ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
20459
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Türkiyə Yunanıstana etiraz notası göndərib
Rrəsmi diplomatik nota göndərərək hasarın ayrı-ayrı hissələrinin Türkiyə ərazisində inşa edildiyini bildirib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Yunanıstanın “Kathimerini” qəzeti məlumat yayıb.Söhbət Evros bölgəsinin mərkəzi hissəsindən gedir. Burada 35 kilometrlik hasar hissəsinin tikintisinə 2023-cü ildə başlanılıb və işlər 2025-ci ilin əvvəlində başa çatdırılıb. Lakin ümumi uzunluğu təxminən 5 kilometr olan yeddi hissədə sərhəd xəttinin keçməsi ilə bağlı fikir ayrılıqları səbəbindən işlər dayandırılıb.Yunanıstanın hərbi xəritələrində mübahisəli ərazilər Yunanıstana aid edildiyi halda, Türkiyə onları öz ərazisi hesab edir. Mübahisənin səbəblərindən biri iki ölkə arasında uzun məsafədə sərhəd rolunu oynayan Evros çayının məcrasının dəyişməsi olub....
05 Sentyabr 2026, 17:05
Xaçaturyan: Ermənistan qonşuları ilə qarşılıqlı etimad formalaşdırmalıdır
Ermənistan qonşu ölkələrlə qarşılıqlı etimad yaratmalı və problemli məsələləri imkan daxilində vasitəçilər olmadan həll etməlidir."Report" "Armenpress"ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə jurnalistlərə Ermənistan Prezidenti Vaaqn Xaçaturyan bildirib.O, həmçinin qonşu ölkələrlə birgə regional proqramların həyata keçirilməsinin zəruriliyini bildirib. V.Xaçaturyanın fikrincə, bu addımlar regionda uzunmüddətli sülhün bərqərar olmasına imkan verəcək.Ermənistan Prezidenti vurğulayıb ki, hazırda regionda yeni vəziyyət formalaşıb, sülh və əməkdaşlıq üçün zəruri olan imkanlar, istək və hazırlıq mövcuddur:"İndi tamamilə başqa bir vəziyyət hökm sürür. Hazırda imkanlar, istək və hazırlıq var. Biz özümüz qonşularımızla qarşılıqlı etimad formalaşdırmağı və birgə proqramlar həyata keçirməyi bacarmalıyıq. Mən həm TRIPP-i ("Tramp marşrutu" - red.), həm...
05 Sentyabr 2026, 14:35
Çində qasırğaya görə 600 min nəfər təxliyə edilib
Çinin Fucien əyalətində “Saudel” qasırğasının gətirdiyi leysan yağışlarının yaratdığı fəsadlar səbəbindən sahilboyu yaşayış məntəqələrindən və riskli ərazilərdən 600 min sakin təxliyə edilib.Citypost.az "Unikal"a istinadən xəbər verir ki, qasırğa ilə əlaqədar 4-cü fövqəladə hazırlıq səviyyəsi qüvvədə saxlanılıb, bundan başqa daşqınlara nəzarət üzrə 3-cü səviyyəli fövqəladə hazırlıq xəbərdarlığı aktivləşdirilib.İlin 18-ci tayfunu olan “Saudel” sentyabrın 4-də üçüncü dəfə Fucien əyalətinin Cancou şəhərinə yaxınlaşıb və güclü külək, leysan gətirib.Təbii fəlakətdən daha çox zərər çəkmiş ərazilərdə təcili xilasetmə, fəlakətlərin nəticələrinin aradan qaldırılması və bərpa işləri üçün təcili olaraq 210 milyon yuan (təxminən 31 milyon ABŞ dolları) ayrılıb.Tayfun qonşu Ciansi əyalətinin 53 rayonunda 123 minə yaxın...
05 Sentyabr 2026, 12:00
İsveç məhkumlarını Estoniyaya göndərir
İsveç həbsxanalarında yatan məhkumların bir hissəsi bundan sonra cəzasını Estoniyada çəkəcək.Citypost xəbər verir ki, İsveçdə yeni və əlavə həbsxana infrastrukturu yaratmaq məhkumları Estoniyada saxlamaqdan baha başa gəlir.Estoniyada isə məhkumların sayı ilə müqayisədə həbsxana yeriləri çoxdur. Bu yenilikdən hər iki tərəf qazanır: İsveç xərclərə qənaət edir, Estoniya isə əlavə gəlir götürür.
05 Sentyabr 2026, 08:50
Tramp: ABŞ DÇ-2026-ya ev sahibliyi ilə 18 mlrd. dollardan çox qazanc əldə edib
ABŞ Prezidenti Donald Tramp 2026-cı ilin futbol üzrə dünya çempionatının Amerika iqtisadiyyatına 18 milyard dollardan çox gəlir gətirdiyini bildirib."Report"un məlumatına görə, Ağ Ev rəhbəri bu barədə "Truth Social" sosial şəbəkəsində yazıb.O, həmçinin qeyd edib ki, dünya çempionatına ev sahibliyi etməklə ölkədə 160 mindən çox iş yeri yaranıb."Təkcə futbol üzrə dünya çempionatı iqtisadiyyatımıza 18 milyard dollardan çox qazanc gətirib və 160 mindən çox insan üçün iş yeri yaradıb!", - Tramp bildirib.2026-cı ilin futbol üzrə dünya çempionatı 11 iyun - 19 iyulda ABŞ, Meksika və Kanadada keçirilib. Turnir tarixi idi, çünki ilk dəfə 48 milli komanda iştirak edib.Bir müddət əvvəl FIFA prezidenti...
05 Sentyabr 2026, 08:00
Rusiya Aleksandr Pokladın kabinetini vurdu
Bu gün Rusiya pilotsuz təyyarəsi Kiyevin mərkəzində Ukrayna Təhlükəsizlik Xidmətinin (SBU) binasına zərbə endirib.Citypost.az "Unikal"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski məlumat yayıb. Onun sözlərinə görə, Rusiyaya məxsus təyyarə Ukrayna Təhlükəsizlik Xidmətinin direktoru Aleksandr Pokladın ofisinə zərbə endirib. “Təəssüf ki, Rusiya pilotsuz təyyarəsi Kiyevdə, Volodymyrskaya küçəsində, Müqəddəs Sofiya Katedralının qarşısındakı mərkəzi SBU binasına zərbə endirib. Bütün təcili yardım xidmətləri hadisə yerindədir. Bütün zərərçəkənlərə lazımi yardım göstəriləcək. Pilotsuz təyyarə birbaşa bu binadakı SBU rəhbərinin ofisinə yönəldilib”, - deyə Zelenski vurğulayıb.Bu arada, Rusiya dronları Kiyevdəki digər hədəflərə də hücum edib. ...
04 Sentyabr 2026, 20:12
