ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
15588
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Serbiya əhalisi 430 mindən çox azalıb
Serbiya əhalisi 2016-cı ildən bəri 430 mindən çox azalıb."Report"un Balkan bürosu xəbər verir ki, bu barədə Serbiyanın Statistika İdarəsi məlumat yayıb.Bildirilib ki, 2016-cı ildən bəri ölkədə ölənlərin sayının doğulanların sayını xeyli üstələməsi səbəbindən əhali arasında 434 min 948 nəfər azalma var.Statistika İdarəsinin məlumatına görə, 2025-ci ildə Serbiyanın əhalisi təxminən 6 milyon 549 min 901 nəfər təşkil edib:"2025-ci ildə Serbiyada 59 min 483 diri körpə doğuşu qeydə alınıb, 95 min 247 isə ölüm halı baş verib"....
02 İyul 2026, 08:40
Fransada meşə yanğınlarının sahəsi 700 hektara çatıb
Fransanın cənubunda anomal isti hava dalğasından sonra bir neçə iri meşə yanğını baş verib.Citypost.az "Report"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Od departamentinin prefekturası məlumat yayıb."Yanğın Ero departamentindəki Bofor kommunası yaxınlığında baş verib və Od departamentindəki Sen-Valyer kommunası istiqamətində yayılıb. Hazırda yanğının sahəsi 700 hektar olaraq qiymətləndirilir", - qurumun məlumatında bildirilir.Yerli vaxtla saat 20:30-a olan məlumata görə, alovun yayılmasının qarşısını almaq mümkün olub. Yanğının söndürülməsinə yanğından mühafizə və xilasetmə xidmətlərinin 280 əməkdaşı, meşə yanğınları ilə mübarizə üzrə 11 ixtisaslaşmış bölmə, altı yanğınsöndürən təyyarə və bir yanğınsöndürən helikopter cəlb edilib.Bir sıra departamentlərdə artıq yeni yanğın ocaqları qeydə alınıb. Onların söndürülməsi üçün...
02 İyul 2026, 08:09
Fitso: Qərb faktiki olaraq Rusiya ilə müharibə vəziyyətindədir
Slovakiyanın Baş naziri Robert Fitso Qərbin faktiki olaraq Rusiya ilə müharibə vəziyyətində olduğunu bildirib.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə o, "Facebook"da yayımlanan çıxışında danışıb.Fitso bildirib ki, Ukrayna ərazisində fəaliyyət göstərən çoxsaylı xarici muzdlu döyüşçülər və münaqişədə istifadə olunan müasir silah sistemlərinə xidmət göstərən şəxslər nəzərə alınarsa, Qərb artıq faktiki olaraq Rusiya ilə müharibə vəziyyətindədir.Baş nazir tərəfləri dialoqa çağıraraq vurğulayıb ki, Ukraynadakı münaqişənin daha genişmiqyaslı qarşıdurmaya çevrilməsinə imkan verilməməlidir.O qeyd edib ki, Avropa İttifaqında dialoqu dəstəkləyən azsaylı baş nazirlərdən biridir, üzv ölkələrin əksəriyyəti isə müharibəni dəstəkləyir.Fitso Ukraynanın Aİ-yə üzvlüyünü dəstəklədiyini, lakin bunun yalnız namizəd ölkələr üçün nəzərdə tutulan bütün...
02 İyul 2026, 08:00
Si Cinpin partiya üzvlərini daxili təhlükələrə qarşı mübarizəyə çağırdı
Çin Prezidenti Si Cinpin ölkənin hakim Çin Kommunist Partiyasının dəyişən şəraitə uyğunlaşmasının vacibliyini vurğulayıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, partiyanın yaranmasının 105-ci ildönümü münasibətilə keçirilən tədbirdə çıxış edən Si Cinpin bildirib ki, əldə olunan nailiyyətləri qorumaqla yanaşı, daxili və beynəlxalq çağırışlara qarşı daha koordinasiyalı fəaliyyət göstərilməlidir.O qeyd edib ki, Çin hazırda həm strateji imkanların, həm də müxtəlif risk və çətinliklərin eyni vaxtda mövcud olduğu bir inkişaf mərhələsindən keçir.Si Cinpin partiya üzvlərini təşkilatın “saflığına və tərəqqisinə” zərər vuran hallara, eləcə də “partiyanın sağlam bədənini aşındıran bütün viruslara” qarşı qətiyyətli mübarizə aparmağa çağırıb.Məlumata görə, 1921-ci ildə bir neçə onlarla inqilabçı tərəfindən...
01 İyul 2026, 11:10
Çin dəmir yolları yayda 1 milyarddan çox sərnişin daşıyacaq
Çinin dəmir yolu şəbəkəsinin bu ilin yay mövsümündə 1 milyarddan çox sərnişinə xidmət göstərəcəyi gözlənilir.Citypost.az Xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, iyulun 1-dən başlayan və 62 gün davam edəcək yay səyahət mövsümündə ölkənin milli dəmir yolu şəbəkəsi üzrə təxminən 1,01 milyard sərnişin səfərinin həyata keçirilməsi proqnozlaşdırılır.Bildirilib ki, bu göstərici ötən ilin eyni dövründə qeydə alınmış 943 milyon səfəri üstələyir. Avqustun 31-dək gündəlik orta hesabla 16,29 milyon sərnişinin daşınacağı gözlənilir.Qeyd olunur ki, yay mövsümü tələbələrin tətilə çıxması və ailələrin səyahət planları səbəbindən Çinin dəmir yolu sistemi üçün ən intensiv dövrlərdən biri hesab olunur.Artan sərnişin axınını qarşılamaq məqsədilə dəmir yolu rəhbərliyi əlavə...
01 İyul 2026, 11:00
Vens: Papanın miqrasiya ilə bağlı mövqeyi ABŞ üçün narahatlıq doğurur
ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vens bildirib ki, Roma Papası Pope Leo XIVnın miqrasiya məsələləri ilə bağlı mövqeyi Vaşinqtonda narahatlıq doğurur.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Vensin Fox News telekanalına müsahibəsində Vatikanın immiqrasiya ilə bağlı bəzi açıqlamaları ilə razılaşmadığını bildirib.“Düşünürəm ki, Vatikanın immiqrasiya ilə bağlı bəzi bəyanatları narahatlıq doğurur. Nəticə etibarilə, mən bu məsələdə onlarla eyni mövqedə deyiləm”, – deyə ABŞ rəsmisi qeyd edib.Katolik olduğunu vurğulayan vitse-prezident kilsə rəhbərləri ilə görüşlərdə Amerikanın miqrasiya siyasətini izah etməyə çalışdığını bildirib.“Onlara bu məsələdə düşmənçilik etmədiyimizi anlatmağa çalışıram. Dialoqun tərəfdarıyam, eyni zamanda kütləvi miqrasiyanın müəyyən mənfi nəticələrinin də mövcud olduğunu xatırladıram”, – deyə Vens...
01 İyul 2026, 10:00
