ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
22632
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Zelenski Trampı Rusiyaya təzyiqi artırmağa çağırdı
Ukraynanın nümayəndə heyəti cümə və şənbə günləri ABŞ-a səfər edərək danışıqlar aparacaq.City post.az "Reuters"a istinadən xəbər verir ki, bu açıqlamanı Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Rusiyanın son zərbəsi nəticəsində çox sayda dinc sakinin öldüyü Çerniqov vilayətinin Priluki şəhərinə səfəri zamanı verib.O, ABŞ Prezidenti Donald Trampı Rusiyaya təzyiqi artırmağa çağırıb.“Bir tərəfdən ruslarla gələcək iqtisadi layihələr barədə danışıqlar aparmaq, digər tərəfdən isə diplomatik dalana dirəndiyimizi söyləmək olmaz”, – Zelenski deyib....
08 Oktyabr 2026, 17:00
Böyük Britaniya Rusiyaya qarşı sanksiyaları genişləndirib
Böyük Britaniya Rusiyaya qarşı sanksiya siyahısını genişləndirib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Böyük Britaniyanın Xarici İşlər Nazirliyinin yaydığı sənəddə bildirilir.Yeni sanksiyalar Rusiya maliyyə sektoruna, eləcə də “kölgə donanması” ilə əlaqəli şirkət və 12 gəmiyə qarşı yönəlib.Sanksiya tətbiq edilən qurumlar arasında "Zarubejneft" şirkəti və “Stolichny Credit” bankının da olduğu bildirilir.Böyük Britaniya hökumətinin məlumatına görə, yeni məhdudiyyətlər Rusiyanın maliyyə xidmətləri sektorunda fəaliyyət göstərən və ölkənin neft gəlirlərinin təmin edilməsində rol oynadığı iddia edilən strukturları hədəfə alır.“Reuters“in məlumatına görə, yeni paket Rusiyanın neft məhsullarının daşınmasında istifadə olunan “kölgə donanması”na qarşı tədbirləri də əhatə edir. (APA)...
08 Oktyabr 2026, 16:18
Fransanın dövlət borcu gündəmdə: Baş nazir vəd verdi
Fransanın Baş naziri Sebastyan Lekornu ölkədə tələbə etirazlarının davam etdiyi və maliyyə bazarlarında narahatlığın artdığı bir vaxtda dövlət borcu və büdcə kəsiri ilə bağlı problemlərin həll ediləcəyini vəd edib.Citypost.az France24-ə istinadən xəbər verir ki, Lekornu çıxışında həm tələbə etirazçılarını, həm də narahatlıq yaşayan istiqraz bazarlarını sakitləşdirməyə çalışıb.Baş nazir təhsil nazirliyinin ötən həftə təqdim etdiyi büdcə təklifində hər hansı kəsir görmədiyini bildirib. Bununla yanaşı, hökumətin qarşısında dövlət büdcəsi kəsirinin ÜDM-in 5 faizinə endirilməsi kimi mühüm hədəfin dayandığını vurğulayıb.Fransada dövlət xərcləri və artan borc yükü ilə bağlı narahatlıqlar son dövrlərdə daha da güclənib. Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) də Fransanı maliyyə vəziyyətini yaxşılaşdırmağa...
08 Oktyabr 2026, 09:52
Elbasanda 318 ton zəhərli sənaye tozu aşkarlanıb
Albaniyanın Elbasan şəhərində sənaye tullantıları və hava çirklənməsi ilə bağlı vəziyyət ciddi narahatlıq doğurur. AFP-nin araşdırmasına görə, şəhərdə fəaliyyət göstərən polad zavodlarından yayılan tüstü və illərdir yığılan təhlükəli tullantılar sakinlərin sağlamlığına ciddi təsir göstərir.Citypost.az france24.com-a istinadən xəbər verir ki, Bu ilin yayında AlbChrome xrom zavodunda baş verən iki yanğından sonra ətraf mühit müfəttişləri aylarla saxlanılan 318 ton zəhərli sənaye tozu aşkarlayıb. Zavod müvəqqəti olaraq fəaliyyətini dayandırıb. Mütəxəssislər isə Elbasanda havanın, torpağın və suyun xrom, nikel, sink və digər təhlükəli maddələrlə çirkləndiyini bildirirlər.Şəhərdə hava keyfiyyətinin sistemli monitorinqinin aparılmaması da vəziyyəti daha da ağırlaşdırır. Yerli sakinlər xüsusilə gecələr havanın kəskin şəkildə çirkləndiyini,...
08 Oktyabr 2026, 09:48
Aİ COP31-dən böyük nəticələr gözləmir
Avropa İttifaqı gələn ay Türkiyədə keçiriləcək COP31 iqlim sammitinə əvvəlki illərlə müqayisədə daha təmkinli yanaşır. Brüssel əsas diqqəti yeni böyük razılaşmalardan çox, mövcud iqlim öhdəliklərinin həyata keçirilməsinə yönəltməyi planlaşdırır.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Aİ rəsmiləri həddindən artıq yüksək gözləntilərin məyusluqla nəticələnə biləcəyini bildirirlər. Ötən il Braziliyada keçirilən COP-da qazıntı yanacaqlarından mərhələli imtina ilə bağlı daha iddialı razılaşmanın əldə olunmaması Avropa ölkələrində ciddi narazılıq yaradıb.ABŞ-ın iqlim danışıqlarından çəkilməsi, enerji qiymətlərinin yüksəlməsi və neft-qaz istehsalçılarının mövqelərinin güclənməsi də qlobal iqlim siyasətini çətinləşdirir. Eyni zamanda, Aİ daxilində büdcə məhdudiyyətləri yeni iqlim maliyyələşdirməsinə həvəsi azaldıb.Brüssel elektrikləşdirmə və Paris Sazişinin icrasının sürətləndirilməsini COP31-in...
08 Oktyabr 2026, 09:44
Nobel ədəbiyyatının favoritləri açıqlandı – Qadın müəlliflər ön planda
Bu il Nobel ədəbiyyat mükafatının Latın Amerikası və ya Karib hövzəsindən olan qadın yazıçıya verilə biləcəyi ilə bağlı gözləntilər artıb. İsveç Akademiyası qalibi bu gün açıqlayacaq.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Ədəbiyyat tənqidçiləri və bukmekerlər arasında Antiqua əsilli amerikalı yazıçı Yamayka Kinkayd və çinli Can Xue favoritlər sırasında göstərilir. Meksikalı Kristina Rivera Qarza, argentinalı Samanta Şveblin və digər müəlliflərin də adı namizədlər arasında çəkilir.Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatında qadınların və qeyri-Avropa müəlliflərin az təmsil olunması uzun illərdir müzakirə edilir. 1901-ci ildən bəri mükafata layiq görülən 122 yazıçıdan yalnız 18-i qadındır.Ekspertlər hesab edirlər ki, builki seçimdə coğrafi və gender müxtəlifliyi də...
08 Oktyabr 2026, 09:43
