ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
20851
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Lukaşenko: Belarus ordunun döyüş hazırlığını yoxlayacaq
Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenko qoşunlarda hazırlığın yoxlanılmasını davam etdirmək planlarını təsdiqləyib.Citypost.az “Belta”a istinadən xəbər verir ki, Lukaşenko bu barədə jurnalistlərə açıqlamasında bildirib.“Mən artıq xalq dilində demişəm: ordunu silkələmək lazımdır, vaxt gəlib. Bütün ordunu. Səfərbərliyə qədər hamını yoxlayacağıq”, - Lukaşenko deyib.Aleksandr Lukaşenko hazırda artilleriya briqadasının onun tapşırığı ilə yoxlanıldığını vurğulayıb.O, bundan əvvəl tank bölmələrinin yoxlanıldığını xatırladıb.“Müharibədə olduğu kimi hər şeyi edirik", - deyən Belarus Prezidenti bu cür yoxlamalarda müasir hərbi münaqişələrin təcrübəsindən istifadə edildiyini qeyd edib....
11 Sentyabr 2026, 17:36
Vuçiç Serbiya prezidenti vəzifəsindən istefa verəcək
Serbiya Prezidenti Aleksandar Vuçiç ABŞ-dan qayıtdıqdan sonra dövlət başçısı vəzifəsindən istefa verəcək.Citypost.az APA-ya istinadən xəbər verir ki, o, bunun 25 və ya 26 sentyabrda baş verəcəyini bildirib.“Nyu-Yorkdan qayıtdıqdan dərhal sonra istefa ərizəmi təqdim edəcəyəm”, - Vuçiç mətbuat konfransında N1 televiziyasının sualına cavab olaraq deyib.Qeyd edək ki, Vuçiç bundan əvvəl oktyabrın 25-nə parlamentə növbədənkənar seçkilər təyin edib. O, hakim partiyanın siyahısına rəhbərlik edəcək və Baş nazirliyə namizəd olacaq....
11 Sentyabr 2026, 16:17
İlon Mask bu sənədli filmə görə məhkəmə ilə hədələdi
İlon Mask haqqında çəkilmiş yeni sənədli filmin yaradıcıları məhkəmə ilə hədələnib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Maskın vəkili Aleks Spiro “Musk” adlı dörd saatlıq sənədli filmin prodüserlərinə məktub göndərərək ekran əsərinin milyarderin nüfuzuna xələl gətirdiyini bildirib.Vəkil filmin əvvəlcədən müəyyənləşdirilmiş nəticə əsasında hazırlandığını və rejissor Aleks Gibninin filmdə yer alan məlumatları Mask və ya ona yaxın şəxslərlə yoxlamaqdan imtina etdiyini iddia edib. “Musk” filmi Oskar mükafatlı rejissor Aleks Gibni tərəfindən hazırlanıb. Ekran əsərində Maskın karyerası, şəxsi həyatı və sahibkarlıq fəaliyyəti, həmçinin onun texnologiya sahəsində yüksəlişi araşdırılır.Maskın tərəfi filmin yaradıcılarından görüntülər, müsahibə transkriptləri, tədqiqat materialları və daxili yazışmalar da daxil olmaqla...
11 Sentyabr 2026, 09:36
Trampın İrlandiya səfərində həm dəstək, həm etiraz gözlənilir
ABŞ Prezidenti Donald Trampın İrlandiyaya səfəri ölkədə həm dəstək, həm də etirazlarla qarşılanacaq.Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, Tramp iki günlük səfər çərçivəsində İrlandiyaya gedəcək və Kler qraflığında yerləşən, onun adını daşıyan qolf kurortunu ziyarət edəcək. Prezidentin İrlandiya Açıq turnirinin finalında iştirak edəcəyi və qalibə kuboku təqdim edəcəyi gözlənilir.Trampın səfəri ilə əlaqədar Dublində, eləcə də Doonbeg və Şennon ətrafında Qəzza, miqrasiya və iqlim siyasətinə etiraz olaraq aksiyaların keçirilməsi planlaşdırılır. Təhlükəsizlik tədbirləri də gücləndirilib və əməliyyata minlərlə İrlandiya və ABŞ təhlükəsizlik əməkdaşının cəlb olunacağı bildirilir.Bununla yanaşı, Doonbeg sakinlərinin bir qismi Trampın sahibi olduğu qolf kurortunun yerli iqtisadiyyata və məşğulluğa töhfə verdiyini...
11 Sentyabr 2026, 09:34
Sərnişinin baqajından qurudulmuş timsah başı çıxdı
İtaliyanın Turin şəhərindəki Kaselle hava limanında Mayamidən İstanbul vasitəsilə gələn sərnişinin baqajından qurudulmuş timsah başı aşkarlanıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, gömrük və maliyyə polisi əməkdaşları tərəfindən aparılan yoxlama zamanı sürünənə aid baş adi qablaşdırma kağızına bükülmüş vəziyyətdə tapılıb.Əşyaya qorunan növə aid nümunə kimi baxılır. Sərnişin müvafiq sertifikat və icazələr olmadan heyvan hissəsini qanunsuz şəkildə daşımaqda şübhəli bilinərək saxlanılıb, timsah başı isə müsadirə edilib.İtaliya hakimiyyət orqanları hazırda nümunənin hansı timsah növünə aid olduğunu, mənşəyini və əldə edilmə şəraitini araşdırırlar.Timsah növlərinin bir çoxu Vaşinqton Konvensiyası (CITES) çərçivəsində beynəlxalq ticarət və daşınma baxımından xüsusi nəzarət altındadır. Qanun pozuntusu təsdiqlənərsə, sərnişini 20...
11 Sentyabr 2026, 09:29
Moldova Aİ danışıqlarında Macarıstanın dəstəyini almağa çalışır
Moldova Parlamentinin sədri İqor Qrossu gələn həftə Macarıstana səfər edəcək.Citypost.az-ın “Moldpres”ə istinadən verdiyi məlumata görə, Qrossu Budapeştdə Moldova Respublikasının Avropa İttifaqına üzvlük yolunu və danışıqlar çərçivəsində yeni fəsillərin açılması məsələsini müzakirə edəcək.Parlament sədri bildirib ki, səfər zamanı Moldova üzrə vəziyyət və danışıqlar fəsillərinin açılmasına dair arqumentlər barədə Macarıstan tərəfinə birbaşa məlumat verməyi planlaşdırır.Qrossu həmçinin qeyd edib ki, Kişinyov Avropa ölkələrindəki seçki təqvimini nəzərə almalı və Moldovada əldə olunan irəliləyişlə bağlı Aİ-yə üzv dövlətlərlə dialoqu gücləndirməlidir.Onun sözlərinə görə, bəzi Avropa ölkələrində suveren və ekstremist partiyalara dəstəyin artması fonunda avropalı tərəfdaşlarla birbaşa təmasların əhəmiyyəti daha da yüksəlib.Əli...
11 Sentyabr 2026, 09:25
