ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
25065
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
“Dəmir Qapı” fəaliyyətə başladı - İranın Xəzər dənizi marşrutunu bloklayacaq
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Vaşinqtonun İrana qarşı dəniz blokadasını gücləndirdiyi bir vaxtda, Tehranın quru sərhədləri və logistik marşrutlarını kəsməyə yönəlmiş yeni “Dəmir Qapı” (“Task Force Iron Gate”) hərbi işçi qrupunun tam gücü ilə fəaliyyətə başladığını bildirib.Citypost.az xəbər verir ki, Tramp bu barədə “Truth Social” platformasında açıqlama yayıb.O, hərbi təzyiqlərin pik həddə çatdığını vurğulayıb: “Dəmir Qapı'” İşçi Qrupu İran İslam Respublikası istiqamətində tam gücü ilə fəaliyyətə başlayıb. Tarixdəki ən böyük dəniz blokadası ilə birlikdə, İrana daxil olan və ya oradan çıxan yüklərin həcmi artıq minimuma enib!”ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) hərbi qrupun yaradıldığını rəsmən təsdiqləyib. Florida ştatının Tamp şəhərindəki baş qərargahda yerləşən...
09 Noyabr 2026, 10:27
Keçmiş reqbi futbolçusu partnyoruna amansız hücuma görə 12 il həbs cəzası aldı
Avstraliyada məişət zorakılığı ilə bağlı ağır cinayətə görə keçmiş idmançı barəsində hökm çıxarılıb. O, keçmiş partnyoruna saatlarla işgəncə verməkdə və bıçaqla ağır xəsarət yetirməkdə təqsirli bilinib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Yeni Zelandiyalı keçmiş reqbi futbolçusu Şem Tatupu Avstraliyanın Viktoriya Ali Məhkəməsinin qərarı ilə 12 il 2 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.30 yaşlı keçmiş idmançı adi hücum, boğma və qəsdən ağır xəsarət yetirmə ittihamlarını qəbul edib.Məhkəmə materiallarına görə, Tatupu 2025-ci il mayın 19-da keçmiş partnyoruna təxminən doqquz saat ərzində fiziki və psixoloji zorakılıq göstərib. O, qadını döyüb, boğub, daha sonra qaçmağa çalışan zərərçəkmişi təqib edərək boynuna bıçaq dirəyib və...
09 Noyabr 2026, 09:58
Pakistanlı fermerlər daşqınlara görə Almaniya şirkətlərindən kompensasiya tələb edir
İqlim dəyişikliyinin ağır nəticələri ilə üzləşən Pakistan fermerləri dəymiş ziyanın ödənilməsi üçün beynəlxalq hüquqi mübarizəyə başlayıblar. Onlar dağıdıcı daşqınlara səbəb olan iqlim dəyişikliklərində payı olduğunu iddia etdikləri iri şirkətləri məsuliyyətə cəlb etmək istəyirlər.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Pakistanın Sind əyalətindən olan 39 fermer Almaniyanın enerji şirkəti RWE və sement istehsalçısı Heidelberg Materials-a qarşı məhkəmə iddiası qaldırıb.Fermerlər iddia edirlər ki, şirkətlərin atmosferə buraxdığı istixana qazları iqlim dəyişikliyini sürətləndirib, nəticədə 2022-ci ildə Pakistanda baş verən dağıdıcı daşqınlar onların əkin sahələrinə, evlərinə və mal-qaralarına ciddi ziyan vurub.Həmin daşqınlar Pakistan ərazisinin təxminən üçdə birinə təsir edib, 1700 nəfərin ölümünə və 30 milyon...
09 Noyabr 2026, 09:53
Bir gündə 500-dən çox miqrant La-Manş boğazını keçərək İngiltərəyə gəlib
İngiltərəyə qeyri-qanuni miqrant axını davam edir. Son iki gündə yüzlərlə insan kiçik qayıqlarla La-Manş boğazını keçərək Böyük Britaniyaya çatıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Britaniya Daxili İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, şənbə günü beş kiçik qayıqla 363 miqrant İngiltərəyə gəlib. Cümə günü isə üç qayıqla daha 161 nəfər ölkəyə daxil olub.Beləliklə, iki gün ərzində La-Manş boğazını keçən miqrantların sayı 524 nəfərə çatıb.Məlumata görə, 2026-cı ilin əvvəlindən indiyədək 23 129 nəfər bu marşrutla Böyük Britaniyaya gəlib. Bununla belə, göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə xeyli aşağıdır. 2025-ci il ərzində kiçik qayıqlarla ölkəyə gələn miqrantların sayı 41 mini ötüb.Qeyd edək ki,...
09 Noyabr 2026, 01:08
Sidneydə 1,1 milyard dollarlıq yeni muzey açılıb
Sidneydə fəaliyyətə başlayan yeni muzey həm möhtəşəm memarlığı, həm də zəngin mədəni ekspozisiyaları ilə diqqət çəkib. Layihədə Yeni Zelandiya və Sakit okean xalqlarının incəsənət nümunələrinə də geniş yer ayrılıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Avstraliyanın Sidney şəhərində 1,1 milyard dollar dəyərində inşa edilən Powerhouse Parramatta Muzeyi həftəsonu ziyarətçilərin üzünə açılıb. Muzey Yeni Cənubi Uels ştatının Sidney Opera Teatrından sonra həyata keçirilən ən böyük mədəniyyət investisiyası hesab olunur.Altı mərtəbədən ibarət muzeydə kosmosun tədqiqi, aviasiya, texnologiya, moda və mədəniyyət sahələrinə aid sərgilər təqdim olunur. Fərqli ağ torşəkilli fasadına görə yerli sakinlər arasında "Süd qutusu" adlandırılan binanın həyətində Maori mədəniyyətinə aid sənət...
09 Noyabr 2026, 01:05
Tayvanda seçki qalmaqalı: Kommunist partiyasının lideri həbs olundu
Tayvanda keçiriləcək yerli seçkilər öncəsi Çinlə əlaqəli siyasi müdaxilə iddiaları gündəmə gəlib. Ölkə hakimiyyəti seçkilərə qanunsuz təsir göstərməkdə şübhəli bilinən partiya rəhbərini saxlayıb.Citypost.az 1news.com-a istinadən xəbər verir ki, Tayvan hakimiyyəti Tayvan Xalq Kommunist Partiyasının sədri Lin Te-vanqı Çin Kommunist Partiyasının dəstəyi ilə yerli seçkilərə müdaxilə etməkdə və səsləri satın almağa cəhd göstərməkdə ittiham edir.Prokurorların məlumatına görə, Lin partiya üzvlərindən birini rayon sədrliyinə namizəd olmağa yönəldib, həmçinin seçiciləri Çinin materik hissəsinə səfərlərə cəlb edərək onlara müxtəlif güzəştlər təklif edib.Məhkəmə Linin həbsdə saxlanılması barədə qərar verib. İş üzrə digər şübhəli isə 50 min Tayvan dolları girov müqabilində sərbəst buraxılıb.Qeyd edək ki, Tayvanda...
09 Noyabr 2026, 00:57
