Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
12613
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Venesuelada keçid danışıqları Maçadosuz başlayır
Venesuelada siyasi keçid danışıqları Maçadosuz başlayırCitypost.az france24.com-a istinadən xəbər verir ki, Venesuelada ABŞ-ın dəstəklədiyi siyasi keçid danışıqları avqustun 1-də Karakasda başlayacaq. Lakin müxalifətin tanınmış lideri və Nobel Sülh Mükafatı laureatı Maria Korina Maçado prosesə dəvət olunmayıb ki, bu da onun tərəfdarlarının narazılığına səbəb olub.ABŞ Dövlət Departamentinin məlumatına görə, danışıqların məqsədi demokratik institutların bərpası, seçki sisteminin gücləndirilməsi və siyasi iştirakın genişləndirilməsidir. Müxalifət nümayəndələri Maçadonun prosesdən kənarda saxlanmasını tənqid edərkən, hakimiyyət tərəfdarları isə ABŞ-ın təşəbbüsü ilə keçirilən danışıqlara etiraz edirlər.Əli...
31 İyul 2026, 13:53
Boy George tənqidlərdən sonra geri çəkildi
Boy George tənqidlərdən sonra məşhur müzikldən imtina etdiCitypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, britaniyalı müğənni Boy George İsraili dəstəkləyən "We Will Dance Again" mahnısına görə tənqidlərdən sonra "Jesus Christ Superstar" müziklinin Londonun West End səhnəsindəki tamaşasında iştirakdan imtina edib.Müğənninin meneceri Pol Kemsli bildirib ki, Boy George diqqətin tamaşadan yayınmaması üçün bu qərarı verib. Sənətçi isə mahnını 2023-cü il 7 oktyabr hücumlarının qurbanlarının xatirəsinə həsr etdiyini və onun süni intellektdən istifadə olunaraq hazırlandığını açıqlayıb.Qeyd edək ki, Boy George avqustun 3-dən 15-dək müzikldə Kral Herod rolunu canlandırmalı idi.Turan...
31 İyul 2026, 13:49
Rusiya qoşunları Ukraynada 200-dən çox yanacaqdoldurma məntəqəsini dağıdıb
Rusiya ordusunun bu yay Ukraynada mülki infrastruktura hücumları gücləndirdiyi bildirilir. The Financial Times qəzetinin yaydığı məlumata görə, ölkə üzrə yüzlərlə yanacaqdoldurma məntəqəsi raket və pilotsuz uçuş aparatlarının hədəfinə çevrilib.Citypost.az Rusiya KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Xarkov Regional Şurasının deputatı Aleksandr Skorık bildirib ki, dağıdılan yanacaqdoldurma məntəqələrinin ən azı 80-i Xarkov vilayətində yerləşir. Zaporojye Vilayət Hərbi Administrasiyasının rəhbəri İvan Fedorov isə Rusiyanın zərbələri nəticəsində Zaporojye vilayətində 30-dan çox yanacaqdoldurma məntəqəsinin məhv edildiyini açıqlayıb.Nəşrin məlumatına görə, Moskva bu hücumlarla Ukraynanın logistikasını pozmağa, cəbhə bölgələrini yanacaq təminatından məhrum etməyə və mülki əhalini yaşayış yerlərini tərk etməyə məcbur etməyə çalışır.Turan...
31 İyul 2026, 13:37
Kioxia süni intellekt bumu sayəsində mənfəətini 45 dəfədən çox artırıb
Yaponiyanın çip istehsalçısı Kioxia 2026-cı ilin aprel–iyun aylarını əhatə edən ikinci rübdə xalis mənfəətinin ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 45 dəfədən çox artaraq 842,2 milyard yenə (təxminən 5,3 milyard dollar) çatdığını açıqlayıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, şirkət bildirib ki, bu artım əsasən süni intellekt məlumat mərkəzlərinə artan tələbat və NAND fləş yaddaş çiplərinə olan yüksək ehtiyac hesabına baş verib. Eyni zamanda, əməliyyat mənfəəti də illik müqayisədə təxminən 2700 faiz artaraq 1,3 trilyon yen təşkil edib.Buna baxmayaraq, son aylarda texnologiya sektorunda müşahidə olunan dalğalanmalar fonunda Kioxia-nın səhmləri son bir ayda dəyərinin yarıdan çoxunu itirib. Şirkət gələcəkdə ABŞ fond...
31 İyul 2026, 13:32
Nikolas Keycin filmi təhlükəyə düşdü
Netflix rejissor Saymon Vestin və baş rolda Nikolas Keycin çəkildiyi "Fortitude" filmi ilə bağlı qalmaqalın mərkəzinə düşüb. Filmin prodüseri Saymon Afram və onun Op-Fortitude şirkəti Kaliforniya məhkəməsində platformaya qarşı 105 milyon dollarlıq iddia qaldırıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, iddiaya görə, 2025-ci ilin iyununda Netflix-in Los-Anceles ofisində filmə aid şifrələnməmiş sərt disk yoxa çıxıb. Prodüserlər bildirirlər ki, bu hadisə filmin kommersiya dəyərinə ciddi zərbə vurub və əvvəl müzakirə olunan 45 milyon dollarlıq satış razılaşmasını təhlükə altına salıb.Netflix ittihamları qəbul etməyərək, məzmunun təhlükəsizliyinə ciddi yanaşdıqlarını və daxili araşdırma apardıqlarını açıqlayıb. Şirkət həmçinin prodüserlərin filmi şifrələnməmiş sərt diskdə təqdim etdiyini vurğulayıb.Qeyd...
31 İyul 2026, 10:42
Uitkoff və Kuşner Ukraynaya səfər edəcək
ABŞ prezidenti Donald Trampın xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoff və Cared Kuşner tezliklə Ukraynaya səfər edəcəklər.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Tramp “Financial Times” qəzetinə müsahibəsi zamanı danışıb."Tramp FT-yə diqqətinin Rusiya ilə Ukrayna arasındakı müharibəyə son qoymaq olduğunu bildirib və əlavə edib ki, elçiləri Cared Kuşner və Stiv Uitkoff yaxın günlərdə ilk dəfə Ukraynaya səfər edəcəklər", - məlumatda deyilir."Sadəcə desək, biz Ukrayna ilə Rusiya arasındakı müharibənin bitməsini istəyirik. Biz raketlərlə deyil, sülhlə maraqlanırıq", - Tramp deyib....
31 İyul 2026, 09:27
