Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
6281
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Banqladeşdə qızılca epidemiyası genişlənir
Banqladeşin paytaxtı Dəkkədə qızılca epidemiyası səhiyyə sisteminə ciddi təzyiq göstərir. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, son məlumatlara görə, xəstəlik nəticəsində 300-dən çox uşaq həyatını itirib, on minlərlə yoluxma qeydə alınıb.Dhaka xəstəxanalarında uşaq şöbələri dolub, həkimlər infeksiyanın yayılmasının qarşısını almaq üçün mübarizə aparırlar. Xəstəlik xüsusilə 6 aydan 5 yaşadək uşaqlar arasında daha geniş yayılıb.Rəsmilər bildirirlər ki, peyvəndləmə kampaniyasında yaranan fasilələr və əhatə dairəsinin aşağı düşməsi epidemiyanın artmasına səbəb olub. Hazırda təcili peyvənd kampaniyası həyata keçirilir və milyonlarla uşağın vaksinasiya olunduğu qeyd edilir.Səhiyyə rəsmiləri vəziyyəti nəzarətə almaq üçün əlavə tədbirlərin görüldüyünü, o cümlədən xəstəxanalarda əlavə çarpayıların və səhra hospitalının qurulduğunu...
08 May 2026, 11:34
Kolumbiyada keçirilən Libertadores Kuboku matçı azarkeşlərin iğtişaşlarına görə təxirə salınıb
Kolumbiyanın Medellin şəhərində keçirilən Libertadores Kuboku matçı azarkeşlərin iğtişaşları səbəbindən yarımçıq dayandırılıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Copa Libertadores çərçivəsində “İndependiente Medellín” və Braziliyanın “Flamengo” komandaları arasında keçirilən qarşılaşma zamanı ev sahibi azarkeşlər tribunada yanğın və iğtişaş törədiblər.Hadisələrdən sonra hakim oyunu dayandırıb, təxminən 50 dəqiqə sonra isə stadionun boşaldılması qərara alınıb. Daha sonra Cənubi Amerika Futbol Konfederasiyası (CONMEBOL) matçın ləğv edildiyini açıqlayıb.“Flamengo”nun nümayəndələri təhlükəsizliyin təmin olunmadığını əsas gətirərək, ev sahibi komandanın məsuliyyət daşıdığını bildirib və üç xalların qonaq komandaya verilməsini tələb edib.Yusif...
08 May 2026, 11:32
ABŞ Dövlət Departamenti aliment borclularının pasportlarını ləğv edəcək
ABŞ Dövlət Departamenti cümə günündən etibarən əhəmiyyətli miqdarda aliment borcu olan vətəndaşların pasportlarını müsadirə etməyə başlayacaq. Citypost.az-ın Associated Press (AP) agentliyinə istinadən xəbərə görə, bu tədbir ilk dəfə olaraq təkcə sənədlərin yenilənməsi üçün müraciətlərə deyil, həm də mövcud pasportlara şamil ediləcək.Səhiyyə və İnsan Xidmətləri Departamentinin (HHS) məlumatına görə, proqram əvvəlcə borcu 100.000 dolları keçən təxminən 2700 insanı hədəf alacaq. Daha sonra mexanizm borcu 2500 dolları keçən bütün valideynlərə tətbiq olunacaq ki, bu da 1996-cı il federal qanunu ilə müəyyən edilmiş və uzun müddətdir praktikada böyük ölçüdə nəzərə alınmayan bir hədddir.HHS hələ də dövlət qurumlarından məlumat toplayır, ona görə də müəyyən...
08 May 2026, 11:27
Tramp: Pakistan danışıqlar zamanı "Azadlıq Layihəsi"ni müvəqqəti olaraq dayandırmağı xahiş edib
ABŞ prezidenti Donald Tramp bildirib ki, Pakistan İranla danışıqlar apardığı müddətdə ABŞ-dan hərbi münaqişə səbəbindən su yolunda tıxanmış gəmiləri Hörmüz boğazından keçirmək üçün həyata keçirilən "Azadlıq Layihəsi" əməliyyatını müvəqqəti olaraq dayandırmasını istəyib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Tramp bildirib ki, "Pakistan və onun liderləri [özlərini] çox yaxşı apardılar. Onlar danışıqlar zamanı bizdən bunu etməməyimizi istədilər", - deyə o, jurnalistlərə Azadlıq Layihəsinin taleyi ilə bağlı suala cavab olaraq bildirib.Tramp əlavə edib ki, ABŞ "lazım gələrsə" əməliyyatı bərpa edəcək.Daha əvvəl "The Wall Street Journal" mənbələrə istinadən ABŞ prezidentinin Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd bin Salman Əl Səudla telefon danışığından sonra "Project...
08 May 2026, 11:25
BƏƏ İrandan atılan raket və dronlarla mübarizə apardığını bildirir
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Müdafiə Nazirliyi 8 may tarixində hava hücumundan müdafiə qüvvələrinin İrandan atılan raket və dron hücumlarına qarşı tədbirlər gördüyünü açıqlayıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, nazirliyin “X” platformasında etdiyi paylaşımda bildirilir ki, ölkə ərazisində eşidilən səslər hava hücumundan müdafiə sistemlərinin raket, qanadlı raket və dronları zərərsizləşdirməsi nəticəsində yaranıb.Açıqlamada qeyd olunur ki, BƏƏ-nin hava hücumundan müdafiə qüvvələri hazırda İrandan atılan raket və pilotsuz uçuş aparatlarına qarşı müdafiə əməliyyatlarını davam etdirir. Müdafiə Nazirliyi vətəndaşları sakit olmağa və rəsmi təhlükəsizlik göstərişlərinə əməl etməyə çağırıb.Qeyd edək ki, mayın 4-də də BƏƏ hava hücumundan müdafiə sistemlərinin İrandan atıldığı iddia edilən 12 ballistik...
08 May 2026, 11:17
Kubanın XİN başçısı: ABŞ ilə danışıqlarda irəliləyiş yoxdur
Havana və Vaşinqton arasındakı danışıqlar prosesində hər hansı bir irəliləyiş yoxdur.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Kubanın xarici işlər naziri Bruno Rodriqes Parrilla Amerikanın "ABC News" telekanalına müsahibəsində bildirib."Heç bir irəliləyiş müşahidə etmirəm", - diplomat vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, ada dövlətinin hökuməti ikitərəfli məsələlərin geniş spektrini müzakirə etməyə açıqdır, lakin Kubanın siyasi quruluşuna və ya daxili işlərinə toxunan mövzular danışıqların predmeti deyil.XİN rəhbəri vurğulayıb ki, ABŞ Prezidenti Donald Trampın Kuba üzərində nəzarət yaratmaq planları ilə bağlı açıqlamalarına son dərəcə ciddi yanaşır. Onun sözlərinə görə, respublika xalqın dəstəyi ilə qanuni özünümüdafiə hüququnu həyata keçirir."Belə bir təəssürat yaranır ki, Birləşmiş Ştatlar administrasiyası...
08 May 2026, 08:28
