ESA: Yer orbitində çoxlu kosmik tullantı toplanıb
Dünya 15 Aprel 2025, 15:55
12331
Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) dərc etdiyi 2025-ci il Kosmik Ətraf Mühit Hesabatı, Yer orbitindəki kosmik zibillərin miqdarının sürətlə artdığını ortaya qoyub.
CityPost.az xəbər verir ki, orbitdə işləməyən peyklərin sayı və qırılan hissələrin miqdarı aktiv peyklərin sayını xeyli üstələyib.
Kessler sindromu riskinin artması
ESA xəbərdarlıq edib ki, kosmik dağıntıların sıxlığının artması "Kessler sindromu" kimi tanınan toqquşmaların zəncirvari reaksiyasına yol aça bilər. Bu ssenaridə toqquşmalar nəticəsində yaranan yeni fraqmentlər digər obyektlərlə toqquşaraq daha çox dağıntı yaradır və proses öz-özünə qidalanmağa davam edir.
Alimlərin fikrincə, artıq yeni dağıntıların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq kifayət deyil. Orbitdəki mövcud zibilləri aktiv şəkildə təmizləmək lazımdır. Çünki bu zəncir parçalanmaları uzun müddətdə bəzi orbitləri yararsız hala sala bilər.
130 milyondan çox kiçik fraqment aşkar edilib
ESA məlumatlarına görə, Yer orbitində diametri 10 santimetrdən böyük olan təxminən 54 min obyekt var. 1 ilə 10 santimetr arasında olan parçaların sayının təxminən 1,2 milyon olduğu təxmin edilir. Bundan əlavə, ölçüsü 1 millimetr ilə 1 santimetr arasında olan təxminən 130 milyon ədəd kosmik zibil yüksək sürətlə orbitdədir.
Bu fraqmentlər kiçik olsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya və ya Hubble Kosmik Teleskopu kimi alətlərə ciddi ziyan vurmaq potensialına malikdir.
Toqquşmadan kənarda da parçalanma var
Qeyd edilir ki, kosmosdakı obyektlər təkcə toqquşma nəticəsində yox, həm də partlayışlar və ya uzun müddətli aşınma kimi amillərlə məhv olur. Təkcə 2024-cü ildə 11 planlaşdırılmamış parçalanma hadisəsi 2600-dən çox yeni zibil yaradıb.
Bu cür hadisələri idarə etmək mümkün olmadığından, yaranan parçaların orbiti tərk edərək atmosferdə yanacağına zəmanət verilmir.
Nəzarət olunan girişlərdə artım var
ESA 2024-cü ildə idarəli şəkildə orbitdən çıxarılan raket və peyklərin sayının əvvəlki illərə nisbətən artdığını və bu üsulun təsirli tullantıların idarə edilməsi vasitəsi olduğunu bildirir.
Agentliyin məlumatına görə, 2023-cü ildən əvvəlki standartlara görə, aşağı Yer orbitində olan raketlərin təxminən 90 faizi 25 il ərzində orbiti tərk edəcək. Qeyd olunub ki, ESA tərəfindən 2023-cü ildə qəbul edilmiş yeni, daha sərt beşillik standartla 80 faiz uyğunluq əldə edilib.
Qlobal əməkdaşlıq mütləqdir
Bu müsbət irəliləyişlərə baxmayaraq, ESA ekspertləri orbital zibillərin təmizlənməsi və gələcək risklərin azaldılması üçün qlobal əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayırlar. Əks halda, bəşəriyyət üçün əvəzolunmaz olan orbital ərazilərdən istifadə təhlükə altına düşə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Peskov institutda türk dilini necə öyrənməsindən danışıb
Rusiya Prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov institutda təhsil aldığı dövrdə türk dilini necə öyrənməyə başladığı barədə danışıb.Citypost.az "Report"a istinadən xəbər verir ki, o, bu barədə "Birinci kanal"a müsahibəsində danışıb.Onun sözlərinə görə, bölgü sınaqlarından uğurla keçmək tələbələrə öyrənmək istədikləri dilləri özlərinin seçməsinə imkan verirdi:"Hətta ikinci dəfə mən dili özüm seçmək hüququ əldə etmək üçün lazımi miqdarda bal toplamadım. Mən ərəb dilini öyrənmək istəyirdim. Aşağı nəticələrə görə mənə cəza olaraq məcburi şəkildə türk dilini verdilər. Amma cəmi bir neçə il türk dili və bütövlükdə türkologiya ilə məşğul olduqdan sonra mən əslində başa düşdüm ki, bu çox yaxşı olub".Qeyd edək ki, Dmitri Peskov...
16 May 2026, 13:58
ABŞ İran gəmilərindəki 31 nəfəri sərbəst buraxdı
ABŞ tərəfindən ələ keçirilən İran gəmilərində olan 31 nəfər sərbəst buraxılıb. Onlardan 11-i Pakistan, 20-si isə İran vətəndaşı olub.Citypost.az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Pakistanın xarici işlər naziri İshaq Dar bildirib.Xarici işlər nazirinin açıqlamasında qeyd olunur: "ABŞ tərəfindən açıq dənizdə ələ keçirilən gəmilərdə olan 31 nəfər Sinqapur vasitəsilə geri qaytarılıb. Onların hamısı sağlam və yaxşı əhval-ruhiyyədədir. Dənizçilər Sinqapurdan Banqkoka aparılıb və daha sonra İslamabada yola düşüblər. Onların 15 may axşamı Pakistan paytaxtına çatması gözlənilir. Pakistan iranlıların vətənlərinə qayıtmalarına kömək edəcək".Mayın 4-də Pakistan Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ tərəfindən Oman körfəzində ələ keçirilən İranın "Tuska" yük gəmisindən 20-dən çox heyət...
16 May 2026, 09:31
“Telegraph”: Starmer Mançester meri xeyrinə istefa verə bilər
Böyük Britaniyanın Baş naziri Kir Starmerin istefa verərək vəzifəsini Mançester meri Endi Börnhama təhvil verə biləcəyi iddia olunur.Citypost.az AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə “The Telegraph” qəzeti məlumat yayıb.Nəşrin yazdığına görə, əgər Börnham Makerfild üzrə keçiriləcək əlavə seçkilərdə qalib gələrsə, Starmer istefa məsələsini nəzərdən keçirə bilər.Qəzetin iddiasına görə, Leyborist Partiyasının aparıcı simalarından Angela Rayner və Ed Miliband, Börnham parlamentə üzv seçilərək partiya liderliyinə namizəd olacağı təqdirdə, onu dəstəkləməyə hazırdırlar....
16 May 2026, 08:55
Tramp "dünyanın ən fəal terrorçusu"nun məhv edildiyini açıqlayıb
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İŞİD terror təşkilatının Afrika qitəsindəki liderlərindən birinin məhv edildiyini açıqlayıb.Citypost.az "Report"a istinadən xəbər verir ki, Amerika lideri müvafiq bəyanatı "Truth Social" sosial şəbəkəsindəki səhifəsində yayımlayıb."Bu gün axşam mənim göstərişimlə rəşadətli Amerika hərbçiləri və Nigeriya Silahlı Qüvvələri dünyanın ən fəal terrorçusu - Əbu Bilal əl-Minukinin döyüş meydanından kənarlaşdırılması üzrə diqqətlə hazırlanmış və son dərəcə mürəkkəb əməliyyatı qüsursuz şəkildə həyata keçirdilər", - Ağ Ev rəhbəri yazıb.Tramp vurğulayıb ki, Amerika mənbələri Vaşinqtonu bu terrorçunun Afrika ərazisindəki bütün hərəkətləri barədə məlumatlandırırdı. ABŞ Prezidentinin sözlərinə görə, onun məhv edilməsindən sonra İŞİD-in fəaliyyəti əhəmiyyətli dərəcədə sarsıdılıb."O, artıq Afrika xalqları arasında dəhşət saçmayacaq...
16 May 2026, 08:22
Şahzadə Harrinin həyat yoldaşı ailənin əsas gəlir mənbəyinə çevrilib
Britaniya şahzadəsi Harrinin həyat yoldaşı Meqan Markl ailənin əsas qazanc gətirən üzvünə çevrilib.Citypost.az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, “Page Six” nəşrinin məlumatına görə, hazırda şahzadə Harri və uşaqların əsas təminatı məhz Meqan Marklın üzərinə düşür. Ailənin Kaliforniya ştatının Montesito şəhərində yerləşən malikanəsinin saxlanılması üçün ildə ən azı 6 milyon dollar tələb olunur. Bu vəsaitin yarısı təhlükəsizlik xərclərinə, digər hissəsi isə ipoteka ödənişlərinə sərf edilir.Şahzadə Harri əsasən gəlir gətirməyən xeyriyyə layihələrinə qatılır. Məhz bu səbəbdən Meqan Markl özünə məxsus “As Ever” brendinə diqqətini artırıb. O, həmçinin süni intellekt vasitəsilə geyim seçimləri təqdim edən “OneOff” platformasının simalarından birinə çevrilib....
15 May 2026, 17:21
Konqoda 246 nəfərin ebola virusuna yoluxduğu ehtimal edilir
Konqo Demokratik Respublikasının İturi vilayətində ebola virusu yenidən yayılıb.Citypost.az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Afrika Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzi məlumat yayıb.Bildirilib ki, qurum vəziyyətlə əlaqədar Konqo Demokratik Respublikası, Uqanda, Cənubi Sudan və beynəlxalq tərəfdaşlarla transsərhəd nəzarət, hazırlıq və cavab tədbirlərinin gücləndirilməsi məqsədilə təcili iclas keçirəcək.Məlumata görə, indiyədək virusa yoluxduğu ehtimal edilən 246 nəfər qeydə alınıb, 65 ölüm halı baş verib. Yoluxma və ölüm hallarının əksəriyyəti Monqvalo və Ruambara səhiyyə zonalarında müşahidə olunub.Qeyd olunub ki, Bunia və Ruambara şəhərlərində əhali sıxlığı, eləcə də Monqvaloda mədən fəaliyyəti ilə bağlı miqrasiya səbəbindən xəstəliyin daha geniş yayılması riski narahatlıq doğurur.Bildirilib ki,...
15 May 2026, 17:00
