ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
12608
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Ukraynada prezident seçkilərinin tarixi açıqlandı
Ukraynada prezident seçkiləri gələn il keçirilə bilər.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə məlumatı Ukrayna Prezidenti ofisinin müşaviri Mixail Podolyak “Telegram” kanalında açıqlayıb. “Ukraynada seçkilər 2027-ci ilin yazında keçirilə bilər”, - deyə Podolyak bildirib. Onun sözlərinə görə, əgər sülh razılaşması əldə olunarsa, hadisələrin bu cür inkişaf perspektivi mümkündür.Bir müddət öncə Rusiya Dövlət Dumasının beynəlxalq işlər komitəsi sədrinin birinci müavini Dmitri Novikov Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin sülh razılaşması ilə bağlı bütün təklifləri rədd etdiyini bildirib. (Modern.az)...
20 May 2026, 14:00
Müəllimlər üçün özünümüdafiə təlimi keçirilir
Məktəblərdə yetkinlik yaşına çatmayanlar arasında zorakılıq hallarının artması Finlandiyanın Lapua şəhərində unikal təhlükəsizlik koordinatoru vəzifəsinin yaradılmasına səbəb olub.AZƏRTAC xəbər verir ki, keçmiş polis zabiti İlpo Rantala hazırda təkcə böhran planlaşdırmasına cavabdeh deyil, həm də məktəbdə müəllimlərə özünümüdafiə üzrə təlim keçir.Polisin məlumatına görə, son illərdə Lapuada hücumlar, təhdidlər və zorakılıq da daxil olmaqla yetkinlik yaşına çatmayanların cinayətləri kəskin şəkildə artıb. “Biz Lapuanı Cənubi Ostrobotniya şəhərinin xırda oğurluq paytaxtı adlandırırıq, lakin son illərdə zorakılıq halları da artmaqdadır. Gənclərin psixoloji vəziyyəti pisləşir, axmaq dəcəlliklər daha da ciddiləşir və məktəblər hadisələr barədə polisə daha tez-tez məlumat verir”, - deyə polis qeyd edib.Şəhərin orta məktəbində...
20 May 2026, 13:34
Qərb Şəriyəsində yeniyetmənin ölümü ilə bağlı etirazlar artır
Fələstinin Nablus şəhərində 15 yaşlı yeniyetmənin İsrail qüvvələri tərəfindən öldürülməsi ilə bağlı AFP-nin yaydığı məlumat beynəlxalq rezonans doğurub.Citypost.az AFP-yə istinadən xəbər verir ki, hadisə aprelin bir günorta saatlarında baş verib. Məlumata görə, məktəbdən evə qayıdan Yusif Ştayyeh dostları ilə birlikdə evinin yaxınlığında olarkən İsrail əsgərləri tərəfindən açılan atəş nəticəsində həyatını itirib.İsrail ordusu isə ilkin açıqlamasında yeniyetmənin əsgərlərə daş atdığını və “standart prosedur” çərçivəsində müdaxilə edildiyini bildirib.UNICEF-in məlumatına əsasən, 2025-ci ilin əvvəlindən Qərb Şəriyəsinin şimalında keçirilən hərbi əməliyyatlardan sonra hər həftə orta hesabla bir fələstinli azyaşlı həlak olur. İndiyədək əksəriyyəti 15–16 yaşlı olmaqla onlarla yeniyetmənin öldürüldüyü qeyd edilir.Hadisə bölgədə gərginliyi daha...
20 May 2026, 13:17
Serj Sarkisyan Paşinyanı sui-qəsdçi dağıdıcı anlandırdı
Vətəndaşlarımızı seçki məntəqələrinə getməyə və Ermənistanın hazırkı rüsvayçılığına son qoyacaq və bu sui-qəsdçi, dağıdıcı rejimə son qoyacaq qüvvələri seçməyə inandırmaq üçün hər fürsətdən istifadə edəcəyik. Citypost.az xəbər verir ki, bunu Ermənistanın üçüncü prezidenti, Xocalı qatili Serj Sarkisyan özünün Facebook səhifəsində paylaşdığı videoda bildirib. Xatırladaq ki, Ermənistanda parlament seçkiləri iyunun 7-də keçiriləcək. On doqquz siyasi qüvvə - iki blok və 17 partiya - seçkilərdə iştirak edəcək. Serj Sarkisyanın rəhbərlik etdiyi Ermənistan Respublika Partiyası isə seçkilərdə iştirak etmir.Əli...
20 May 2026, 13:10
Kuba prezidenti ABŞ-ın işğalının "qanlı qırğına" səbəb olacağını söylədi.
Kuba prezidenti Miguel Dias-Canel sosial mediada bildirib ki, ABŞ-ın Kubaya hücumu "qanlı qırğına" səbəb olacaq.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, onun sözlərinə görə, belə bir ssenari "hesablanmaz nəticələrə səbəb olan qan tökülməsinə" səbəb olardı. Diaz-Kanelin fikrincə, belə bir hərbi əməliyyat sülhə və regional sabitliyə "dağıdıcı təsir" göstərərdi.O əlavə edib ki, Kuba təhlükə yaratmır və ABŞ da daxil olmaqla heç bir ölkəyə qarşı aqressiv planları yoxdur.Daha əvvəl "Politico" qəzeti mənbələrə istinadən ABŞ prezident administrasiyasının Havanadan sərt iqtisadi sanksiyalar və yanacaq blokadası vasitəsilə güzəştlər əldə etmək cəhdlərinin nəticə verməməsindən sonra Kubaya hərbi müdaxilə ssenarilərini nəzərdən keçirdiyini bildirmişdi.Nəşrin məlumatına görə, Vaşinqton bir...
20 May 2026, 13:07
Vilnüs hava limanı hava hücumu xəbərdarlığı səbəbindən fəaliyyətini dayandırıb.
Vilnüs hava limanının mətbuat xidməti bildirib ki, hava hücumu siqnalı səbəbindən fəaliyyətini dayandırıb.Citypost.az xarici KIV-lərə istinadən xəbər verir ki, 20 may tarixində, saat 10:00-dan etibarən hava hücumu xəbərdarlığı səbəbindən Vilnüs hava limanı üzərində hava məkanından istifadəyə məhdudiyyətlər tətbiq edilibİlkin məlumatlara görə, məhdudiyyətlər bir saat, saat 11:00-a qədər tətbiq edilib.Litva hərbi komandanlığı Litva sərhədi yaxınlığında pilotsuz uçuş aparatlarına xas xüsusiyyətlərə malik radar siqnalının aşkarlandığını bildirir. NATO qırıcı təyyarələri Baltikyanı ölkələrin hava məkanını patrul etmək üçün havaya qaldırılıb.Yeganə...
20 May 2026, 13:04
