Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
6758
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Latviya Baş naziri dron böhranı fonunda istefa verib
Latviyanın Baş naziri Evika Silinya ölkənin hava məkanında dron hadisəsi ilə bağlı hökumət böhranı fonunda istefa verib.Bu barədə LSM telekanalı məlumat yayıb.Silinya istefasını bu gün elan edib. O, istefasını çətin, lakin ədalətli qərar adlandırıb.“Mən vəzifədən gedirəm, amma siyasətdən yox”, - sabiq Baş nazir vurğulayıb.Bütün hökumət onunla birlikdə istefa verib. Silinyanın rəhbərlik etdiyi Nazirlər Kabineti yeni hökumət qurulana qədər işini davam etdirəcək.Qeyd edək ki, Latviyada 7 may gecəsi Rusiya istiqamətindən ölkənin hava məkanına iki dronun daxil olduğu bildirilib. Bu, sonradan siyasi böhrana səbəb olub. Vurulan dronlardan biri Rezekne şəhərindəki neft anbarındakı boş saxlama çənlərinə düşüb. Ukraynanın xarici işlər naziri Andriy Sibiqa...
14 May 2026, 16:55
Maduronun oğlu: Atam 18 məhbusla eyni kameradadır
Venesuelanın keçmiş prezidenti Nikolas Maduronun 18 məhbusla eyni kamerada saxlanıldığı iddia edilir.Citypost.az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Almaniyanın Der Spiegel nəşrinə onun oğlu Guerra Maduro danışıb.Onun sözlərinə görə, Maduronun kamera yoldaşları arasında bir müddət amerikalı reper Tekashi də olub.“Ailəmin narkotiklərlə və ya terrorçularla heç bir əlaqəsi yoxdur. Bütün bunlar siyasi prosesdir”, - deyə Guerra Maduro bildirib.O qeyd edib ki, ABŞ-nin atasını oğurlamaq əməliyyatı ailə üçün gözlənilməz olub.“Karakas öz imkanlarını düzgün qiymətləndirmədi və keçmiş lideri kifayət qədər qoruya bilmədi”, - o əlavə edib....
14 May 2026, 16:17
Rusiyanın hərbi gücünü puç edən balaca kənd
Son illərdə Rusiya-Ukrayna müharibəsində ən çox müzakirə olunan istiqamətlərdən biri də Malaya Tokmaçka kəndi istiqamətində dalana dirənən cəbhə xətti olub.Modern.az xəbər verir ki, Zaporojye vilayətində yerəşən bu kiçik kənd uğrunda uzunmüddətli və nəticəsiz döyüşlər artıq sosial şəbəkələrdə və beynəlxalq mediada tarixi mühasirələrlə müqayisə edilir. Kənd uğrunda 2022-ci ilin ortalarından başlayan döyüşlər artıq 4 ildən çoxdur ki, nəticə vermir. Bununla bağlı hətta internetdə yayılan satirik qrafiklərdə Malaya Tokmaçka uğrunda əməliyyatların müddəti tarixdəki ən məşhur mühasirələri belə geridə qoymuş kimi təqdim olunur. Tarixdə uzunmüddətli mühasirələr dövlətlərin taleyini dəyişən hadisələr kimi yadda qalıb. Məsələn, 1779–1783-cü illərdə baş verən Cəbəllütariq mühasirəsi təxminən 1320 gün davam...
14 May 2026, 13:19
Rusiya vətəndaşları Ermənistanda həbs oluna bilər
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi vətəndaşlarını xaricə səfər zamanı mümkün saxlanılma və ABŞ-yə ekstradisiya riskləri ilə bağlı xəbərdar edib.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə RİA Novosti agentliyinə müsahibəsində Rusiya XİN-in İnsan Hüquqları üzrə Çoxtərəfli Əməkdaşlıq Departamentinin direktoru Qriqori Lukyantsev danışıb.Onun sözlərinə görə, təkcə Avropa İttifaqına daxil olan ölkələrdə deyil, daha geniş coğrafiyada bir sıra dövlətlərin ekstradisiya ilə bağlı öhdəlikləri mövcuddur və xaricə səfər edən şəxslər bu riskləri nəzərə almalıdırlar.Diplomat vurğulayıb ki, Rusiya XİN vətəndaşların hansı ölkəyə gedib-getməməsini müəyyən etmir. Nazirlik yalnız ABŞ və ya Avropa hakimiyyət orqanları ilə problemlə üzləşə biləcəyini düşünən şəxslərə müəyyən ölkələrə səfər etməməyi tövsiyə edə bilər.Rusiya XİN-in...
14 May 2026, 13:08
İtaliyada tovuz quşu müharibəsi: Sakinlər iki düşərgəyə bölündülər
İtaliyanın Adriatik dənizi sahilindəki kiçik Punta Marina sahil şəhəri gözlənilməz bir problemlə üzləşib: şəhər faktiki olaraq vəhşi tovuz quşlarının nəzarəti altına keçib və yerli hesablamalara görə, onların sayı təxminən 120-yə çatıb. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, bir vaxtlar yerli təbiətin mənzərəli bir hissəsi hesab edilən bu ərazi indi gündəlik münaqişə mənbəyinə çevrilib.Ərazidə aktiv şəkildə çoxalan tovuz quşları yol hərəkəti problemlərinə, avtomobillərə ziyan dəyməsinə və sakinlərin yuxusuz gecələrinə səbəb olub. Yaz xüsusilə çətin bir dövr hesab olunur, çünki quşların yüksək səslə cütləşmə səsləri sözün əsl mənasında insanların yatmasına mane olur.Vəziyyət yerli icmanı iki düşərgəyə bölüb. Bəziləri tovuz quşlarının təbiətin...
14 May 2026, 11:00
İranın xarici işlər naziri İsraillə "sui-qəsd" edən ölkələri təhdid etdi
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi İsraillə "sui-qəsdə girən" dövlətlərin məsuliyyəti barədə xəbərdarlıq edib.Citypost.az xəbər verir ki, Əraqçi X sosial şəbəkədə yazıb: "Böyük İslam millətinə, İran millətinə qarşı düşmənçilik axmaq bir macəradır. Bu halda İsraillə sui-qəsd bağışlanmazdır. İsraillə parçalanma yaratmaq üçün sui-qəsdə girənlər məsuliyyətə cəlb olunacaqlar".Onun sözlərinə görə, "Netanyahu artıq İran təhlükəsizlik xidmətlərinin rəhbərliyimizə uzun müddətdir çatdırdığı məlumatları açıq şəkildə açıqlayıb".Əli...
14 May 2026, 10:59
