ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
6624
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İranda öldürülən yüksəkvəzifəli şəxslərin adları açıqlanıb
ABŞ ilə İsrailin hücumları nəticəsində İranda öldürülən yüksəkvəzifəli şəxslərin adları açıqlanıb.Bu barədə "Tasnim" agentliyi məlumat yayıb.Siyahıda İranın Ali rəhbəri Əli Xamenei, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) baş komandanı general-mayor Məhəmməd Pakpur, ali dini liderin müşaviri Əli Şamxani, İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi general-mayor Əbdülrəhim Musəvi və müdafiə naziri Əmir Nəsirzadənin adı var.Qeyd olunur ki, həlak olan digər şəxslərin adları sonradan açıqlanacaq.Xatırladaq ki, ABŞ və İsrail fevralın 28-də İrana qarşı hərbi əməliyyata başlayaraq respublikanın şəhərlərinə hava zərbələri endirib. İran da cavab olaraq İsrail ərazisinə raketlər buraxıb. Bundan əlavə, İranın silahlı qüvvələri ABŞ-nin Fars körfəzi ölkələrində yerləşən on dörd hərbi bazasına...
01 Mart 2026, 11:22
İran Ərbildə yerləşən ABŞ aviabazasına zərbə endirib
Bu gün səhər saatlarında İranın hücumundan sonra İraqın Ərbil beynəlxalq hava limanında yerləşən ABŞ aviabazasında yanğın baş verib.CityPost.az xəbər verir ki, bu barədə “əl-Cəzira” telekanalı məlumat yayıb.Qeyd edək ki, İran ABŞ-İsrail hücumlarına cavab olaraq, İraqın Ərbil şəhəri də daxil olmaqla, Yaxın Şərqdəki ABŞ hərbi bazalarına raket zərbələri endirib.
01 Mart 2026, 10:57
İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi öldürülüb
İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi general-mayor Əbdülrəhim Musəvi ABŞ və İsrailin hava hücumları zamanı öldürülüb.CityPost.az xəbər verir ki, bu barədə İRNA məlumat yayıb.
01 Mart 2026, 10:49
Tramp İrana xəbərdarlıq edib
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana növbəti dəfə xəbərdarlıq edib.CityPost.az xəbər verir ki, Donald Tramp İranın daha sərt zərbə endirəcəyi ilə bağlı bəyanatların olduğunu deyib: "Lakin bunu etməsələr yaxşıdır. Çünki bunu etsələr, biz də onlara indiyədək görülməmiş güclə zərbə endirəcəyik”.Qeyd edək ki, İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) İranın Ali Rəhbəri Əli Xameneinin qisasını alacağını, daha güclü, misli görünməmiş zərbələr endiriləcəyini bəyan edib....
01 Mart 2026, 10:28
Bu gün İran Ali Liderinin seçilməsi üçün Ekspertlər Şurasının iclası keçiriləcək
İranda bu gün Ali Liderin seçilməsi üçün Ekspertlər Şurasının iclası keçiriləcək.CityPost.az “Mehr”-ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Iran Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Əli Laricani məlumat verib.Qeyd edilib ki,Əli Xameneinin varisi seçilənədək Ali Liderin səlahiyyətlərini icra edəcək Müvəqqəti Rəhbərlik Şurası da formalaşdırılacaq.Məlumata görə, şuranın tərkibinə prezident, məhkəmə hakimiyyətinin rəhbəri və İran Konstitusiyanın Keşikçiləri Şurasının ilahiyyatçı üzvlərindən biri daxil olacaq.
01 Mart 2026, 10:26
İrana hücumlarda indiyədək 201 nəfər həlak olub
İrana hücumlarda indiyədək 201 nəfər həlak olub, 747 nəfər yaralanıb.CityPost.az “Tasnim” xəbər agentliyinə istinadən xəbər verir ki, bu barədə İranın Qızıl Aypara Cəmiyyəti məlumat yayıb.Hücumlarda indiyədək İranın 24 vilayətinin hədəf alındığı bildirilib.
28 Fevral 2026, 22:51
