Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
17276
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
ABŞ İrana qarşı sanksiyaları genişləndirib
ABŞ İran Müdafiə Nazirliyinə silah və komponentlərin alınmasında yardım etməkdə ittiham olunan 10 fiziki və hüquqi şəxsə qarşı sanksiyalar tətbiq edib.Bu barədə "Reuters" agentliyi ABŞ Maliyyə Nazirliyinə istinadən məlumat yayıb.Sanksiya siyahısına Çin, Honkonq və Pakistanda yerləşən strukturlar da daxil edilib.ABŞ Maliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, məhdudiyyətlər Donald Tramp administrasiyasının İrana iqtisadi təzyiq göstərilməsi və Tehranın təcrid olunmasına yönəlmiş daha geniş kampaniyasının bir hissəsidir.“Maliyyə Nazirliyi maddi, texnoloji və ya maliyyə dəstəyi göstərən şəxsləri müəyyənləşdirməyə və onların fəaliyyətini məhdudlaşdırmağa davam edəcək”, – deyə ABŞ-ın maliyyə naziri Skott Bessent bildirib.Onun sözlərinə görə, Vaşinqton İrana göstərilən dəstəyi qəbul etməyəcək və Tehrana yardım edən şəxsləri müəyyənləşdirmək,...
29 Sentyabr 2026, 23:53
Serbiya Fransadan yeni döyüş təyyarələri alır
Serbiya Fransa istehsalı olan 12 yeni "Rafale" döyüş təyyarəsi alacaq."Report"un Balkan bürosu xəbər verir ki, bunu Serbiya Baş nazirinin birinci müavini və texniki mandatda fəaliyyət göstərən maliyyə naziri Sinişa Mali açıqlayıb.Onun sözlərinə görə, ilk təyyarə 2028-ci ilin yanvarında qəbul edəcək. Ondan sonra ölkəyə hər ay 1 "Rafale" gətiriləcək.S.Mali bildirib ki, təyyarələrin alınması üzrə ödənişlər qrafikə uyğun həyata keçirilir.Serbiyanın texniki mandatda müdafiə naziri Bratislav Qaşiç da ordunun yeni Fransa döyüş təyyarələrini qəbul etməyə hazır olduğunu deyib....
29 Sentyabr 2026, 17:30
Bəzi yerlərdə leysan yağır, şimşək çaxır
Sentyabrın 29-u saat 9:00-a olan faktiki hava açıqlanıb.Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən Citypost.az-a verilən məlumata görə, ölkə ərazisində yağıntılı hava şəraiti müşahidə olunur, şimşək çaxır, bəzi yerlərdə yağıntılar leysan xarakterlidir.Bildirilib ki, Tovuz, Şahbuzda 8, Gədəbəydə 5, Sarıbaş (Qax), Balakəndə 4, Zaqatala, Kürdəmirdə 3, Daşkəsən, Gəncə, Ağstafa, Şəki, Şahdağ, Lənkəranda 2, Naxçıvan, Şərur, Culfa, Ordubad, Sədərək, Astara, Sabirabad, Şəmkir, Qobustan, İsmayıllı, Qəbələ, Qusar, Biləsuvar, Lerik, Kəlbəcər, Laçın, Şuşa, Xankəndi, eyni zamanda Bakıda və Abşeron yarımadasında 1 mm-dək qeydə alınır....
29 Sentyabr 2026, 09:48
Braziliyada telefon oğurluğu ciddi təhlükəsizlik probleminə çevrilib
Braziliyada mobil telefon oğurluqları təkcə maddi itki deyil, həm də bank hesablarının boşaldılması və şəxsi məlumatların oğurlanması ilə nəticələnir. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Rio-de-Janeyro sakini Eduardo Metzker silahlı soyğun zamanı telefonunu və parolunu itirdikdən sonra hesablarından təxminən 15 min dollar çıxarılıb.Braziliya İctimai Təhlükəsizlik Forumunun məlumatına görə, 2025-ci ildə ölkədə təxminən 830 min telefonun oğurlandığı və ya qarət edildiyi barədə məlumat verilib. Cinayətkarlar cihazlardan bank əməliyyatları, şəxsi məlumatların oğurlanması və onlayn alış-veriş üçün istifadə edirlər.Hesabata əsasən, telefon oğurluğu qorxusu milyonlarla braziliyalını küçədə istifadə etmək üçün ucuz “ehtiyat telefon” saxlamağa vadar edib. Hüquq-mühafizə orqanları isə mobil telefon cinayətlərinin getdikcə...
29 Sentyabr 2026, 09:46
Hindistan dəniz səviyyəsinin qalxmasına qarşı təbii müdafiə qurur
Hindistanın Tamil Nadu ştatında dəniz səviyyəsinin qalxması və eroziya ilə mübarizə aparmaq üçün mərcan rifləri və dəniz otlarından istifadə olunur.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Kariyachalli adasında sahil xəttini qorumaq məqsədilə təxminən 8500 süni rif modulu yerləşdirilir, mərcanlar köçürülür və dəniz otu çəmənlikləri bərpa edilir.Kariyachalli adası son 50 ildə ərazisinin 80 faizindən çoxunu itirib. Hökumətin hesablamalarına görə, adanın sahəsi 1969-cu ildəki 20,85 hektardan ötən il 3,14 hektara qədər azalıb və eroziyanın qarşısı alınmasa, 2036-cı ilə qədər ada tamamilə yox ola bilər.Mütəxəssislər bildirirlər ki, mərcan rifləri və dəniz otları dalğaların gücünü azaltmaqla yanaşı, dəniz canlıları üçün mühüm yaşayış mühiti yaradır....
29 Sentyabr 2026, 09:44
Malayziya 1500 Myanma vətəndaşını ölkəsinə qaytarmağa başlayıb
Malayziya təxminən 1500 Myanma vətəndaşını ölkəsinə qaytarmağa başlayıb. Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, bu, Kuala Lumpurun miqrantların geri qaytarılması ilə bağlı planının ilk mərhələsidir və hüquq müdafiəçiləri müharibənin davam etdiyi Myanmaya deportasiyanın insanların təhlükəsizliyini riskə atacağından narahatdır.Miqrantlar Kuala Lumpurun həbs mərkəzlərində saxlanılan və ölkəyə “könüllü” qayıtmağa razılıq verdiyi bildirilən 5000 Myanma vətəndaşının ilk qrupudur. AFP müxbirləri Malayziyanın şimal-qərbindəki Lumut şəhərində onlarla avtobusun polis müşayiəti ilə miqrantların emal ediləcəyi əraziyə gətirildiyini müşahidə ediblər. Onların daha sonra dəniz yolu ilə Myanmaya göndəriləcəyi bildirilir.Hüquq təşkilatları bildirirlər ki, həbs mərkəzlərindəki ağır şərait insanların “könüllü” geri qayıtmaq qərarına təsir göstərə bilər. Xüsusilə Myanmada təqiblərlə...
29 Sentyabr 2026, 09:41
