Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
16848
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Tokayev: Qazaxıstanda islahatlar davam etdiriləcək
Qazaxıstan prezidenti Kasım-Jomart Tokayev ölkədə həyata keçirilən islahatların bütün sahələri əhatə etdiyini və bu prosesin davam etdiriləcəyini bildirib.Citypost.az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, prezident bu barədə ölkənin ali məşvərətçi orqanı olan Xalq Şurasının sessiyasında çıxış edərkən danışıb.“Hazırda Qazaxıstan genişmiqyaslı transformasiya dövrünü yaşayır. Cəmiyyətimizin həyatının bütün sahələrində dərin islahatlar həyata keçirilir. Lakin dəyişikliklərin bununla yekunlaşdığını söyləmək olmaz. Onlar mütləq davam etdiriləcək”, – deyə prezident bildirib.Tokayev xatırladıb ki, 2026-cı ildə ölkədə yeni Konstitusiya qəbul edilib. Daha sonra onun əsasında yeni, birpalatalı parlamentə – Qurultaya seçkilər keçirilib, vitse-prezident təyin olunub, Xalq Şurası formalaşdırılıb və Qazaxıstan Təhlükəsizlik Şurasının aparatı yaradılıb.Prezident qeyd edib ki, respublika...
24 Sentyabr 2026, 18:00
Simonyan: Türkiyədən Ermənistana təhlükə görmürəm
Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Alen Simonyan Türkiyənin ölkəsinin suverenliyinə təhlükə yaratdığını düşünmədiyini bildirib.Citypost.az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, Simonyan bunu Ermənistandakı Rusiyaya məxsus 102-ci hərbi bazanın mümkün çıxarılması ilə bağlı sualı cavablandırarkən deyib.“Türkiyədən Ermənistanın suverenliyinə təhlükə görmürəm. Avqustun 8-dən bəri ümumiyyətlə hər hansı təhlükə görmürəm. Rusiya hərbi bazasının Ermənistanda mövcudluğunu da Türkiyə amili ilə əlaqələndirmək istəmirəm”, – o bildirib.
24 Sentyabr 2026, 17:30
Qazaxıstanda Xəzərdə təlimlər zamanı 9 hərbçi ölüb
Qazaxıstanda hava şəraitinin kəskin pisləşməsi səbəbindən Xəzərdə təlimlər zamanı 19 hərbçini axın aparıb, onlardan doqquzu həlak olub.Bu barədə Citypost.az Qazaxıstan Müdafiə Nazirliyinin məlumatına istinadən xəbər verir.Hadisə sentyabrın 24-də Manqistau vilayətində Xəzər dənizi sahilində təlim-döyüş tapşırığı yerinə yetirilərkən baş verib.Qurumdan qeyd ediblər ki, üç hərbçi xilas edilib, o cümlədən biri xəstəxanaya yerləşdirilib.Digərlərinin axtarışı aparılır.Xilasetmə xidmətlərinin qüvvə və vasitələri dərhal hadisə yerinə yönləndirilib. Axtarış-xilasetmə əməliyyatına Fövqəladə Hallar Nazirliyi, Hərbi Dəniz Qüvvələrinin bölmələri, aviasiya və digər aidiyyəti xidmətlər cəlb edilib."İlkin məlumata görə, 19 hərbçini axın aparıb. Hazırda 9 hərbçinin həlak olduğu müəyyən edilib. Hadisənin bütün hallarını müəyyənləşdirmək və axtarış-xilasetmə işlərini əlaqələndirmək üçün müdafiə...
24 Sentyabr 2026, 14:10
Reperdən baş nazirə çevrilən Balendra Şah ilk böyük sınağı ilə üzləşib
Nepalın reperlikdən siyasətə keçərək baş nazir olan Balendra Şah ölkədə baş verən dağıdıcı daşqından sonra ilk böyük sınağı ilə üzləşib. Çin-Nepal sərhədi yaxınlığında baş verən fəlakət nəticəsində Nepal və Çinin Tibet bölgəsində ən azı 1494 nəfərin öldüyü, 6000-dən çox insanın isə itkin düşdüyü bildirilir.Citypost.az france24.com-a istinadən xəbər verir ki, 36 yaşlı baş nazir fəlakətin iqlim dəyişikliyi ilə əlaqəli olduğunu bildirərək, məsələni beynəlxalq gündəmə çıxarmağa hazırlaşır. Şah bu həftə BMT Baş Assambleyasında çıxış edəcək və Nepalın yenidənqurma işləri üçün beynəlxalq dəstəyin artırılmasına çağırış edəcək.Daşqınlar dağlıq ərazilərdə yolları, körpüləri və su elektrik stansiyalarını dağıdıb. Təxminən 30 milyon əhalisi olan Nepal yenidənqurma işlərinin...
24 Sentyabr 2026, 09:57
Malayziya 1500 Myanma miqrantını geri göndərməyə HAZIRLAŞIR
Malayziyanın saxlanma mərkəzlərindəki Myanma vətəndaşlarını geri qaytarmaq planı ölkədə yaşayan Rohinca icması arasında ciddi narahatlıq yaradıb. Kuala Lumpur gələn həftə təxminən 1500 Myanma miqrantını ölkədən çıxarmağı planlaşdırır. Bu şəxslər Malayziyada saxlanılan və “könüllü” şəkildə geri qayıtmağa razılıq verən 5000 miqrantın ilk qrupudur.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Myanmaya qayıdan Rohincaların təhlükəsizliyi ilə bağlı ciddi suallar qalır. BMT-nin məlumatına əsasən, Malayziyada yaşayan təxminən 190 min Myanma qaçqını və sığınacaq axtaran şəxsin üçdə ikisini Rohincalar təşkil edir. Hüquq müdafiəçiləri isə geri qaytarılmaların həqiqətən könüllü olub-olmadığını, xüsusilə miqrantların ağır şəraitdə saxlanıldığını nəzərə alaraq, qiymətləndirməyin çətin olduğunu bildirirlər.Rohincalar 2017-ci ildə Myanmanın Rakhayn əyalətində...
24 Sentyabr 2026, 09:55
KİV: Rusiya Ermənistana qaz tədarükünü dayandırmağa hazırlaşır
Ermənistanın “Hraparak” qəzeti Rusiya ilə münasibətlərdə gərginliyin yeni mərhələyə keçdiyini iddia edib.Citypost.az armenpress.am-a istinadən xəbər verir ki, qəzetin Rusiya mənbələrinə istinadən yaydığı məlumata görə, Moskva qazın qiymətini artırmaq əvəzinə, noyabrın 1-dən Ermənistana qaz tədarükünü dayandırmaq qərarına gəlib. Bildirilir ki, hazırda qaz anbarlarında olan ehtiyatlar Ermənistan istehlakçılarına verilir və noyabrın 1-də tədarükün dayanmasına səbəb kimi texniki qəza və ya fors-major halının göstərilməsi planlaşdırılır.“Hraparak” iddia edir ki, bu ssenarinin qarşısını almaq üçün Ermənistan hakimiyyətinə dörd tələb irəli sürülüb. Tələblər arasında 102-ci Rusiya hərbi bazası ilə bağlı mövqedən geri çəkilmək, Rusiya kapitalının iştirakı ilə bağlı məsələlərdə geri addım atmaq, Ermənistanın Aİ-yə inteqrasiya prosesi...
24 Sentyabr 2026, 09:45
