ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
17508
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Gürcüstanda genişmiqyaslı elektrik qəzasının səbəbləri araşdırılır
Gürcüstanın Milli Enerji və Su Təchizatını Tənzimləmə Komissiyası (GNERC) ölkənin elektrik sistemində baş vermiş genişmiqyaslı qəzanın səbəblərinin araşdırılmasına başlayıb."Report"un Gürcüstan bürosu xəbər verir ki, bu barədə Komissiyanın yaydığı məlumatda bildirilir.Məlumata görə, GNERC təcili iclas keçirərək iyulun 24-də baş vermiş qəzanın səbəblərinin araşdırılması ilə bağlı qərar qəbul edib.Qərara əsasən, yaradılmış araşdırma qrupuna tənzimlənən enerji şirkətlərinin məlumat bazalarına və qəza ilə bağlı bütün zəruri informasiyaya məhdudiyyətsiz çıxış imkanı verilib.Komissiya bildirib ki, iyulun 24-də təxminən saat 00:10-da ölkənin enerji sistemində baş vermiş qəza nəticəsində elektrik və telekommunikasiya şəbəkələrinin fəaliyyətində fasilələr yaranıb. Nəticədə Tbilisi və Gürcüstanın əksər bölgələrində elektrik enerjisinin verilişi müvəqqəti olaraq dayandırılıb.Hazırda...
24 İyul 2026, 20:45
Tramp Netanyahunun ABŞ-yə dəvət etdi
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ABŞ Prezidenti Donald Trampın dəvəti ilə iyulun 27-də Vaşinqtona səfər edəcək.Modern.az "CGTN America"ya istinadən xəbər verir ki, bu barədə İsrailin Baş nazirinin dəftərxanasından bildirilib.Məlumata görə, B.Netanyahu iyulun 28-də Ağ Evdə Trampla görüşəcək.Qeyd edək ki, daha əvvəl B.Netanyahunun ABŞ-yə səfərinin iyulun sonuna keçirildiyi bildirilmişdi. Buna səbəb B.Netanyahunun da iştirak etməli olduğu ABŞ senatoru Lindsi Qremin anım mərasiminin ayın sonuna təxirə salınması idi....
24 İyul 2026, 19:45
Ermənistanda hərbi sanitar avtomobili aşıb
Ermənistanda hərbi sanitar avtomobili qəzaya uğrayıb.Citypost.az xəbər verir ki, Shamshyan.com saytının məlumatına görə, avtomobil Vayotsdzor vilayətində hərəkətdə olarkən aşıb.Sürücünün xəsarət aldığı bildirilir.Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin mətbuat katibi Aram Torosyan qəza zamanı avtomobildə olan hərbçilərin həyati təhlükəsinin olmadığını bildirib. (APA)
24 İyul 2026, 19:13
Nikuşor Dan: "F-16" qırıcısı Rumıniyanın hava məkanında PUA-nı vurub
Rumıniyanın hava məkanına daxil olan pilotsuz uçuş aparatı (PUA) "F-16" qırıcısı tərəfindən vurulub."Report" xəbər verir ki, bu barədə Rumıniya Prezidenti Nikuşor Dan "X" sosial şəbəkəsindəki hesabında paylaşım edib."Bu səhər "F-16" təyyarəsindəki rumıniyalı pilot ölkəmizin hava məkanına daxil olan dronu vurub. Hazırda müvafiq qurumların komandaları hadisənin bütün detallarını təqdim etmək üçün ərazini tədqiq edirlər", - deyə o qeyd edib.Rumıniya Milli Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, hadisə Padina şəhəri yaxınlığında baş verib.Müdafiə nazirinin səlahiyyətlərini icra edən Radu Mirutse bildirib ki, "MApN"nin müşahidə sistemləri ölkənin hava məkanına daxil olan hava hədəfini aşkar edib."Dərhal reaksiya prosedurları aktivləşdirildi və NATO komandanlığı altında hava polisi tapşırığını yerinə...
24 İyul 2026, 17:46
Zelenski: Kiyev vilayətində itkilər var
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Rusiyanın Kiyev vilayətinə endirdiyi raket zərbəsi nəticəsində, ilkin məlumatlara görə, altı nəfərin öldüyün, daha onlarla insanın yaralandığını bildirib."Report" xəbər verir ki, bu barədə Ukrayna lideri öz "Telegram" kanalında yazıb."Hazırda Rusiya raketlərinin zərbəsindən sonra Kiyev vilayətində xilasetmə əməliyyatı davam edir. İndiki vaxta olan məlumata görə, onlarla yaralının olduğu məlumdur. Təəssüf ki, altı nəfər həlak olub. Onların doğmalarına və yaxınlarına başsağlığı verirəm", - V. Zelenski yazıb.Daha əvvəl bildirilmişdi ki, Rusiya Silahlı Qüvvələri Kiyevə raket zərbəsi endirib....
24 İyul 2026, 15:20
CHP-dən istefa verib - Yeni partiya yaratdı
Türkiyənin müxalif Cümhuriyyət Xalq Partiyasının sabiq rəhbəri Özgür Özel partiyadan istefa verib.“Qafqazinfo” “TRT Haber”ə istinadən xəbər verir ki, onunla birgə daha 90 deputat CHP-dən ayrılıb.Bununla yanaşı, Özel Yeni Partiyanın Təsisçilər Şurasına qatılıb və partiyanın təsis sənədlərini imzalayıb.O, partiyanı tərk edərək yeni partiya yaratmaq planlarını bir neçə gün əvvəl elan etmişdi. Xatırladaq ki, bu ilin mayında Ankara Bölgə Ədliyyə Məhkəməsi CHP-nin 4-5 noyabr 2023-cü il tarixlərində keçirilən qurultayının nəticələrini ləğv edib. Qəbul edilmiş qərara əsasən, partiyanın sədri Özgür Özel və partiya rəhbərliyi müvəqqəti olaraq vəzifələrindən uzaqlaşdırılıb, CHP-nin sabiq lideri Kamal Kılıçdaroğlu və onun rəhbərliyinin isə vəzifəsi bərpa olunub. Bunun ardınca partiya daxilində...
24 İyul 2026, 14:26
