ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
9594
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Tramp: ABŞ və İran arasında danışıqlar yaxın iki gün ərzində bərpa oluna bilər
ABŞ və İran arasında danışıqlar yaxın iki gün ərzində bərpa oluna bilər.Bu barədə ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib.
14 Aprel 2026, 19:48
Pezeşkian altı ölkənin mövqeyini dəstəkləyib
İspaniya, Çin, Rusiya, Türkiyə, İtaliya və Misir İsrailin İrana qarşı müharibə çağırışlarına qarşıdır.CityPost.az xəbər verir ki, bunu İran Prezidenti Məsud Pezeşkian "X" sosial şəbəkə hesabında yazıb."Sivilizasiyaların mahiyyəti kritik tarixi məqamlarda özünü büruzə verir", - paylaşımda qeyd olunub.İran Prezidenti bildirib ki, İspaniya, Çin, Rusiya, Türkiyə, İtaliya və Misirin İsrailə qarşı tutduğu mövqe bu ölkələrin dərin mədəni və tarixi köklərindən qaynaqlanır.
14 Aprel 2026, 19:15
Makron ABŞ və İran arasında danışıqların bərpasına çağırıb
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron İslamabadda yarımçıq qalmış ABŞ-İran danışıqlarının bərpasına çağırıb.Citypost.az xəbər verir ki, o, bu barədə "X" sosial şəbəkəsində yazıb."Mən dünən İran Prezidenti Məsud Pezeşkian, eləcə də ABŞ Prezidenti Donald Trampla danışıqlar apardım, İslamabadda yarımçıq qalmış danışıqların bərpasına, anlaşılmazlıqlara aydınlıq gətirilməsinə və gərginliyin yeni mərhələlərinin qarşısının alınmasına çağırdım. Atəşkəs rejiminə bütün tərəflərin ciddi şəkildə riayət etməsi və Livana da şamil edilməsi xüsusilə vacibdir", - o yazıb.O qeyd edib ki, Hörmüz boğazının heç bir şərt, yoxlama və ya rüsum olmadan ən qısa müddətdə yenidən açılması da eyni dərəcədə vacibdir. Bu şərtlər daxilində danışıqlar əsas maraqlı tərəflərin dəstəyi ilə tezliklə bərpa...
14 Aprel 2026, 17:43
Ukraynaya 90 milyard avro ayrılır
Ukrayna üçün nəzərdə tutulan 90 milyard avroluq Avropa Birliyi yardım paketinin verilməsi təxirə salınıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Avropa Komissiyasının sözçüsü Bala Ujvari mətbuat üçün keçirdiyi brifinqdə bildirib."Avropa Komissiyası bu proqram çərçivəsində ilk ödənişləri ilin ikinci yarısında həyata keçirməyə sadiqdir", - deyə o jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən qeyd edib.(Modern.az)
14 Aprel 2026, 17:31
Fransa BƏƏ-nin dron hücumlarından müdafiə olunmasına kömək edir
Fransa Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindəki (BƏƏ) hərbi bazasına “Tigre” helikopterlərini yerləşdirib. Məqsəd bu ölkənin dronlara qarşı mübarizəsini gücləndirməkdir.Citypost.az xəbər verir ki, helikopterlər BƏƏ ilə müdafiə sahəsində imzalanmış razılaşma əsasında bu ölkəyə göndərilib.Qeyd edək ki, Fransa bu il fevralın 28-də BƏƏ-nin dron hücumlarına qarşı müdafiəsini təmin etmək üçün “Rafale” qırıcılarını bu ölkədə yerləşdirib.(AZƏRTAC )
14 Aprel 2026, 17:13
Rusiya Teleqramdakı bloklanmanı yumşaltmaq qərarına gəlib
Kreml Rusiya prezidenti Vladimir Putinin reytinqinin aşağı düşməsindən ehtiyat edərək internet məhdudiyyətlərinə yanaşmasını yenidən nəzərdən keçirir.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bu barədə "Bloomberg" yazıb.Agentliyin mənbələrinə görə, Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin (FSB) daha sərt nəzarət üçün səyləri bəzi yüksək vəzifəli məmurları internetə girişin qadağan edilməsi ilə bağlı siyasi və iqtisadi risklər barədə xəbərdarlıq etməyə vadar edib.Mənbə bildirib ki, bu, repressiv tədbirləri yavaşlada bilər və "Telegram"ın Rusiyada fəaliyyətini davam etdirməsinə imkan verə bilər.Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov "Bloomberg"in şərh istəyinə cavab verməyib."Forbes" nəşrinin mənbəyi iddia edir ki, hakimiyyət orqanları "Telegram"dakı bloklanmanı yumşaltmaq qərarına gəliblər.Mənbənin sözlərinə görə, bu, ilin əvvəlindən vergi dəyişiklikləri,...
14 Aprel 2026, 16:48
