Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
7354
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Paşinyan: Ermənistanın Avrasiya İttifaqından çıxıb-çıxmayacağı onun öz işidir
Ermənistanın Avrasiya İqtisadi İttifaqındakı (Aİİ) statusunu yalnız Ermənistanın özü müzakirə edə bilər.Trend xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, bunu Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşiyan jurnalistlərə açıqlamasında bildirib.“Aİİ status məsələsinə gəlincə, Aİİ-nin qaydalarına əsasən, bu statusu yalnız Ermənistanın özü müzakirə edə bilər. Yəni üzv ölkə özü ittifaqdan çıxmaq barədə qərar verə bilər, başqa prosedur nəzərdə tutulmayıb. Lakin istənilən məsələni müzakirə edə bilərik. Hesab edirəm ki, tərəfdaşlarımızın sualları yarana bilər və biz bütün suallara məmnuniyyətlə cavab verəcəyik”, – deyə Ermənistanın Baş naziri jurnalistlərlə söhbətində bildirib.Bundan əvvəl mayın 9-da Rusiya Prezidenti Vladimir Putin bildirmişdi ki, İrəvan Avropa İttifaqında, yoxsa Aİİ-də iştirak məsələsi ilə...
22 May 2026, 17:54
Əfqanıstanda azyaşlılarla nikah qanuniləşib
Əfqanıstan hakimiyyəti ölkədə doqquz yaşından etibarən qızların nikaha daxil olmasını qanuniləşdirib.Citypost.az xəbər verir ki, Trend-ə xəbər verir ki, bu barədə Əfqanıstan mediası "Həyat yoldaşlarının ayrılması prinsipləri” adlı sənədə istinadən məlumat yayıb.Qeyd edilib ki, “Taliban” faktiki olaraq qızlar üçün müəyyən edilmiş minimum nikah yaşını ləğv edib və nikaha daxil olmaq hüququnu cinsi yetkinliyin başlanması ilə əlaqələndirib.Məlumata görə, qızlarda cinsi yetkinlik səkkiz yaşdan 13 yaşadək dövrdə başlaya bilər.Bundan əvvəl, “Taliban”ın Əfqanıstanda hakimiyyətə gəlməsindən öncə, 1977-ci il qanununa əsasən nikah üçün minimum yaş qızlar üçün 16, oğlanlar üçün isə 18 yaş idi. Bununla yanaşı, 16 yaşdan kiçik qızlar atanın və ya hakimin icazəsi...
22 May 2026, 17:50
İran BƏƏ ərazisinə 3300 raket və PUA atıb
ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatının başlanğıcından bəri İran Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə (BƏƏ) təxminən 3300 raket və pilotsuz uçuş aparatı (PUA) atıb.AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə BƏƏ Prezidentinin diplomatik müşaviri Ənvər Qarqaş Praqada keçirilən beynəlxalq təhlükəsizlik konfransında bildirib.“İranın hücumu bizim üçün ən pis ssenari idi, amma düşünürəm ki, bunun öhdəsindən çox yaxşı gəldik. Biz yetərincə möhkəm, çoxqatlı hava hücumundan müdafiə sistemi qurmuşuq. Müharibənin 40 günü və ondan sonrakı müddətdə BƏƏ-ni hədəfə alan raket və dronlarının ümumi sayı təxminən 3300-ə çatır”, - deyə o qeyd edib.Qarqaşın sözlərinə görə, bu raket və dronların yalnız 4 faizə qədəri BƏƏ-dəki hədəflərinə çatıb. ...
22 May 2026, 17:28
Madyar: Ukraynaya verilən vəd yerinə yetirilmədi
“Budapeşt Memorandumunda göstərilən Ukrayna üçün beynəlxalq təhlükəsizlik zəmanətləri yerinə yetirilməyib”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Macarıstan Baş naziri Peter Madyar deyib.“1994-cü ildə Budapeştdə imzalanmış sənəd Ukraynanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini təmin etməli idi, amma beynəlxalq ictimaiyyət öz öhdəliklərini yerinə yetirə bilmədi, Ukraynanın bütövlüyünə və müstəqilliyinə zəmanət vermədi”, - o qeyd edib.Peter Madyar vurğulayıb ki, indi Ukrayna üçün real təhlükəsizlik zəmanətləri təmin edəcək yeni sülh razılaşmasına nail olmaq lazımdır. (TELEQRAF)...
22 May 2026, 17:13
Kamal Kılıçdaroğlu yenidən rəsmən CHP sədri oldu
Kamal Kılıçdaroğlu yenidən rəsmən Türkiyənin Cümhuriyyət Xalq Partiyasının (CHP) sədri vəzifəsinin icrasına başlayıb.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, məhkəmənin müvafiq qərarı bu gün ona təqdim edilib.“Cumhuriyyət Xalq Partiyasının sədri Kamal Kılıçdaroğludur, o, rəsmi olaraq vəzifəsinin icrasına başlayıb”, - partiya sədrinin yeni mətbuat müşaviri Atakan Sönməz bildirib.Xatırladaq ki, məhkəmə mayın 21-də CHP-nin 38-ci qurultayının nəticələrini etibarsız sayaraq ləğv edib. Məhkəmənin müvafiq qərarı ilə CHP-nin keçmiş sədri Kamal Kılıçdaroğlu müvəqqəti olaraq yenidən vəzifəyə qaytarılıb.Özgür Özəlin sədr seçildiyi qurultayın nəticələrinin ləğvindən sonra Kamal Kılıçdaroğlu ilə yanaşı, onun komandasının üzvləri də yenidən vəzifələrində bərpa edilib.Məhkəmənin qərarına görə, 2023-cü il noyabrın 6-da baş tutan qurultay...
22 May 2026, 16:48
Mirziyoyev və Putin strateji tərəfdaşlıq məsələlərini müzakirə ediblər
Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev mayın 22-də rusiyalı həmkarı Vladimir Putinlə telefon danışığı aparıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə Özbəkistan liderinin mətbuat xidməti məlumat yayıb."Ən yüksək səviyyədəki razılaşmaların praktiki icrası kontekstində Özbəkistan-Rusiya hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq və müttəfiqlik münasibətlərinin daha da inkişaf etdirilməsi və möhkəmləndirilməsinə dair aktual məsələlər müzakirə olunub", - deyə məlumatda qeyd edilir.İlin əvvəlindən 23% artan ticarət dövriyyəsi davamlı şəkildə artır. Sənaye, energetika, nəqliyyat və digər prioritet sahələrdə, o cümlədən regionlar səviyyəsində iri kooperasiya layihələrinin həyata keçirilməsi davam etdirilir."Özbəkistan və Rusiya liderləri həmçinin qarşıdan gələn ikitərəfli və çoxtərəfli tədbirlərin qrafikini nəzərdən keçiriblər", - deyə məlumatda vurğulanır....
22 May 2026, 15:00
