ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
5668
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Florida’da körpə DAVASI: Ata və ana ŞOKDA
ABŞ-ın Florida ştatında bir cütlük, tüp bebek müalicəsi zamanı embrionların qarışdığı iddiası ilə klinikaya qarşı dava açıb.Citypost.az ABŞ mediasına istinadən xəbər verir ki, Ana və atanın ağ olmasına baxmayaraq dünyaya gələn uşağın fərqli etnik görünüşdə olması üzərinə aparılan DNA testi, uşağın bioloji olaraq valideynlərinə aid olmadığını göstərib. Cütlük, başqa bir xəstəyə aid embrionun səhvən onlara köçürüldüyünü iddia edir və klinikanın ağır nöqsanlı olduğunu bildirir.Hadisə, süni mayalanma proseslərində nəzarət və təhlükəsizlik məsələlərini yenidən gündəmə gətirib. Dava hələ davam edir.Əli...
31 Yanvar 2026, 17:07
Mersində dəhşətli sel: 12 kişi xilas edildi, evlər su altında qaldı
Türkiyənin Mersin şəhərində 30 yanvar günü səhər saatlarında başlayan güclü yağışlar bir neçə çayın daşmasına səbəb olaraq su daşqınlarına yol açdı. Mersin Valiliyi xəbər verir ki, 51 ev və iş yeri ilə 8 avtomobil seldən təsirlənib, 12 nəfər təhlükəsiz şəkildə xilas edilib, 2 kiçikbaş heyvan isə tələf olub.Citypost.az Türkiyə mətbuatına istinadən xəbər veriri ki, Mezitli və Erdemli bölgələrindəki dərələrin daşması, bəzi körpülərin zədələnməsi və tarım sahələrinin su altında qalmasına səbəb olub. AFAD və yerli bələdiyyələr hadisə bölgələrində müdaxilə edərək vəziyyəti nəzarət altına alıb.Meteoroloqlar Mersin ərazisində 31 yanvarda da yağışların davam edəcəyini bildirir. Hadisə anları isə kameralarla əks olunub, insanlar canlarını...
31 Yanvar 2026, 16:59
Qərb Sahilində zorla təxliyə: Bədəvi yaşayış məntəqəsi boşaldıldı
İsrailin işğalı altında olan Qərb Sahilində, Erixo şəhəri yaxınlığında yerləşən Avcə bədəvi yaşayış məntəqəsində fələstinli ailələr zorla evlərindən çıxarılıb. Yerli sakin Ayid Kaabinehin sözlərinə görə, səhər saatlarında əraziyə gələn İsrail qüvvələri ailələrə bölgədə qalmağa icazə verilməyəcəyini bildirərək onları başqa ərazilərə köçməyə məcbur edib.Citypost.az xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, Bədəvi Hüquqlarını Müdafiə Təşkilatının (BEYDER) rəhbəri Həsən Melihatın açıqlamasına əsasən, son bir həftə ərzində 121 ailə, ümumilikdə təxminən min nəfər yaşadığı ərazini tərk etmək məcburiyyətində qalıb. Bildirilir ki, çadırların yandırılması, heyvanların oğurlanması, su və otlaq sahələrinə çıxışın məhdudlaşdırılması kimi təzyiqlər bu köçü labüd edib.Fələstin rəsmi qurumlarının məlumatına görə, 2025-ci il ərzində...
31 Yanvar 2026, 14:13
ABŞ hökuməti qismən "şatdaun" elan edib
ABŞ federal hökuməti fəaliyyətini qismən müvəqqəti dayandırıb (şatdaun).Buna səbəb olaraq Konqresdə Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyinin maliyyələşdirilməsi ilə bağlı narazılıqlar göstərilib.Qeyd edək ki, bundan əvvəl ABŞ hökuməti ötən il 1 oktyabr-14 noyabr tarixləri arasında şatdaun elan edib. Bu da ABŞ tarixində ən uzunmüddətli hökumət şatdaunu olub.Şatdaun ərzində lazımi xidmət sektorlarına ziyan dəyib və yüz minlərlə dövlət qulluqçusunun maaşında həftələrlə gecikmə yaşanıb.
31 Yanvar 2026, 11:32
İrandan Avropa İttifaqına cavab
İran Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının baş katibi Əli Laricani Avropa İttifaqının İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunu terror təşkilatı kimi tanıması ilə bağlı sərt açıqlama verib. O bildirib ki, bu qərarı qəbul edən Aİ ölkələrinin orduları İran tərəfindən “terrorçu” hesab ediləcək və yaranacaq nəticələrə görə məsuliyyət Aİ liderlərinin üzərinə düşəcək.Citypost.az-ın xarici mediaya istinadən məlumatına görə, Laricani Amerikanın X sosial şəbəkəsində paylaşdığı mesajda Aİ-nin İranın konstitusion hərbi qurumu olan İnqilab Keşikçilərini terror siyahısına salmasını dəyərləndirib. Onun sözlərinə görə, Aİ bilməlidir ki, İran parlamentinin qərarına əsasən, bu addımı dəstəkləyən Avropa ölkələrinin orduları terrorçu kimi tanınır və bunun hüquqi-siyasi nəticələri olacaq.Xatırladaq ki, İran parlamenti 2023-cü...
31 Yanvar 2026, 09:25
Rəqəmsal platformalarda casusluq böhranı
Dünyada milyardlarla istifadəçisi olan sosial media və texnologiya nəhənglərinin məlumat sızıntıları, casusluq və məxfiliklə bağlı iddiaları getdikcə artır. Son dövrlərdə bu mübahisələrin mərkəzində əsasən Google və Meta dayanır.Citypost.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, rəqəmsal texnologiyaların qlobal miqyasda yayılması ilə, xüsusilə ABŞ və Çin mərkəzli texnologiya şirkətləri dünyanın ən dəyərli brendləri sırasına yüksəlib. İstifadəçi sayının artması ilə yanaşı toplanan məlumat həcminin böyüməsi isə məxfiliklə bağlı narahatlıqları daha da gücləndirir.Bu kontekstdə Google-un səsli köməkçisinin istifadəçiləri məlumatları olmadan dinlədiyi və toplanan səsləri reklam məqsədləri üçün istifadə etdiyi iddia olunur. Reuters-in məlumatına görə, Google uzunmüddətli məhkəmə prosesindən yayınmaq üçün 68 milyon dollar məbləğində...
30 Yanvar 2026, 16:29
