ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
13161
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Böyük Britaniya Rusiyaya qarşı sanksiyaları genişləndirib
Böyük Britaniya Rusiyaya qarşı sanksiyalar çərçivəsində ödəniş sistemləri ilə əlaqəli 14 təşkilat və 4 şəxsə qarşı məhdudiyyətlər tətbiq edib."Report" xəbər verir ki, bu barədə ölkənin Maliyyə Nazirliyinin məlumatında deyilir.
26 May 2026, 17:38
İranda keçmiş MMA çempionu edam edilib
İranda keçmiş qarışıq döyüş sənətləri (MMA) çempionu, beynəlxalq hakim Qolamrza Xani Şəkərab İsrail kəşfiyyatı ilə əməkdaşlıqda və casusluqda təqsirli bilinərək edam edilib.Bu barədə "Report" "Fars" agentliyinə istinadən xəbər verir.
26 May 2026, 13:05
ABŞ atəşkəs zamanı "özünümüdafiə" məqsədilə İrandakı hədəflərə zərbələr endirib
ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) bildirib ki, ABŞ ordusu Hörmüz boğazında İranın raket buraxılış məntəqələrinə və qayıqlarına "özünümüdafiə zərbələri" endirib və əməliyyatın atəşkəs və müharibəyə son qoymaq üçün davam edən danışıqlar fonunda həyata keçirildiyini vurğulayıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər veirr ki, CENTCOM sözçüsü Timoti Hokins CNN-ə Hörmüz boğazında baş verən partlayışlarla bağlı xəbərləri şərh edərkən bildirib ki, " Bu gün ABŞ qüvvələri özünümüdafiə məqsədilə hərbçilərimizi İran qüvvələrindən gələn təhdidlərdən qorumaq üçün İranın cənubunda hücumlar həyata keçirib".Hokins əlavə edib ki, "Vurulan hədəflər arasında raket buraxılış məntəqələri, eləcə də dəniz minaları yerləşdirməyə cəhd edən İran qayıqları var. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı mövcud atəşkəs müqaviləsinin...
26 May 2026, 11:15
Bortnikov: NATO hədəfə yönəlmiş bioloji silahların yaradılması proqramını davam etdirir
Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin direktoru Aleksandr Bortnikov bildirib ki, NATO Asiya-Sakit Okean regionunda, Afrika və Latın Amerikasında hədəfə yönəlmiş bioloji silahların yaradılması proqramını həyata keçirməyə davam edir və müvafiq laboratoriyalar MDB ölkələrində də fəaliyyət göstərir.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Bortnikov MDB ölkələrinin Təhlükəsizlik Orqanları və Xüsusi Xidmətləri Rəhbərləri Şurasının (MTSX) 58-ci sessiyasındakı çıxışında MDB ölkələrinə bioloji sahədə təhdidlərin, xüsusən də qəsdən törədilən təhlükəli yoluxucu xəstəliklərin yayılması ehtimalının hələ də aktual olduğunu qeyd edib."NATO Asiya-Sakit Okean regionunda, Afrikada və Latın Amerikasında hədəfə alınan bioloji silahların yaradılması üzrə uzunmüddətli proqramı həyata keçirməyə davam edir. Biolaboratoriyalar həmçinin MDB ölkələrində də fəaliyyət...
26 May 2026, 11:09
Uqandada yeni Ebola yoluxma halları qeydə alınıb
Uqandanın paytaxtı Kampalada iki təsdiqlənmiş Ebola yoluxma halı qeydə alınıb.Bu barədə Citypsot.az “RİA Novosti” agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Uqanda Səhiyyə Nazirliyinin 25 may tarixli açıqlamasını yayıb.Məlumata görə, virusa yoluxan şəxslər Kampaladakı özəl klinikada çalışan səhiyyə işçiləridir. Açıqlamada bildirilir ki, hər iki hal təsdiqlənib və onların təmasda olduğu şəxslərin siyahısı hazırlanır:“Yoluxmuş şəxslərin kontaktları müəyyən edilir və sürətli reaksiya qruplarına təhvil veriləcək”, – deyə sənəddə qeyd olunub.Bununla da Uqandada Ebola virusuna yoluxmanın ümumi təsdiqlənmiş sayı yeddi nəfərə çatıb. Onlardan biri ölümlə nəticələnib, biri isə sağalıb.Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) Konqo Demokratik Respublikası və Uqandada Ebola epidemiyasını beynəlxalq narahatlıq doğuran ictimai səhiyyə fövqəladə...
26 May 2026, 11:04
Moldovada "Avropa Muzey Gecəsi 2026" tədbiri keçirildi.
“Avropa Muzey Gecəsi 2026” tədbiri çərçivəsində Moldovada muzeylərə kütləvi ziyarət qeydə alınıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, minlərlə insan ölkənin müxtəlif muzeylərini ziyarət edərək mədəni məkanları incəsənət və tarixlə dolu canlı platformalara çevirib.Paytaxtda yerləşən Milli Tarix Muzeyi, Milli İncəsənət Muzeyi, həmçinin Milli Etnoqrafiya və Təbiət Tarixi Muzeyi ən çox ziyarət edilən mədəniyyət müəssisələri sırasında olub.Moldova Milli Tarix Muzeyində Beynəlxalq Muzey Günü və Avropa Muzey Gecəsi çərçivəsində keçirilən proqramda 16 mindən çox ziyarətçi iştirak edib. Tədbir sərgilər, bədii tamaşalar, orta əsr rekonstruksiyaları və interaktiv təqdimatlarla yadda qalıb.Muzeyin ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə direktor müavini Olqa Andranoviç bildirib ki, bu il tədbirə böyük...
26 May 2026, 11:02
