Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
9787
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Rusiyalı alpinist Ginnesin Rekordlar Kitabına düşüb
Rusiyalı alpinist Alina Pekova dünyanın ən yüksək 14 dağının hamısına dırmanan ən gənc qadın kimi Ginnesin Rekordlar Kitabına düşüb.Citypost.az "Ölkə.az" a istinadən xəbər verir ki, o, bütün zirvələri fəth edərkən 31 yaşında olub.İdmançı özü İnstaqramda Ginnesin Rekordlar Kitabına daxil edildiyini elan edib. Alina Ginnesin Rekordlar Kitabı sertifikatı ilə şəkillər paylaşıb.Proqramdakı 14 zirvənin hamısının hündürlüyü 8000 metrdən çoxdur. Onlardan onu Himalay dağlarında, dördü isə Karakorumda yerləşir. Alina Pekova siyahıda 2024-cü ilin oktyabr ayında Himalay dağlarında Şişapanqma dağını (8027 metr) fəth edən sonuncu şəxs olub. O, bütün proqrama bir il yarım vaxt sərf edib. O, 2023-cü ildə 11 səkkiz minlik zirvəyə, son...
24 İyun 2026, 09:28
Türkiyənin iki vilayətində naməlum pilotsuz uçuş aparatları aşkarlanıb
Türkiyənin Qara dəniz sahilində yerləşən Kastamonu və Samsun vilayətlərində iki pilotsuz uçuş aparatı (PUA) aşkar edilib.Citypost.az Apa-ya istinadən xəbər verir ki, bu barədə "İHA" agentliyi məlumat yayıb.Məlumata görə, çəkisi 200 kiloqramdan çox olan dronlardan biri Kastamonu vilayətinin Kuşkayas kəndində yaşayış evinin yaxınlığındakı bağ sahəsinə düşüb. Yerə çırpıldıqdan sonra aparat yanmağa başlayıb. Hadisə nəticəsində xəsarət alanların olmadığı bildirilir.Digər pilotsuz uçuş aparatı isə Samsun vilayətinin Karataş bölgəsində yerli sakinlər tərəfindən aşkar edilib. Vətəndaşlar tapıntı barədə jandarmaya məlumat veriblər. Ərazi təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən mühasirəyə alınıb.Hazırda hər iki PUA-nın mənsubiyyəti və mənşəyi mütəxəssislər tərəfindən araşdırılır...
24 İyun 2026, 09:20
"Aeroflot"un keçmiş rəhbəri həbs edildi
Rusiyanın paytaxtı Moskvada məhkəmə "Svyaz-Bank"ın sağlamlaşdırılması zamanı vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etməkdə ittiham olunan "Aeroflot" aviaşirkətinin keçmiş baş direktoru Mixail Poluboyarinov barəsində həbs qətimkan tədbiri seçib.Citypost.az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə TASS-a hüquq-mühafizə orqanlarından bildiriblər."Məhkəmə Mixail Poluboyarinov barəsində ağır nəticələrə səbəb olan vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə ittihamı ilə iki ay müddətinə həbs qətimkan tədbiri seçib", - deyə məlumatda qeyd olunur.Mənbə dəqiqləşdirib ki, cinayət işi Poluboyarinovun "Vneşekonombank"da işlədiyi dövrdə yol verdiyi sui-istifadə halları ilə bağlı açılıb.Poluboyarinov 2020-ci ildən 2022-ci ilə qədər "Aeroflot" şirkətinin baş direktoru vəzifəsini tutub....
24 İyun 2026, 09:00
Tramp: ABŞ ordusu ucuz raketlərin hazırlanmasını tələb edir
ABŞ Quru Qoşunları müdafiə sənayesindən bir il ərzində daha ucuz raket-interseptorların hazırlanmasını tələb edib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Bloomberg məlumat yayıb.Məlumata görə, layihədə iri müdafiə şirkətləri ilə yanaşı, 100-ə yaxın startap da iştirak edəcək.ABŞ ordusu yeni texnologiyaların ilk nümayişini altı ay ərzində görmək, bir il ərzində isə onların satın alınmasına başlamaq niyyətindədir.Quru Qoşunlarının naziri Den Driskoll bildirib ki, Ukrayna və İran ətrafındakı münaqişələr bahalı raketlərə əsaslanan mövcud müdafiə modelinin zəif tərəflərini üzə çıxarıb.Onun sözlərinə görə, bir ədədinin qiyməti təxminən 4 milyon dollar olan Patriot raketləri istehsal olunduğundan daha sürətlə istifadə edilir....
24 İyun 2026, 08:00
Özbəkistanın iki keçmiş kəndi rəsmi olaraq Qırğızıstanın tərkibinə verilib
Özbəkistan Respublikası ilə dövlət sərhədinin demarkasiyası çərçivəsində əvvəllər Özbəkistan ərazisinə aid olan iki yaşayış məntəqəsi öz sakinləri (təxminən 2500 nəfər) ilə birlikdə Qırğız Respublikasına verilib.AZƏRTAC “Kabar” agentliyinə istinadla xəbər verir ki, bu barədə Qırğızıstan Prezidentin mətbuat katibi Askat Alaqozov məlumat verib.Onun sözlərinə görə, bu yaşayış məntəqələri əvvəllər Özbəkistan Respublikasının Fərqanə bölgəsinin bir hissəsi olan Çonqara və Taş-Tobo kəndləridir. Bu yaşayış məntəqələrində etnik qırğızlar yaşayırlar.Mətbuat katibi əlavə edib: “İndi bu kəndlərdə qeydiyyat prosedurları aparılacaq və bundan sonra onların sakinlərinə Qırğızıstan vətəndaşlığı veriləcək. Bu kəndlərin müqabilində Qırğızıstan tərəfi sərhəd zonasında Özbəkistan Respublikasına bərabər ölçülü torpaq sahələri verib”.Bundan əlavə, Say kəndindən Tayan kəndinə...
23 İyun 2026, 17:40
Smotriç: “Hizbullah” tamamilə ləğv edilməlidir
“Hizbullah” terror təşkilatı bu ölkədə mövcud olduğu müddətcə İsrail hərbi qüvvələrini Livanın cənubundan çıxarmayacaq”.C itypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bunu İsrailin maliyyə naziri Bezalel Smotriç deyib.O bildirib ki, Benyamin Netanyahu hökuməti iqtidarda olduğu müddətcə bu mövqe dəyişməyəcək.Smotriç vurğulayıb ki, “Hizbullah” ləğv edilməli, Livan hökumətində təmsil olunmamlı və İsraili təhdid etmək üçün heç bir hərbi imkana malik olmamalıdır. Nazir ancaq bu şərtlər yerinə yetirildikdən sonra yeni təhlükəsizlik tədbirlərinin müzakirə edilə biləcəyini qeyd edib.Smotçik bildirib ki, o, təkcə “Hizbullah”ın tərksilah edilməsindən yox, bu terror təşkilatının tamamilə ləğvindən danışır.İranla danışıqlar fonunda ABŞ-nin İsrail qüvvələrinin Livandan çıxarılması üçün Təl-Əvivə təzyiq göstərməsi ehtimalı ilə...
23 İyun 2026, 17:33
