Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
7837
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Peskov: Ermənistan yalnız öz hesabına Aİ ilə inteqrasiya edə bilər
Avropa İttifaqı (Aİ) istiqamətində hərəkət etmək Ermənistanın suveren hüququdur, lakin o, bunu Avrasiya İqtisadi İttifaqı (Aİİ) ölkələrinin maliyyəsi hesabına etməməlidir."Report"un Rusiya mediasına istinadən verdiyi məlumata görə, bunu Rusiya Prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov bəyan edib."Daha bir böyük sual var: Avropa İttifaqı istiqamətində hərəkət etmək Ermənistanın suveren hüququdur. Lakin Ermənistan bunu Aİİ ölkələrinin maliyyəsi hesabına edə bilməz və etməməlidir, o, bunu öz hesabına etməlidir", - D.Peskov bildirib.Onun sözlərinə görə, Ermənistan Aİ ilə yaxınlaşdıqca gec-tez onun qəbul etdiyi normaların Aİİ-nin norma və qaydaları ilə ziddiyyət təşkil edəcəyi bir vəziyyətə düşəcək....
29 May 2026, 18:00
Türkiyədə Şengen viza sistemindən narazılıq artır
Türkiyədə Şengen viza sistemindən narazılıq artır.AZƏRTAC xəbər verir ki, Şengen vizası üçün sənədləri təqdim etmək və qısa müsahibədən keçmək üçün viza mərkəzlərinə və ya konsulluqlara məcburi şəkildə şəxsən gəlmək — randevu təyin etmək ciddi problemə çevrilib.Türkiyə Turizm Agentlikləri Assosiasiyasının (TÜRSAB) prezidenti Firuz Bağlıkaya jurnalistlərin diqqətini vətəndaşların Şengen vizası üçün müraciət edərkən üzləşdiyi çətinliklərə yönəldib.Onun sözlərinə görə, randevuya yazılış sistemi gecə yarısı, bayram günləri səhərlər və ya bazar günləri açılır. “Bütün yerlər proqram təminatı - botlar vasitəsilə tez bir zamanda bölüşdürülür. Daha sonra yerlər “qara bazar”da 300, 500 və ya hətta təcili hallarda 1000 avroya satılır”, - deyə o bildirib.TÜRSAB rəhbəri...
29 May 2026, 17:34
Macarıstan prezidenti yeni baş nazirin tələbi ilə istefa verməkdən imtina etdi
Macarıstan Prezidenti Tamaş Şujok ölkənin yeni Baş naziri Peter Magyarın tələbi ilə istefa verməkdən imtina edib.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, Macarıstan Prezidenti Venesiya Komissiyasından aralarında yaranan münaqişəyə hüquqi qiymət verilməsini istəyib:"Siyasi səbəblərə görə dövlət başçısının vəzifədən kənarlaşdırılması çağırışları mövcud konstitusiya quruluşuna ziddir. Bu da Prezident institutunun konstitusiya fəaliyyətinə və səlahiyyətlərinə mənfi təsir göstərir. Şuyok mövcud vəziyyəti qiymətləndirmək və Avropa konstitusiya dəyərlərini nəzərə almaqla mübahisəli vəziyyətin həlli üçün Avropa Şurasının məsləhət orqanı olan Venesiya Komissiyasına müraciət edib".Magyar Macarıstan prezidentini mayın 31-nə qədər könüllü olaraq istefa verməyə çağırıb. Yeni baş nazir hesab edir ki, Şuyokun vəzifədə qalmaq hüququ yoxdur, çünki o,...
29 May 2026, 17:16
“Şerlok Holms” ləqəbli alpinist arxivinin rəqəmsal mirası Himalaylarda yaşayır
Nepalın Katmandu şəhərində yerləşən Himalay Məlumat Bazası dünyanın ən yüksək zirvələrinə edilən dırmanışların 60 illik tarixini qorumağa davam edir.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, bu nəhəng arxivin idarəçisi alman alpinist Billi Bierlingdir. O, mərhum amerikalı jurnalist Elizabeth Hawley tərəfindən yaradılmış məlumat bazasını rəqəmsal dövrdə yeniləyərək fəaliyyətini davam etdirir.Hawley 1960-cı illərdən etibarən Himalay ekspedisiyalarını izləyib, alpinistlərlə müsahibələr apararaq onların uğurlarını qeydə alıb. Dəqiqliyi və sərt araşdırma üslubuna görə o, “alpinizmin Şerlok Holmsu” kimi tanınıb.Verilənlər bazası illər ərzində Himalayda baş tutan minlərlə dırmanışın əsas rəsmi qeydinə çevrilib və alpinistlər, tədqiqatçılar və ekspedisiya təşkilatçıları tərəfindən istifadə olunur.Bierling bildirib ki, müasir dövrdə artan...
29 May 2026, 11:33
Çin liderləri ABŞ-ın başçılıq etdiyi Asiya müdafiə sammitinə qatılmayıblar
Sinqapurda keçirilən və 45-ə yaxın ölkədən yüksək səviyyəli nümayəndələrin iştirak etdiyi Şanqri-La Dialoqunda Çin bu il də müdafiə naziri səviyyəsində təmsil olunmayacaq.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, forumun əsas məruzəçilərindən biri ABŞ müdafiə naziri Pete Hegseth olacaq. Analitiklər Pekinin müdafiə naziri Dong Junu ikinci ildir ardıcıl olaraq sammitə göndərməməsini Çinin artan güvəninin və yeni diplomatik yanaşmasının göstəricisi kimi qiymətləndirirlər.Çin tərəfi bildirib ki, sammitdə ölkəni hərbi təhsil və tədqiqat müəssisələrinin nümayəndələri təmsil edəcək.Müzakirələrin əsas mövzuları sırasında Tayvan ətrafındakı vəziyyət, Yaxın Şərqdəki gərginlik və Hind-Sakit Okean regionunda təhlükəsizlik məsələləri yer alır. Eyni zamanda ABŞ, Böyük Britaniya və Avstraliyadan ibarət AUKUS təhlükəsizlik...
29 May 2026, 11:31
Floridada Blue Origin raketi buraxılış meydançası sınağı zamanı partladı
Blue Origin şirkətinin New Glenn raketi Florida ştatının Kanaveral burnundakı 36 nömrəli buraxılış kompleksində sınaq buraxılışı zamanı partlayıb. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər veirr ki,Hadisə cümə axşamı yerli vaxtla təxminən saat 21:00-da baş verib.Blue Origin sosial mediada sınaq zamanı "qeyri-adi vəziyyət"in baş verdiyini təsdiqləyib. Şirkətin sahibi Jeff Bezos-un sözlərinə görə, bütün işçilər təhlükəsizdir və heyət üçün heç bir təhlükə yoxdur. O, qəzanın səbəbləri ilə bağlı nəticə çıxarmağın hələ tez olduğunu vurğulayıb.Associated Press agentliyi partlayışın o qədər güclü olduğunu bildirib ki, Cape Canaveral və Cocoa Beach sakinləri evlərin titrədiyini və səmada parlaq bir parıltının olduğunu bildiriblər. Yerli hakimiyyət orqanları mümkün yanacaq...
29 May 2026, 11:28
