ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
7897
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Rusiyada meymunçiçəyi virusuna yeni yoluxma qeydə alınıb
Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərində meymunçiçəyi virusuna yeni yoluxma qeydə alınıb.Xəstənin S.P.Botkin Xəstəxanasında müalicə olunduğu bildirilib.Qeyd edək ki, meymunçiçəyi virusuna yoluxma bundan əvvəl də Sankt-Peterburqda və Moskva vilayətində aşkar edilib. Ötən il qeyd edilən regionlarda üç nəfərə meymunçiçəyi diaqnozu qoyulub.
24 Mart 2026, 19:51
Əraqçi: Hörmüz boğazı İranla müharibə şəraitində olmayan ölkələr üçün açıqdır
Hörmüz boğazı İranla müharibə şəraitində olmayan ölkələr üçün açıqdır.“RTHK”-nin xəbərinə görə, bunu İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi çinli həmkarı Van İ ilə telefon danışığında deyib.O bildirib ki, Hörmüz boğazı hamı üçün açıqdır və gəmilər təhlükəsiz şəkildə keçə bilər, lakin İranla müharibə vəziyyətində olan ölkələr bu məsələdə nəzərə alınmır.Van İ isə bütün tərəfləri sülh üçün hər bir imkandan və fürsətdən istifadə etməyə və mümkün qədər tez sülh danışıqlarına başlamağa çağırıb.O əlavə edib ki, gərginliyə səbəb olan məsələlər güc tətbiqi ilə yox, dialoq və danışıqlar yolu ilə həll olunmalıdır....
24 Mart 2026, 19:48
Müxalifət liderinə həbs cəzası verildi
Gürcüstanda müxalifət lideri Elene Xoştariya 1 il 6 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.Citypost.az xəbər verir ki, siyasətçi Tbilisi meri Kaxa Kaladzenin seçkiöncəsi bannerinə markerlə “Rus arzusu” yazdığına görə məsuliyyətə cəlb olunub. Dəymiş zərərin 570 lari olduğu bildirilir.Məlumata görə, Xoştariya məhkəmə iclasında iştirak etməyib və “heç bir hakimiyyət qolunu tanımadığını” bəyan edib.Onun vəkili çıxarılan hökmü “tamamilə qanunsuz” adlandırıb. Prokurorluq isə təqdim olunan sübutların kifayət etdiyini bildirib.Qeyd olunur ki, Xoştariyanın azadlığa çıxmasına təxminən bir il qalıb....
24 Mart 2026, 18:00
İranla danışıqlara Vens rəhbərlik edəcək
ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Vens İranla müharibənin başa çatdırılması üzrə mümkün danışıqlarda ABŞ nümayəndə heyətinə rəhbərlik edə bilər.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə "The Guardian" nəşri Pakistan mənbələrinə istinadən məlumat yayıb.Məlumata görə, danışıqların Pakistanda keçirilməsi ehtimal olunur. Bildirilir ki, rəsmi Vaşinqton bu görüşlərdə yüksək səviyyəli təmsilçiliklə iştirak etməyi planlaşdırır.Qeyd olunur ki, Vensin nümayəndə heyətinə rəhbərlik etməsi ehtimalı tərəflər arasında diplomatik səylərin intensivləşdiyini göstərir....
24 Mart 2026, 17:40
Ukrayna 2027-ci ilədək Avropa İttifaqına üzv ola bilməyəcək
Ukrayna 2027-ci ilə qədər Avropa İttifaqına (Aİ) üzv ola bilməyəcək.Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə Aİ-nin genişlənmə üzrə komissarı Marta Kos Brüsseldə keçirilən konfransda deyib.“Fikrimcə, hər kəs anlayır ki, Ukraynanın 2027-ci il yanvarın 1-dək Avropa İttifaqına qoşulması mümkün deyil”, - o qeyd edib.
24 Mart 2026, 17:19
KİV: İranın Ali Rəhbəri ABŞ-la danışıqlara razılıq verib
İranın xarici işlər naziri Abbas Araqçi ABŞ Prezidentinin xüsusi elçisi Stiven Vitkofa gizli şəkildə məlumat verib ki, Ali Rəhbər Müctəba Xamenei ABŞ-la potensial razılaşma barədə danışıqları təsdiqləyib.Bu barədə İsrail nəşri “Ynet” məlumat yayıb.Məlumatlara görə, yeni Ali Rəhbər İranın şərtləri qəbul ediləcəyi təqdirdə müharibəni sona çatdırmağa razıdır.
24 Mart 2026, 16:41
