Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
15067
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Estoniyada yeni prezident seçildi
Estoniya parlamenti 51 yaşlı ədliyyə kansleri Ulla Madizeni ölkənin yeni prezidenti seçib.Modern.az xəbər verir ki, Madize sentyabrın 2-də keçirilən parlament iclasında gizli səsvermə yolu ilə dövlət başçısı seçilib.O, 101 deputatdan 71-nin səsini toplayıb. 7 deputat səsvermədə iştirak etməyib, 12 deputat isə iclasda olmayıb. Estoniyada prezident seçilmək üçün parlament üzvlərinin üçdə ikisinin, yəni ən azı 68 deputatın dəstəyi tələb olunur.51 yaşlı Ulla Madize bundan əvvəl Ədliyyə Nazirliyində, parlamentin Konstitusiya Komitəsində çalışıb, Dövlət Nəzarət Xidmətində baş nəzarətçi, prezidentin hüquq məsləhətçisi vəzifələrində fəaliyyət göstərib.O, 2015-ci ildən Estoniyanın ədliyyə kansleri vəzifəsini tutur. 2021-ci ilin sonunda bu vəzifəyə ikinci müddətə yenidən seçilib.Madizenin prezidentliyə namizədliyi 75...
02 Sentyabr 2026, 16:08
Nepalın gənc baş naziri ağır sınaq qarşısında qaldı
Nepalda baş verən dağıdıcı daşqınlar 36 yaşlı Baş nazir Balendra Şahın hökuməti üçün ciddi sınağa çevrilib.Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, fəlakət nəticəsində 1000-dən çox insan ölüb, təxminən 4500 nəfər isə itkin düşüb. Daşqınların ölkəyə milyardlarla dollar zərər vuracağı gözlənilir.Analitiklər bildirirlər ki, Şahın əsas sınağı xilasetmə və yardım işlərinin təşkili, eləcə də ölkənin yenidən qurulması olacaq. Fəlakətin onun vəd etdiyi iqtisadi və siyasi islahatlara da təsir göstərə biləcəyi qeyd edilir.Mütəxəssislər hesab edir ki, hadisə iqlim dəyişikliyinin Nepal üçün milli təhlükəsizlik məsələsinə çevrilməsini sürətləndirə bilər.Turan...
02 Sentyabr 2026, 10:51
Ukrayna əsgərləri müharibənin ortasında toy etdi
Ukraynanın şərqində cəbhəyə yaxın ərazidə iki əsgər slavyan ritualı əsasında keçirilən mərasimlə sevgilərini qeyd ediblər.Citypost.az Ukrayna KİV-lərinə istinadən xəbər verir ki, 30 yaşlı bəy və 32 yaşlı gəlin əsgər yoldaşlarının iştirakı ilə bir-birlərinə and içiblər. Mərasimdə bütpərəst slavyan ənənələri və pravoslav xristianlıq elementləri birləşdirilib.Cütlük hüquqi olaraq bir il əvvəl evlənsə də, bu mərasimi silahdaşları qarşısında xüsusi and kimi qiymətləndirib.Gəlin Xomoçka bölmənin tibbi xidmətinə rəhbərlik edir.Əli...
02 Sentyabr 2026, 10:49
Fransa səfirliyinin tədbirində qonaqların zəhərlənməsinin səbəbi açıqlanıb
Fransanın Ermənistandakı səfirliyinin Milli Gün münasibətilə keçirdiyi tədbirdə qonaqlar arasında baş verən qida zəhərlənməsinin səbəbi müəyyənləşib.Citypost.az xəbər verir ki, Bu barədə səfirliyin “Facebook” səhifəsində məlumat verilib.Bildirilib ki, aparılan araşdırma nəticəsində tərəfdaşlardan biri və bir sıra təchizatçıları tərəfindən sanitariya qaydalarının pozulması aşkarlanıb. Səfirlik həmin şirkətlərin xidmətlərindən gələcəkdə istifadə edilməyəcəyini açıqlayıb.Fransa səfirliyi araşdırmaya görə Ermənistanın səhiyyə orqanlarına təşəkkür edib və hadisə zamanı zərərçəkənlərdən bir daha üzr istəyib.Qeyd edək ki, zəhərlənmə iyulun 14-də Fransanın Milli Günü münasibətilə keçirilən tədbirdə baş verib.Əli...
02 Sentyabr 2026, 10:45
Tanınmış model bakirəliyi ilə bağlı suala belə cavab verdi
“OnlyFans” modeli Sofi Reyn bakirə olması ilə bağlı açıqlamasını şübhə altına alan jurnalistin sualından sonra çəkiliş meydançasında qalmaqala səbəb olub.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, 21 yaşlı model daha əvvəl heç vaxt cinsi əlaqədə olmadığını və açıq-saçıq məzmun paylaşmadığını bildirib. O, hətta bakirəliyi müqabilində 15 milyon dollarlıq təklifi rədd etdiyini də iddia edib.TMZ-nin “Inside the Ring” proqramının çəkilişi zamanı aparıcı Branson Quirk modelin bu açıqlamasına şübhə ilə yanaşaraq ona sual ünvanlayıb. Reyn sualdan əsəbiləşərək çəkilişi tərk etməklə hədələyib və daha sonra çantasını jurnalistə atıb.Hadisədən sonra model çəkiliş meydançasını tərk edib.Qeyd edək ki, Sofi Reyn son dövrlərdə fəaliyyətini modellik sahəsinə...
02 Sentyabr 2026, 10:39
Pekində robotlar üçün “uşaq bağçası” açıldı
Pekində robotların insan müdaxiləsi olmadan, sınaq və səhv yolu ilə öyrənməsi üçün qeyri-adi tədqiqat mərkəzi fəaliyyətə başlayıb.Citypost.az Global Times-ə istinadən xəbər verir ki, Pekinin Şicinşan rayonunda yerləşən mərkəzdə robotlar hərəkət etməyi və fiziki dünya ilə qarşılıqlı əlaqəni öz təcrübələri əsasında öyrənirlər. Layihə Çinin Tashan Technology şirkəti və Turing mükafatı laureatı, möhkəmləndirmə təliminin qabaqcıllarından biri Riçard Sattonun rəhbərlik etdiyi komandanın əməkdaşlığı ilə yaradılıb.Mərkəzdə robotlar sensor və toxunma qavrayış sistemlərindən istifadə etməklə müxtəlif hərəkətləri dəfələrlə təkrarlayır, nəticələri qiymətləndirir və davranışlarını dəyişirlər. Məsələn, robot hərəkət zamanı divara çırpılarsa, toqquşma onun üçün uğursuzluq deyil, növbəti cəhddə davranışını düzəltməyə imkan verən məlumat hesab olunur.Layihənin əsas...
02 Sentyabr 2026, 10:36
