Bizə yazın

Baku

-°C

USD

-

Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b

Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21

20936

Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.

Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.

Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.

Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.

"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"

Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.

Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat

Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:

“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.

Gələcək Super Yer

TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.

Yeganə

 

Problemlərinizi bizə bildirin

077 323 55 66

Parisdə hüquq-mühafizə orqanlarının 500-ə yaxın əməkdaşı etiraz aksiyasına çıxıb

Fransanın paytaxtı Parisdə hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları Yelisey sarayının yaxınlığındakı Daxili İşlər Nazirliyinin binası qarşısında nümayişə çıxıblar.Citypost.az "Report"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Fransa mediası məlumat yayıb.Bildirilib ki, 500-ə qədər polis əməkdaşı Rond-Puen-de-Şam-Elize meydanına toplaşıb, daha sonra isə nazirliyin binasına tərəf gediblər. Onlar davam edən etirazlar fonunda hüquq qaydasının təmin edilməsinə cəlb olunduqlarına görə ödənişlərin artırılmasını tələb edirlər.Nümayişə polisin iğtişaşlarla mübarizə üzrə xüsusi təyinatlı bölməsinin (CRS) əməkdaşları, cinayət istintaqı şöbəsinin, kəşfiyyat xidmətlərinin, məhkəmə-tibbi ekspertizalarının nümayəndələri çıxıblar.Daha əvvəl bildirilmişdi ki, CRS 8 bölməsinin mindən çox əməkdaşı bu gün keçiriləcək genişmiqyaslı etiraz aksiyaları zamanı xidmətə cəlb olunmamaq üçün tibbi müayinədən keçmək məqsədilə...

18 Noyabr 2026, 19:00

Almaniyanın XİN başçısı Ermənistana gedib

Almaniyanın xarici işlər naziri Yohan Vadeful Ermənistana gedib."Report" xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan mediası bu ölkənin Xarici İşlər və Beynəlxalq Ticarət Nazirliyinə istinadən məlumat yayıb.Qeyd olunub ki, artıq Vadefulun Ermənistanın xarici işlər və beynəlxalq ticarət naziri Ararat Mirzoyanla söhbəti baş tutub.

18 Noyabr 2026, 18:20

İraq Baş naziri SEPAH-a xəbərdarlıq etdi

İraq Baş naziri Əli əl-Zeydi Bağdadda İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) “Qüds” briqadasının komandanı general İsmayıl Qəni ilə görüşdə “Kətaib Hizbullah” qruplaşmasının Bağdadın cənub-qərbində yerləşən Curf əl-Səxr bölgəsindən çıxmasını tələb edərək, əks halda təhlükəsizlik qüvvələrinin müdaxilə edəcəyi barədə xəbərdarlıq edib.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə İraq rəsmilərinə istinadla “Rudaw” məlumat yayıb.Qəni görüş zamanı yaranmış fikir ayrılıqlarının danışıqlar yolu ilə həll edilməsini və silahlı toqquşmanın qarşısının alınmasını istəyib. Amma İraq Baş naziri mövqeyindən geri çəkilməyərək, qruplaşmanın bölgəni ya danışıqlar yolu ilə, ya da güc tətbiq edilməklə tərk etməli olduğunu bildirib.G0örüş təxminən 2 saat davam edib. Görüşdən sonra İsmayıl...

18 Noyabr 2026, 17:53

Putin və Tramp Çində ayaqüstü söhbət ediblər

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və ABŞ Prezidenti Donald Tramp Çinin Şençjen şəhərində keçirilən APEC sammiti çərçivəsində təşkil olunan rəsmi qəbulda xatirə fotosu çəkilərkən əl sıxışıblar.APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, rəsmi qəbul Çin lideri Si Cinpinin adından təşkil olunub.Rusiya və ABŞ liderləri ayaqüstü qısa söhbət ediblər.

18 Noyabr 2026, 16:30

Bolqarıstana turistlərin səfərləri azalıb

2026-cı ildə Bolqarıstana gələn rumın turistlərin sayında azalma qeydə alınıb. Bununla belə, qısamüddətli səfərlər və birgünlük gəzintilər populyarlığını qoruyub.Citypost.az BTA agentliyinə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Bolqarıstanın turizm naziri İlin Dimitrov Rumıniyanın turizm mediasına müsahibəsində bildirib.Nazirin sözlərinə görə, bu ilin yanvar-sentyabr aylarında Bolqarıstanda 817 min rumın turist qeydə alınıb və onların gecələmələrinin sayı 2,9 milyonu ötüb. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə turistlərin sayında 13,4%, gecələmələrdə isə 14,8% azalma deməkdir.Bununla yanaşı, ilkin sərhəd statistikası fərqli mənzərə ortaya qoyur. Belə ki, ilin ilk doqquz ayında Rumıniyadan Bolqarıstana 1,5 milyondan çox səfər həyata keçirilib. Bu göstərici cəmi 2,5% azalıb. Nazir...

18 Noyabr 2026, 09:33

Ueno Bankı işi böyüyür: Paraqvayın baş prokuroru vəzifədən getdi

Paraqvayda Ueno Bankı ətrafında yaranan siyasi və hüquqi qalmaqal yeni istefaya səbəb olub. Ölkənin baş prokuroru Emiliano Rolon barəsində impiçment prosedurunun başlanması tələbindən sonra vəzifəsindən ayrılıb.Citypost.az EFE agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Rolon noyabrın 17-də Prezident Pedro Allianaya ünvanladığı məktubla istefasını açıqlayıb. O, qərarını Deputatlar Palatasında barəsində rəsmi impiçment prosedurunun başlanması ilə əlaqələndirib.Bir neçə saat əvvəl müxalifət deputatları və hakim partiyanın bəzi nümayəndələri baş prokuroru vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadədə ittiham edərək onun impiçmentini tələb etmişdilər. Onlar Rolonu Ueno Bankı ilə bağlı istintaqı düzgün aparmamaqda və keçmiş prezident Santyaqo Penyanın qanunsuz varlanması barədə şikayəti yeddi ay gizlətməkdə günahlandırıblar.Qalmaqal noyabrın 3-də Ueno Bankına...

18 Noyabr 2026, 09:30