Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
11359
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Dövlət Departamenti TRIPP Fonduna rusiyalı investoru rəhbər təyin edib
Rusiyada anadan olmuş, Çikaqoda yaşayan özəl kapital investoru Konstantin Sokolov, Mərkəzi Asiyada ticarət dəhlizinin inkişafı üçün 200 milyon dollardan çox xərclərə nəzarət edəcək ABŞ Dövlət Departamentinin yeni vençur kapital fondunun prezidenti təyin edilib.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə "The Guardian" qəzeti məlumat yayıb.Bildirilir ki, vəsait nəqliyyat, enerji infrastrukturu və vacib mineral ehtiyatlarına investisiya qoymaq üçün istifadə olunacaq. Dövlət Departamenti onun təyinatını təsdiqləyib.Sokolov, Donald Trampın sözlərinə görə, Ağ Evin "bal salonu" tikinti layihəsinə 350 milyon dollardan çox ianə edən 36 donordan (o cümlədən 21 korporasiya, 15 fərd və ailə fondu) biridir."Public Citizen" tərəfindən aparılan bir araşdırmaya görə, korporativ donorların...
15 İyul 2026, 17:00
Rusiya taxıl ixracının 20 faizini itirə bilər
Ukraynanın Azov dənizinə endirdiyi zərbələr son 9 gündə 100-dən çox Rusiya gəmisinə təsir göstərib və milyonlarla ton Rusiya taxılının ixrac edildiyi Azov və Taman limanlarını iflic edib.Citypost.azxəbər verir ki, “AgroTrend” şirkətinin idarəedici tərəfdaşı Nikolay Lıçevin sözlərinə görə, bu iki liman Rusiya taxıl ixracının 15%-ini və bitki yağı ixracının 17-21%-ini təşkil edir.“SovEcon” analitikləri bu payın daha da yüksək olduğunu - ümumi taxıl və günəbaxan yağı ixracının 25%-ə qədərini qiymətləndirirlər. Sezar pizzaKerç boğazının kənarındakı dayaz limanlar, demək olar ki, hər beşinci ton Rusiya taxılını alan Türkiyə də daxil olmaqla, Yaxın Şərq ölkələri ilə ticarəti asanlaşdırır.Reuters mənbələrinin məlumatına görə, ötən həftənin sonunda Rusiya...
15 İyul 2026, 14:33
Peskov: Vuçiç vasitəsilə Zelenskiyə heç bir mesaj göndərməmişik
Moskva Serbiya Prezidenti Aleksandar Vuçiç vasitəsilə Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskiyə heç bir mesaj göndərməyib.APA xəbər verir ki, Rusiya Prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov bu barədə brifinqdə jurnalistlərin sualını cavablandırarkən danışıb."Xeyr, biz heç bir mesaj ötürməmişik", – Kremlin sözçüsü bildirib.Qeyd edək ki, Serbiya Prezidenti Aleksandar Vuçiç Kiyevə səfər edib.
15 İyul 2026, 14:25
ABŞ-da Yazıçılar Birliyi Paramount–Warner Bros. birləşməsinə etiraz edib
ABŞ Yazıçılar Gildiyası (WGA) Paramount Skydance şirkətinin Warner Bros. Discovery-ni satın alma planının qarşısını almaq üçün məhkəməyə müraciət edib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, birlik iddia edir ki, 110 milyard dollarlıq sövdələşmə antiinhisar qanunlarını poza, film və televiziya ssenarilərinin alınmasında rəqabəti azalda, yazıçıların əməkhaqlarına və iş imkanlarına mənfi təsir göstərə bilər.Qeyd edək ki, daha əvvəl Kaliforniya da daxil olmaqla 12 ştat da bu birləşmənin qarşısını almaq üçün ayrıca məhkəmə iddiası qaldırıb. ABŞ, Böyük Britaniya və Avropa İttifaqının tənzimləyici qurumları isə sövdələşməni araşdırmaqda davam edirlər....
15 İyul 2026, 11:28
Avstraliya süni intellektlə bağlı yeni qanunlar hazırlayır
Avstraliyanın Baş naziri Entoni Albanese ölkədə süni intellektin tənzimlənməsi ilə bağlı yeni qanunların hazırlanacağını açıqlayıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, o bildirib ki, qanunlar süni intellekt məlumat mərkəzlərinin elektrik enerjisi və sudan istifadəsini tənzimləyəcək, həmçinin müəllif hüquqlarının qorunmasını gücləndirəcək.Baş nazirin sözlərinə görə, yeni qaydalar məlumat mərkəzlərinin enerji qiymətlərinə mənfi təsir göstərməsinin qarşısını almağı, su istifadəsini minimuma endirməyi və süni intellekt sistemlərinin yaradılmasında müəlliflərin əsərlərindən icazəsiz istifadəyə yol verməməyi nəzərdə tutur.Albanese əlavə edib ki, hökumət süni intellekt siyasətinə nəzarət etmək üçün xüsusi ofis yaradacaq və qanun layihələri gələn il parlamentə təqdim olunacaq.Turan...
15 İyul 2026, 11:23
ABŞ-da həftəlik elektrik enerjisi istehsalı ilk dəfə olaraq 100 milyon meqavat-saatı keçib
Amerika enerji sistemi, bəlkə də, tarixindəki ən ciddi sınaqdan uğurla keçib. ABŞ-da həftəlik elektrik enerjisi istehsalı ilk dəfə olaraq 100 milyon meqavat-saat həddini keçib.Citypost.az Naked Science-ə istinadən xəbər verir ki, bu tarixi mərhələyə 200 milyondan çox əhalisi olan ərazini əhatə edən "istilik günbəzi" adlanan ərazinin yaratdığı həddindən artıq istilər səbəb olub.Edison Elektrik İnstitutu (EEI) tərəfindən açıqlanan məlumatlara görə, ABŞ enerji sistemi 2026-cı il 28 iyun - 4 iyul həftəsi ərzində rekord həddə - 100 milyon meqavat-saat elektrik enerjisi istehsal edib. Müqayisə üçün, yeddi gün ərzində ölkənin kommunal xidmətləri istehlakçılara bütün Nyu-York ştatının illik istehlakından təxminən iki dəfə çox elektrik enerjisi...
15 İyul 2026, 11:15
