Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
9169
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Moskvada Rusiya və Türkiyə XİN rəhbərləri arasında görüş başlayıb
Moskvada Rusiya və Türkiyə xarici işlər nazirləri arasında görüş başlayıb.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrovla onun türkiyəli həmkarı Hakan Fidan arasında danışıqlar Rusiya XİN-in Qəbullar Evində keçirilir.Nazirlər əvvəl təkbətək görüşüblər. Daha sonra görüş nümayəndə heyətlərinin iştirakı ilə davam edəcək.Lavrov və Fidanın danışıqların yekunu ilə bağlı birgə mətbuat konfransı keçirəcəyi planlaşdırılır.
16 İyun 2026, 13:35
Aİ komissarı: “Ebola böhranı qarşısında vulkan üzərində oturmuşuq”
Avropa İttifaqının beynəlxalq tərəfdaşlıq və humanitar yardım üzrə komissarı Hadja Lahbib Konqo Demokratik Respublikasında (KDR) Ebola epidemiyası ilə bağlı vəziyyəti “vulkan üzərində oturmuşuq” kimi dəyərləndirib. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, o, bölgəyə səfərindən sonra bildirib ki, münaqişə, məcburi köç və zəif səhiyyə sistemi virusun yayılmasını daha da çətinləşdirir.Komissarın sözlərinə görə, Aİ artıq regiona tibbi ləvazimatlar və humanitar yardım göndərib və epidemiya ilə mübarizə üçün maliyyə dəstəyini artırıb. Lahbib həmçinin beynəlxalq ictimaiyyəti daha koordinasiyalı və davamlı tədbirlərə çağırıb.Yusif...
16 İyun 2026, 10:49
Fransız-Alman qrupu Eurosatory müdafiə sərgisində yeni döyüş tankını təqdim edir
Fransa-Almaniya müdafiə qrupu KNDS Paris yaxınlığında keçirilən Eurosatory müdafiə sənayesi sərgisində yeni döyüş tankını təqdim edib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki,Məlumata görə, təqdimat iki Avropa ölkəsinin birgə FCAS qırıcı təyyarə proqramının dayandırılmasından bir həftə sonra baş tutub.KNDS-in təqdim etdiyi yeni tank “CAPINT” adlanır və şirkət onu “vasitəçi qabiliyyət” kimi xarakterizə edir. Bildirilir ki, döyüş maşını Almaniya istehsalı şassi və Fransa istehsalı tank topunun birləşdirilməsi ilə hazırlanıb.Şirkət bu layihənin Fransa ordusunun köhnəlmiş Leclerc tank parkını yeniləməyə xidmət etdiyini və eyni zamanda gələcək nəsil MGCS (Main Ground Combat System) proqramına keçid üçün mühüm mərhələ olacağını açıqlayıb.Məlumatda qeyd olunur ki, MGCS proqramı...
16 İyun 2026, 10:41
Myanma prezidenti Pekində Çin prezidenti Si Cinpinlə görüşüb
Myanma prezidenti Min Aung Hlaing Çin Xalq Respublikasının sədri Si Cinpin ilə Pekində görüş keçirib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, görüş çərşənbə axşamı günü Pekində baş tutub. Tərəflər Myanmanın əsas strateji tərəfdaşı olan Çinlə diplomatik, ticarət və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsini müzakirə ediblər.Çin dövlət mediasının yaydığı məlumata əsasən, Min Aung Hlaing-in Pekinə səfəri rəsmi səviyyədə qarşılanma mərasimi ilə başlayıb. O, səfər çərçivəsində həmçinin Çinin baş naziri Li Çyanq və parlament rəhbəri Çjao Leji ilə də görüşəcək.Qeyd olunur ki, Myanma 2021-ci ildə baş verən hərbi çevrilişdən sonra Qərb ölkələri ilə münasibətlərin zəifləməsi fonunda Çinlə əlaqələri daha da gücləndirməyə çalışır. Pekin...
16 İyun 2026, 10:38
Antonio Kosta: "Aİ-nin daxili məsələləri G7 sammitində müzakirə olunmayacaq"
Avropa Şurasının prezidenti Antonio Kosta Fransada keçiriləcək G7 sammitində Avropa İttifaqının daxili məsələlərinin müzakirə olunmayacağını bildirib.Citypost.az “RİA Novosti”yə istinadən xəbər verir ki, Antonio Kosta bu barədə jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən danışıb.O, Kiyevin Avropa İttifaqına qismən üzvlüyü məsələsinin sammitin gündəliyinə daxil edilib-edilməyəcəyi ilə bağlı suala cavabında bildirib ki, G7 çərçivəsində Aİ-nin daxili məsələləri müzakirə olunmayacaq.Antonio Kosta qeyd edib ki, Avropa İttifaqının genişlənməsi ilə bağlı məsələlər qurumun qarşıdan gələn sammitində nəzərdən keçiriləcək. Onun sözlərinə görə, gündəlikdə yalnız Ukraynanın deyil, həmçinin Balkan ölkələri və Moldovanın mümkün üzvlüyü məsələləri də yer alır.Əli...
16 İyun 2026, 10:31
Kəbənin örtüyü dəyişdirilib
Səudiyyə Ərəbistanının Məkkə şəhərindəki Kəbənin örtüyü (Kisve-i Şərif) dəyişdirilib."Report" xəbər verir ki, Kəbə örtüyünün hazırlanması üçün təxminən 825 kiloqram saf ipək, 120 kiloqram gümüş və qızıldan istifadə olunur.Örtüyün üzərində qızıl və gümüşdən işlənmiş ayə və dualar yer alır.Köhnəsi götürülərkən eyni anda yenisi çəkilən örtüyün dəyişdirilmə prosesi bir neçə saat davam edir.Əvvəlki örtük isə zəmzəm suyu ilə yuyulduqdan sonra nümayiş etdirilmək üçün müsəlman ölkələrinə, muzeylərə və hədiyyə olaraq bəzi dövlət rəhbərlərinə göndərilir....
16 İyun 2026, 08:45
