ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
17333
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Paşinyan Ermənistanı qəfəsdə çırpınan quşla müqayisə edib
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan ölkəsini qəfəsdə çırpınan quşla müqayisə edib.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, Paşinyan pəncərəyə dəyən quşun videosunu "Tarix dərslərində gözlənilməz paralellər" başlığı ilə paylaşaraq yazıb:"Tarixin axarını dəyişdirmək üçün köhnə məntiqdən imtina edib fərqli bir yol seçməliyik. Bu kiçik quş içəri uçub və yeddi-səkkiz saatdır ki, şüşəyə çırpılaraq çıxmağa çalışır, çünki qarşıda açıq məkan görür. Və aydındır ki, nə qədər çırpılsa da, məlum səbəblərdən çıxa bilməyəcək. Bu arada, qonşu qapıda onun küçəyə uça biləcəyi açıq bir qapı var. Kiçik quşumuz üçün yeganə çıxış yolu daim şüşəyə çırpılmaq məntiqindən imtina edib fərqli bir yol seçməkdir. Və tariximiz haqqında...
22 İyul 2026, 09:18
Madridin şimalındakı meşə yanğını səbəbindən 30 min hektara yaxın ərazi məhv olub
Madridin (İspaniya) şimalında iyulun 16-dan bəri davam edən meşə yanğını 30 min hektara yaxın ərazini məhv edib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə "El Pais" məlumat yayıb.Yanğın səbəbindən 34 yaşayış məntəqəsini təxliyə etmək lazım gəlib. Daha 14 yaşayış məntəqəsində təhlükəsizlik məqsədilə hərəkət məhdudlaşdırılıb. Ümumilikdə bu tədbirlər 1 200-dən çox insana təsir edib.Qeyd edilir ki, bəzi hallarda təxliyə yanğın təhlükəsindən daha çox tüstü səbəbindən havanın keyfiyyətinin pozulması ilə əlaqədardır. (Report)...
22 İyul 2026, 08:31
Tramp: İran görüşmək istəyir, ancaq biz mənasız görüşlər keçirməkdə maraqlı deyilik
“İran bizimlə görüşmək istəyir”.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bunu ABŞ Prezidenti Donald Tramp Livan Prezidenti Cozef Aunla Ağ Evdə görüşündə bildirib.Tramp əlavə edib ki, ancaq görüşməyin heç bir mənası olmayacaqsa, bunda maraqlı deyillər: “Biz mənasız görüşlər keçirmək istəmirik”.
22 İyul 2026, 08:12
İranın müvəqqəti işlər vəkili Fransa XİN-ə çağırılıb
İranın Fransadakı müvəqqəti işlər vəkili iyulun 19-da Tehranda çalışan iki fransız diplomata edilən hücumla əlaqədar olaraq ölkənin Xarici İşlər Nazirliyinə (XİN) çağırılıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə BFMTV telekanalı məlumat yayıb."Ona bu hücumu qəti şəkildə qınadığımız bildirilib. Fransa İran hakimiyyətinin bu hadisəyə aydınlıq gətirəcəyini, günahkarları cəzalandıracağını və beynəlxalq öhdəliklərinə uyğun olaraq öz obyektlərinin və agentlərinin təhlükəsizliyini təmin edəcəyini gözləyir", - məlumatda qeyd edilib.Daha əvvəl Fransanın XİN rəhbəri Jan-Noel Barro iranlı həmkarı Abbas Əraqçini insident barədə məlumatlandırdığını bildirib....
21 İyul 2026, 18:10
Özgür Özel Cümhuriyyət Xalq Partiyası ilə vidalaşıb
Cümhuriyyət Xalq Partiyasının (CHP) qrup rəhbəri Özgür Özel partiya ilə vidalaşıb."Report" Türkiyə mediasına istinadən xəbər verir ki, o, bu gün partiyanın toplantısında çıxış edib.Ö.Özəl çıxışında artıq vida zamanının gəldiyini ifadə edib.
21 İyul 2026, 15:05
Məşhur narkobaron ömürlük həbs edildi
Meksikalı narkobaron İsmael "El Mayo" Zambada ABŞ-də ömürlük həbs cəzasına məhkum edilib."Unikal" "Reuters" agentliyinə istinadən xəbər verir ki, o, əvvəllər qəddar Sinaloa Kartelinin rəhbəri kimi onilliklər ərzində milyonlarla kiloqram kokain qaçaqmalçılığını etiraf edərək, günahını boynuna almışdı.Zambada, kartel ortağı Xoakin "El Çapo" Qusmanın 2019-cu ildə ömürlük həbs cəzasına məhkum edilməsindən sonra ABŞ məhkəməsində məhkum edilən ən yüksək rütbəli Meksika narkotacirlərindən biri olub.Bruklin Federal Məhkəməsində hökmü elan edən ABŞ Rayon Məhkəməsinin Hakimi Brayan Koqan ömürlük həbs cəzası təyin etməkdən başqa çarəsi qalmasa da, hökmün tamamilə ədalətli olduğuna inandığını söyləyib.76 yaşlı Zambada, ABŞ Ədliyyə Nazirliyi ölüm cəzası istəməməyə razı olduqdan sonra, 2025-ci ilin...
21 İyul 2026, 13:00
