ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
11408
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Nikol Paşinyan məzuniyyətə çıxır
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan mayın 8-dən məzuniyyətə çıxır."Report" Ermənistan mətbuatına istinadən xəbər verir ki, o, bunu hökumətin iclasında elan edib.Paşinyan seçkiqabağı kampaniyada iştirak etmək üçün məzuniyyətə çıxdığını bildirib.İyunun 7-də Ermənistanda keçiriləcək parlament seçkiləri ilə bağlı seçkiqabağı kampaniyaya bu gün start verilir.
07 May 2026, 13:28
Rusiyadan Ermənistana beş uçuş dron hücumuna görə təxirə salınıb
Zvartnots Beynəlxalq Hava Limanının onlayn uçuş cədvəlinə əsasən, Rusiyadan Ermənistana həyata keçirilən bir neçə reys gecikib.Citypost.az Rusiya mətbuatına istinadən xəbər verir ki,Moskvadan “FlyOne” və “Azimut” aviaşirkətlərinə məxsus iki reys, həmçinin Soçidən “Azimut”, “S7 Airlines” və “Aeroflot” reysləri Yerevana gecikmə ilə çatacaq.Daha əvvəl Moskva (Vnukovo və Şeremetyevo) və Sankt-Peterburq (Pulkovo) hava limanları da daxil olmaqla Rusiyanın bir sıra şəhərlərindən uçuşların kütləvi gecikdiyi bildirilmişdi. Buna səbəb kimi dron hücumları və uçuşlara tətbiq edilən müvəqqəti məhdudiyyətlər göstərilir....
07 May 2026, 11:50
Serbiya Prezidenti hökumətin strukturunun azaldılmasını təklif edib
Serbiya Prezidenti Aleksandr Vuçiç hökumət və dövlət qurumlarında ciddi ixtisarların aparılmasını təklif edib. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, bu barədə o, “Kurir” qəzeti üçün yazdığı məqalədə bildirib.Vuçiç qeyd edib ki, qarşıdakı dövrdə “cəsarətli və vacib qərarlar” qəbul olunmalı, hökumət üzvləri, dövlət katibləri, nazir müavinləri və onların aparatlarında çalışanların sayı əhəmiyyətli dərəcədə azaldılmalıdır.Prezident həmçinin bir sıra agentlik, idarə və departamentlərin ləğvini təklif edərək onların fəaliyyətinin real əsaslara söykənmədiyini bildirib.Bundan əlavə, Vuçiç Avropa İttifaqından idxal olunan məhsulların həddindən artıq sertifikatlaşdırılmasının aradan qaldırılmasını da vacib hesab edib və bunun qiymət artımına səbəb olduğunu vurğulayıb.Yusif...
07 May 2026, 11:49
Milyarder Con Polson və keçmiş həyat yoldaşı boşanmanı rəsmiləşdiriblər
Milyarder hedc fond meneceri Con Polson və keçmiş həyat yoldaşı Cenni Polson arasında bir ilə yaxın davam edən məhkəmə çəkişməsi başa çatıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, boşanma ilə bağlı razılaşma 4 mayda məhkəməyə təqdim olunub. Tərəflərin vəkilləri birgə açıqlamada bildiriblər ki, boşanma və ona bağlı etibar mübahisələri sülh yolu ilə həll edilib və məsələ şəxsi xarakter daşıdığından əlavə şərh verilməyəcək.Mübahisə illər ərzində böyük sərvət, gizli etibar fondları və əmlak bölgüsü ətrafında davam edib. 2022-ci ildə Cenni Polson keçmiş ərini aktivləri gizlətməkdə ittiham etmişdi. Tərəflər isə bir-birinin iddialarını rədd etmişdi.Məlumata görə, 21 illik evlilikdən sonra yüz milyonlarla dollar dəyərində...
07 May 2026, 11:32
NBC News:Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ-ın "Azadlıq Layihəsi" əməliyyatını dəstəkləməyəcək
Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ-ın “Azadlıq Layihəsi” əməliyyatını dəstəkləməyibCitypost.az NBC News-ə istinadən xəbər verir ki, Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ-ın Hörmüz boğazında gəmilərin tranzitini təmin etməyi nəzərdə tutan “Azadlıq Layihəsi” əməliyyatına dəstək verməkdən imtina edib.Bildirilir ki, Ər-Riyad Vaşinqtonun təşəbbüs barədə əvvəlcədən məlumat verməməsindən narazı qalıb. Bu səbəbdən Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ ordusunun “Şahzadə Sultan” hərbi bazasından istifadəsinə icazə verməyəcəyini və hava məkanını bağlayacağını açıqlayıb.Məlumata görə, ABŞ Prezidenti Donald Trampın əməliyyatın başlanması ilə bağlı bəyanatı Körfəz ölkələrində təəccüb və narazılıq yaradıb. Daha sonra Tramp ilə Səudiyyə Ərəbistanı vəliəhdi Məhəmməd bin Salman arasında telefon danışığı baş tutsa da, vəziyyət dəyişməyib və əməliyyatın müvəqqəti dayandırıldığı bildirilir.Yusif...
07 May 2026, 11:20
Mayın 9-da Moskvada mobil internet tam söndürüləcək
May ayının 9-da Moskvada mobil internet tam söndürüləcək.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Rəqəmsal İnkişaf Nazirliyi məlumat yayıb.Məlumatda bildirilib ki, mayın 9-da Moskvada mobil internetə, o cümlədən veb saytların "ağ siyahısına" girişə və SMS mesajlarına müvəqqəti məhdudiyyət tətbiq olunacaq.Nazirlik evlərdəki internetin və Wi-Fi-nin normal qaydada işləyəcəyini, 7-8 may tarixlərində mobil internetə çıxışı məhdudlaşdırmağı planlaşdırmadıqlarını açıqlayıb.
07 May 2026, 10:37
