Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
16440
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
KİV: Səhv AI hesabatı ABŞ-ı Çinlə qarşıdurmanın astanasına gətirib
Süni intellektin hazırladığı səhv kəşfiyyat hesabatı ABŞ ordusunun Çin gəmisinə qarşı əməliyyat hazırlamasına səbəb olub.APA CNN-ə istinadən xəbər verir ki, İranla müharibə zamanı ABŞ hərbçilərinə Yaxın Şərqdə hərəkət edən Çin gəmisinin nüvə silahı proqramı üçün komponentlər daşıdığı barədə hesabat təqdim edilib.Məlumat ABŞ ordusunda ciddi narahatlıq yaradıb və gəminin ələ keçirilməsi ilə bağlı hazırlıqlara başlanılıb.Bildirilib ki, əməliyyat başlamazdan əvvəl aparılan əlavə yoxlama zamanı hesabatın ABŞ Xüsusi Əməliyyatlar Komandanlığının analitiki tərəfindən süni intellekt çat-botunun köməyi ilə hazırlandığı üzə çıxıb. AI sistemi gəminin yükünü yanlış şərh edərək səhv nəticəyə gəlib və bu məlumat əsasında hazırlanmış hesabat hərbçilər arasında yayılıb.Mənbələrin sözlərinə görə, hesabat tamamilə...
19 Sentyabr 2026, 15:18
Tbilisidə bağçalarda zəhərlənən uşaqların sayı 100-ü ötüb
Tbilisidə zəhərlənmə əlamətləri səbəbindən 100-dən çox bağça uşağının xəstəxanaya yerləşdirilməsinə ehtiyac yaranıb.APA-nın yerli bürosu xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstanın səhiyyə naziri Mixeil Sarcveladze jurnalistlərə açıqlamasında bildirib.Onun sözlərinə görə, uşaqların heç birinin vəziyyətində ağırlaşma riski olmayıb.Nazir zəhərlənmənin səbəblərinin araşdırma nəticəsində müəyyən ediləcəyini vurğulayıb.Qeyd edək ki, Tbilisidə yerləşən 20 uşaq bağçasında kütləvi zəhərlənmə baş verib. İntoksikasiyaya bağçalarda qəbul olunan qida məhsullarından qaynaqlanan bakterial infeksiyanın səbəb olduğu ehtimal edilir. Faktla bağlı Gürcüstanın Maliyyə Nazirliyinin İstintaq Xidməti insan həyatına və sağlamlığına təhlükə olan qida məhsullarının hazırlanması və reallaşdırılması maddəsi üzrə istintaq aparır....
19 Sentyabr 2026, 14:48
İran və Pakistan xarici işlər nazirləri telefonla danışıb
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi və Pakistanın baş nazirinin müavini, xarici işlər naziri Məhəmməd İshaq Dar bu gün, şənbə günü günorta saatlarında telefonla danışıblar.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, telefon danışığı zamanı tərəflər iki ölkəni maraqlandıran məsələləri, eləcə də regionda baş verən son hadisələri müzakirə edib və fikir mübadiləsi aparıblar.
19 Sentyabr 2026, 14:00
Nadir irsi mutasiya ağciyər xərçəngi riskini 62 dəfə artıra bilər
Nadir irsi mutasiya siqaret çəkməyən insanlarda belə ağciyər xərçənginin inkişaf riskini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər."Report"un məlumatına görə, alimlər Avropa mənşəli 3,3 milyondan çox insanın genetik məlumatlarını təhlil etdikdən sonra bu qənaətə gəliblər.Tədqiqatın nəticələri "Science" jurnalında dərc olunub.Alimlər ağciyər xərçənginin ən geniş yayılmış növü olan adenokarsinomanın inkişafı ilə əlaqələndirilən EGFR T790M irsi genetik variantının təsirini araşdırıblar. Məlum olub ki, bu mutasiyanın daşıyıcılarında xəstəliyin inkişaf riski mutasiyası olmayan insanlarla müqayisədə təxminən 25 dəfə yüksəkdir.Əlaqə xüsusilə heç vaxt siqaret çəkməyən insanlar arasında güclü olub. Bu qrupda mutasiyanın mövcudluğu ağciyər xərçəngi riskinin təxminən 62 dəfə artması ilə əlaqələndirilib. Müqayisə üçün, tədqiqatda siqaret çəkməyin riski...
19 Sentyabr 2026, 08:00
Kadırovun üzündən oxuya bilməyən oğlu biabır oldu
Çeçenistan lideri Ramzan Kadırovun 18 yaşlı oğlu Adam Rusiya Dövlət Duması seçkilərindən əvvəl respublikadakı vəziyyətlə bağlı hazırlanmış bir çıxışını oxuyarkən ictimaiyyət qarşısında özünü rüsvay edib.Citypost.az "Unikal"a istinadən xəbər verir ki, bu anın videosu "X" şəbəkəsində yayılıb.Görüntülərdə gənc Kadırovun seçki hazırlıqları və mümkün təxribatlar haqqında mətni yavaş-yavaş və çətinliklə oxuduğu görünür.Atası Ramzan Kadırovun üz ifadəsinə əsasən, o özü də oğlunun zəif çıxışından açıq-aydın narazı qalıb. ...
18 Sentyabr 2026, 21:35
Litvada MÜHARİBƏ HƏYƏCANI - Paytaxt kütləvi təxliyəyə hazırlanır
Litva hərbi təhlükə və ya ciddi böhran yarana biləcəyi təqdirdə Vilnüs sakinlərinin təxliyə olunması planını hazırlayıb.Citypost.az xəbər verir ki, "Polşa radiosu"nun məlumatına görə, əsas marşrutlardan biri Polşa istiqamətində təxliyəni nəzərdə tutur.Plana əsasən, paytaxt sakinləri üçün üç əsas təxliyə istiqaməti müəyyən edilib.Marşrutlardan biri Polşa ilə sərhədə, digər ikisi isə şimal istiqamətinə - Panevejis və Şyaulyaya, həmçinin qərb istiqamətinə - Kaunas və Klaypedaya aparır.Polşanın Podlyasye Voyevodalığının hakimiyyət orqanları isə öz növbəsində regionun Baltikyanı ölkələrin sakinləri üçün tranzit koridoru kimi istifadə olunması ehtimalına hazırlaşır.Qeyd olunur ki, konkret təxliyə istiqaməti və qaydası təhlükənin yerindən və miqyasından asılı olacaq. Şəxsi avtomobili olan sakinlərdən əvvəlcədən müəyyən...
18 Sentyabr 2026, 16:28
