ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
17585
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Si Cinpin Qırğızıstana dövlət səfəri edəcək
Çin lideri Si Cinpin 31 avqust - 1 sentyabr tarixləri aralığında Qırğızıstana dövlət səfəri edəcək və Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) sammitində iştirak edəcək.Citypost.az "Report"-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Qırğızıstanın xairic işlər naziri Ceenbek Kulubayev çinli həmkarı Van İ ilə görüşündə bildirib."Bugünkü görüş bizə Çin Sədri cənab Si Cinpinin Qırğız Respublikasına dövlət səfərinə hazırlıq məsələlərini və onun ŞƏT sammitində iştirakını müzakirə etmək imkanı verib", - Kulubayev bildirib.Nazirin sözlərinə görə, son illər Qırğızıstan və Çin arasında münasibətlər qarşılıqlı hörmət və bir-birinin maraqlarının nəzərə alınması prinsipləri əsasında davamlı olaraq inkişaf edir. O həmçinin qeyd edib ki, iki ölkə arasında siyasi fikir...
25 İyul 2026, 10:06
Deputat maaşından imtina etdiyini açıqladı
Ermənistan Parlamentində “Güclü Ermənistan” Partiyasının üzvü Narek Karapetyan maaşından imtina edəcəyini bəyan edib.Citypost.az “Qafqazinfo”-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə erməni siyasətçi məhkəmənin həyətində jurnalistlərə açıqlamasında bildirib.“Mən parlamentdə maaş almayacağam, imtina edəcəyəm. Bütün fraksiya isə mükafat pullarından (premiya) imtina edəcək”, – deyə Karapetyan vurğulayıb.O, həmçinin, böyük ehtimalla, parlamentdəki fraksiyaya şəxsən rəhbərlik edəcəyini qeyd edib.Parlamentin müxalifətdən olan vitse-spiker namizədinə gəlincə, Karapetyan bildirib ki, namizəd irəli sürüb-sürməyəcəkləri ilə bağlı hələlik yekun qərarları yoxdur.Xatırladaq ki, Ermənistan Baş Prokurorluğu bundan bir neçə gün öncə Narek Karapetyana qarşı cinayət işi qaldırdığını elan etmişdi....
25 İyul 2026, 09:24
Cənubi Koreyada "əsrin boşanması": 644 milyon təzminat ödənəcək!
Cənubi Koreyanın "SK Group" şirkətlər qrupunun rəhbəri Çey Tae-von məhkəmənin qərarı ilə keçmiş həyat yoldaşına 944 milyard von, yəni təxminən 644 milyon dollar ödəməlidir. Bu boşanma işi ölkədə "əsrin boşanması” kimi tanınır.Citypost.az Qaynarinfo-a istinadla xəbər verir ki, məbləğ hələ tam təsdiqlənməyib. Daha əvvəl Çey Tae-vonun keçmiş həyat yoldaşına 1,38 trilyon von ödəməli olduğu bildirilmişdi.Çey Tae-vonun keçmiş həyat yoldaşı Ro So-yonq keçmiş prezident Ro Te-vunun qızıdır. Onların 35 illik nikahı Çey Tae-vonun başqa bir qadından övladının olduğu üzə çıxdıqdan bir neçə il sonra başa çatıb.SK Group yarımkeçirici istehsalı ilə tanınan "SK Hynix” şirkətini idarə edir. Şirkət "Nvidia” üçün çiplər tədarük edir.Çey...
25 İyul 2026, 08:50
Türkiyədə rezonans doğuran qəza yenidən araşdırılır -19 nəfər saxlanıldı
2009-cu ildə helikopter qəzasında həyatını itirən Türkiyənin müxalifətdəki Böyük Birlik Partiyasının (BBP) sədri və deputat Muhsin Yazıcıoğlunun sui-qəsdə qurban getdiyi üzə çıxıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə "TRT Haber"in canlı yayımında Türkiyənin ədliyyə naziri Akın Gürlek danışıb.Nazir bildirib ki, helikopter qəzasından əvvəl həmin ərazidən "F-4" qırıcı təyyarəsinin keçdiyi müəyyənləşdirilib. Onun sözlərinə görə, hadisənin "Fətullahçı" terror təşkilatı (FETÖ) tərəfindən törədildiyinə dair ciddi dəlillər əldə edilib. Belə ki, həmin qırıcının pilotunun həyat yoldaşının barmaq izləri FETÖ-nün "Türk Silahlı Qüvvələrindəki imamı" kimi tanınan və hazırda axtarışda olan Adil Öksüzün evində tapılıb."İstintaq nəticəsində əldə olunmuş dəlillər bu işin FETÖ tərəfindən törədildiyi yönündədir. Yazıcıoğlu FETÖ-nün...
25 İyul 2026, 08:28
Gürcüstanda genişmiqyaslı elektrik qəzasının səbəbləri araşdırılır
Gürcüstanın Milli Enerji və Su Təchizatını Tənzimləmə Komissiyası (GNERC) ölkənin elektrik sistemində baş vermiş genişmiqyaslı qəzanın səbəblərinin araşdırılmasına başlayıb."Report"un Gürcüstan bürosu xəbər verir ki, bu barədə Komissiyanın yaydığı məlumatda bildirilir.Məlumata görə, GNERC təcili iclas keçirərək iyulun 24-də baş vermiş qəzanın səbəblərinin araşdırılması ilə bağlı qərar qəbul edib.Qərara əsasən, yaradılmış araşdırma qrupuna tənzimlənən enerji şirkətlərinin məlumat bazalarına və qəza ilə bağlı bütün zəruri informasiyaya məhdudiyyətsiz çıxış imkanı verilib.Komissiya bildirib ki, iyulun 24-də təxminən saat 00:10-da ölkənin enerji sistemində baş vermiş qəza nəticəsində elektrik və telekommunikasiya şəbəkələrinin fəaliyyətində fasilələr yaranıb. Nəticədə Tbilisi və Gürcüstanın əksər bölgələrində elektrik enerjisinin verilişi müvəqqəti olaraq dayandırılıb.Hazırda...
24 İyul 2026, 20:45
Tramp Netanyahunun ABŞ-yə dəvət etdi
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ABŞ Prezidenti Donald Trampın dəvəti ilə iyulun 27-də Vaşinqtona səfər edəcək.Modern.az "CGTN America"ya istinadən xəbər verir ki, bu barədə İsrailin Baş nazirinin dəftərxanasından bildirilib.Məlumata görə, B.Netanyahu iyulun 28-də Ağ Evdə Trampla görüşəcək.Qeyd edək ki, daha əvvəl B.Netanyahunun ABŞ-yə səfərinin iyulun sonuna keçirildiyi bildirilmişdi. Buna səbəb B.Netanyahunun da iştirak etməli olduğu ABŞ senatoru Lindsi Qremin anım mərasiminin ayın sonuna təxirə salınması idi....
24 İyul 2026, 19:45
