Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
20794
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
25 min dollar verib keçmiş həyat yoldaşını öldürtmək istədi
Gürcüstanın Qardabani bələdiyyəsində keçmiş həyat yoldaşını sifarişlə öldürməyi planlaşdıran şəxs saxlanılıb.Citypost.az “Report”a istinadən xəbər verir ki, bu barədə məlumatı Gürcüstanın Daxili İşlər Nazirliyi açıqlayıb.Bildirilib ki, Mərkəzi Kriminal Polis Departamentinin əməkdaşları əməliyyat-axtarış və istintaq tədbirləri nəticəsində bir nəfəri saxlayıblar.İstintaqla müəyyən edilib ki, şübhəli şəxs boşandıqdan sonra qısqanclıq zəminində yaranan münaqişə səbəbindən keçmiş həyat yoldaşını öldürtmək qərarına gəlib. O, tanışına müraciət edərək 25 min ABŞ dolları müqabilində qatil tapmasını istəyib.Məhkəmə qərarı əsasında keçirilən gizli istintaq tədbirləri zamanı şübhəlinin cinayətin keçmiş həyat yoldaşının 3 azyaşlı övladının anasının yanında olmadığı vaxt törədilməsini tələb etdiyi müəyyən olunub.Axtarış zamanı saxlanılan şəxsin yaşadığı evdən müxtəlif növ odlu...
17 Noyabr 2026, 15:30
Mirzoyan NATO nümayəndəsi ilə Azərbaycanla sülh prosesini müzakirə edib
Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan NATO Baş katibinin Qafqaz və Mərkəzi Asiya üzrə xüsusi nümayəndəsi Kevin Hamiltonla görüşüb.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bununla bağlı Mirzoyan “X” hesabında məlumat verib.Tərəflər NATO-Ermənistan tərəfdaşlığından əlavə, Azərbaycanla sülh prosesi və digər məsələləri müzakirə ediblər.
17 Noyabr 2026, 14:45
Polşada yaşlı əhalinin sayı 2050-ci ilədək 2,6 milyon nəfər artacaq
Polşada demoqrafik qocalma sürətlənir. Proqnozlara əsasən, 2050-ci ildə ölkə əhalisinin təxminən 29,1 faizini 65 və daha yuxarı yaşda olan şəxslər təşkil edəcək.Citypost.az Polşa Mətbuat Agentliyinə (PAP) istinadən xəbər verir ki, bu barədə Hökumət Əhali Şurasının “Polşada demoqrafik vəziyyət – 2025-ci il hesabatı”nda bildirilib.Hesabata əsasən, 2024-cü ildə Polşada 65 yaşdan yuxarı təxminən 7,5 milyon insan yaşayıb. Bu göstərici 2015-ci illə müqayisədə 1,6 milyon nəfər çoxdur. Həmin dövrdə yaşlı əhalinin ümumi əhali sayındakı payı 15,4 faizdən 20,5 faizə yüksəlib.Şuranın proqnozuna görə, 2050-ci ilə qədər yaşlı insanların sayı daha 2,6 milyon nəfər artacaq. Bununla da Polşada əhalinin qocalması Avropa İttifaqının digər ölkələri ilə...
17 Noyabr 2026, 09:40
İtaliyada məktəblərə bomba təhdidləri ilə bağlı yeni dalğa
İtaliyanın bir neçə şəhərindəki məktəblərə bomba qoyulması ilə bağlı yeni elektron məktublar göndərilib. Təhdidlərə baxmayaraq, hələlik heç bir təhsil müəssisəsinin təxliyə edildiyi bildirilməyib.Citypost.az ANSA-ya istinadən xəbər verir ki, noyabrın 16-da göndərilən elektron məktublar İtaliya məktəblərinə qarşı son günlərdə baş verən kütləvi bomba təhdidlərinin davamı olub.Ötən həftə minlərlə məktəbə saxta bomba xəbərdarlıqları göndərildikdən sonra İtaliya Daxili İşlər Nazirliyi təhsil müəssisələrinin rəhbərlərinə bu cür mesajlara necə reaksiya verməli olduqları barədə xüsusi təlimat ünvanlayıb.Nazirliyin cümə günü göndərdiyi göstərişdə kütləvi elektron poçt vasitəsilə yayılan təhdidlərin avtomatik olaraq etibarlı hesab edilməməli olduğu vurğulanıb. Bildirilib ki, məktəblərin təxliyəsi ilə bağlı qərar yalnız polis və ya prefektura...
17 Noyabr 2026, 09:34
Rumıniyanın baş naziri Maya Sandunun siyasi fəaliyyətini yüksək qiymətləndirdi
Rumıniyanın Baş naziri İlie Bolojan Moldova Prezidenti Maya Sandunun fəaliyyətini təqdir edərək onun ölkəsində Avropayönlü siyasi kursun qorunmasında mühüm rol oynadığını bildirib.Citypost.az AGERPRES agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Bolojan cümə günü Prima TV-yə müsahibəsində Maya Sanduya hörmət bəslədiyini və onun çətin siyasi şəraitdə əldə etdiyi nəticələrin təqdirəlayiq olduğunu deyib.Baş nazir xüsusilə Sandunun prezidentlik mandatını yenidən qazanmasını və son parlament seçkilərində Avropayönlü qüvvələrin mövqelərini qorumasını qeyd edib. O bildirib ki, bu nəticələr Moldova üçün asan olmayan siyasi rəqabət şəraitində əldə olunub.Bolojanın sözlərinə görə, Moldovanın Avropa İttifaqına inteqrasiyası həm ölkənin iqtisadi inkişafına, həm də Prut çayının hər iki sahilində yaşayan rumın icmaları...
17 Noyabr 2026, 03:00
Qadın burritodan boğulduğunu iddia edərək milyonluq şirkəti məhkəməyə verdi
ABŞ-ın Nyu-Cersi ştatında qadın fast-food şəbəkəsi Taco Bell-i sifariş etdiyi burritonun içərisində rezin əlcək materialı olması səbəbindən məhkəməyə verib. O, yad cismin boğazında ilişməsi nəticəsində ciddi xəsarətlər aldığını iddia edir.Citypost.az “The Independent” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, məhkəmə iddiasına əsasən, Jurvany Damas 2024-cü il avqustun 23-də Nyu-Cersi ştatının Union şəhərində yerləşən Taco Bell restoranından mal əti və pendirli burrito sifariş edib.Qadın yeməyi evə apardıqdan sonra onu yeməyə başlayarkən boğazında yad cismin ilişdiyini və boğulmağa başladığını bildirib. Burritonun içərisini yoxladıqda isə orada rezin əlcək materialı aşkar edib. Daha sonra baş verənləri restoranın menecerinə göstərmək üçün geri qayıdıb.İddia ərizəsində Taco Bell və...
17 Noyabr 2026, 02:45