ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
23425
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Luvrdan oğurlanan imperatriça zinət əşyaları bir ildir axtarılır
Fransanın Luvr Muzeyindən təxminən 100 milyon dollar dəyərində oğurlanan tarixi zinət əşyaları hadisədən bir il keçməsinə baxmayaraq hələ də tapılmayıb. Soyğunla bağlı dörd şübhəli həbsdədir və məhkəməni gözləyir.Citypost.az AFP-yə istinadən verdiyi xəbərə görə, 2025-ci il oktyabrın 19-da fəhlə qiyafəsində olan oğrular sənaye disk kəsicilərindən istifadə edərək muzeyə daxil olub, aralarında İmperatriça Yevgeniyaya məxsus zinət əşyalarının da olduğu səkkiz tarixi əşyanı oğurlayıblar.Təxminən 100 nəfərlik istintaq qrupu şübhəlilərin evlərində, zirzəmilərdə, qarajlarda və çardaqlarda axtarışlar aparsa da, nəticə əldə olunmayıb. Hüquq-mühafizə orqanları oğurlanmış əşyaların harada gizlədildiyini müəyyənləşdirməyə çalışır.Mütəxəssislər zinət əşyalarının sökülərək qiymətli daşlarının yenidən emal olunması və qanunsuz yollarla satışa çıxarılması ehtimalından narahatdırlar....
19 Oktyabr 2026, 09:32
Eisenkot: İsrailin baş nazirini Tramp deyil, xalq seçəcək
İsrail müxalifətinin lideri Qadi Eisenkot ABŞ Prezidenti Donald Trampın Baş nazir Benyamin Netanyahunu dəstəkləməsinə münasibət bildirib. O, İsrailin növbəti baş nazirini yalnız ölkə vətəndaşlarının seçəcəyini vurğulayıb.Citypost.az “The Times of Israel” qəzetinə istinadən xəbər verir ki, Eisenkot Tel-Əviv Universitetində tələbələrlə görüşündə ABŞ prezidentinə hörmətlə yanaşdığını, lakin İsrailin demokratik ölkə olduğunu və seçimin xalqa məxsus olduğunu bildirib.Müxalifət lideri seçkilərdən sonra ən böyük partiyanın rəhbərinin baş nazir vəzifəsinə əsas namizəd olmalı olduğunu deyib. O, sabit və məsuliyyətli hökumət qurmağı hədəflədiyini açıqlayıb.Eisenkot, həmçinin İranla hərbi əməliyyatların bərpası ehtimalına toxunaraq, hazırda təcili hərbi əməliyyat tələb edən vəziyyət görmədiyini bildirib. Bununla yanaşı, 2023-cü il oktyabrın 7-də...
19 Oktyabr 2026, 09:29
Peter Madyar Fransadakı hadisələrdən Avropaya mesaj verdi
Macarıstanın Baş naziri Peter Madyar Fransada baş verən kütləvi iğtişaşlar fonunda ölkənin sərt miqrasiya siyasətini müdafiə edib. O, Fransa xalqı ilə həmrəyliyini bildirərək Avropada sərhəd nəzarətinin gücləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Madyar bu barədə “X” sosial şəbəkəsindəki paylaşımında yazıb. Onun sözlərinə görə, Fransadakı zorakılıq və vandalizm miqrasiya siyasətinin yumşaldılmasının risklərini göstərir.Baş nazir dinc etirazlarla zorakılığın fərqləndirilməli olduğunu da qeyd edib. O bildirib ki, dinc və qanuni etiraz fundamental hüquq, vandalizm və zorakılıq isə ciddi cinayətdir.Madyar Avropanın ciddi böhranla üzləşdiyini vurğulayaraq qitənin gələcək nəsillər üçün təhlükəsiz və firavan məkan olaraq qalmasının vacibliyini qeyd edib. O, Fransa xalqına...
19 Oktyabr 2026, 09:27
İspaniyada “Adam” fırtınası ilə bağlı qırmızı xəbərdarlıq elan edilib
İspaniyada “Adam” fırtınası səbəbindən ölkənin bəzi bölgələrində güclü yağış və ildırımla bağlı qırmızı təhlükə xəbərdarlığı verilib.Citypost.az İspaniya Milli Meteorologiya Agentliyinə (Aemet) istinadən verdiyi xəbərə görə, Valensiyanın cənubunda və Alikante əyalətinin şimalında 12 saat ərzində 300 millimetrədək yağıntı gözlənilir.Güclü yağışların Balear adalarına, eləcə də Alikante, Mursiya və Almeriya bölgələrinə təsir edəcəyi bildirilir. Bəzi ərazilərdə yağıntının intensivliyi saatda 60–90 millimetrə çata bilər. Sevilya, Kadiz və Ronda ətrafında isə narıncı təhlükə xəbərdarlığı qüvvədədir.Meteoroloqlar güclü yağışların yerli daşqınlara səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq ediblər. Proqnoza görə, fırtına çərşənbə axşamı zəifləməlidir.Turan...
19 Oktyabr 2026, 09:23
1947-ci ildən bu günədək mahnı sözləri necə dəyişib? – Araşdırma
Populyar mahnıların sözlərində sevgi, ailə və dostluq kimi mövzulara getdikcə daha az yer verilir. Bu nəticəyə Miçiqan Dövlət Universitetinin alimləri 1947–2024-cü illərdə yayımlanmış 38 467 mahnının sözlərini təhlil etdikdən sonra gəliblər.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri “Psychology of Aesthetics, Creativity and the Arts” jurnalında dərc olunub. Araşdırmaya görə, illər keçdikcə mahnılarda həm müsbət, həm də mənfi emosiyaları ifadə edən sözlər, eləcə də ailə və dostlara istinadlar azalıb. Narahatlıqla bağlı ifadələrin sayı isə artıb.Tədqiqatın aparıcı müəllifi Loqan Gibson bildirib ki, nəticələr alimlərin gözləntilərinin əksinə olub. Onun sözlərinə görə, musiqiçilərin yaşlandıqca daha müsbət emosiyalara və mənalı münasibətlərə daha çox...
19 Oktyabr 2026, 09:20
Roma Papası xəstəxanadan evə buraxılacaq
Roma Papası XIV Leonun ağciyər xərçəngi ilə bağlı keçirdiyi əməliyyatdan sonra bu gün xəstəxanadan çıxacağı gözlənilir.“Reuters“in xəbərinə görə, bu barədə Vatikan məlumat yayıb.Bildirilib ki, qan testləri və rentgen nəticəsi buna imkan verir.Papa Leo sabah Vatikandakı mənzilindən Müqəddəs Pyotr meydanında keçiriləcək dini mərasimə rəhbərlik edəcək.Qeyd edək ki, 71 yaşlı Papaya bir neçə gün əvvəl ağciyər xərçəngi diaqnozu qoyulub.O, 2025-ci ilin mayından Müqəddəs Taxt-Taca rəhbərlik edir. (APA)...
17 Oktyabr 2026, 14:37
