Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
21083
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Türkiyənin xarici borcu rekord səviyyəyə çatıb
2026-cı ilin üçüncü rübündə Türkiyənin xarici borcu rekord səviyyəyə çatıb.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, qonşu ölkənin ümumi xarici borcuəvvəlki rüblə müqayisədə 1,4 faiz artaraq 549,2 milyard dollara çatıb.Eyni dövrdə qısamüddətli xarici borc 1,5 faiz artaraq 173,1 milyard dollara, uzunmüddətli xarici borc isə 1,4 faiz artaraq 376,1 milyard dollar təşkil edib.Əvvəlki rüblə müqayisədə dövlət sektorunun borcu 1,2 faiz artaraq 203,8 milyard dollara, özəl sektorun borcu 1,7 faiz artaraq 322,2 milyard dollara, Türkiyə Respublikası Mərkəzi Bankının (TRMB) xarici öhdəlikləri isə 0,5 faiz artaraq 23,2 milyard dollara çatdı....
20 Noyabr 2026, 18:00
Ter-Petrosyan Paşinyanla bağlı beynəlxalq təşkilatlara müraciət etdi
“Baş nazir Nikol Paşinyanın təhqiramiz ifadələrlə müşayiət olunan çıxışı ilə bağlı Ermənistan Jurnalistlər İttifaqının bəyanatını böyük məmnuniyyətlə oxudum”.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bunu Ermənistanın sabiq prezidenti Levon Ter-Petrosyan deyib.“Ümid edirəm, ölkəmizdə baş verənləri izləyən beynəlxalq hüquq müdafiə təşkilatları bu bəyanata lazımi qiymət verəcək və Paşinyanın Ermənistanın üzərinə götürdüyü demokratik öhdəlikləri pozan davranışına göz yummayacaqlar”, - o əlavə edib.
20 Noyabr 2026, 17:53
Bakıda avtoxuliqanlıq edən şəxs həbs olunub
Paytaxtda avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edilib.Bakı Şəhər Dövlət Yol Polisi İdarəsindən Citypost.az-a verilən məlumata görə, yol hərəkəti qaydalarını kobud şəkildə pozaraq avtoxuliqanlıq edən, digər hərəkət iştirakçılarının həyat və sağlamlığına real təhlükə yaradan “Vaz 2107” markalı, 90-KK-071 dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinin sürücüsü Rüfət Mustafazadə Bakı Şəhər BPİ DYP İdarəsinin əməkdaşları tərəfindən saxlanılıb.Sürücü barəsində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin müvafiq maddələrinə əsasən protokol tərtib edilərək baxılması üçün aidiyyəti üzrə məhkəməyə göndərilib. Məhkəmənin qərarı ilə nəqliyyat vasitəsini idarəetmə hüququ 1 il müddətinə məhdudlaşdırılmaqla R.Mustafazadə inzibati qaydada həbs edilib....
20 Noyabr 2026, 16:23
Fransada siyasi böhran və iqtisadi narahatlıq: Makron hakimiyyətinin çətin sınağı
Fransa Avropanın aparıcı dövlətlərindən biri olsa da, son dövrlərdə ölkə daxilində siyasi parçalanma, iqtisadi narazılıq və sosial gərginlik getdikcə daha çox hiss olunur. Prezident Emmanuel Makronun qarşılaşdığı əsas çətinlik yalnız hökumətin idarəetmə imkanları deyil, həm də cəmiyyətdə dövlət institutlarına və siyasi rəhbərliyə inamın zəifləməsidir.Mövzu ilə bağlı CityPost.az-a danışan ekspert Şəmsi Qoca bildirib ki,Son aylarda etirazların əsas hərəkətverici qüvvələrindən biri gənclər və təhsil işçiləri olub.Məktəblərdə sıxlıq, müəllim çatışmazlığı, universitetlərə qəbul imkanlarının məhdudluğu ilə başlayan narazılıq sonradan maaşların artırılması, yanacağın bahalaşması və yaşayış xərclərinin yüksəlməsi tələbləri ilə birləşib. Noyabrın 17-də dövlət sektorunda çalışanların tətili və ölkənin müxtəlif şəhərlərində keçirilən nümayişlər göstərdi ki, hökumətin həmkarlar ittifaqları...
20 Noyabr 2026, 15:10
Novi Sadda güclü fırtına gözlənilir: Mer təcili iclas çağırdı
Serbiyanın Novi Sad şəhərində gözlənilən güclü fırtına ilə əlaqədar fövqəladə tədbirlər görülür. Şəhər rəhbərliyi kommunal və digər aidiyyəti xidmətləri mümkün təhlükələrə qarşı hazırlıqlı olmağa çağırıb.Citypost.az TANJUG-a istinadən xəbər verir ki, Novi Sad şəhərinin meri və Fövqəladə Hallar üzrə Şəhər Qərargahının rəhbəri Jarko Miçin Serbiya Respublikasının Hidrometeorologiya İnstitutunun xəbərdarlığından sonra qərargahın təcili iclasını çağırıb. Bu, qərargahın beşinci fövqəladə iclası olub.İclasda şəhərin tabeliyində olan bütün dövlət və kommunal xidmət müəssisələrinə, eləcə də digər aidiyyəti qurumlara qabaqlayıcı tədbirlər görmək, işçi heyətinin və texnikanın hazırlığını təmin etmək tapşırılıb. Məqsəd fırtına zamanı operativ reaksiya vermək və onun mümkün fəsadlarını vaxtında aradan qaldırmaqdır.Hidrometeorologiya İnstitutunun məlumatına görə,...
20 Noyabr 2026, 09:21
İtaliyalı tanınmış jurnalist Korrado Augias 91 yaşında vəfat edib
İtaliyanın tanınmış jurnalisti, yazıçı, televiziya aparıcısı və siyasi şərhçisi Korrado Augias 91 yaşında dünyasını dəyişib. Ömrünün son günlərinədək fəaliyyətini davam etdirən Augias ölkənin mədəniyyət və jurnalistika həyatında mühüm iz qoyub.Citypost.az ANSA agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Augias 19 noyabrda vəfat edib. O, mədəniyyət, tarix, ədəbiyyat və müasir cəmiyyətlə bağlı verilişləri, məqalələri və kitabları ilə geniş auditoriyanın rəğbətini qazanmışdı. 2023-cü ildən etibarən La7 telekanalında “La Torre di Babele” proqramının aparıcısı olub.Məlumat üçün bildirək ki, 1935-ci il yanvarın 26-da Romada anadan olan Augias jurnalistlik karyerasına İtaliyadan kənarda da davam edib. O, Paris və Nyu-Yorkda Rai telekanalının müxbiri kimi çalışıb. Daha sonra “La...
20 Noyabr 2026, 09:17