Bizə yazın

Baku

-°C

USD

-

Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b

Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21

20689

Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.

Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.

Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.

Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.

"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"

Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.

Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat

Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:

“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.

Gələcək Super Yer

TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.

Yeganə

 

Problemlərinizi bizə bildirin

077 323 55 66

Bolqarıstan sahillərində yük gəmisi batıb, 4 Azərbaycan vətəndaşı xilas edilib

Bolqarıstan sahillərində batan Somali bayrağı altında üzən “BETUL 8” yük gəmisinin bütün 12 ekipaj üzvü xilas edilib.APA xəbər verir ki, bu barədə Rusiya mediası məlumat yayıb.Bildirilib ki, xilas edilənlərdən 4-ü Azərbaycan, 8-i isə Türkiyə vətəndaşıdır.İlkin ehtimala görə, gəminin batmasına partlayış səbəb ola bilər.

16 Noyabr 2026, 17:26

Aİ Valentina Matviyenkonun oğluna sanksiya tətbiq edib

Avropa İttifaqı Rusiyaya qarşı “qara siyahı”sını daha 145 maddə ilə genişləndirib.APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, Aİ-nin sanksiya siyahısına “Wildberries” şirkətinin təsisçisi Tatyana Kim, iş adamları Ruslan Baysarov, Aleksandr Çaçava və Sergey Matviyenko (Rusiya Federasiya Şurasının sədri Valentina Matviyenkonun oğlu-red.), bloger Yuri Podolyaka və aparıcı Daniil Bezsonov daxil ediliblər.Bundan başqa, Peterburq Hesablaşma Mərkəzi və Kremlevskiy, Guta Bank və “Unistream” daxil olmaqla onlarla bank, "YuMani" xidmətini idarə edən YuMoney MMC, "Rusqazdobıça" və "Rusximallians" Aİ-nin sanksiya siyahısına daxil edilib.Aİ Rusiya neft emalı zavodları, o cümlədən Qazpromneft-Moskva Neft Emalı Zavodu, Kirişinefteorgsintez, TAIF-NK, Müstəqil Neft və Qaz Şirkətinin törəmə müəssisələri: NNK-Oil, NNK-Severnaya Neft, NNK-Saxalinmorneftegaz...

16 Noyabr 2026, 16:58

Paşinyanın həyat yoldaşının iradına İrəvan merindən reaksiya

İrəvan meri Tiqran Avinyan noyabrın 16-da keçirilən meriya iclasında paytaxtdakı tıxacları avtomobillərin sayının artması və sürücülük mədəniyyəti ilə əlaqələndirib.Citypost.az Oxu.Az-a istinadən xəbər verir ki bu barədə Ermənistan KİV-lərində məlumat yayılıb, bununla o, tıxacın səbəbinin yeni binaların tikintisi ilə bağlı olduğunu düşünənlərə etiraz edib.T.Avinyanın sözlərinə görə, bu ilin ilk on ayında metroda sərnişindaşımalarının sayı 23 milyona çatıb, bu göstərici 2016-cı ilin eyni dövründə 12-13 milyon olub.Mer vurğulayıb ki, 2023-cü ildən şəhərdə yeni tikinti üçün tətbiq olunan ödənişlərdən maliyyə vəsaitləri əldə edilir və onlar infrastrukturun inkişafına yönləndirir."İrəvan şəhərinin tikilməkdə olan bu binalarında birbaşa maliyyə marağı var. Xüsusilə, meriyanın tikdiyi yüzlərlə həyət, futbol...

16 Noyabr 2026, 14:54

Çilidə liman işçiləri milli tətilə hazırlaşır  

Çilidə liman işçiləri pensiya və əmək müavinətləri ilə bağlı hökumətin öhdəliklərini yerinə yetirməməsinə etiraz olaraq ümummilli tətil elan etməyə hazırlaşır. Tətilin ölkənin bütün dəniz terminallarının fəaliyyətinə təsir göstərəcəyi gözlənilir.Citypost.az Prensa Latina xəbər portalına istinadən xəbər verir ki, Çili Liman İşçiləri Konfederasiyası hökumətə tələblərinə cavab vermək üçün çərşənbə axşamına qədər vaxt verib. Razılıq əldə olunmayacağı təqdirdə, cümə axşamından etibarən bütün ölkə üzrə limanlarda ilk növbədən başlayaraq əməliyyatlar dayandırılacaq.Konfederasiya xüsusilə yüksək yaşayış xərcləri səbəbindən maddi çətinliklə üzləşən təqaüdçü liman işçiləri üçün xüsusi pensiyaların ayrılmasını tələb edir. Həmçinin dövlətin vəd etdiyi maliyyə yardımlarını gözləyən keçmiş işçilərin dul həyat yoldaşlarının probleminin həllini istəyir.Narazılığın digər...

16 Noyabr 2026, 09:46

Yaponiya Baş naziri Filippin və Çinə səfərə yola düşüb

Yaponiyanın Baş naziri Sanae Takaiçi Asiya ölkələri ilə diplomatik və iqtisadi əməkdaşlığın gücləndirilməsi məqsədilə dörd günlük səfərə başlayıb. Səfər çərçivəsində regional təhlükəsizlik, enerji əməkdaşlığı və Çinlə münasibətlərin müzakirəsi gözlənilir.Citypost.az Yonhap-a istinadən xəbər verir ki, Takaiçi noyabrın 16-da Tokiodan Filippinə yola düşüb. O, Manilada ASEAN sammitində, daha sonra isə Çinin Şençjen şəhərində keçiriləcək Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Forumunun (APEC) görüşlərində iştirak edəcək.Diplomatik mənbələrin məlumatına görə, Yaponiya ilə Çin arasında Tayvan məsələsinə görə davam edən gərginlik səbəbindən Takaiçinin səfər zamanı Çin prezidenti Si Cinpinlə rəsmi ikitərəfli görüşü nəzərdə tutulmur.Manilada Yaponiya ilə ASEAN ölkələri arasında enerji və dekarbonizasiya sahəsində əməkdaşlıq məsələləri müzakirə ediləcək....

16 Noyabr 2026, 09:44

Deputat anası ilə FOTOSUNU PAYLAŞDI

Milli Məclisin deputatı Ceyhun Məmmədov paylaşımı ilə diqqət çəkib.Citypost.az xəbər verir ki,deputat anasının doğum gününü sosial şəbəkələr vasitəsi ilə təbrik edib."Bu gün bu gözəl insanın 75 yaşı tamam olur. Anamı, eləcə də bu gün ad günü olan bütün valideynləri səmimi-qəlbdən təbrik edirəm. Allah bütün valideynləri qorusun!",-deyə millət vəkili qeyd edib.Məlumat üçün bildirək ki,deputatın anası Sona xanım müəllimədir.Qeyd edək ki,Ceyhun Məmmədov 120 saylı Cəbrayıl - Qubadlı seçki dairəsindən deputat seçilib.İlahiyyat üzrə fəlsəfə doktoru olan millət vəkili evlidir,1 övladı var.51 yaşlı deputat Cəbrayıl rayonu, Şükürbəyli kəndindəndir.Beynəlxalq İslama Dəvət Kollecini və Xəzər Universitetini bitirib.Ərəb dilində sərbəst danışa bilir....

16 Noyabr 2026, 07:15