Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
13846
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Blokçeyn (Blockchain) texnologiyasının işləmə prinsipi və gələcəyi
Blokçeyn texnologiyası mərkəzləşdirilməmiş, təhlükəsiz rəqəmsal məlumat bazası strukturudur. Ənənəvi məlumat bazalarından fərqli olaraq, bu sistem tək bir serverə və ya mərkəzi quruma söykənmir. Məlumatlar şəbəkəyə qoşulmuş minlərlə kompüter (düyün) arasında bərabər paylanır. Sistemdə həyata keçirilən hər bir əməliyyat xronoloji sırayla "blok" adı verilən rəqəmsal strukturlara yazılır. Müəyyən tutuma çatan blok zəncirvari şəkildə əvvəlki bloka bağlanır.Citypost.az xəbər verir ki, bu texnologiyanın işləmə prinsipi kriptoqrafik təhlükəsizliyə, konsensus (razılıq) alqoritmlərinə dayanır. Şəbəkəyə yeni məlumat bloku əlavə edilməzdən öncə sistemdəki düyünlərin əksəriyyəti tərəfindən təsdiqlənməlidir. Əməliyyat qeydə alındıqdan sonra onu silmək, dəyişdirmək, saxtalaşdırmaq praktiki olaraq qeyri-mümkündür. Çünki bir blokdakı məlumatı dəyişmək üçün zəncirdəki bütün növbəti...
17 Avqust 2026, 17:43
Dünyanın müxtəlif ölkələrində çay içmə ənənələri və ritualları
Çay dünyada sudan sonra ən çox istehlak edilən içki olmaqla yanaşı, müxtəlif xalqların mədəniyyətində derin izlər buraxmış mühüm sosial rituallardan biridir. Hər bir ölkə bu bitkiyə öz milli dəyərlərini, tarixi vərdişlərini əlavə edərək unikal çay içmə fəlsəfəsi formalaşdırmışdır. Mədəniyyətlərarası fərqlər çayın hazırlanma qaydasından tutmuş onun təqdimat formasına, istifadə olunan qablara qədər hər bir detalda özünü aydın şəkildə biruzə verir.Citypost.az xəbər verir ki, çayın vətəni sayılan Çində bu içkini içmək xüsusi ruhani məna daşıyır. "Qonqfu Ça" adı verilən ənənəvi çay mərasimində kiçik gil çaydandan, zərif fincanlardan istifadə olunur. Çay yarpaqlarının bir neçə dəfə dəmlənməsi, hər dəmdə fərqli dad çalarlarının kəşf edilməsi...
17 Avqust 2026, 16:26
Qədim İpək Yolunun ticarət və mədəniyyətlərin inkişafında rolu
Qədim İpək Yolu bəşəriyyət tarixinin ən əhəmiyyətli ticarət, mədəniyyət marşrutlarından biri kimi Şərq ilə Qərb sivilizasiyalarını bir-birinə bağlayan nəhəng şəbəkə rolu oynamışdır. Çindən başlayaraq Mərkəzi Asiya, Yaxın Şərq, Qafqaz üzərindən Avropaya qədər uzanan bu tarixi yol təkcə malların daşınması ilə məhdudlaşmamış, qitələr arasında kəsintisiz dialoq mühiti formalaşdırmışdır. Karvan yolları əsrlər boyu xalqların yaxınlaşmasına, iqtisadi əlaqələrin möhkəmlənməsinə, şəhərsalma mədəniyyətinin yüksəlişinə güclü təkan vermişdir.Citypost.az xəbər verir ki, ticarət baxımından İpək Yolu qədim dünyada iqtisadi inteqrasiyanın əsasını qoymuşdur. Şərqdən Qərbə ipək, çini qablar, ədviyyat, kağız, barıt aparıldığı halda, əks istiqamətdə qiymətli metallar, şüşə məmulatları, xalçalar, cins atlar daşınmışdır. Bu ticarət dövriyyəsi marşrut boyu...
17 Avqust 2026, 11:28
İran Trampın təyyarəsini Türkiyədə vurmaq istəyib: ŞOK İDDİA
İran ABŞ Prezident Donald Trampın Türkiyədən qalxan təyyarəsini MANPADS daşınan zenit-raket kompleksi ilə vurmaq istəyib.Citypost.az axar.az-a istinadən bildirir ki, bu barədə "Nyu York Tayms" mənbələrə istinadla məlumat yayıb.Məlumata görə, sammitin keçirildiyi ərazinin yaxınlığında ZRK ilə silahlanan bir şəxs də görülüb.Vəziyyətlə tanış olan iki amerikalı məmur qəzetə bildiriblər ki, ABŞ kəşfiyyatı bir neçə mənbədən məlumat alıb: iranlıların ABŞ prezidentini daşıyan təyyarəni yer-hava raketi ilə vurmağa cəhd edə biləcəyi ilə bağlı konkret bir təhlükə var.Amma bəzi amerikalı rəsmilər iddia edilən sui-qəsd cəhdini qeyri-praktik, ağlasığmaz və hətta qeyri-mümkün adlandırıblar.Hətta Türkiyə rəsmiləri də amerikalı həmkarlarına Trampa hücum cəhdi ilə bağlı heç bir dəlil tapmadıqlarını...
13 Avqust 2026, 14:06
Bank kartı itdikdə mobil tətbiqdən anında nə etməli? – Pulun çəkilməməsi üçün ilk addım
Bank kartının itirilməsi və ya oğurlanması gözlənilməz maliyyə itkiləri riskini kəskin şəkildə artıran həssas vəziyyətlərdən biridir. Kartın yad şəxslərin əlinə keçməsi halında dələduzlar təmassız ödəniş funksiyasından və ya onlayn alış-veriş platformalarından istifadə edərək bir neçə dəqiqə ərzində hesabdakı bütün vəsaiti mənimsəyə bilərlər. Belə xoşagəlməz halların qarşısını almaq və pulun hesabdan çəkilməsinə imkan verməmək üçün vaxt itirmədən atılmalı olan ilk və ən vacib addım kartın mobil tətbiq vasitəsilə bloklanmasıdır.Citypost.az xəbər verir ki, mobil bankçılıq tətbiqləri kart itdikdə bankın müştəri xidmətlərinə zəng etmək və ya filiallara getmək kimi vaxt aparan prosesləri aradan qaldıraraq əməliyyatları saniyələr ərzində dayandırmağa imkan verir. Kartın itdiyini hiss...
11 Avqust 2026, 20:19
Səfirliklərin vizadan imtina faizləri açıqlandı: Ən çox rədd cavabı verən ölkələr
Xaricə səyahət etmək, təhsil almaq və ya işləmək üçün viza müraciəti edənlərin sayı hər il artır, lakin pasportu pasportüstə qoyub cavab gözləmək getdikcə daha gərgin prosesə çevrilir. Avropa İttifaqı və digər aparıcı ölkələrin konsulluqları son illik statistikalarını açıqlayıb və mənzərə çox da ürəkaçan deyil: rədd cavablarının sayında kəskin artım var.Citypost.az xəbər verir ki, səfirliklərin qapısını bağlamasına və vizaya "yox" deməsinə səbəb olan ölkələrin başında Şengen zonasının bəzi üzvləri gəlir. Xüsusilə İsveç, Norveç və Avstriya kimi Şimal və Mərkəzi Avropa ölkələrinin konsulluqları ən sərt mövqe nümayiş etdirənlər arasındadır. Bu ölkələrdə müraciət edənlərin təxminən hər üçündən birinə, bəzən də yarısına imtina verilir....
10 Avqust 2026, 21:00
