Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
6578
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
7 ölkə Rusiya pasportuna qadağa qoydu
Bir sıra ölkələr Rusiya Federasiyasının biometrik olmayan pasportlarını qəbul etməyi dayandırıb.Modern.az RİA Novosti-yə istinadən xəbər verir ki, bunlar Danimarka, Malta, Çexiya, İslandiya, Norveç, Litva və Estoniyadır. Bu ildən həmin ölkələr biometrik olmayan pasportlardan istifadəyə tam qadağa tətbiq ediblər.Moskva Dövlət Hüquq Universiteti nəzdində fəaliyyət göstərən Hüquqşünas Bloqerlər Birliyinin üzvü Qalina Zemskova bildirib ki, Fransa da qadağa tətbiq edib, lakin bəzi istisnalar mövcuddur:15 yaşdan kiçik uşaqların girişinə icazə verilir;1 iyun 2025-ci ildən əvvəl alınmış Şengen vizası olan şəxslər ölkəyə daxil ola bilərlər.Finlandiya da bu ilin yayının əvvəlindən oxşar tədbirlər tətbiq etməyi planlaşdırır. İstisnalar isə:18 yaşdan kiçik şəxslərə;1 iyun 2026-cı ildən əvvəl verilmiş...
11 May 2026, 10:10
Çin "Tyançjou-10" yük kosmik gəmisini orbital stansiyaya buraxıb
Çin "Tyançjou-10" yük kosmik gəmisini uğurla "Tyanqun" orbital stansiyasına buraxıb."Report"un xəbərinə görə, bu barədə Çinin Pilot Kosmik Uçuşları İdarəsi məlumat yayıb.Buraxılış cənubi Haynan əyalətinin Vençan kosmodromundan yerli vaxtla səhər saat 8:14-də (Bakı vaxtı ilə səhər saat 4:14) "Çançjen-7" raket daşıyıcısı ilə həyata keçirilib.Uçuşdan təxminən 10 dəqiqə sonra kosmik gəmi raketdən uğurla ayrılıb və təyin olunmuş orbitə daxil olub. Günəş panelləri normal şəkildə işə düşüb."Tyançjou-10"un tezliklə Tyanqun orbital stansiyası ilə birləşməsi planlaşdırılır.Kosmik gəmi kosmosa gəzinti kostyumu, yanacaq, heyət üçün ləvazimatlar və elmi təcrübələr üçün avadanlıqları orbitə çatdıracaq.Bu, "Tyançjou" seriyalı kosmik gəminin onuncu uçuşudur. Hazırkı missiya Çinin pilotlu kosmik uçuş proqramının 39-cu...
11 May 2026, 08:25
Zelenski: Rusiya iki gündür genişmiqyaslı hücumlar həyata keçirmir
Rusiya iki gündür genişmiqyaslı hücumlar həyata keçirmədiyi üçün Ukrayna da uzaqmənzilli hücumlardan çəkinir. Lakin Moskva tammiqyaslı müharibəyə qayıtsa, Kiyev də eyni cavabı verəcək.APA xəbər verir ki, bunu Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski axşam video müraciətində deyib."Sevindirici haldır ki, bu günə qədər genişmiqyaslı hücumlar - raket zərbələri, hava hücumları baş verməyib. Lakin cəbhə bölgələrində, cəbhəyə yaxın ərazilərdə atışmalar, eləcə də cəbhə boyunca müxtəlif növ dron hücumları olub”, - deyə Prezident bildirib.Zelenski qeyd edib ki, son 24 saat ərzində və bu günə qədər artıq 150-dən çox hücum, yüzdən çox atışma və təxminən 10.000 kamikaze dron hücumu olub. “Yəni, Rusiya ordusu cəbhədə sükuta əməl...
11 May 2026, 08:00
Gürcüstanda 45 miqrant deportasiya üçün saxlanılıb
Gürcüstan Daxili İşlər Nazirliyinin Miqrasiya Departamentinin əməkdaşları 45 qanunsuz miqrantı deportasiya üçün saxlayıblar.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan Daxili İşlər Nazirliyinin mətbuat xidməti məlumat yayıb.Məlumata görə, saxlanılanlar Əlcəzair, Banqladeş, Hindistan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Keniya, Nigeriya, Pakistan, Rusiya, Sudan, Tailand, Tanzaniya, Türkmənistan, Türkiyə, Özbəkistan, Uqanda və Efiopiya vətəndaşlarıdır.Gürcüstan hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları müxtəlif yerlərdə axtarışlar aparıblar. Bildirilib ki, miqrantların ölkədə miqrasiya qanunlarını pozduğu aşkar edilib. Hazırda bütün saxlanılanlar müvəqqəti miqrant saxlama mərkəzinə aparılıb, deportasiya işləri davam etdirilir....
08 May 2026, 12:51
Ermənistan Ağrı dağı xülyası ilə vidalaşır
Ermənistanda Baş nazir Nikol Paşinyanın rəhbərlik etdiyi Mülki Müqavilə partiyasının dövlət qurumlarına ictimai binalardan Ağrı dağının (erm.Ararat) təsvirlərinin silinməsi ilə bağlı göstəriş verdiyi iddia olunur.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın “Hraparak” qəzeti məlumat yayıb.Nəşr qeyd edir ki, bir müddət əvvəl Ermənistan Milli Politexnik Universitetinin rəsmi loqosundan Ağrı dağının – ermənilərin “Masis” adlandırdığı simvolun çıxarılması planları gündəmə gəlmişdi. Hazırda loqosunda Ağrı dağı təsviri olan İrəvan Dövlət Universiteti də yeni loqotip hazırlanması üçün müsabiqə elan edib.Məlumata görə, universitetin rektoru hakim partiyanın keçmiş deputatı Ovannes Ovannisyan, Himayəçilər Şurasının sədri isə Ermənistanın müdafiə naziri Suren Papikyandır.Qəzet xatırladır ki, daha əvvəl Ermənistan hakimiyyəti yeni...
08 May 2026, 12:36
13 aeroport fəaliyyətini dayandırdı
Cənubi Rusiya Hava Naviqasiyası şöbəsinin inzibati binasına dron hücumu səbəbindən on üç hava limanı dayandırılıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə ölkənin Nəqliyyat Nazirliyi məlumat yayıb.Məlumatda deyilir: "Həştərxan, Vladiqafqaz, Volqoqrad, Gelencik, Qroznı, Krasnodar, Mahaçqala, Maqas, Mineralnıye Vodı, Nalçik, Soçi, Stavropol və Elista hava limanlarında əməliyyatlar müvəqqəti olaraq dayandırılıb".Nazirlik qeyd edib ki, personal təhlükəsizdir və mütəxəssislər hazırda avadanlığın funksionallığını təhlil edirlər. (MODERN.AZ)
08 May 2026, 12:30
