ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
6724
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Hakan Fidan: Türkiyə bütün mənfi ssenarilərə qarşı hazırlıq görür
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan İran–ABŞ–İsrail qarşıdurması fonunda mümkün mənfi ssenarilərin dövlət qurumları arasında müzakirə edildiyini bildirib.Nazir təhlükəsizlik məsələləri ilə bağlı Prezidentə demək olar ki, saatlıq məlumat verildiyini qeyd edib.“Biz Türkiyə ilə bağlı bütün ssenariləri peşəkar şəkildə, qurumlararası koordinasiya iclaslarında müzakirə edirik. Bu toplantılar sahədə baş verən hadisələrə uyğun olaraq təşkil olunur və hazırda intensiv koordinasiya prosesindəyik”, – deyə Fidan bildirib.Onun sözlərinə görə, xüsusilə humanitar və təhlükəsizlik məsələləri üzrə mütəmadi koordinasiya görüşləri keçirilir. Milli Müdafiə Nazirliyi və MİT-in iştirakı ilə davamlı təhlükəsizlik qiymətləndirmələri aparılır.“Prezident bu məsələlərlə bağlı demək olar ki, saatlıq məlumatlandırılır. Zəruri hallarda göstərişlər alınır və təsdiqə təqdim...
03 Mart 2026, 23:05
Tramp: İranın HDQ, HHQ və HHM sistemləri məhv edilib
ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, ABŞ-nin hava zərbələri nəticəsində İran Hərbi Dəniz (HDQ) və Hərbi Hava Qüvvələri (HHQ), eləcə də radiolokasiya sistemlərindən məhrum olub.CityPost.az xəbər verir ki, o, bu barədə Ağ Evdə Almaniya kansleri Fridrix Mertslə görüşündə bildirib."Onların donanması, Hərbi Hava Qüvvələri, hava aşkarlama vasitələri, radarları, demək olar ki, heç nələri yoxdur, hamısı məhv edilib", - Tramp deyib.
03 Mart 2026, 21:45
Qətər İrana zərbələr endirib
Qətər İrana zərbələr endirib.CityPost.az xəbər verir ki, bu barədə Channel 12 Qərb mənbələrinə istinadən məlumat yayıb.Hücumun mümkün hədəfləri və nəticələri daxil olmaqla baş verənlərin təfərrüatları hələlik açıqlanmır.Qətər və İran rəsmiləri hələlik bu barədə şərh verməyiblər.
03 Mart 2026, 21:38
Lavrov Əraqçi ilə ABŞ və İsrailin İrana zərbələrini müzakirə edib
Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov İran xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ilə telefon danışığı aparıb.CityPost.az xəbər veriri ki, tərəflər ABŞ və İsrailin İrana zərbələri nəticəsində regionda baş verən hadisələri müzakirə edib.Bu cür hərəkətlərin beynəlxalq hüququn fundamental normalarını pozduğu və bütün Yaxın Şərq üçün ağır nəticələrə səbəb olduğu vurğulanıb.Sergey Lavrov gərginliyin azaldılması, güc tətbiqinin rədd edilməsi və münaqişənin siyasi və diplomatik yolla həllinə keçid lehinə prinsipial mövqeyini və Rusiyanın buna tam dəstək verməyə hazır olduğunu bir daha təsdiqləyib....
03 Mart 2026, 21:09
Xameneinin oğlu ali lider postuna hazırlanır
Ayətullah Əli Xamenei öldürüləndən sonra İran İslam Respublikasının ali lider postu boşalıb. İranda Prezident Məsud Pezeşkian, məhkəmə sisteminin rəhbəri Şeyx Möhsün Ejei və Ayətullah Əlirza Ərafidən ibarət Müvəqqəti Rəhbərlik Şurası yaradılıb.“Xameneinin yerinə kim gələcək” isə aktual olaraq qalır. Modern.az xəbər verir ki, Qətərin “Əl Cəzirə” telekanalı Xamenei sonrası İranda rəhbərliyə gələ biləcəyi ehtimal olunan şəxslərin adlarını açıqlayıb.Namizədlər sırasında adı qeyd olunan Həsən Xomeyninin (İslam Respublikasının qurucusu Ayətullah Ruhullah Xomeyninin nəvəsi-red.) ali rəhbər seçilmə şansı çox aşağı qiymətləndirilir.Ekspertlərin fikrincə, o, dövlət vəzifələrində çalışmayıb və bu səbəbdən İranın təhlükəsizlik qüvvələri və ya hakim elitası üzərində az təsirə malikdir. Həsən Xomeyni İranda bir çoxlarından...
03 Mart 2026, 13:38
Küveytlilər qəzaya düşən ABŞ qırıcı pilotuna kömək etdi
Küveyt üzərində vurulan amerikalı F-15 pilotu, sosial mediada yayılan videoya görə mülki şəxslər tərəfindən xilas edilib. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, pilot yerə düşdükdən sonra iki kişi ona yaxınlaşaraq vəziyyətini soruşub.Pilot “Xeyr, mən yaxşıyam” cavabını verib, Küveytli isə “Sən təhlükəsizsən” deyərək onu təsəlli edib. Hadisə İranla müharibə zamanı baş verib və "dostluq atəşi" zamanı qeydə alınıb.Footage of Kuwaiti locals approaching one of the shot down American pilots this morning. “Are you OK? Thank you for helping us.” pic.twitter.com/QCxUNxuSYF— OSINTtechnical (@Osinttechnical) March 2, 2026 ...
03 Mart 2026, 13:34
