Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
6898
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
ABŞ İran gəmilərindəki 31 nəfəri sərbəst buraxdı
ABŞ tərəfindən ələ keçirilən İran gəmilərində olan 31 nəfər sərbəst buraxılıb. Onlardan 11-i Pakistan, 20-si isə İran vətəndaşı olub.Citypost.az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Pakistanın xarici işlər naziri İshaq Dar bildirib.Xarici işlər nazirinin açıqlamasında qeyd olunur: "ABŞ tərəfindən açıq dənizdə ələ keçirilən gəmilərdə olan 31 nəfər Sinqapur vasitəsilə geri qaytarılıb. Onların hamısı sağlam və yaxşı əhval-ruhiyyədədir. Dənizçilər Sinqapurdan Banqkoka aparılıb və daha sonra İslamabada yola düşüblər. Onların 15 may axşamı Pakistan paytaxtına çatması gözlənilir. Pakistan iranlıların vətənlərinə qayıtmalarına kömək edəcək".Mayın 4-də Pakistan Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ tərəfindən Oman körfəzində ələ keçirilən İranın "Tuska" yük gəmisindən 20-dən çox heyət...
16 May 2026, 09:31
“Telegraph”: Starmer Mançester meri xeyrinə istefa verə bilər
Böyük Britaniyanın Baş naziri Kir Starmerin istefa verərək vəzifəsini Mançester meri Endi Börnhama təhvil verə biləcəyi iddia olunur.Citypost.az AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə “The Telegraph” qəzeti məlumat yayıb.Nəşrin yazdığına görə, əgər Börnham Makerfild üzrə keçiriləcək əlavə seçkilərdə qalib gələrsə, Starmer istefa məsələsini nəzərdən keçirə bilər.Qəzetin iddiasına görə, Leyborist Partiyasının aparıcı simalarından Angela Rayner və Ed Miliband, Börnham parlamentə üzv seçilərək partiya liderliyinə namizəd olacağı təqdirdə, onu dəstəkləməyə hazırdırlar....
16 May 2026, 08:55
Tramp "dünyanın ən fəal terrorçusu"nun məhv edildiyini açıqlayıb
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İŞİD terror təşkilatının Afrika qitəsindəki liderlərindən birinin məhv edildiyini açıqlayıb.Citypost.az "Report"a istinadən xəbər verir ki, Amerika lideri müvafiq bəyanatı "Truth Social" sosial şəbəkəsindəki səhifəsində yayımlayıb."Bu gün axşam mənim göstərişimlə rəşadətli Amerika hərbçiləri və Nigeriya Silahlı Qüvvələri dünyanın ən fəal terrorçusu - Əbu Bilal əl-Minukinin döyüş meydanından kənarlaşdırılması üzrə diqqətlə hazırlanmış və son dərəcə mürəkkəb əməliyyatı qüsursuz şəkildə həyata keçirdilər", - Ağ Ev rəhbəri yazıb.Tramp vurğulayıb ki, Amerika mənbələri Vaşinqtonu bu terrorçunun Afrika ərazisindəki bütün hərəkətləri barədə məlumatlandırırdı. ABŞ Prezidentinin sözlərinə görə, onun məhv edilməsindən sonra İŞİD-in fəaliyyəti əhəmiyyətli dərəcədə sarsıdılıb."O, artıq Afrika xalqları arasında dəhşət saçmayacaq...
16 May 2026, 08:22
Şahzadə Harrinin həyat yoldaşı ailənin əsas gəlir mənbəyinə çevrilib
Britaniya şahzadəsi Harrinin həyat yoldaşı Meqan Markl ailənin əsas qazanc gətirən üzvünə çevrilib.Citypost.az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, “Page Six” nəşrinin məlumatına görə, hazırda şahzadə Harri və uşaqların əsas təminatı məhz Meqan Marklın üzərinə düşür. Ailənin Kaliforniya ştatının Montesito şəhərində yerləşən malikanəsinin saxlanılması üçün ildə ən azı 6 milyon dollar tələb olunur. Bu vəsaitin yarısı təhlükəsizlik xərclərinə, digər hissəsi isə ipoteka ödənişlərinə sərf edilir.Şahzadə Harri əsasən gəlir gətirməyən xeyriyyə layihələrinə qatılır. Məhz bu səbəbdən Meqan Markl özünə məxsus “As Ever” brendinə diqqətini artırıb. O, həmçinin süni intellekt vasitəsilə geyim seçimləri təqdim edən “OneOff” platformasının simalarından birinə çevrilib....
15 May 2026, 17:21
Konqoda 246 nəfərin ebola virusuna yoluxduğu ehtimal edilir
Konqo Demokratik Respublikasının İturi vilayətində ebola virusu yenidən yayılıb.Citypost.az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Afrika Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzi məlumat yayıb.Bildirilib ki, qurum vəziyyətlə əlaqədar Konqo Demokratik Respublikası, Uqanda, Cənubi Sudan və beynəlxalq tərəfdaşlarla transsərhəd nəzarət, hazırlıq və cavab tədbirlərinin gücləndirilməsi məqsədilə təcili iclas keçirəcək.Məlumata görə, indiyədək virusa yoluxduğu ehtimal edilən 246 nəfər qeydə alınıb, 65 ölüm halı baş verib. Yoluxma və ölüm hallarının əksəriyyəti Monqvalo və Ruambara səhiyyə zonalarında müşahidə olunub.Qeyd olunub ki, Bunia və Ruambara şəhərlərində əhali sıxlığı, eləcə də Monqvaloda mədən fəaliyyəti ilə bağlı miqrasiya səbəbindən xəstəliyin daha geniş yayılması riski narahatlıq doğurur.Bildirilib ki,...
15 May 2026, 17:00
General-leytenant Andrey Qnatov: Ukrayna müharibənin başa çatdırılmasına hazırdır
Ukrayna müharibənin başa çatdırılmasına hazırdır.Bunu "Report"un Şərqi Avropa bürosuna müsahibəsində Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi, general-leytenant Andrey Qnatov deyib.O qeyd edib ki, Ukrayna bu müharibəni başa çatdırmağa can atır:"Ukrayna öz ərazisində sülhü təmin etməyə və bu məsələləri hərbi yolla həll etməməyə çalışır. Bizdə heç vaxt müharibə etmək niyyəti olmayıb. Bunun nə qədər uzun sürə biləcəyi onların hərəkətlərindən asılıdır. Fikirlər müxtəlifdir".General bildirib ki, bu müharibədə hərbi proqnozlaşdırma olduqca mürəkkəb bir şeydir:"Bir vaxtlar biz Rusiya tərəfindən Ukraynanın işğalı əməliyyatının üç gün davam edəcəyi barədə proqnozlar eşidirdik. Bəzi ekspertlər belə deyirdi. Bəziləri bir neçə ay müddət verirdi. Bunlar yalnız rus ekspertləri deyildi....
15 May 2026, 16:35
