ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
21754
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Əfqanıstanda taksi sürücüləri musiqi qadağasına qarşı çıxırlar
Əfqanıstanda bəzi taksi sürücüləri Taliban hökumətinin ictimai yerlərdə musiqiyə qoyduğu qadağaya baxmayaraq, avtomobillərində musiqi dinləməyə davam edirlər. Citypost.az france24.com-a istinadən xəbər verir ki, sürücülər əxlaq polisi tərəfindən saxlanılmaqdan qorxduqları üçün nəzarət məntəqələrindən keçərkən musiqinin səsini azaldır və ya tamamilə söndürürlər.Talibanın 2021-ci ildə hakimiyyətə qayıtmasından sonra Kabildə restoran, kafe və mağazalarda musiqi səsləndirilməsi qadağan edilib. Fəzilətin Təbliği və Zərərin Qarşısının Alınması Nazirliyinin qaydalarına əsasən, sürücülər də avtomobillərində musiqi səsləndirməkdən və dinləməkdən çəkinməlidirlər.Taksi sürücüsü Roeen AFP-yə bildirib ki, qadağaya baxmayaraq, avtomobilində Əfqanıstan və regionun xalq və pop musiqilərini dinləyir. Onun sözlərinə görə, musiqi dinləmək onun üçün bir növ etiraz formasıdır.Başqa bir sürücü...
25 Sentyabr 2026, 09:23
Yeni Dehlidə yüzlərlə tələbə qadın təhlükəsizliyi üçün yürüş keçirdi
Hindistanda son həftələrdə baş verən bir sıra təcavüz hadisələri qadınların təhlükəsizliyi ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib. Yüzlərlə tələbə Yeni Dehlidə yürüş keçirərək qadınların müdafiəsi üçün daha sərt tədbirlər görülməsini tələb edib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, son hadisələrdən birində özlərini polis əməkdaşı kimi təqdim edən üç kişinin paytaxtın mərkəzində 17 yaşlı qıza qrup şəklində təcavüz etdiyi bildirilir. Bu hadisə 2012-ci ildə 23 yaşlı tələbənin avtobusda qrup şəklində təcavüzə məruz qalaraq öldürülməsini xatırladıb. Həmin hadisədən sonra Hindistanda cinsi zorakılıqla bağlı qanunvericilik sərtləşdirilib.Rəsmi məlumatlara əsasən, 2024-cü ildə ölkədə gündə orta hesabla 80 təcavüz hadisəsi qeydə alınıb. Hüquq müdafiəçiləri isə real...
25 Sentyabr 2026, 09:20
Tarixçi Hitlerin qardaşı qızının ölümündə yeni versiya irəli sürüb
Adolf Hitlerin 23 yaşlı qardaşı qızı Geli Raubalın 1931-ci ildə baş verən sirli ölümü ilə bağlı yeni iddia ortaya atılıb. Alman tarixçisi Harald Sandner Hitlerin həmin vaxt Münhendə ola biləcəyini və Raubalın ölümündə mümkün rolunun araşdırılmalı olduğunu bildirib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, rəsmi versiyaya görə, Raubal Hitlerin Münhendəki mənzilində odlu silahdan açılan atəş nəticəsində ölüb və hadisə intihar kimi qiymətləndirilib. Həmin vaxt Hitler artıq şəhəri tərk edərək Nürnberqə getmişdi və bu, onun hadisə yerində olmadığını göstərən əsas arqumentlərdən biri sayılırdı.Lakin Sandner ölüm şəhadətnaməsindəki məlumatlara əsasən, Raubalın cəsədinin rəsmi versiyada göstərildiyindən təxminən 24 saat əvvəl aşkar edildiyini iddia edir....
25 Sentyabr 2026, 09:18
Keçmiş nazir Sinqapurun varlı, amma bədbəxt olmasının səbəbini açıqladı
Sinqapurun iqtisadi uğuruna baxmayaraq, ölkə əhalisinin xoşbəxtlik səviyyəsinin yüksək olmaması diqqət çəkir. Sinqapurun keçmiş xarici işlər naziri Corc Yeo hesab edir ki, bu paradoks ölkənin inkişafında çətinliklərin və təzyiqin rolunu göstərir.Citypost.az xəbər verir ki, Yeo “Bloomberg”ə müsahibəsində bildirib ki, bəzən çətinliklər nailiyyət üçün zəruri şərt ola bilər. Onun sözlərinə görə, Sinqapur dünyanın ən varlı ölkələrindən biri olsa da, xoşbəxtlik göstəricilərində eyni nəticəni göstərmir.Sinqapur adambaşına düşən ÜDM göstəricisinə görə Asiyanın liderlərindən biridir. Bununla yanaşı, ölkə sakinləri sürətli həyat tempindən və iqtisadi uğuru müşayiət edən yüksək iş yükündən şikayətlənirlər. 2026-cı il Ipsos Xoşbəxtlik İndeksində Sinqapur 73 faiz göstərici ilə qlobal orta səviyyə...
25 Sentyabr 2026, 09:15
Britaniya sakinlərinə fövqəladə hallar üçün 9 əşya saxlamaq tövsiyə olunacaq
Böyük Britaniya hakimiyyəti payızda ölkə sakinlərinə müharibə, elektrik enerjisinin kəsilməsi, kiberhücumlar, təbii fəlakətlər və digər fövqəladə hallar zamanı istifadə etmək üçün evdə əsas ehtiyatlar saxlamağı tövsiyə edəcək.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, tövsiyələrə fənər, portativ enerji bankı, batareya ilə işləyən və ya əl generatorlu radio, ehtiyat batareyalar, ilk yardım dəsti, antiseptik və nəm salfetlər, içməli su, uzun müddət saxlanılan qidalar, həmçinin körpələr üçün bez və hazır qida daxildir. Ev heyvanları olan şəxslərə onların yem ehtiyatını da əvvəlcədən hazırlamaq məsləhət görülür.Hakimiyyət vətəndaşlara bütün ləvazimatları birdən almaq əvəzinə, fövqəladə hallar üçün ehtiyat dəstini tədricən formalaşdırmağı tövsiyə edir. Tövsiyələr ölkənin mümkün müharibə,...
25 Sentyabr 2026, 09:13
Tokayev: Qazaxıstanda islahatlar davam etdiriləcək
Qazaxıstan prezidenti Kasım-Jomart Tokayev ölkədə həyata keçirilən islahatların bütün sahələri əhatə etdiyini və bu prosesin davam etdiriləcəyini bildirib.Citypost.az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, prezident bu barədə ölkənin ali məşvərətçi orqanı olan Xalq Şurasının sessiyasında çıxış edərkən danışıb.“Hazırda Qazaxıstan genişmiqyaslı transformasiya dövrünü yaşayır. Cəmiyyətimizin həyatının bütün sahələrində dərin islahatlar həyata keçirilir. Lakin dəyişikliklərin bununla yekunlaşdığını söyləmək olmaz. Onlar mütləq davam etdiriləcək”, – deyə prezident bildirib.Tokayev xatırladıb ki, 2026-cı ildə ölkədə yeni Konstitusiya qəbul edilib. Daha sonra onun əsasında yeni, birpalatalı parlamentə – Qurultaya seçkilər keçirilib, vitse-prezident təyin olunub, Xalq Şurası formalaşdırılıb və Qazaxıstan Təhlükəsizlik Şurasının aparatı yaradılıb.Prezident qeyd edib ki, respublika...
24 Sentyabr 2026, 18:00
