Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
18604
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Luvrdan oğurlanan imperatriça zinət əşyaları bir ildir axtarılır
Fransanın Luvr Muzeyindən təxminən 100 milyon dollar dəyərində oğurlanan tarixi zinət əşyaları hadisədən bir il keçməsinə baxmayaraq hələ də tapılmayıb. Soyğunla bağlı dörd şübhəli həbsdədir və məhkəməni gözləyir.Citypost.az AFP-yə istinadən verdiyi xəbərə görə, 2025-ci il oktyabrın 19-da fəhlə qiyafəsində olan oğrular sənaye disk kəsicilərindən istifadə edərək muzeyə daxil olub, aralarında İmperatriça Yevgeniyaya məxsus zinət əşyalarının da olduğu səkkiz tarixi əşyanı oğurlayıblar.Təxminən 100 nəfərlik istintaq qrupu şübhəlilərin evlərində, zirzəmilərdə, qarajlarda və çardaqlarda axtarışlar aparsa da, nəticə əldə olunmayıb. Hüquq-mühafizə orqanları oğurlanmış əşyaların harada gizlədildiyini müəyyənləşdirməyə çalışır.Mütəxəssislər zinət əşyalarının sökülərək qiymətli daşlarının yenidən emal olunması və qanunsuz yollarla satışa çıxarılması ehtimalından narahatdırlar....
19 Oktyabr 2026, 09:32
Eisenkot: İsrailin baş nazirini Tramp deyil, xalq seçəcək
İsrail müxalifətinin lideri Qadi Eisenkot ABŞ Prezidenti Donald Trampın Baş nazir Benyamin Netanyahunu dəstəkləməsinə münasibət bildirib. O, İsrailin növbəti baş nazirini yalnız ölkə vətəndaşlarının seçəcəyini vurğulayıb.Citypost.az “The Times of Israel” qəzetinə istinadən xəbər verir ki, Eisenkot Tel-Əviv Universitetində tələbələrlə görüşündə ABŞ prezidentinə hörmətlə yanaşdığını, lakin İsrailin demokratik ölkə olduğunu və seçimin xalqa məxsus olduğunu bildirib.Müxalifət lideri seçkilərdən sonra ən böyük partiyanın rəhbərinin baş nazir vəzifəsinə əsas namizəd olmalı olduğunu deyib. O, sabit və məsuliyyətli hökumət qurmağı hədəflədiyini açıqlayıb.Eisenkot, həmçinin İranla hərbi əməliyyatların bərpası ehtimalına toxunaraq, hazırda təcili hərbi əməliyyat tələb edən vəziyyət görmədiyini bildirib. Bununla yanaşı, 2023-cü il oktyabrın 7-də...
19 Oktyabr 2026, 09:29
Peter Madyar Fransadakı hadisələrdən Avropaya mesaj verdi
Macarıstanın Baş naziri Peter Madyar Fransada baş verən kütləvi iğtişaşlar fonunda ölkənin sərt miqrasiya siyasətini müdafiə edib. O, Fransa xalqı ilə həmrəyliyini bildirərək Avropada sərhəd nəzarətinin gücləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Madyar bu barədə “X” sosial şəbəkəsindəki paylaşımında yazıb. Onun sözlərinə görə, Fransadakı zorakılıq və vandalizm miqrasiya siyasətinin yumşaldılmasının risklərini göstərir.Baş nazir dinc etirazlarla zorakılığın fərqləndirilməli olduğunu da qeyd edib. O bildirib ki, dinc və qanuni etiraz fundamental hüquq, vandalizm və zorakılıq isə ciddi cinayətdir.Madyar Avropanın ciddi böhranla üzləşdiyini vurğulayaraq qitənin gələcək nəsillər üçün təhlükəsiz və firavan məkan olaraq qalmasının vacibliyini qeyd edib. O, Fransa xalqına...
19 Oktyabr 2026, 09:27
İspaniyada “Adam” fırtınası ilə bağlı qırmızı xəbərdarlıq elan edilib
İspaniyada “Adam” fırtınası səbəbindən ölkənin bəzi bölgələrində güclü yağış və ildırımla bağlı qırmızı təhlükə xəbərdarlığı verilib.Citypost.az İspaniya Milli Meteorologiya Agentliyinə (Aemet) istinadən verdiyi xəbərə görə, Valensiyanın cənubunda və Alikante əyalətinin şimalında 12 saat ərzində 300 millimetrədək yağıntı gözlənilir.Güclü yağışların Balear adalarına, eləcə də Alikante, Mursiya və Almeriya bölgələrinə təsir edəcəyi bildirilir. Bəzi ərazilərdə yağıntının intensivliyi saatda 60–90 millimetrə çata bilər. Sevilya, Kadiz və Ronda ətrafında isə narıncı təhlükə xəbərdarlığı qüvvədədir.Meteoroloqlar güclü yağışların yerli daşqınlara səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq ediblər. Proqnoza görə, fırtına çərşənbə axşamı zəifləməlidir.Turan...
19 Oktyabr 2026, 09:23
1947-ci ildən bu günədək mahnı sözləri necə dəyişib? – Araşdırma
Populyar mahnıların sözlərində sevgi, ailə və dostluq kimi mövzulara getdikcə daha az yer verilir. Bu nəticəyə Miçiqan Dövlət Universitetinin alimləri 1947–2024-cü illərdə yayımlanmış 38 467 mahnının sözlərini təhlil etdikdən sonra gəliblər.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri “Psychology of Aesthetics, Creativity and the Arts” jurnalında dərc olunub. Araşdırmaya görə, illər keçdikcə mahnılarda həm müsbət, həm də mənfi emosiyaları ifadə edən sözlər, eləcə də ailə və dostlara istinadlar azalıb. Narahatlıqla bağlı ifadələrin sayı isə artıb.Tədqiqatın aparıcı müəllifi Loqan Gibson bildirib ki, nəticələr alimlərin gözləntilərinin əksinə olub. Onun sözlərinə görə, musiqiçilərin yaşlandıqca daha müsbət emosiyalara və mənalı münasibətlərə daha çox...
19 Oktyabr 2026, 09:20
Roma Papası xəstəxanadan evə buraxılacaq
Roma Papası XIV Leonun ağciyər xərçəngi ilə bağlı keçirdiyi əməliyyatdan sonra bu gün xəstəxanadan çıxacağı gözlənilir.“Reuters“in xəbərinə görə, bu barədə Vatikan məlumat yayıb.Bildirilib ki, qan testləri və rentgen nəticəsi buna imkan verir.Papa Leo sabah Vatikandakı mənzilindən Müqəddəs Pyotr meydanında keçiriləcək dini mərasimə rəhbərlik edəcək.Qeyd edək ki, 71 yaşlı Papaya bir neçə gün əvvəl ağciyər xərçəngi diaqnozu qoyulub.O, 2025-ci ilin mayından Müqəddəs Taxt-Taca rəhbərlik edir. (APA)...
17 Oktyabr 2026, 14:37
