Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
16071
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Vens ABŞ-ın husilərlə birbaşa danışıqlar apardığını deyib
ABŞ-ın Vitse-prezidenti Ceyms Devid Vens ölkəsini husilərlə birbaşa danışıqlar apardığını bildirib.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, Vens bu barədə jurnalistlərə açıqlamasında deyib.“Biz regiondakı tərəfdaşlarımız, o cümlədən Səudiyyə Ərəbistanı və regionda baş verən hadisələrdən təsirlənən digər tərəflərlə daim əlaqədəyik. Bu, ABŞ administrasiyasının çox fəal şəkildə üzərində çalışdığı məsələdir.Biz həmçinin husilərin özləri ilə birbaşa danışıqlar aparmışıq. Buna görə də həqiqətən hesab edirik ki, vəziyyəti nəzarətdə saxlayırıq. Bu, çox dəyişkən və dinamik vəziyyətdir. Lakin biz vəziyyəti izləməyə və amerikalıların maraqlarının ən yaxşı şəkildə qorunmasını təmin etməyə davam edəcəyik”, – Vens bildirib....
14 Sentyabr 2026, 22:28
CAR-da avtomobillərin toqquşması nəticəsində 20-dən çox insan ölüb
Cənubi Afrika Respublikasında (CAR) magistral yolda iki mikroavtobus və bir avtomobilin toqquşması nəticəsində azı 21 nəfər ölüb, daha bir neçə nəfər isə ağır xəsarət alıb."Report" "The Independent"ə istinadən xəbər verir ki, qəza sentyabrın 13-ü axşam saatlarında Qərbi Keyp əyalətində baş verib.Yol Hərəkətinin İdarəedilməsi Korporasiyasının məlumatına görə, ölənlərin sayı arta bilər.
14 Sentyabr 2026, 18:49
Ursula fon der Lyayen husilərin Səudiyyəyə hücumlarını pisləyib
Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen husilərin Səudiyyə Ərəbistanına hücumlarını pisləyib və Fars körfəzindəki tərəfdaşlarla həmrəy olduğunu bildirib.Citypost.az "Report"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə o, "X" sosial şəbəkəsində yazıb."Mən husilərin Səudiyyə Ərəbistanına hücumlarını pisləyirəm. İran proksilərinin davamlı hücumları qarşısında Fars körfəzindəki tərəfdaşlarımızla həmrəyik", - fon der Lyayen yazıb.O vurğulayıb ki, Avropa İttifaqı Hörmüz boğazı vasitəsilə təhlükəsiz və sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsi, eləcə də Yaxın Şərqdə sabitliyin qorunması üçün tərəfdaşlarla işləməyə davam edəcək."Bu, hamımız üçün vacibdir", - Avropa Komissiyasının rəhbəri əlavə edib....
14 Sentyabr 2026, 18:14
Gürcüstanın keçmiş müdafiə nazirinin həbs müddəti 10 ildən 5 ilə endirilib
Gürcüstanın 10 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmiş keçmiş müdafiə naziri Cuanşer Burçuladze ilə cinayət işi üzrə prosessual razılaşma əldə olunub.APA-nın yerli bürosu xəbər verir ki, Tbilisi Apellyasiya Məhkəməsinin qərarı ilə onun həbs müddəti 5 ilə endirilib.Razılaşmanın şərtlərinə əsasən, Cuanşer Burçuladze cəzasının üç ilini penitensiar müəssisədə çəkəcək, qalan iki il üçün isə şərti cəza tətbiq olunacaq. O, iki ildən sonra azadlığa çıxacaq.Sabiq nazir həmçinin 1 milyon lari məbləğində cərimə də ödəməli olacaq. Bundan əlavə, onun müxtəlif növ əmlakı dövlət xeyrinə müsadirə edilib.İş üzrə həbs olunan və səkkiz illik həbsə məhkum edilmiş Cuanşer Burçuladzenin qohumu Vasil Mxeidze və onun keçmiş müavini Giorgi...
14 Sentyabr 2026, 17:50
İrəvan “Azərbaycana görə” Lukaşenkodan üzr tələb etdi
“Daxili işlər nazirinin müavini məsələ ilə bağlı məruzə edir, bu kontekstdə “Güclü Ermənistan” fraksiyasının rəhbərlərindən biri ona sual verir ki, Belarusdakı Ermənistan səfirini məsləhətləşmələr üçün geri çağırmısınız, bunlar nə qədər davam edəcək? Müxalifət deputatlarının məsələyə yanaşması çox təəccüblüdür”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Ermənistan Milli Məclisinin sədri Ruben Rubinyan parlamentin iclasında deyib.Spiker “Minskdəki Ermənistan səfirinin məsləhətləşmələr üçün geri çağırılmasının səbəbi” barədə danışarkən iddia edib ki, bu, Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonun 44 günlük müharibədə Azərbaycanı dəstəkləməsi ilə əlaqəlidir:“Belarus həm də KTMT üzvü olan ölkədir. Buna cavab olaraq Ermənistanın Belarusdakı səfiri məsləhətləşmələr üçün geri çağırılıb. Məsləhətləşmələr izahat və ya üzr istənilənədək davam edəcək.“Güclü...
14 Sentyabr 2026, 16:34
Qəbiristanlığın içində bina tikib satırlar - ŞOK HADİSƏ
Türkiyədə qeydə alınan görüntü sosial şəbəkələrdə geniş müzakirələrə səbəb olub.Citypost.az Milli.Az-a istinadən xəbər verir ki, videoda qəbiristanlıq ərazisində tikilmiş çoxmərtəbəli binaların görüntüləri əks olunub. Tikililərin məzarlığın içində yerləşməsi diqqət çəkib.Görüntüləri paylaşan istifadəçilərdən bəziləri vəziyyəti zarafatla "insanlara mənzil yox, qəbiristanlıq satırlar" sözləri ilə şərh edib. Bəzi sosial şəbəkə istifadəçiləri isə binaların qəbiristanlıq ərazisində inşa edildiyinə təəccübləndiklərini bildiriblər.Kadrlarda binanın ətradakı məzarların yaxın olması görüntünün daha çox diqqət çəkməsinə səbəb olub....
14 Sentyabr 2026, 15:33
