ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
14495
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Həmçinin oxuyun
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Netanyahu: İranın nüvə silahı olmayacaq
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu bildirib ki, İran tərəfindən gələn birbaşa nüvə təhdidinin aradan qaldırılması Vaşinqton və Təl-Əvivin hərbi əməliyyatının mühüm nailiyyətidir, lakin mübarizə hələ başa çatmayıb.CityPost.az "The Times of Israel" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, o bu barədə mətbuat konfransında deyib."Biz İsrail tarixində ən böyük hücum əməliyyatını həyata keçirdik. Biz nüvə alimlərinə zərbələr endirdik, (İran - red.) liderlərini aradan götürdük..., nüvə obyektlərini dağıtdıq, raketləri və onların istehsalı üzrə zavodların böyük əksəriyyətini məhv etdik. Biz İran iqtisadiyyatına nəhəng ziyan vurduq - bəziləri bunu yüz milyardlarla dollar, bəziləri isə hətta bir trilyon dollar dəyərində qiymətləndirir", - o deyib.İsrail əhalisi və siyasətçiləri...
15 İyun 2026, 23:34
Bəqai: Cenevrə görüşündən əvvəl region ölkələrinə səfər ediləcək
Cenevrə görüşündən əvvəl region ölkələrinə səfər ediləcək.APA-nın Tehran bürosunun məlumatına görə, İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai keçirdiyi mətbuat konfransında İranla ABŞ arasında əldə olunmuş razılaşmaya münasibət bildirib.O deyib ki, Livanda müharibənin başa çatdırılması İran və ABŞ arasında müharibənin dayandırılması ilə bağlı razılaşmanın ayrılmaz hissəsidir və İran bu məsələdə ciddi olduğunu əməli fəaliyyəti ilə sübut edib.Bəqai bildirib ki, Cenevrədə keçiriləcək görüşdən əvvəl region ölkələrinə səfərlər həyata keçiriləcək və bu məsələ gündəlikdə yer alır.XİN sözçüsü əlavə edib ki, razılaşmanın imzalanma mexanizmi ilə bağlı da yaxın vaxtlarda ictimaiyyətə əlavə məlumat veriləcək....
15 İyun 2026, 16:03
UKMTO Yəmən sahillərində insident barədə məlumat verib
Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarət Əməliyyatları Agentliyi (UKMTO) Yəmən sahillərindən 14 dəniz mil cənubda insidentlə bağlı siqnalın daxil olduğu barədə məlumat verib."Report" xəbər verir ki, bu barədə UKMTO məlumat yayıb.Bildirilib ki, konteyner gəmisi kiçik bir katerin yaxınlaşdığı barədə məlumat verib. Katerin heyəti gəmiyə atəş açıb və göyərtəyə qalxmağa cəhd edib.Hazırda səlahiyyətli orqanlar araşdırma aparır.
15 İyun 2026, 13:07
Koşta, Ursula fon der Lyayen və Kallas ABŞ və İran arasındakı razılaşmanı alqışlayıblar
Avropa İttifaqı Şurasının sədri Antonio Koşta, Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen və Avropa diplomatiyasının rəhbəri Kaya Kallas ABŞ və İran arasında razılaşmanın tezliklə imzalanmasını alqışlayıblar."Report" xəbər verir ki, Koşta, fon der Lyayen və Kallas müvafiq bəyanatları "X" sosial şəbəkəsində paylaşıblar."Mən Vaşinqton və Tehranın elan etdiyi razılaşmanı alqışlayıram. Bu müharibənin başa çatmasına və Hörmüz boğazında gəmiçilik azadlığının tam bərpa olunmasına ümid edirəm. Razılaşmanı mümkün edən hər kəsin diplomatik səylərini yüksək qiymətləndirirəm", - Antonio Koşta yazıb.Fon der Lyayen isə qeyd edib ki, hazırda prioritet məsələ tərəflərin razılaşmanı sürətli və tam şəkildə icra etməsidir."Razılaşma Yaxın Şərqdə sülh və təhlükəsizlik məsələləri üzrə...
15 İyun 2026, 12:33
Tula vilayətinə dron hücumu nəticəsində üç nəfər həlak olub
Rusiyanın Tula vilayətinə dron hücumu nəticəsində üç nəfər həlak olub, bir uşaq və iki böyük yaralanıb.APA xəbər verir ki, bu gecə Tulanın yaşayış məntəqələrinə dronlarla zərbə endirib.Yamnı, Maslovo, Mixalkovo və İnşinski kəndləri vurulub. Şəxsi evlərə və kommersiya obyektlərinə ziyan dəyib.Bir yaşlı uşaq da daxil olmaqla üç nəfər yaralanaraq xəstəxanaya yerləşdirilib.
15 İyun 2026, 11:22
İndoneziyada vulkan püskürərək dəniz səviyyəsindən 2,4 km yüksəkliyə kül püskürüb
İndoneziyanın Şimali Maluku əyalətində yerləşən Halmahera adasında Dukono vulkanının püskürməsi qeydə alınıb.Citypost.az TASS-a istinadən xəbər verir ki, vulkandan qalxan kül kraterdən təxminən 1,3 kilometr yüksəklikdə yayılaraq dəniz səviyyəsindən 2387 metr hündürlüyə çatıb. Ağ və boz rəngli kül buludlarının şimal-qərb istiqamətində yayıldığı bildirilib.Yerli hakimiyyət orqanları yaxın ərazilərdə yaşayan sakinlərə və turistlərə vulkan kraterindən 4 kilometr radiusda uzaq durmaq və külün təsirindən qorunmaq üçün maska taxmaq barədə xəbərdarlıq edib.Qeyd edilib ki, mayın 8-də Dukono vulkanının püskürməsi nəticəsində azı iki nəfər həyatını itirib, daha bir nəfər isə itkin düşüb.Dukono vulkanı Sakit okean və Avstraliya tektonik plitələrinin kəsişməsində yerləşir. İndoneziya 18 minə yaxın adadan...
15 İyun 2026, 10:46
