Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
20830
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Günəşdə güclü alışma baş verib
Günəşdə çərşənbə axşamı axşam saatlarında gücünə görə ikinci ən yüksək sinifdən əvvəlki M sinfinə aid alışma qeydə alınıb."Report" "TASS"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Tətbiqi Geofizika İnstitutundan məlumat verilib.Bildirilib ki, noyabrın 17-də Bakı vaxtı ilə saat 19:49-da 4578 ləkələr qrupunda (S11W66) rentgen diapazonunda M1.1 sinfinə aid, 14 dəqiqə davam edən alışma qeydə alınıb.Qeyd edək ki, bundan əvvəl Günəşdə qısa fasilədən sonra zəif alışmaların yenidən başladığı bildirilmişdi....
18 Noyabr 2026, 01:35
Vladimir Putin Çinə səfər edib
Rusiya prezidenti Vladimir Putin Çinə səfər edib.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, Putin Şençjen şəhərinə gəlib.Rusiya prezidenti Çin lideri Si Cinpin və ABŞ prezidenti Donald Trampla görüşəcək, eləcə də APEC sammitində iştirak edəcək.
18 Noyabr 2026, 01:22
Futbolçu Denis Berqamininin qətlində təqsirləndirilən qadının 16 illik həbs cəzası qüvvədə saxlanıldı
İtaliyada 37 il əvvəl müəmmalı şəkildə həyatını itirən futbolçu Denis Berqamininin ölümü ilə bağlı məhkəmə işi üzrə yeni qərar verilib. Apellyasiya Məhkəməsi onun keçmiş sevgilisi İzabella Internonun 16 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilməsi barədə hökmü qüvvədə saxlayıb.Citypost.az ANSA agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Katanzaro Apellyasiya Məhkəməsi iki saatlıq müşavirədən sonra birinci instansiya qərarını dəyişməz saxlayıb. Müdafiə tərəfi isə hökmlə razılaşmadığını bildirərək İtaliya Ali Məhkəməsinə müraciət edəcəyini açıqlayıb.İstintaqın versiyasına görə, 1989-cu il noyabrın 18-də həyatını itirən Berqamini əvvəlcə boğularaq öldürülüb, daha sonra cəsədi yük maşınının hərəkət etdiyi yolun kənarına yerləşdirilib. Hadisə həmin vaxt intihar kimi qiymətləndirilmişdi. Sonradan yenidən araşdırılan iş üzrə...
18 Noyabr 2026, 01:15
Polşa-Litva sərhədini qanunsuz keçən 1642 miqrant saxlanılıb
Polşa Litva ilə sərhəddə miqrasiya nəzarətini gücləndirib. Bu ilin noyabrın 15-dək ölkənin sərhəd xidmətləri sərhədi qanunsuz keçən 1642 miqrantı saxlayıb.Citypost.az PAP agentliyinə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Polşa Sərhəd Mühafizəsi komandanının müavini, general Tomaş Mixalski parlamentin miqrasiya üzrə alt komitəsində məlumat verib.Onun sözlərinə görə, 2025-ci ilin iyulundan Litva ilə sərhəddə tətbiq edilən müvəqqəti nəzarət tədbirləri dəfələrlə uzadılıb və 2027-ci il martın 30-dək qüvvədə qalacaq. Noyabrın 15-dək sərhəddə 2,3 milyondan çox insan və təxminən 1,2 milyon nəqliyyat vasitəsi yoxlanılıb. Əməliyyatlar çərçivəsində 133 nəfər vasitəçi saxlanılıb, 1326 xarici vətəndaş isə sadələşdirilmiş təkrar qəbul proseduru ilə Litvaya qaytarılıb. Mixalski miqrantların yük maşınlarının...
18 Noyabr 2026, 00:40
87 yaşında universitet proqramını bitirdi: İndi doktorantura təhsili almaq istəyir
Malayziyada 87 yaşlı təqaüdçü təhsil almaq əzminin yaşla məhdudlaşmadığını nümayiş etdirib. Haşim Mohd Yusof adlı şəxs Universiti Malaysia Perlis-də (UniMAP) Biznesin İdarə Edilməsi üzrə peşəkar proqramı uğurla başa vurub.Citypost.az BERNAMA agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Haşim universitetin 21-ci buraxılış mərasiminin sonuncu sessiyasında məzunlar sırasında diplomunu alıb. O, iki il əvvəl təhsilini davam etdirmək qərarına gəldiyini və buna əsas səbəbinin biliyə marağı, eləcə də özünü sınamaq istəyi olduğunu bildirib. Təhsil və idarəetmə sahələrində uzun illər təcrübəsi olan təqaüdçü ömürboyu öyrənmə prinsipinə inandığını vurğulayıb.Haşim təhsil müddətində qarşılaşdığı əsas çətinliklərdən birinin onlayn dərslər üçün texnologiyadan istifadə etmək olduğunu deyib. Onun sözlərinə görə, ailə...
18 Noyabr 2026, 00:20
Rusiyada An-12 təyyarəsi qəzaya uğradı: 19 nəfər həlak oldu
Rusiyanın Kemerovo vilayətində An-12 təyyarəsi qəzaya uğrayıb və nəticədə göyərtədə olan 19 nəfər həlak olub.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb.Nazirlik qəzanın planlaşdırılmış uçuş zamanı baş verdiyini açıqlayıb.Bildirilib ki, qəzaya ilkin səbəb texniki nasazlıq olub.Qeyd olunub ki, Rusiya hava kosmik Qüvvələrinin komissiyası qəzanın bütün hallarını müəyyən etmək üçün hadisə yerində işləyir.
17 Noyabr 2026, 23:43