ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
22532
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Antalyadakı COP31 öncəsi qeyri-müəyyənlik: İki ölkə rəhbərlik edəcək
Türkiyə və Avstraliyanın noyabrda keçiriləcək COP31 iqlim sammitində fərqli səlahiyyətlərlə rəhbərlik etməsi tədbirin idarə olunması ilə bağlı suallar doğurub.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, sammit 9 noyabrda Antalyada başlayacaq. Türkiyənin ətraf mühit naziri Murat Kurum COP31-in prezidenti və ev sahibi olacaq, Avstraliyanın iqlim naziri Kris Bouen isə rəsmi iqlim danışıqlarına rəhbərlik edəcək.Qeyri-adi model ötən il COP30 zamanı iki ölkənin sammitə ev sahibliyi uğrunda rəqabətindən sonra əldə olunan kompromis nəticəsində yaranıb. Ekspertlər BMT-nin iqlim sammitlərində belə ikili rəhbərlik modelinin presedentinin olmadığını və səlahiyyət bölgüsünün aydınlığının vacib olduğunu bildirirlər.Hər iki ölkə nümayəndələri əməkdaşlığın uğurla davam etdiyini vurğulasa da, bəzi keçmiş iqlim...
07 Oktyabr 2026, 09:38
Hindistan Mərkəzi Bankı üç ildən sonra faiz dərəcəsini artırdı
Hindistan Ehtiyat Bankı (RBI) üç ildən çox müddətdə ilk dəfə əsas faiz dərəcəsini artırıb. Bankın qərarına Yaxın Şərqdəki münaqişə fonunda inflyasiyanın yüksəlməsi və milli valyuta rupinin zəifləməsi təsir edib.Citypost.az france24.com-a istinadən xəbər verir ki, RBI əsas geri alış faizini 25 baza bəndi artıraraq 5,50 faizə çatdırıb. Qərar bankın altı üzvdən ibarət komitəsi tərəfindən yekdilliklə qəbul edilib.Hindistanda illik inflyasiya avqust ayında 4,82 faizə yüksəlib və son üç ayda mərkəzi bankın 4 faizlik hədəfini üstələyib. Ölkənin neft idxalından yüksək asılılığı isə vəziyyəti daha da çətinləşdirir.Hindistan xam neftin təxminən yarısını Yaxın Şərqdən, əsasən Hörmüz boğazı üzərindən idxal edir. Neft qiymətlərinin bahalaşması ölkədə idxal...
07 Oktyabr 2026, 09:36
Banqladeş ilk nüvə stansiyasını işə salmağa hazırlaşır
Banqladeş uzun illərdir təxirə salınan ilk nüvə elektrik stansiyasını bu ilin sonuna qədər işə salmağa hazırlaşır. Rusiyanın Rosatom şirkəti ilə inşa edilən 13 milyard dollarlıq Rooppur AES-in iki reaktorunun ümumi gücü 2,4 giqavat olacaq.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, stansiya tam gücü ilə fəaliyyətə başladıqdan sonra 170 milyon əhalisi olan ölkənin elektrik enerjisinə tələbatının 10 faizindən çoxunu qarşılayacaq. Birinci reaktorun ilin sonuna, ikinci reaktorun isə bir il ərzində istismara verilməsi planlaşdırılır.Layihə bölgəyə minlərlə rusiyalı işçi, yeni müəssisələr və iş yerləri gətirməklə yerli iqtisadiyyata da təsir edib. Bununla yanaşı, bəzi sakinlər nüvə obyektinin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlarını ifadə edirlər. Rəsmilər...
07 Oktyabr 2026, 09:33
Almaniyada Rosatomla əməkdaşlıq narahatlıq yaratdı
Almaniyanın ətraf mühit təşkilatı BUND Lingen şəhərindəki nüvə yanacağı istehsalı zavodunun genişləndirilməsinin dayandırılması üçün məhkəməyə müraciət etməyə hazırlaşır.Citypost.az Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, ekoloqlar layihənin Rusiyanın dövlət korporasiyası Rosatom ilə mümkün əməkdaşlığa şərait yarada biləcəyindən narahatdır. BUND həmçinin zavodun genişləndirilməsinə əsas verən ekoloji qiymətləndirmənin qanuniliyini şübhə altına alır və məhkəmə prosesi başa çatana qədər işlərin dayandırılmasını tələb edəcək.Almaniyanın Federal Ətraf Mühit Nazirliyi Rosatomla əməkdaşlığa qarşı olduğunu bildirib. Nazirlik Rusiyanın nüvə sektoruna qarşı Aİ sanksiyalarını mümkün cavab tədbiri kimi qiymətləndirir. Lakin bununla bağlı Aİ ölkələri arasında hələlik kifayət qədər dəstək yoxdur.Turan...
07 Oktyabr 2026, 09:30
Roma qalasının altında 2000 illik Mars məbədi aşkarlandı
Almaniyanın Taunus dağlarında, qədim Kapersburq Roma qalasının yaxınlığında arxeoloqlar təxminən 2000 il yaşı olan Mars məbədinin qalıqlarını aşkar ediblər.Citypost.az xəbər verir ki, Məbədin yanında müharibə tanrısı Marsa aid olduğu ehtimal edilən heykəl fraqmentləri, iki nəzir daşı və qələbə ilahəsi Viktoriyanın qanad, palma budağı və qalib tacı ilə təsvir olunan bürünc heykəlciyi tapılıb. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, yerli sakinlər burada tanrılara qurbanlar verir, qorunma və məsləhət diləyirdilər.Təxminən beş metr uzunluğunda düzbucaqlı quruluşdan ibarət məbədin divarları olduqca yaxşı qorunub. Qazıntılar ərazidə sənətkarlıq emalatxanalarının, Roma yollarının və yaşayış binalarının olduğunu da üzə çıxarıb. Arxeoloqlar bəzi tapıntıların Roma ordusu bölgəni tərk etdikdən sonra da...
07 Oktyabr 2026, 09:27
Bodrum sahillərində qeyri-qanuni miqrantlar saxlanılıb
Türkiyənin Muğla vilayətində Sahil Mühafizə Xidmətinin əməkdaşları tərəfindən keçirilən əməliyyat zamanı 34 qeyri-qanuni miqrant saxlanılıb."Report" bu barədə "TRT Haber"ə istinadən xəbər verir.Məlumata görə, Bodrum sahillərində müşahidə aparan Sahil Mühafizənin Mobil Sahil Müşahidə Vasitəsi (DENİZ-481) bir qrup şəxsi qeyri-qanuni miqrantın olduğunu müəyyən edib.Saxlanılan şəxslər barəsində müvafiq prosedurlar həyata keçirildikdən sonra Miqrasiya İdarəsinə təhvil verilib.
06 Oktyabr 2026, 22:00
