ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
21050
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Vens ABŞ-ın husilərlə birbaşa danışıqlar apardığını deyib
ABŞ-ın Vitse-prezidenti Ceyms Devid Vens ölkəsini husilərlə birbaşa danışıqlar apardığını bildirib.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, Vens bu barədə jurnalistlərə açıqlamasında deyib.“Biz regiondakı tərəfdaşlarımız, o cümlədən Səudiyyə Ərəbistanı və regionda baş verən hadisələrdən təsirlənən digər tərəflərlə daim əlaqədəyik. Bu, ABŞ administrasiyasının çox fəal şəkildə üzərində çalışdığı məsələdir.Biz həmçinin husilərin özləri ilə birbaşa danışıqlar aparmışıq. Buna görə də həqiqətən hesab edirik ki, vəziyyəti nəzarətdə saxlayırıq. Bu, çox dəyişkən və dinamik vəziyyətdir. Lakin biz vəziyyəti izləməyə və amerikalıların maraqlarının ən yaxşı şəkildə qorunmasını təmin etməyə davam edəcəyik”, – Vens bildirib....
14 Sentyabr 2026, 22:28
CAR-da avtomobillərin toqquşması nəticəsində 20-dən çox insan ölüb
Cənubi Afrika Respublikasında (CAR) magistral yolda iki mikroavtobus və bir avtomobilin toqquşması nəticəsində azı 21 nəfər ölüb, daha bir neçə nəfər isə ağır xəsarət alıb."Report" "The Independent"ə istinadən xəbər verir ki, qəza sentyabrın 13-ü axşam saatlarında Qərbi Keyp əyalətində baş verib.Yol Hərəkətinin İdarəedilməsi Korporasiyasının məlumatına görə, ölənlərin sayı arta bilər.
14 Sentyabr 2026, 18:49
Ursula fon der Lyayen husilərin Səudiyyəyə hücumlarını pisləyib
Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen husilərin Səudiyyə Ərəbistanına hücumlarını pisləyib və Fars körfəzindəki tərəfdaşlarla həmrəy olduğunu bildirib.Citypost.az "Report"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə o, "X" sosial şəbəkəsində yazıb."Mən husilərin Səudiyyə Ərəbistanına hücumlarını pisləyirəm. İran proksilərinin davamlı hücumları qarşısında Fars körfəzindəki tərəfdaşlarımızla həmrəyik", - fon der Lyayen yazıb.O vurğulayıb ki, Avropa İttifaqı Hörmüz boğazı vasitəsilə təhlükəsiz və sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsi, eləcə də Yaxın Şərqdə sabitliyin qorunması üçün tərəfdaşlarla işləməyə davam edəcək."Bu, hamımız üçün vacibdir", - Avropa Komissiyasının rəhbəri əlavə edib....
14 Sentyabr 2026, 18:14
Gürcüstanın keçmiş müdafiə nazirinin həbs müddəti 10 ildən 5 ilə endirilib
Gürcüstanın 10 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmiş keçmiş müdafiə naziri Cuanşer Burçuladze ilə cinayət işi üzrə prosessual razılaşma əldə olunub.APA-nın yerli bürosu xəbər verir ki, Tbilisi Apellyasiya Məhkəməsinin qərarı ilə onun həbs müddəti 5 ilə endirilib.Razılaşmanın şərtlərinə əsasən, Cuanşer Burçuladze cəzasının üç ilini penitensiar müəssisədə çəkəcək, qalan iki il üçün isə şərti cəza tətbiq olunacaq. O, iki ildən sonra azadlığa çıxacaq.Sabiq nazir həmçinin 1 milyon lari məbləğində cərimə də ödəməli olacaq. Bundan əlavə, onun müxtəlif növ əmlakı dövlət xeyrinə müsadirə edilib.İş üzrə həbs olunan və səkkiz illik həbsə məhkum edilmiş Cuanşer Burçuladzenin qohumu Vasil Mxeidze və onun keçmiş müavini Giorgi...
14 Sentyabr 2026, 17:50
İrəvan “Azərbaycana görə” Lukaşenkodan üzr tələb etdi
“Daxili işlər nazirinin müavini məsələ ilə bağlı məruzə edir, bu kontekstdə “Güclü Ermənistan” fraksiyasının rəhbərlərindən biri ona sual verir ki, Belarusdakı Ermənistan səfirini məsləhətləşmələr üçün geri çağırmısınız, bunlar nə qədər davam edəcək? Müxalifət deputatlarının məsələyə yanaşması çox təəccüblüdür”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Ermənistan Milli Məclisinin sədri Ruben Rubinyan parlamentin iclasında deyib.Spiker “Minskdəki Ermənistan səfirinin məsləhətləşmələr üçün geri çağırılmasının səbəbi” barədə danışarkən iddia edib ki, bu, Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonun 44 günlük müharibədə Azərbaycanı dəstəkləməsi ilə əlaqəlidir:“Belarus həm də KTMT üzvü olan ölkədir. Buna cavab olaraq Ermənistanın Belarusdakı səfiri məsləhətləşmələr üçün geri çağırılıb. Məsləhətləşmələr izahat və ya üzr istənilənədək davam edəcək.“Güclü...
14 Sentyabr 2026, 16:34
Qəbiristanlığın içində bina tikib satırlar - ŞOK HADİSƏ
Türkiyədə qeydə alınan görüntü sosial şəbəkələrdə geniş müzakirələrə səbəb olub.Citypost.az Milli.Az-a istinadən xəbər verir ki, videoda qəbiristanlıq ərazisində tikilmiş çoxmərtəbəli binaların görüntüləri əks olunub. Tikililərin məzarlığın içində yerləşməsi diqqət çəkib.Görüntüləri paylaşan istifadəçilərdən bəziləri vəziyyəti zarafatla "insanlara mənzil yox, qəbiristanlıq satırlar" sözləri ilə şərh edib. Bəzi sosial şəbəkə istifadəçiləri isə binaların qəbiristanlıq ərazisində inşa edildiyinə təəccübləndiklərini bildiriblər.Kadrlarda binanın ətradakı məzarların yaxın olması görüntünün daha çox diqqət çəkməsinə səbəb olub....
14 Sentyabr 2026, 15:33
