ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
11239
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Çin ABŞ-ni Kubaya qarşı sanksiyaları aradan qaldırmağa çağırıb
Çin Vaşinqtonu embarqonu dərhal dayandırmağa və Kubaya qarşı sanksiyaları aradan qaldırmağa çağırıb, genişləndirilmiş tədbirlərin beynəlxalq münasibətlər normalarını ciddi şəkildə pozduğunu bəyan edib."Report" xəbər verir ki, bu barədə "Reuters" Çin Xarici İşlər Nazirliyinin bəyanatına istinadən məlumat yayıb.Qurumdan bildirilib ki, ABŞ Kubaya qarşı birtərəfli sanksiyaları gücləndirib."Çin ABŞ-ni Kubaya qarşı embarqo və sanksiyaları, eləcə də hər cür məcburi təzyiq formalarını dərhal dayandırmağa çağırır", - bəyanatda qeyd edilib.Məlumatda vurğulanıb ki, bu tədbirlər Kuba xalqının yaşamaq və inkişaf etmək hüququnu pozur.Qurumdan, həmçinin bildirilib ki, Pekin Kubanın milli suverenliyi və təhlükəsizliyini qorumaqla bağlı səylərini dəstəkləyir və ölkənin daxili işlərinə müdaxiləyə qətiyyətlə qarşı çıxır....
05 May 2026, 17:49
Ermənistanla Aİ viza rejimini sadələşdirə bilər
vropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Layen Ermənistan və Avropa İttifaqı arasında viza rejiminin liberallaşdırılması istiqamətində irəliləyiş əldə olunduğunu açıqlayıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə o, “X” sosial şəbəkəsində paylaşım edib və Ermənistan–Aİ sammitindən sonra keçirilən mətbuat konfransının videoyazısını da postuna əlavə edib.Fon der Layen qeyd edib ki, viza rejiminin sadələşdirilməsi Ermənistan vətəndaşları üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır:“Biz viza rejiminin liberallaşdırılması sahəsində irəliləyiş görürük. Bilirəm ki, bu, ermənilər üçün çox vacibdir. Bu, Avropa İttifaqı üçün də önəmlidir, çünki xalqlarımızı daha da yaxınlaşdırır. Əminəm ki, biz buna nail olacağıq”.Avropa Komissiyasının sədri həmçinin Ermənistan–Aİ ilk sammitindən sonra keçirilən mətbuat konfransında bildirib ki, Avropa...
05 May 2026, 17:36
"İsa Məsih" həbs edildi
İranın Yəzd əyalətinin hüquq-mühafizə orqanları "İsa Məsih" olduğunu iddia edən təriqət qurucusunu saxlayıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə əyalət prokuroru Mehdi Həsənpur bildirib."Əyalət təriqətinin lideri əvvəlcə Allah tərəfindən seçildiyini iddia edib, sonra "İsa Məsih"ə istinad edərək öz ilahiliyini elan edib", - İran mətbuatı Həsənpurun sözlərindən sitat gətirib. Prokurorun sözlərinə görə, təriqət üzvləri Quranı yandırıb, müqəddəs yerləri, müsəlman dini liderlərini təhqir edib və İsrailin İran üzərində qələbəsi üçün dua ediblər. O, istintaq zamanı təriqətdə əsas rol oynayan üç şəxsin saxlanıldığını qeyd edib. (UNİKAL)...
05 May 2026, 17:33
Makron: Hörmüz boğazı bütün gəmilər üçün açıq olmalıdır
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron iranlı həmkarı Məsud Pezeşkianla Hörmüz boğazı ətrafındakı vəziyyətlə bağlı telefon danışığı aparmaq niyyətində olduğunu bildirib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Emmanuel Makron İrəvanda mətbuat konfransı zamanı deyib."Mən İran prezidenti ilə danışmaq niyyətindəyəm. Hörmüz boğazı ətrafındakı vəziyyətlə bağlı mövqeyimiz dəyişməyib. Fransa döyüş əməliyyatlarının dayandırılmasına, diplomatik danışıqların başlanmasına çağırır. Boğaz bütün gəmilərin keçidi üçün hər hansı bir rüsum olmadan açılmalıdır. İstənilən eskalasiya və ya tankerlərə, konteyner gəmilərinə, eləcə də üçüncü ölkələrə endirilən birtərəfli zərbə müharibəni alovlandıran bir səhvdir", - o deyib. (Teleqraf)...
05 May 2026, 17:21
ABŞ-ın müharibə naziri: Atəşkəs qüvvədə qalır
ABŞ Silahlı Qüvvələri Hörmüz boğazından gəmilərin keçirilməsi əməliyyatı zamanı İranın hava və dəniz məkanına daxil olmayacaq.APA xəbər verir ki, bunu ABŞ-ın müharibə naziri Pit Heqset bu gün mətbuat konfransında deyib.Nazir brifinqdə qeyd edib ki, yüzlərlə gəmi ABŞ hərbçilərinin Hörmüz boğazından təhlükəsiz keçid təklifindən yararlanmağa hazırlaşır.Onun sözlərinə görə, həyata keçirilən əməliyyata baxmayaraq, ABŞ tərəfi İranla atəşkəs rejiminin qüvvədə qaldığını hesab edir.“İranda kartlar ABŞ-ın əlindədir”, - müharibə naziri əlavə edib....
05 May 2026, 16:45
Britaniya Rusiyaya qarşı sanksiyaları genişləndirib
Böyük Britaniya Rusiyaya qarşı sanksiyalar çərçivəsində 18 şəxs və təşkilata qarşı məhdudiyyətlər tətbiq edib."Report" xəbər verir ki, bu barədə Britaniya Maliyyə Nazirliyinin məlumatında deyilir.Xüsusilə, "Alabuqa Start" proqramının bir sıra əməkdaşları məhdudiyyətlər siyahısına düşüb.Eyni zamanda bir sıra şirkətlər və Rusiya, Belarus və Fransa vətəndaşları sanksiyalara məruz qalıb.Bəyanatda bildirilib ki, sanksiyalara məruz qalan şəxslər və qurumlar "Ukraynada sabitliyin pozulmasına, xarici vətəndaşların cəlb edilməsində və PUA-ların istehsalında" iştirak edirlər. Sanksiyalara xarici aktivlərin dondurulması və Krallığa girişin qadağan edilməsi daxildir....
05 May 2026, 13:32
