənədləri qaydasına salmağa çalışırıq.Bu məlumatın araşdırılması ilə bağlı istənilən cəhdi siyasi təqib, insan hüquqlarının kobud şəkildə pozulması və demokratiyanın dəfn mərasimi kimi qiymətləndirirəm”. (Modern.az)...
18 Sentyabr 2026, 16:07
Nobel Fondu laureatlar üçün pul mükafatının məbləğini artırıb
Nobel Fondu bu il laureatlar üçün pul mükafatının məbləğini 9 % artıraraq, altı kateqoriyanın hər birində 12 milyon İsveç kronuna (təxminən 1,22 milyon dollar) çatdıracaq."Report" "Reuters"ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Nobel Fondunun icraçı direktoru Hanna Styarne bildirib."Mükafatın məbləğini artırmaqla biz Nobel mükafatının uzunmüddətli əhəmiyyətini dəstəkləyir və mükafatın maliyyə hissəsinin zamanla öz dəyərini qoruyub saxlayacağına zəmanət veririk", - o qeyd edib.Bu il fizika, kimya, sülh, ədəbiyyat, iqtisadiyyat, eləcə də fiziologiya və ya tibb sahələrində Nobel mükafatı laureatlarının adları 5-12 oktyabr tarixlərində açıqlanacaq. Builki mükafatlandırma mərasimi Nobel mükafatlarının ilk təqdimatının 125-ci ildönümünə həsr olunub.Nobel mükafatı XIX əsr İsveç sahibkarı, dinamitin...
18 Sentyabr 2026, 15:36
Türkiyədə məşhurlar saxlanıldı
İstanbulda məşhurların da aralarında olduğu şəxslərə qarşı narkotik əməliyyatı keçirilib.Citypost.az xəbər verir ki, Əməliyyat Bakırköy Respublika Baş Prokurorluğunun apardığı "Məşhurlara qarşı narkotik araşdırması” çərçivəsində İstanbul İl Jandarma Komandanlığının əməkdaşları tərəfindən həyata keçirilib.Əməliyyat zamanı 15 nəfər saxlanılıb.Saxlanılanlar arasında aktyor Aras Bulut İynemli, müğənni Sefo (Seyfullah Sağır), aktrisa Melis Sezen, aktrisa Nilperi Şahinkaya, Hande Demir, keçmiş futbolçu Hasan Şaş, aktrisa Melis İşiten, aktrisa Yeliz Yeşilçimen, müğənni Anıl Durmuş, aktrisa Hazal Filiz Küçükköse, Volkan Akçıray, Zeynep Akçıray, Eda Güzelcik, Sezer Çakır və Sayat Zurnacı da var.Bundan başqa, daha 3 nəfər barəsində saxlanılma qərarı verildiyi bildirilib.Araşdırma davam edir. (Azxeber.com)...
18 Sentyabr 2026, 15:00
Moskva Londona xəbərdarlıq etdi: “Britaniya hərbi obyektləri qanuni hədəfdir”
Rusiya Böyük Britaniyanı siyasətdə eskalasiya xəttindən imtina etməyə çağırıb və özünümüdafiə hüququ çərçivəsində zəruri cavab tədbirləri görmək hüququnu özündə saxladığını bildirib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova açıqlama verib.O bildirib ki, Ukraynanın Rusiya ərazisinə zərbələr endirmək üçün istifadə etdiyi Britaniyaya məxsus hərbi obyektlər Moskva tərəfindən qanuni hədəf hesab edilə bilər.“Ukraynada Rusiya ərazisinə zərbələr endirmək üçün istifadə olunan istənilən Britaniya hərbi obyekti qanuni hədəfdir”, – Zaxarova deyib.Rusiya XİN Britaniyanın Kiyevə silah və pilotsuz uçuş aparatlarının tədarükünü artırması ilə bağlı Londona etirazını bildirib. Nazirlik Böyük Britaniyanın Moskvadakı müvəqqəti işlər vəkilinin XİN-ə çağırıldığını açıqlayıb.Rusiya tərəfi həmçinin xəbərdarlıq...
18 Sentyabr 2026, 14:37
