ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
4779
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Maduronun oğlu atasının vəziyyətini qiymətləndirib
ABŞ-nin əməliyyatı nəticəsində oğurlanan və hazırda Amerikada saxlanılan Venesuela Prezidenti Nikolas Maduro özünü yaxşı hiss edir.CityPost.az xəbər verir ki, bunu onun oğlu Nikolas Maduro Gerra Venesuela Vahid Sosialist Partiyasının qurultayında bildirib."Vəkillər bizi əmin etdilər ki, o, özünü yaxşı hiss edir", - Maduro Gerra deyib.O qeyd edib ki, oğurlanan Venesuela Prezidentinin göndərdiyi mesaj onun özünü yaxşı hiss etdiyini təsdiqləyir. Bundan əlavə, siyasətçi tərəfdarlarına kədərlənməməyi tövsiyə edib....
11 Yanvar 2026, 14:31
Etirazlar zamanı Tehranda 34 məscid yandırılıb
İranın paytaxtı Tehran şəhərində nümayiçilərlə hüquq-mühafizə orqanlarının arasənda baş verən silahlı toqquşmalar zamanı 26 ev, 34 məscid, 40 bank və 15 ticarət mərkəzi yandırılıb.Bu barədə Tehran Yanğın Təhlükəsizliyi İdarəsi məlumat yayıb.Bildirilib ki, hökumətə aid 13 bina və 50 nəqliyyat vasitəsi də alova qərq olub.
11 Yanvar 2026, 14:29
Məşhur kolumbiyalı müğənni təyyarə qəzasında həlak olub
Kolumbiyanın Paypa şəhərində baş verən təyyarə qəzasında məşhur kolumbiyalı müğənni Yeison Ximenes də daxil olmaqla, altı nəfər həlak olub.CityPost.az xəbər verir ki, bu barədə ölkənin Mülki Aviasiya İdarəsi "X" sosial şəbəkəsində məlumat yayıb.Hadisə 10 yanvar tarixində yerli vaxtla təxminən saat 16:00-da (Bakı vaxtı ilə 01:00) baş verib. "Xuan Xose Rondon aerodromunun yaxınlığında N325FA qeydiyyat nömrəli təyyarənin qəzaya uğraması təsdiqlənib", - qurumun məlumatında deyilir.Qəza zamanı pilot, kapitan Fernando Torres Rohas da həlak olub.Öz növbəsində, yerli "El Tiempo" qəzeti bildirir ki, qəza təyyarənin Paypa hava limanından qalxmasından qısa müddət sonra baş verib. Şəhər meri German Rikardo Kamaço qəzetə bildirib ki, hadisə yerində...
11 Yanvar 2026, 11:48
Pakistan xəbərdarlıq edir
Pakistan Xarici İşlər Nazirliyi vətəndaşlarına İrana zəruri olmayan səfərlərdən çəkinməklə bağlı xəbərdarlıq edib.CityPost.az xəbər verir ki, bu barədə Nazirliyin "X" hesabında yazılıb.Bildirilib ki, təhlükəsizliklərini təmin etmək məqsədilə Pakistan vətəndaşlarına şərait yaxşılaşana qədər İran İslam Respublikasına bütün zəruri olmayan səfərlərdən çəkinmələri tövsiyə olunur.Hazırda İranda yaşayan Pakistan vətəndaşları isə son dərəcə ehtiyatlı olmağa, ayıq-sayıq davranmağa, vacib olmayan səfərləri minimuma endirməyə və aşağıda göstərilən əlaqə məlumatları vasitəsilə Pakistanın diplomatik nümayəndəlikləri ilə mütəmadi əlaqədə qalmağa çağırılıb.Xatırladaq ki, İranda iki həftədir, mövcud siyasi idarəçiliyin əleyhinə kütləvi etiraz aksiyaları keçirilir....
10 Yanvar 2026, 11:54
Türkiyənin 34 vilayətində FETÖ-yə qarşı əməliyyatlar çərçivəsində 77 şübhəli şəxs saxlanılıb
Türkiyənin 34 vilayətində FETÖ-yə qarşı əməliyyatlar çərçivəsində 77 şübhəli şəxs saxlanılıb.CityPost.az xəbər verir ki, bu barədə Türkiyənin daxili işlər naziri Ali Yerlikaya "X"da yazıb.O bildirib ki, saxlanılan şəxslərdən 43-ü həbs edilib, bir nəfər barəsində isə məhkəmə nəzarəti tədbiri tətbiq olunub. Digər şəxslərlə bağlı prosedurlar davam edir.Məlumata görə, əməliyyatlar Afyonkarahisar, Aksaray, Ankara, Antalya, Burdur, Bursa, Çankırı, Çorum, Diyarbəkir, Düzce, Edirne, Elazığ, Eskişehir, Giresun, Gümüşhane, Hatay, İstanbul, İzmir, Kahramanmaraş, Kırıkkale, Kocaeli, Kütahya, Manisa, Muğla, Ordu, Osmaniye, Sakarya, Samsun, Şanlıurfa, Tekirdağ, Trabzon, Van, Yozqat və Zonquldakda həyata keçirilib.A.Yerlikaya vurğulayıb ki, milli iradəyə qarşı qurulan tələlər bir-bir ifşa olunur:"Dövlətimizin bütövlüyünə və xalqımızın əmin-amanlığına qəsd...
10 Yanvar 2026, 11:31
İranda etirazlar davam edir: ölənlərin sayı 65-ə çatıb
İranda ümumxalq etirazlarında ən azı 65 nəfər, o cümlədən 7 yeniyetmə öldürülüb.CityPost.az xəbər verir ki, bu barədə İnsan Haqları Fəalları Xəbər Agentliyi (HRANA) məlumat yayıb.Bildirilib ki, etirazlarda yüzlərlə insan yaralanıb.Qeyd edək ki, İranın paytaxtı Tehranda və ölkənin digər bölgələrində kütləvi etiraz aksiyaları 13 gündür davam edir.
10 Yanvar 2026, 10:54
