Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
19325
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Dövlət Bağçalı: Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığı siyasi məsələlərdən üstündür
MHP sədri Dövlət Bağçalı Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığının siyasi və diplomatik məsələlərdən daha dərin olduğunu bildirib.APA-nın Türkiyə bürosu xəbər verir ki, o, Türkiyə Cümhuriyyətinin 103-cü, Türk respublikalarının müstəqilliyinin 35-ci ildönümü və Türk Dövlətləri Təşkilatının Ankara Zirvəsi münasibətilə yazılı açıqlama verib.Dövlət Bağçalı Azərbaycan və Türkiyə arasındakı qardaşlığın iki xalqın iradəsi ilə gücləndiyini, ortaq mübarizə nəticəsində möhkəmləndiyini və nəsillər boyu yaşadıldığını qeyd edib: “Azərbaycan ilə Türkiyə arasındakı qardaşlıq gündəlik hadisələrin çərçivəsinə sığmayacaq qədər köklü, siyasi və diplomatik məsələlərin fövqündə tarixi mahiyyət daşıyacaq qədər dərindir. Qardaşlığımız iki millətin iradəsi ilə güclənmiş, ortaq mübarizələrlə möhkəmlənmiş və nəsillər boyu yaşadılmışdır”.Bağçalı bildirib ki, eyni həssaslıq Türk dünyasının bütün...
27 Oktyabr 2026, 21:57
Putin Azərbaycanı Rusiya üçün yaxşı tərəfdaş adlandırıb
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Azərbaycanı ölkəsinin sabit və yaxşı tərəfdaşı hesab edir.TASS xəbər verir ki, Rusiya dövlət başçısı bu barədə Moskvada keçirilən Qaz İxrac Edən Ölkələr Forumunda çıxışı zamanı bildirib.Rusiya Prezidenti deyib ki, Moskva ilə Bakı arasında enerji sektorunda yaxşı münasibətlər mövcuddur.“Azərbaycan bir çox istiqamətlərdə, o cümlədən enerji sahəsində sabit, yaxşı tərəfdaşımızdır", - Putin deyib.Putin vurğulayıb ki, Rusiya Azərbaycanla enerji və qaz sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi imkanlarını müzakirə edir.Onun sözlərinə görə, Rusiya Türkiyəyə 30 milyard kubmetrə qədər qaz tədarük edir ki, bu da Azərbaycanın tədarükündən xeyli çoxdur: “Ancaq özümüzü rəqib kimi hiss etmirik. Əksinə, əməkdaşlıq etməyə hazırıq”.Putin hazırda Azərbaycan Prezidenti ilə...
27 Oktyabr 2026, 18:44
SON DƏQİQƏ! Planetdə yeni müharibə başladı
Şimali Afrika və Sahel regionunda geosiyasi gərginliyin artdığı bir vaxtda Əlcəzair rəhbərliyi mühüm hərbi addım atıb.CityPost.az xəbər verir ki, Əlcəzair prezidenti Əbdülməcid Tebbun ölkənin silahlı qüvvələrinə qonşu Niger ərazisinə ordu bölmələrinin yeridilməsi barədə rəsmi əmr verib.Əbdülməcid Tebbun administrasiyasının bəyanatına görə, bu hərbi müdaxilə iki ölkə arasındakı ortaq enerji, infrastruktur və iqtisadi maraqların təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi daşıyır. Regionda kənar güclərin və qeyri-sabitlik ocaqlarının artması fonunda Əlcəzairin bu qərarı Sahel zonasında təhlükəsizlik balansını qorumaq addımı kimi qiymətləndirilir.Yenisabah...
27 Oktyabr 2026, 17:03
İqlim dəyişikliyi Ficidə kəndləri təhlükə altına salır
Dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi və güclü siklonlar dünyanın bir çox ada icmalarının gələcəyini təhlükə altına alır. Lakin bəzi sakinlər üçün əcdadlarının torpağını tərk etməkdənsə, təbii fəlakətlərə qarşı mübarizə aparmaq daha vacibdir.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Ficinin Serua adasının sakinləri iqlim dəyişikliyi ilə bağlı artan təhlükələrə baxmayaraq, kəndlərini başqa yerə köçürmək çağırışlarını rədd edirlər. Onlar evlərini və mədəni irslərini qorumaq üçün adanın müdafiəsini gücləndirməyə üstünlük verirlər.Dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi, sahil eroziyası və güclü siklonlar adada yaşayış evlərinə, əkin sahələrinə və qəbiristanlıqlara zərər vurur. 2025-ci ildə hazırlanan risk qiymətləndirməsinə əsasən, adadakı evlərin təxminən 20 faizi kritik vəziyyətdədir, yarıdan çoxunun isə təməlləri, dam...
27 Oktyabr 2026, 09:58
Meqan “Junior MasterChef Australia” verilişində iştirak edəcək
Şou-biznes nümayəndələrinin televiziya layihələrində iştirakı tamaşaçıların diqqətini cəlb etməkdə davam edir. Susseks hersoginyası Meqan da bu dəfə gənc istedadların yarışdığı məşhur kulinariya proqramında görünəcək.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, şahzadə Harrinin həyat yoldaşı Meqan gələn il “Junior MasterChef Australia” verilişinin xüsusi qonağı olacaq.Bu il “MasterChef Australia” layihəsində qonaq münsif kimi iştirak edən Meqan bildirib ki, gənc aşpazlarla işləmək təklifini məmnuniyyətlə qəbul edib. O, öz uşaqları ilə yemək bişirməyi sevdiyini və yarışma iştirakçılarının mətbəxdə yaradacaqları yeməkləri görməkdən zövq alacağını vurğulayıb.Avstraliyanın ABC telekanalının məlumatına görə, verilişin çəkilişləri gələn il Melburnda aparılacaq.Xatırladaq ki, Meqan və şahzadə Harri 2018-ci ildə evləniblər. Cütlük 2020-ci...
27 Oktyabr 2026, 09:55
Eisenkot Netanyahunu hakimiyyətdən uzaqlaşdırmağa çalışır
İsraildə keçirilən seçkilər ölkənin gələcək siyasi kursu və Baş nazir Benyamin Netanyahunun hakimiyyətdə qalması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Müxalifətin əsas namizədlərindən Qadi Eisenkot isə cəmiyyətdəki parçalanmanı aradan qaldırmağı və ölkənin beynəlxalq imicini bərpa etməyi vəd edir.Citypost.az saytı xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, İsrail ordusunun keçmiş baş qərargah rəisi, 66 yaşlı Qadi Eisenkot seçkilərdə Netanyahunun əsas rəqiblərindən biri kimi çıxış edir. 2015–2019-cu illərdə İsrail ordusuna rəhbərlik edən Eisenkot ciddi və təmkinli siyasi üslubu ilə hazırkı baş nazirdən fərqlənir.Eisenkot Qəzzada üç il davam edən müharibədən sonra ölkənin beynəlxalq nüfuzunu bərpa edəcəyini, Qərb Sahilində fələstinlilərə qarşı zorakılıq törədən ekstremistlərə qarşı tədbirlər görəcəyini...
27 Oktyabr 2026, 09:53
