ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
11476
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Kubanın XİN başçısı: ABŞ ilə danışıqlarda irəliləyiş yoxdur
Havana və Vaşinqton arasındakı danışıqlar prosesində hər hansı bir irəliləyiş yoxdur.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Kubanın xarici işlər naziri Bruno Rodriqes Parrilla Amerikanın "ABC News" telekanalına müsahibəsində bildirib."Heç bir irəliləyiş müşahidə etmirəm", - diplomat vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, ada dövlətinin hökuməti ikitərəfli məsələlərin geniş spektrini müzakirə etməyə açıqdır, lakin Kubanın siyasi quruluşuna və ya daxili işlərinə toxunan mövzular danışıqların predmeti deyil.XİN rəhbəri vurğulayıb ki, ABŞ Prezidenti Donald Trampın Kuba üzərində nəzarət yaratmaq planları ilə bağlı açıqlamalarına son dərəcə ciddi yanaşır. Onun sözlərinə görə, respublika xalqın dəstəyi ilə qanuni özünümüdafiə hüququnu həyata keçirir."Belə bir təəssürat yaranır ki, Birləşmiş Ştatlar administrasiyası...
08 May 2026, 08:28
Tramp: ABŞ və İran arasındakı atəşkəs qüvvədə qalır
ABŞ-ın İrandakı hədəflərə endirdiyi zərbələrə baxmayaraq iki ölkə arasındakı atəşkəs qüvvədə qalır.APA xəbər verir ki, bunu ABŞ prezidenti Donald Tramp “ABC News”a açıqlaması zamanı deyib."Xeyr, atəşkəs davam edir, qüvvədə qalır", - Tramp bildirib.
08 May 2026, 08:12
İsrailin müvəqqəti işlər vəkili İspaniya XİN-ə çağırılıb
İspaniya Qəzzaya doğru hərəkət edən flotiliyada olan İspaniya vətəndaşının saxlanılmasına etiraz olaraq İsrailin Madriddəki müvəqqəti işlər vəkilini Xarici İşlər Nazirliyinə çağırıb.“The Tımes of Israel” xəbər verir ki, diplomata həbs olunmuş İspaniya vətəndaşının saxlanma müddətinin uzadılması ilə bağlı etiraz bildirilib.“Bu gün biz yenidən İsrailin müvəqqəti işlər vəkilini çağırdıq və vətəndaşımızın saxlanılma müddətinin uzadılmasının nə qədər qəbuledilməz və dözülməz olduğunu ona çatdırdıq”, – İspaniyanın xarici işlər naziri Xose Manuel Albares vurğulayıb.Qeyd edək ki, İsrail məhkəməsi Fələstin əsilli İspaniya vətəndaşı Saif Abu Keşek və braziliyalı fəal Thiaqo Avilanın saxlanma müddətini bazar gününə qədər uzadıb....
07 May 2026, 17:43
Ermənistanda seçki kampaniyası mayın 8-də başlayacaq
Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan parlament seçkiləri üçün seçki kampaniyasının mayın 8-də başlayacağını və hökumət üzvlərinin əksəriyyətinin bu müddət ərzində məzuniyyətə çıxacağını açıqlayıb.Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə o, briqində bildirib.“Parlament seçkiləri kampaniyası sabah başlayır. Mən və əsasən hökumət üzvlərinin əksəriyyəti kampaniyada iştirak etmək üçün məzuniyyətdə olacağıq”, - baş nazir qeyd edib.Ermənistanda növbəti parlament seçkiləri iyunun 7-də keçiriləcək.
07 May 2026, 17:43
“Hizbullah”ın komandiri öldürüldü
“Hizbullah” hərəkatının “Ridvan” bölməsinin (xüsusi təyinatlı qüvvələr) komandiri Əhməd Qalib Ballut (Malek) Livanın paytaxtı Beyrutun ətrafında öldürülüb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə İsrail Müdafiə Qüvvələri məlumat yayıb.İsrail Ordusunun hücumlarında “Hizbullah”ın kəşfiyyat qurumunun rəhbəri Məhəmməd Əli Bazzi və hərəkatın hava hücumundan müdafiə qüvvələrinin komandiri Hüseyn Həsən Romani də öldürülüb. (Teleqraf)
07 May 2026, 17:36
Latviya Prezidenti qondarma erməni soyqırımı abidəsində önündə
Ermənistana rəsmi səfərə gələn Latviya Prezidenti Edqars Rinkeviç İrəvanda qondarma erməni soyqırımı abidəsinə baş çəkib.Teleqraf xəbər verir ki, Latviya Prezidentini Ermənistanın təhsil, elm və mədəniyyət naziri Janna Andreasyan müşayiət edib.Edqars Rinkeviç “soyqırımı abidəsi”nin önünə əklil qoyub.Xatırladaq ki, Latviya Parlamenti 2021-ci ildə “erməni soyqırımı”nı tanıyıb.
07 May 2026, 17:22
