ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
5421
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Antalyada fırtına, sel və burulğan: bir nəfər yaralanıb
Türkiyənin Antalya şəhərində Meteorologiya Xidmətinin “sarı kod”lu xəbərdarlığından sonra güclü yağış, fırtına və burulğan şəhər üzrə həyatı iflic edib. Bir sıra rayonlarda daşqınlar, maddi ziyan və nəqliyyatda fasilələr qeydə alınıb.Citypost.az Türkiyə mediasına istinadən xəbər verir ki, Aksu rayonunun Kumköy məhəlləsində, Aksu çayı ətrafında yaranan burulğan nəticəsində baxım məqsədilə sahilə çıxarılmış turistik və balıqçı qayıqları zərər görüb. Bəzi qayıqlar aşaraq çevrilib, bəziləri isə təxminən 100 metr məsafəyə sürüklənib.Hadisə zamanı ərazidə olan 75 yaşlı İsmayıl Aksakal xəsarət alıb. Yaralı Serik Dövlət Xəstəxanasına çatdırılaraq tibbi yardım göstərilib.Eyni zamanda Kundu–Kadriye yolunda güclü fırtına səbəbindən bəzi yol nişanları aşaraq hərəkət hissəsinə düşüb. Axşam saatlarından etibarən...
27 Yanvar 2026, 16:24
NASA qaranlıq maddə ilə bağlı yeni detalları açıqladı
ABŞ Milli Aeronavtika və Kosmik Tədqiqatlar Agentliyi (NASA) qaranlıq maddənin kainat üzərindəki təsiri ilə bağlı yeni məlumatlar əldə etdiyini bildirib. NASA alimləri James Webb Kosmik Teleskopundan toplanan məlumatlar əsasında qaranlıq maddənin indiyədək hazırlanmış ən detallı və yüksək dəqiqlikli xəritələrindən birini yaradıb.Nature Astronomy jurnalında dərc olunan araşdırmada bu xəritənin görünməz qaranlıq maddənin ulduzlar, qalaktikalar və müşahidə edilə bilən adi maddə ilə necə üst-üstə düşdüyünü və qarşılıqlı əlaqədə olduğunu göstərdiyi qeyd olunur. Alimlərin bildirdiyinə görə, bu xəritə digər rəsədxanalar tərəfindən hazırlanmış analoji xəritələrdən təxminən iki dəfə daha dəqiqdir.NASA açıqlamasında vurğulanıb ki, əvvəllər qaranlıq maddə yalnız qeyri-müəyyən şəkildə müşahidə oluna bilirdi, lakin James...
27 Yanvar 2026, 16:17
ICE agentlərinin açdığı atəş iki ABŞ vətəndaşının ölümünə səbəb oldu
ABŞ-ın Minnesota ştatının Minneapolis şəhərində federal miqrasiya xidməti ICE-ə bağlı agentlərin iki ABŞ vətəndaşını güllələyərək öldürməsi ölkə miqyasında ciddi gərginliyə səbəb olub. Hadisədən sonra keçmiş ABŞ Prezidenti Barak Obama amerikalıları ölkə üzrə yayılan “dinc etiraz dalğasını dəstəkləməyə və ondan ilham almağa” çağırıb.Citypost.az ABŞ mediasına istinadən xəbər verir ki, Barak Obama və həyat yoldaşı Mişel Obamanın yaydığı birgə sərt bəyanatda intensiv terapiya tibb bacısı Alex Prettinin Sərhəd Mühafizəsi əməkdaşı tərəfindən vurularaq öldürülməsi “ürəkparçalayan faciə” kimi qiymətləndirilib. Açıqlamada bu hadisənin ABŞ-ın əsas dəyərlərinə təhlükə yaratdığı vurğulanıb, federal agentlərin Minnesotada “hesabatlılıqdan uzaq, qorxutma və təxribat xarakterli üsullar”dan istifadə etdiyi iddia olunub. Bəyanatda yer...
27 Yanvar 2026, 16:12
London küçələrində “Türk mafiyası” iddiası
İngiltərə mətbuatında yer alan iddialara görə, Londonun şimal və şərq bölgələrində fəaliyyət göstərən türk mənşəli mütəşəkkil cinayət qrupları narkotik alveri və silahlı təhdidlər yolu ilə bəzi məhəllələrdə nəzarət mexanizmi qurub.Citypost.az Metro nəşrinə istinadən xəbər verir ki, xüsusilə “Bombacılar” və “Tottenham Boys” (Hackney Turks) kimi tanınan qruplar bölgədə ciddi nüfuza malikdir. Bildirilir ki, bu qrupların əsas gəlir mənbəyi heroin qaçaqmalçılığıdır və onların nəzarət etdiyi ərazilər Türkiyədən qanunsuz yollarla gətirilən odlu silahlarla silahlanmış şəxslər tərəfindən qorunur.Tottenham, Wood Green və Dalston məhəllələri bu qrupların təsir dairəsində olan ərazilər kimi göstərilir. İddialara görə, bu strukturların gücü o qədər böyükdür ki, Londonun şimalında fəaliyyət göstərən...
27 Yanvar 2026, 16:04
İrəvanın keçmiş meri vəfat etdi
Ermənistan Dövlət Xidmətlərinin Tənzimlənməsi Komissiyasının keçmiş sədri və İrəvanın keçmiş meri Robert Nazaryan 70 yaşında vəfat edib.Citypost.az "Hraparak"a istinadən xəbər verir ki, Nazaryan 2001-ci ilin yanvarından 2003-cü ilin iyununa qədər İrəvanın meri olub.O 2003-cü ildən 2018-ci ilə qədər isə Ermənistan Dövlət Xidmətlərinin Tənzimlənməsi Komissiyasının sədri vəzifəsində çalışıb.
26 Yanvar 2026, 18:46
AŞPA-nın yeni prezidenti seçilib
Avropa Şurası Parlament Assambleyasında prezident seçkiləri keçirilib.Citypost.az "Report"a istinadən verdiyi xəbərə görə, bu postu Avstriyadan olan deputat Petra Bayr tutub.O, iki il müddətinə seçilib.
26 Yanvar 2026, 17:46
