ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
6831
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Bill Qeyts Epşteyn qalmaqalı ilə bağlı ifadə verdi
"Microsoft" şirkətinin təsisçisi, milyarder Bill Qeyts cinsi istismar və digər cinayətlərə dair ittihamları ehtiva edən "Epşteynin işi" üzrə ifadə verib.Bu barədə Oxu.Az CBS-ə istinadən məlumat yayıb.Qeyd olunub ki, Bill Qeyts Ceffri Epşteyn cinayətləri üzrə davam edən istintaqla əlaqədar Nümayəndələr Palatasının Nəzarət və Hökumət İslahatları Komitəsində ifadə verməyə çağırılan yeddi nəfər biridir.Xatırladaq ki, C.Epşteyn ABŞ Ədliyyə Departamentinin cinsi istismar, pedofiliya və fahişəlik şəbəkəsi yaratmaq ittihamları ilə həbs olunub və 2019-cu ildə həbsxanada ölü tapılıb."Microsoft"un qurucusu Bill Qeytsin də Ceffri Epşteynlə bağlı sənədlərdə adı hallanır. O, məsələ ilə bağlı açıqlama verərək Epşteynlə görüşdüyünü etiraf edib və bu əlaqədən peşman olduğunu bildirib....
04 Mart 2026, 17:55
İsrail Xameneinin varisi də hədəfə alınacağını bildirir
İsrailin müdafiə naziri İsrael Katz bildirib ki, ABŞ-İsrail hücumunda öldürülən Ayətullah Əli Xameneinin yerinə İsrail ordusu gələcək hər hansı yeni İran ali liderini hədəfə alacaq.Citypost.az İsrail mətbuatına istinadən xəbər verir ki, Katz özünün X Platform səhifəsində yazıb: "İran terrorçu rejimi tərəfindən İsraili məhv etmək, ABŞ-ı, azad dünyanı və region ölkələrini təhdid etmək və İran xalqına zülm etmək planlarını həyata keçirmək üçün təyin edilən istənilən lider məhv hədəfinə çevriləcək. Onun adının və ya harada gizlənməsinin fərqi yoxdur".O, həmçinin İsrail və ABŞ-ın "rejimin imkanlarını məhv etməyə" və "İran xalqının hökumət dəyişikliyini həyata keçirməsi" üçün şərait yaratmağa davam edəcəyinə söz verib.Məlumat üçün bildirək...
04 Mart 2026, 13:34
Paşinyan və Kobaxidze birgə protokol imzaladılar
Ermənistan və Gürcüstan arasında iqtisadi əməkdaşlıq üzrə hökumətlərarası komissiyanın 15-ci iclasının protokolu Tbilisidə imzalanıb.Citypost.az erməni mətbuatına istinadən xəbər verir kİ, protokolu Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan və Gürcüstanın Baş naziri İrakli Kobaxidze imzalayıb.Tədbirdən sonra liderlər arasında təkbətək görüş də keçirilib.
04 Mart 2026, 13:32
ABŞ İrana qarşı münaqişədə ilk itkilərini açıqladı
ABŞ ordusu çərşənbə axşamı İrana qarşı müharibədə həlak olan ilk dörd Amerika əsgərini açıqlayıb. Onların hamısı ABŞ Ordusu Ehtiyatı, Ayova bölməsinin üzvləri olub.Citypost.aReuters agentliyinə istinadən xəbər verir ki,əsgərlər bazar günü Küveytin Port Şuayba şəhərindəki ABŞ hərbi obyektinə pilotsuz təyyarənin çırpılması nəticəsində həlak olublar.Tramp administrasiyası şiddətlənən münaqişənin daha çox Amerika itkisinə səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.Əli
04 Mart 2026, 13:29
İranın avropada qalan qadın millisində narahatlıq: oyunçular ailələri ilə əlaqəsizdir
İran qadın futbol millisi baş məşqçisi Mərziyə Cəfəri komandasının evdəki ailələri ilə bağlı “çox narahat” olduğunu bildirib. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, O qeyd edib ki, Qadınlararası Asiya Kuboku zamanı oyunçular ölkədəki hadisələrlə bağlı ailələri və yaxınları ilə “tamamilə əlaqəsiz”dir.İran komandası açılış oyununda Cənubi Koreyaya 3-0 hesabı ilə uduzub və cümə axşamı Avstraliya ilə qarşılaşacaq. Cəfəri iranlı-avstraliyalılardan aldıqları dəstəyə görə minnətdarlığını ifadə edib və vurğulayıb ki, oyunçular matça fokuslanmağa çalışır.Hücumçu Sara Didar isə jurnalistlərə bildirib ki, komandadakı bütün oyunçular İrana və ailələrinə baş verənlərdən narahatdır, amma peşəkar futbolçu olaraq matça diqqət yetirəcəklər.Yeganə...
04 Mart 2026, 13:20
Türkiyədə qətlə yetirilən müəllimə görə etiraz aksiyası keçirildi
Türkiyənin Samsun şəhəri Eğitim Sen, Eğitim İş və Özəl Sektor Müəllimlər Birliyi üzvləri İstanbulun Çekmeköy şəhərində bir şagird tərəfindən bıçaqlanaraq öldürülən müəllim Fatma Nur Çelikin qətlinə etiraz olaraq yürüş keçirib. Citypost.az Türkiyə mətbuatına istinadən xəbər verir ki, aksiya Samsun Müəllimlər Evi qarşısından başlayaraq, Mecidiye muzeyi qarşısında açıqlamanın oxunması ilə başa çatıb.Etirazçılar Təhsil naziri Yusuf Tekinin istefasını tələb ediblər. Bəyanatda vurğulanıb ki, bu hücum təcrid olunmuş hadisə deyil və məktəblərdəki təhlükəsizlik boşluqları illərdir xəbərdarlara baxmayaraq aradan qaldırılmayıb. Təhsil işçilərinin peşəkar nüfuzunun sistematik şəkildə dəyərsizləşdirilməsi, sosial problemlər və psixoloji dəstək xidmətlərinin qeyri-kafiliyi zorakılıq riskini artırır.Təşkilat katibləri həmçinin qeyd ediblər ki, müəllimlərin üzərinə...
04 Mart 2026, 13:17
