Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
10655
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Güclü yağış mina təhlükəsi yarada bilər - xəbərdarlıq
Cənubi Koreya Baş Qərargahı Şimali Koreyanın sərhəd boyunca yerləşdirdiyi minalarla bağlı əhaliyə xəbərdarlıq edib.Modern.az xəbər verir ki, Yonhap agentliyinin yaydığı məlumata görə, Baş Qərargah güclü yağışlar mövsümünün yaxınlaşması ilə əlaqədar Şimali Koreyanın iki ölkəni ayıran Hərbisizləşdirilmiş Zona (DMZ) ərazisinin şimal hissəsində basdırdığı piyada əleyhinə minalar leysan yağışları nəticəsində sel suları ilə Cənubi Koreya ərazisinə sürüklənə biləcəyini bildirib.Qurum vətəndaşlara mənşəyi bilinməyən əşyalara yaxınlaşmamağı, şübhəli predmet aşkar etdikləri təqdirdə isə dərhal hərbi qurumlara və ya aidiyyəti təhlükəsizlik orqanlarına məlumat verməyi tövsiyə edib.Qeyd edək ki, son aylarda Şimali Koreya sərhəd bölgəsində istehkam işlərini gücləndirib, müxtəlif maneələr və mina sahələri yaradıb. Rəsmi Seul isə...
07 İyul 2026, 12:29
Gürcüstandan azərbaycanlılar da daxil 54 əcnəbi deportasiya edilib
Gürcüstan Daxili İşlər Nazirliyinin Miqrasiya Departamentinin əməkdaşları nazirliyin digər müvafiq bölmələri ilə birgə həyata keçirdikləri tədbirlər nəticəsində son günlər 54 xarici vətəndaşı ölkədən deportasiya ediblər."Report"un Gürcüstan bürosunun məlumatına görə, bu barədə ölkənin Daxili İşlər Nazirliyi məlumat yayıb.Bildirilib ki, deportasiya edilənlər arasında Türkiyə, Türkmənistan, Rusiya, Hindistan, Azərbaycan, Belarus, Pakistan, Nigeriya, Misir, Filippin və digər ölkələrin vətəndaşları var.Məlumata əsasən, qüvvədə olan qanunvericiliyə uyğun olaraq deportasiya edilən şəxslərin Gürcüstana yenidən girişinə qadağa qoyulub.Nazirlik qeyd edib ki, qanunsuz miqrasiyaya qarşı mübarizə qurumun əsas prioritet istiqamətlərindən biridir.Rəsmi statistikaya görə, bu ilin əvvəlindən indiyədək ümumilikdə 2 090 qanunsuz miqrant Gürcüstandan deportasiya olunub. Onlardan 232-si yanvarda, 312-si...
07 İyul 2026, 11:52
Böyük Hadron Kollayderinin gücü 10 dəfə artacaq
Dörd illik yenidənqurma işlərindən sonra Böyük Adron Toqquşmasında (BHK) parlaqlıq, yəni proton toqquşmalarının intensivliyi 10 dəfə artacaq. Bu barədə Moskva Fizika və Texnologiya İnstitutunun Elementar Hissəciklər Fizikası şöbəsinin aparıcı tədqiqatçısı, Rusiya tərəfində CERN-də iş təcrübəsi olan Yevgeni Soldatov məlumat verib.Citypost.az Rusiya KİV-lərinə istinadən xəbər verir ki, daha əvvəl dünyanın ən güclü hissəcik sürətləndiricisi olan Böyük Hadron Toqquşdurucusunun (LHC) dörd ildir ki, fəaliyyəti dayandırıldığı bildirilmişdi. Avropa Nüvə Tədqiqatları Təşkilatının (CERN) məlumatına görə, toqquşan proton şüalarının intensivliyinin artırılması və əsas detektorların dəyişdirilməsi daxil olmaqla, o, böyük bir modernləşdirmədən keçir.Yevgeni Soldatovun sözlərinə görə, sürətləndiricinin ölçüləri dəyişməyəcək, lakin əsas detektorlar - ALICE, CMS və...
07 İyul 2026, 11:03
Dünyanın ən müasir yeddi hava hücumundan müdafiə sistemi təqdim olunub
Hava hücumundan müdafiə dövrümüzün əsas hərbi texnologiyalarından birinə çevrilib. Ballistik və hipersəs raketlər, kruiz raketləri, pilotsuz uçuş aparatları və aşağı görünürlüklü təyyarələr - müasir təhdidlər eyni vaxtda birdən çox hədəfi aşkarlaya, izləyə və məhv edə bilən çoxsəviyyəli müdafiə sistemlərinin yaradılmasını tələb edir.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Naked Science, hər biri öz sinfində liderlərdən biri hesab edilən yeddi ən texnoloji cəhətdən inkişaf etmiş və effektiv hava hücumundan müdafiə sistemini təqdim etdi.1. С-500 "Prometey" (Rusiya)S-500 Prometey müasir Rusiyanın strateji uzaqmənzilli hava və raketdən müdafiə sistemidir. Kompleks təyyarələri, ballistik raketləri, aşağı Yer orbitində peykləri və bəzi hipersəs silah növlərini ələ keçirmək...
07 İyul 2026, 10:54
KİV: Rusiya "Güclü Ermənistana" zərər vurub
Ermənistanda nəşr olunan Hraparak qəzeti "Güclü Ermənistan" siyasi qüvvəsinin Rusiya ilə əlaqələrinin seçki prosesinə mənfi təsir göstərdiyini yazıb.Citypost.az xəbər verir ki, Nəşrin iddiasına görə, partiyada hesab edirlər ki, ölkədə güclənən Rusiya əleyhinə əhval-ruhiyyə seçkilərin nəticələrinə də təsir edib.Qəzet yazır ki, xüsusilə Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin aprelin 1-də Moskvada səsləndirdiyi bəyanat partiyanın mövqeyinə zərbə vurub.Putin həmin çıxışında "Rusiyayönlü mövqe tutan bir çox siyasi qüvvə var. Biz çox istərdik ki, bütün bu siyasi partiyalar və fiqurlar seçkilər zamanı daxili siyasi işlərdə iştirak edə bilsinlər" ifadələrini işlətmişdi."Hraparak"ın məlumatına görə, aparılan sorğular göstərib ki, Putinin bu açıqlamasından əvvəl cəmiyyətin cəmi 13 faizi iş adamı...
07 İyul 2026, 10:51
Çində ildırım fırtınası nəticəsində səkkiz nəfər ölüb
Çində ildırım fırtınası nəticəsində səkkiz nəfər ölüb Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Xinhua xəbər agentliyinin yerli hakimiyyət orqanlarına istinadən verdiyi məlumata görə, Hubei əyalətinin mərkəzində ildırım və güclü külək səkkiz nəfərin ölümünə, bir nəfərin isə itkin düşməsinə səbəb olub.Qeyd edildiyi kimi, iyunun 6-da ştatın bir neçə şəhərində əlverişsiz hava şəraiti qeydə alınıb. Bəzi bölgələrdə güclü tornadolar müşahidə olunub.Regional Fövqəladə Hallar Departamenti axtarış-xilasetmə əməliyyatı aparır.Əli...
07 İyul 2026, 10:49
