Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
20655
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
İtaliya həbsxanalarında sıxlıq 139 faizə çatıb - Hökumətə ÇAĞIRIŞ olundu
İtaliyada həbsxanalardakı həddindən artıq sıxlıq ciddi böhrana çevrilib. Konstitusiya Məhkəməsi problemin aradan qaldırılması üçün hökuməti təcili qanunvericilik tədbirləri görməyə çağırıb.Citypost.az İtalyanın ANSA xəbər agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Antigone Assosiasiyasının hesabatına əsasən, 30 aprel 2026-cı il tarixinə İtaliya həbsxanalarında 64 min 436 məhbus saxlanılıb. Halbuki faktiki mövcud yerlərin sayı 46 min 318-dir. Doluluq səviyyəsi 139,1 faizə çatıb.Məlumata görə, 73 həbsxanada doluluq 150 faizi, səkkizində isə 200 faizi ötüb. Həddindən artıq sıxlıq məhbuslar arasında zorakılıq və intihar hallarının artmasına da səbəb olur. 2025-ci ildə həbsxanalarda 82 məhbus intihar edib.Konstitusiya Məhkəməsi vəziyyətin yaxşılaşdırılması üçün alternativ cəza imkanlarının genişləndirilməsini və təcili qanunvericilik müdaxiləsini...
16 Noyabr 2026, 00:45
Vuçiç: Serbiyanın təhlükəsizlik sektoru dağıdılır
Serbiyada müdafiə və təhlükəsizlik sektorunun gələcəyi ilə bağlı siyasi mübahisələr gündəmə gəlib. Ölkənin Sabiq prezidenti, Serbiya parlamentində deputat fraksiyasının rəhbəri və "Vahid Serbiya" seçki siyahısının lideri Aleksandar Vuçiç təhlükəsizlik sisteminin zəiflədildiyini iddia edib.Citypost.az Serbiyanın tanjug xəbər agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Aleksandar Vuçiç xarici kəşfiyyat orqanlarının göstərişi ilə Serbiyanın müdafiə və təhlükəsizlik sektorunun dağıdılmasına başlanıldığını bildirib.Vuçiçin sözlərinə görə, ölkənin təhlükəsizlik strukturlarının əsas səlahiyyətləri müxtəlif qeyri-hökumət təşkilatlarının təsiri altına düşür. O, həmçinin tələbə hərəkatının məcburi hərbi xidmət planının ləğvini təklif etdiyini iddia edib.Qeyd edək ki, tələbə siyahısının proqramında məcburi hərbi xidmətin ləğvi ilə bağlı müddəa yoxdur. Sənəddə altı aylıq könüllü hərbi...
16 Noyabr 2026, 00:28
Efiopiya prezidenti bu ölkələrə səfir təyin etdi
Efiopiyada diplomatik korpusda yeni təyinatlar həyata keçirilib. Efiopiya Federativ Demokratik Respublikasının Prezidenti Taye Atske Selassie 32 nəfəri səlahiyyətli səfir vəzifəsinə təyin edib.Citypost.az ENA xəbər agentliyinə istinadən xəbər verir ki, təyinatlar noyabrın 14-də Prezident Taye Atske Selassie tərəfindən həyata keçirilib.Efiopiya Xəbər Agentliyinin (ENA) məlumatına görə, yeni təyin olunan səfirlər arasında Tagesse Çafo, Agegnehu Teshager, Zadiq Əbrha, Sirac Rəşid Cündi, Meles Alem Tekie, Anteneh Alemu Senbete, Zerihun Abebe Yigzaw, Melaku Alebel və digər şəxslər var.Ümumilikdə 32 nəfərin daxil olduğu təyinat siyahısında qadın diplomatlar da yer alıb. Onların arasında Ubah Məhəmməd Hüseyn və Worknesh Biru da var.Təyinatlarla bağlı məlumat prezidentin qərarından sonra Efiopiya...
16 Noyabr 2026, 00:12
Əhalini soyuq havada qazdan qənaətlə istifadəyə çağırdı
İranın neft naziri vəzifəsini icra edən Həmid Bovard bildirib ki, ABŞ və İsrail ilə münaqişənin başlamasından sonra qaz emalı müəssisələrinə dəyən ziyana görə İran hökuməti ictimaiyyəti qazdan qənaətlə istifadə etməyə çağırır."Unikal" xəbər veirr ki, bu barədə o, X sosial media platformasında yazıb:"Həmkarlarımızın səyləri sayəsində qaz təchizatı fasiləsiz davam edir, lakin mən ictimaiyyətdən soyuq havada qazdan qənaətlə istifadə etməyi xahiş edirəm".O, qeyd edib ki, 28 fevralda ABŞ və İsrail ilə başlayan münaqişə zamanı zərər çəkmiş İranın cənubundakı Əsəluyədəki sənaye zonasına baş çəkib və qaz emalı müəssisələrinin bərpasını yoxlayıb. O həmçinin bu yaxınlarda yanğın baş verən Cənubi Pars yatağında dəniz qaz platformalarından...
14 Noyabr 2026, 13:30
ABŞ-da təyyarələrin uçuşuna qoyulan qadağa ləğv edilib
ABŞ Federal Aviasiya Administrasiyası (FAA) ölkə üzrə bütün hava limanlarında uçuşların dayandırılması barədə tətbiq etdiyi qərarı dörd saatdan çox müddətdən sonra ləğv edib."Unikal" xəbər verir ki, FAA təhlükəsizlik səbəbləri və fövqəladə hallar ilə əlaqədar ölkə ərazisində bütün hava limanlarından təyyarələrin havaya qalxmasını müvəqqəti dayandırmışdı.Qurumun yaydığı ilkin xəbərdarlıqda bütün uçuşların növbəti bildirişədək dayandırılması, xaricdən ABŞ-a gələn beynəlxalq reyslərlə bağlı qərarların isə fərdi qaydada qəbul edilməsi nəzərdə tutulurdu....
14 Noyabr 2026, 13:20
Paşinyan dekabrda Rusiyaya 3 dəfə səfər edəcək
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan dekabr ayında Rusiyaya üç dəfə səfər edəcəyini bildirib.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, Paşinyan Rusiyaya dekabrın 3, 11 və 22-də səfər edəcəyini deyib.“Rusiya ilə münasibətlərimizdə dostluq atmosferini qoruyub saxlaya biləcəyimizə ümid edirəm”, – Paşinyan bildirib.Qeyd edək ki, dekabrın 11-də Moskvada Avrasiya İqtisadi İttifaqının hökumət başçıları səviyyəsində Hökumətlərarası Şuranın iclası keçiriləcək. Dekabrın 21-də isə Sankt-Peterburqda MDB ölkələri liderlərinin qeyri-rəsmi görüşü baş tutacaq....
14 Noyabr 2026, 10:48