Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
17623
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İranın daxili işlər naziri Qətərə səfər edib
İranın daxili işlər naziri İsgəndər Momeni Qətərə səfər edib."Report" IRIB-yə istinadən xəbər verir ki, İ. Momeni qətərli həmkarı Şeyx Xəlifə bin Həməd bin Xəlifə Al Taninin rəsmi dəvəti ilə bu ölkənin rəsmiləri ilə görüşmək üçün Dohaya yola düşüb."Momeninin bu səfərdə Qətərin daxili işlər naziri Xəlifə bin Həməd bin Xəlifə Al Tani ilə görüşüb danışıqlar aparması planlaşdırılır", - məlumatda bildirilib.Qeyd olunub ki, daxili işlər naziri bu rəsmi səfərdə həmçinin Qətərin digər rəsmiləri ilə də danışıqlar aparacaq....
05 Oktyabr 2026, 20:22
Keçmiş deputat HƏBS EDİLDİ
Rusiyanın hakim “Vahid Rusiya” partiyasından Dövlət Dumasının keçmiş deputatı Andrey Doroşenko Krasnodarda xüsusilə külli miqdarda dələduzluqda şübhəli bilinərək saxlanılıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə “RBK” istintaqın gedişatı ilə tanış olan iki mənbəyə istinadən məlumat yayıb.Məlumata görə, Doroşenko yeni çağırış Dövlət Dumasına seçilməyib və buna görə də sentyabrın 29-da, parlamentin aşağı palatasının yeni çağırışının ilk plenar iclasından bir gün əvvəl deputat toxunulmazlığını itirib.İstintaqın versiyasına görə, Doroşenko digər şəxslərlə, o cümlədən Krasnodar vilayətinin Nəqliyyat və Yol Təsərrüfatı Nazirliyinin əməkdaşları ilə birlikdə ən geci 2017-ci ildə dövlət müqavilələri çərçivəsində region yollarının təmirinə ayrılmış büdcə vəsaitlərinin mənimsənilməsi məqsədilə mütəşəkkil qrup yaradıb.Mənbələrin sözlərinə görə, qrup...
05 Oktyabr 2026, 18:18
Mirzoyan və Əraqçi TRIPP layihəsinin imkanlarını müzakirə ediblər
Ermənistanın xarici işlər və beynəlxalq ticarət naziri Ararat Mirzoyan Tehranda İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ilə TRIPP ("Tramp marşrutu") layihəsinin icrasını müzakirə edib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan mediası ölkənin Xarici İşlər Nazirliyinə (XİN) istinadən məlumat yayıb.Görüş zamanı tərəflər münasibətlərin strateji xarakterini vurğulayıblar.XİN rəhbərləri Ermənistan-İran sərhədində ikinci körpünün tikintisinin, üçüncü elektrik ötürücü xəttin inşasının tezliklə başa çatdırılmasının əhəmiyyətinə, habelə iki ölkə arasında yükdaşımaların sadələşdirilməsi məsələlərinə toxunublar."Mirzoyan TRIPP layihəsinin icrası üzrə aparılan işlər və onun region ölkələri üçün açdığı yeni imkanlar barədə məlumat verib. Nazirlər regional hadisələr ətrafında fikir mübadiləsi aparıblar. Bu kontekstdə Mirzoyan Ermənistanın cari vəziyyəti diqqətlə izlədiyini...
05 Oktyabr 2026, 18:06
ABŞ Ali Məhkəməsi neft şirkətlərinə qarşı iqlim iddialarına baxacaq
ABŞ Ali Məhkəməsi neft şirkətlərinin qlobal istiləşməyə səbəb olması və qazıntı yanacaqlarının təhlükələrini gizlətməsi ilə bağlı iddialara baxmağa razılaşıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki. İş 2018-ci ildə Koloradonun Boulder şəhəri və qraflığının ExxonMobil və Suncor Energy şirkətlərinə qarşı qaldırdığı iddia əsasında başlayıb. Yerli qurumlar iqlim dəyişikliyi nəticəsində meşə yanğınları, daşqınlar və digər ekstremal hava hadisələrindən yüz milyonlarla dollar zərər gördüklərini bildirirlər.Hazırda ABŞ-da neft və qaz şirkətlərinə qarşı buna bənzər təxminən 40 iddia var. Ali Məhkəmənin qərarı bu işlərin gələcək taleyinə ciddi təsir göstərə bilər.Məhkəmə federal qanunların, o cümlədən Təmiz Hava Qanununun bu iddiaların qarşısını alıb-almadığını araşdıracaq. Ekspertlər bildirirlər ki,...
05 Oktyabr 2026, 10:14
Aİ və Çin arasında ticarət gərginliyi artır
Avropa İttifaqının ticarət rəhbəri Maroş Şefkoviç Çinlə ticarət münasibətlərində yaranan gərginliyi azaltmaq məqsədilə cümə axşamı Pekinə səfər edəcək. İki gün davam edəcək görüşlərdə Aİ-Çin ticarət balanssızlığı və Avropa bazarına Çin ixracının artması müzakirə olunacaq.Citypost.az Aİ xüsusilə avtomobil, maşınqayırma, tekstil, əsas metallar və kimya sektorlarında Çin şirkətlərinin rəqabətindən narahatdır. 2025-ci ildə Aİ-nin Çinlə ticarət kəsiri təxminən 360 milyard avro təşkil edib.Brüssel Çindən ixracın artımını məhdudlaşdırmaq, Avropanın Çinə ixracını artırmaq və nadir torpaq elementləri üzrə tədarükün sabitliyini təmin etmək istəyir. Pekin isə Aİ-nin mümkün məhdudlaşdırıcı tədbirlərinə cavab verəcəyini açıqlayıb.Ekspertlər danışıqlardan böyük irəliləyiş gözləməsələr də, tərəflərin ayrı-ayrı məsələlər üzrə razılığa gələ biləcəyini bildirirlər....
05 Oktyabr 2026, 10:08
Yunanıstanda saxta həkim xərçəng xəstələrini aldadıb
Yunanıstanda özünü həkim kimi təqdim edən və “Doktor Kontos” adı ilə tanınan şəxsin ağır xəstələri ənənəvi müalicədən imtina etməyə inandırdığı məlum olub.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Döş xərçəngi diaqnozu qoyulan Katerine Kulouri həkimlərin tövsiyə etdiyi kimyaterapiya əvəzinə Kontosun məsləhəti ilə meyvə-tərəvəz şirələri və müxtəlif iynələrdən istifadə edib. Altı ay sonra xəstəxanaya qayıdan qadının xərçənginin artıq üçüncü mərhələyə çatdığı müəyyənləşib.Kontos 2020-ci ildə saxlanılıb. 2022-ci ildə məhkəmə onu yeddi qətl və altı qətl cəhdində, eləcə də qanunsuz tibbi fəaliyyət göstərməkdə təqsirli bilərək səkkiz ömürlük və əlavə 50 il həbs cəzasına məhkum edib. O, ittihamları rədd edərək özünü bitki mənşəli dərmanlar...
05 Oktyabr 2026, 09:50
