ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
14023
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Həmçinin oxuyun
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Oman sahillərində neft tankerində yanğın baş verib
Oman sahillərində göyərtəsində 24 hindistanlı dənizçinin olduğu "Marivex" neft tankerində yanğın baş verib."Report" "Al Jazeera"ya istinadən xəbər verir ki, bu barədə Hindistanın federal limanlar və gəmiçilik naziri Opeş Kumar Şarma mətbuat konfransında bildirib.Onun sözlərinə görə, bütün heyət üzvləri təhlükəsizlikdədir. Məlumata görə, Madaqaskar bayrağı altında üzən gəmi yük daşımayıb."Hazırda bütün hindistanlı dənizçilər təhlükəsizlikdədir. Biz onların təhlükəsizliyini təmin etmək üçün fəaliyyətimizi Xarici İşlər Nazirliyi, Hindistan xaricdəki nümayəndəlikləri, Hindistan Hərbi Dəniz Qüvvələri və Müdafiə Nazirliyi ilə əlaqələndiririk", - O.Şarma qeyd edib.CNN telekanalının məlumatına görə, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri gəmiyə zərbə endirib. Ötən ilin dekabrından bu tankerə qarşı İranla əlaqədar sanksiyalar tətbiq edilib. Ekipajın...
08 İyun 2026, 18:00
Mixail Xodorkovskiyə 10 il qiyabi həbs verilib
Moskva məhkəməsi “Yukos” neft şirkətinin keçmiş rəhbəri Mixail Xodorkovskini (Rusiyada xarici agentlərin reyestrinə daxil edilib-red.) Rusiya ordusu haqqında saxta məlumatlar yaymaqda təqsirli bilib.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, hakim iki maddə üzrə təqsirli bilinən Xodorkovskini 10 il müddətinə qiyabi olaraq azadlıqdan məhrum edib.Xodorkovskiyə qarşı hərbi “feyk”lərlə bağlı cinayət işi 2023-cü ilin sentyabrında açılıb. Buna “X” sosial şəbəkəsində 9 sentyabr 2022-ci il tarixli paylaşım və onun “YouTube” kanalında 9 iyul 2024-cü il tarixində yerləşdirilmiş video səbəb olub....
08 İyun 2026, 17:40
Britaniyada uşaqlara internet üzərindən açıq-saçıq görüntülərin göndərilməsinin qarşısı alınır
Böyük Britaniyanın Baş naziri Kir Starmer texnologiya şirkətlərinə uşaqların açıq-saçıq görüntülər göndərməsi və qəbul etməsinin qarşısını almaq üçün üç ay vaxt verib.AZƏRTAC BBC-yə istinadla xəbər verir ki, Baş nazirin qərarına əsasən, “Apple”, “Google” və digər texnologiya şirkətləri uşaqların cihazlar vasitəsilə intim məzmun paylaşmasının qarşısını alan yeni təhlükəsizlik nəzarət mexanizmləri tətbiq etməlidirlər. Əks halda hökumət bu dəyişiklikləri məcburi etmək üçün qanunvericiliyə əl atacaq.Hökumət bildirib ki, şirkətlər üç ay ərzində tələb olunan tədbirləri həyata keçirməsələr, onları buna məcbur edən qanunvericilik təşəbbüsü irəli sürüləcək. Bu çərçivədə qaydalara əməl etməyən şirkətlərə qarşı cərimələr tətbiq oluna bilər. Rəsmi açıqlamada qeyd olunub ki, heç bir variant...
08 İyun 2026, 17:28
Papa XIV Leo: Dünya dərin mənəvi və mədəni böhran yaşayır
Papa XIV Leo İspaniyaya səfəri zamanı bu ölkənin parlamentində çıxış edib.AZƏRTAC xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, Papa XIV Leo çıxışında bildirib: “Dünya dərin mənəvi və mədəni böhran yaşayır və bu, özünü müxtəlif zorakılıq, qütbləşmə, qarşılıqlı inamsızlıq formalarında göstərir. Bu kontekstdə sülh siyasi istək və daha da əhəmiyyətlisi, əsl mənəvi imperativ kimi ortaya çıxır”.O əlavə edib ki, beynəlxalq ictimaiyyət dialoq və hörməti yenidən kəşf etməlidir. Roma Papası silahlanma yarışının mövcud beynəlxalq mühitin kövrəkliyinə cavab olaraq təklif olunmasından narahatlığını ifadə edib.Papa XIV Leo sözünə davam edib: “Silahlar müvəqqəti sükut yarada bilər, lakin heç vaxt davamlı və möhkəm sülhü təmin edə bilməz....
08 İyun 2026, 16:04
Rumıniya XİN: Cənubi Qafqazın potensialını sülh və sabitlik şəraitində tam üzə çıxarmaq olar
Rumıniya regionun potensialını üzə çıxarmaq üçün Cənubi Qafqaz ölkələri ilə sıx əməkdaşlığı davam etdirmək niyyətindədir.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Rumıniya Xarici İşlər Nazirliyinin (XİN) Ermənistanda keçirilmiş parlament seçkilərinin yekunlarına dair bəyanatında bildirilib."Rumıniya bu regionun möhtəşəm potensialını tam şəkildə reallaşdıra bilmək üçün Cənubi Qafqazda sülh, təhlükəsizlik və sabitliyin olmasında dərindən maraqlıdır. Biz həm region dövlətləri ilə ikitərəfli münasibətlər çərçivəsində, həm də Avropa İttifaqına üzv dövlət kimi bu məqsədə çatmağa yönəlmiş bütün səyləri dəstəkləyirik", - XİN-in məlumatında qeyd olunub....
08 İyun 2026, 15:00
Moldova XİN ölkə ərazisinə dron düşməsi ilə bağlı bəyanat yayıb
Moldova Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi Lopatna kəndi yaxınlığında baş verən hadisəni pisləyib. Belə ki, naməlum pilotsuz uçuş aparatı bu ölkənin ərazisinə düşərək partlayıb.AZƏRTAC xəbər verir ki, nazirliyin bəyanatına görə, bu cür obyektlərin Moldova hava məkanında icazəsiz uçuşu və ya ölkə ərazisinə düşməsi “milli təhlükəsizliyə təhdid, dövlətin suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün pozulması” deməkdir.Nazirlik, həmçinin bildirib ki, bu insident Rusiya Federasiyasının Ukraynaya qarşı apardığı müharibənin yaratdığı riskləri, eləcə də onun regional təhlükəsizliyə və qonşu ölkələrə təsirini bir daha üzə çıxarır”.Moldova XİN qeyd edib: “Moldova Respublikası ölkənin və əhalisinin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün sülhə, təhlükəsizliyə və vətəndaşlarının müdafiəsinə sərmayə qoyaraq, müdafiə qabiliyyətini və...
08 İyun 2026, 13:00
