Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
6862
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Şahzadə Harrinin həyat yoldaşı ailənin əsas gəlir mənbəyinə çevrilib
Britaniya şahzadəsi Harrinin həyat yoldaşı Meqan Markl ailənin əsas qazanc gətirən üzvünə çevrilib.Citypost.az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, “Page Six” nəşrinin məlumatına görə, hazırda şahzadə Harri və uşaqların əsas təminatı məhz Meqan Marklın üzərinə düşür. Ailənin Kaliforniya ştatının Montesito şəhərində yerləşən malikanəsinin saxlanılması üçün ildə ən azı 6 milyon dollar tələb olunur. Bu vəsaitin yarısı təhlükəsizlik xərclərinə, digər hissəsi isə ipoteka ödənişlərinə sərf edilir.Şahzadə Harri əsasən gəlir gətirməyən xeyriyyə layihələrinə qatılır. Məhz bu səbəbdən Meqan Markl özünə məxsus “As Ever” brendinə diqqətini artırıb. O, həmçinin süni intellekt vasitəsilə geyim seçimləri təqdim edən “OneOff” platformasının simalarından birinə çevrilib....
15 May 2026, 17:21
Konqoda 246 nəfərin ebola virusuna yoluxduğu ehtimal edilir
Konqo Demokratik Respublikasının İturi vilayətində ebola virusu yenidən yayılıb.Citypost.az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Afrika Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzi məlumat yayıb.Bildirilib ki, qurum vəziyyətlə əlaqədar Konqo Demokratik Respublikası, Uqanda, Cənubi Sudan və beynəlxalq tərəfdaşlarla transsərhəd nəzarət, hazırlıq və cavab tədbirlərinin gücləndirilməsi məqsədilə təcili iclas keçirəcək.Məlumata görə, indiyədək virusa yoluxduğu ehtimal edilən 246 nəfər qeydə alınıb, 65 ölüm halı baş verib. Yoluxma və ölüm hallarının əksəriyyəti Monqvalo və Ruambara səhiyyə zonalarında müşahidə olunub.Qeyd olunub ki, Bunia və Ruambara şəhərlərində əhali sıxlığı, eləcə də Monqvaloda mədən fəaliyyəti ilə bağlı miqrasiya səbəbindən xəstəliyin daha geniş yayılması riski narahatlıq doğurur.Bildirilib ki,...
15 May 2026, 17:00
General-leytenant Andrey Qnatov: Ukrayna müharibənin başa çatdırılmasına hazırdır
Ukrayna müharibənin başa çatdırılmasına hazırdır.Bunu "Report"un Şərqi Avropa bürosuna müsahibəsində Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi, general-leytenant Andrey Qnatov deyib.O qeyd edib ki, Ukrayna bu müharibəni başa çatdırmağa can atır:"Ukrayna öz ərazisində sülhü təmin etməyə və bu məsələləri hərbi yolla həll etməməyə çalışır. Bizdə heç vaxt müharibə etmək niyyəti olmayıb. Bunun nə qədər uzun sürə biləcəyi onların hərəkətlərindən asılıdır. Fikirlər müxtəlifdir".General bildirib ki, bu müharibədə hərbi proqnozlaşdırma olduqca mürəkkəb bir şeydir:"Bir vaxtlar biz Rusiya tərəfindən Ukraynanın işğalı əməliyyatının üç gün davam edəcəyi barədə proqnozlar eşidirdik. Bəzi ekspertlər belə deyirdi. Bəziləri bir neçə ay müddət verirdi. Bunlar yalnız rus ekspertləri deyildi....
15 May 2026, 16:35
İran XİN rəhbəri ABŞ-la razılaşmanın əldə olunacağına ümid edir
İran razılaşmanın əldə olunacağına ümid edir.APA xəbər verir ki, bu barədə İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi mətbuat konfransında bildirib.Onun sözlərinə görə, Tehran və Vaşinqton arasında mesaj mübadiləsi aşağı tempdə davam edir.Əraqçi ABŞ-ı “həmişə danışıqların sonunda öz məqsədini dəyişmək”də ittiham edib.O, həmçinin müharibənin yenidən başlama ehtimalının mövcud olduğunu və İranın həm müharibə, həm də danışıqlara hazır olduğunu vurğulayıb.
15 May 2026, 15:34
Məşhur “Qanuni oğru” saxlanıldı
Polşa polisi və xüsusi xidmət orqanları 79 yaşlı rusiyalı “qanuni oğru”nu saxlayıb.Citypost.az xəbər verir ki, saxlanılan şəxsin adı və soyadı açıqlanmayıb. Hazırda o, xarici vətəndaşlar üçün nəzərdə tutulmuş mühafizə olunan mərkəzdə saxlanılır. Onun Rusiyaya ekstradisiyası planlaşdırılır.Qeyri-rəsmi məlumatlara görə, dünyada “qanuni oğru” statusu daşıyan təxminən 400 nəfər var. (Lent.az)
15 May 2026, 14:14
Məhkəmə Paşinyanın Karapetyana qarşı iddiasını icraata qəbul edib
Ermənistanda məhkəmə "Vətəndaş müqaviləsi" partiyasından baş nazirliyə namizəd Nikol Paşinyanın "Güclü Ermənistan" partiyasının lideri Samvel Karapetyana qarşı məhkəmə iddiasını icraata qəbul edib."Report" xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan mediası məlumat yayıb.O, Ermənistan Baş nazirinin "halüsinogen göbələklər" qəbul etməsi barədə bəyanatına görə Karapetyanı məhkəməyə verib. Paşinyan kompensasiya olaraq 6 milyon dram (təxminən 16 min dollar) tələb edir.İddia ərizəsində göstərilən məlumatların böhtanxarakterli olduğu qeyd edilir, bununla əlaqədar açıq təkzib və maddi kompensasiya tələbləri irəli sürülüb....
15 May 2026, 13:33
