ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
7377
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
KİV: Əli Xameneinin həyat yoldaşı sağdır
Mənsurə Xocəstə - İsrailin zərbəsi nəticəsində həlak olmuş İranın sabiq ali rəhbəri Əli Xameneinin həyat yoldaşı sağdır.Bu barədə Rusiya KİV İranın "Fars" agentliyinə istinadən məlumat yayıb."Bildiririk ki, həlak olmuş ali rəhbərin həyat yoldaşı sağdır. Bu barədə ilkin məlumatlar yanlış olub", - agentliyin məlumatında bildirilib.Qeyd edək ki, İran KİV martın 2-də məlumat vermişdi ki, Əli Xameneinin həyat yoldaşı fevralın 28-də İsrail hərbi hava qüvvələrinin Tehranda ayətullahın iqamətgahına hücumundan sonra ağır yaralanıb və komaya düşüb, daha sonra isə vəfat edib....
12 Mart 2026, 20:43
Ankarada zəlzələ olub
Ankarada zəlzələ olub.CİTYPOST.AZ xəbər verir ki, bu barədə AFAD məlumat yayıb.Bildirilib ki, zəlzələ Ankaranın Haymana bölgəsində 4.1 bal gücündə, 7.74 km dərinlikdə qeydə alınıb.
12 Mart 2026, 19:22
İranın Ali Rəhbəri Körfəz ölkələrinə ABŞ hərbi bazalarını mümkün qədər tez bağlamağı tövsiyə edib
“Son hücum zamanı bəzi hərbi bazalardan istifadə edildi. Təbii ki, biz də əvvəlcədən açıq xəbərdarlıq etdiyimiz kimi, həmin ölkələrə qarşı birbaşa təcavüz etmədən, yalnız həmin bazaları hədəf aldıq”.APA xəbər verir ki, bu barədə İranın yeni Ali Rəhbəri Ayətullah Müctəba Xamenei xalqa ilk müraciətində bildirib.O, bundan sonra məcburi şəkildə qonşu ölkələrdəki hərbi bazaları vuracaqlarını qeyd edib: “Biz yenə də qonşularımızla dostluğun zəruri olduğuna inanırıq”.Müctəba Xameneni həmin ölkələri “İrana hücum edənlərlə bağlı” mövqelərini aydınlaşdırmağa çağırıb və tövsiyə edib ki, həmin hərbi bazaları mümkün qədər tez bağlasınlar....
12 Mart 2026, 17:56
Kim Çen In atəş açdı
Şimali Koreya lideri Kim Çen In hərbi obyektə baş çəkərək, Şimali Koreyanın yeni istehsalı olan tapançanı sınaqdan keçirib.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə Koreya Mərkəzi Xəbər Agentliyi məlumat yayıb. "Yoldaş Kim Çen In əvvəllər Müdafiə Nazirliyindən və Baş Qərargahdan yeni tapança modelinin dizayn mükəmməlliyi, dəqiqliyi, dəqiqliyi və döyüş yararlılığına görə yüksək qiymətləndirildiyini bildirən bir hesabat aldığını bildirib",-bəyanatda deyilir.Agentliyin dərc etdiyi fotoşəkillərdə dövlət başçısı və qızı Kim Cu-enin atıcılıq poliqonunda tapançanı sınaqdan keçirdikləri görünür. Kim Çen In yeni inkişafdan məmnunluğunu ifadə edib və Mərkəzi Hərbi Komissiyanın (MKK) növbəti beş illik dövr üçün hərbi-sənaye müəssisələrinin modernləşdirilməsi üçün büdcə planını aprel ayında nəzərdən keçirəcəyini...
12 Mart 2026, 17:43
BMT: İranda 3 milyondan çox insan məcburi köçkünə çevrilib
İranda davam edən münaqişə nəticəsində ölkənin 3,2 milyona qədər sakini məcburi köçkünə çevrilib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığının ilkin məlumatında bildirilir. Məlumata görə, məcburi köçkün əhalinin əksəriyyəti Tehranı və digər böyük şəhərləri tərk edərək təhlükəsizlik baxımından şimal bölgələrinə və kənd yerlərinə üz tutur.BMT xəbərdarlıq edir ki, döyüşlər davam etdiyi təqdirdə bu rəqəmlər artacaq. Münaqişə nəticəsində İranda olan qaçqın ailələri, əsasən də Əfqanıstan vətəndaşları zərər çəkib. (AZƏRTAC)...
12 Mart 2026, 17:19
İspaniya: ABŞ-dan qorxmuruq
İspaniya ABŞ ilə qarşıdurmadan çəkinmir.Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə İspaniya baş nazirinin müavini Yolanda Dias bildirib.Dias Madridin ABŞ Prezidenti Donald Trampla üz-üzə qalmaqdan və onun ticarət əlaqələrini kəsmək təhdidindən qorxmadığını deyib.
12 Mart 2026, 17:13
