Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
19461
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Qaydaları dəfələrlə pozan bələdiyyə üzvü şuradan qovuldu
Yeni Zelandiyanın Dunedin şəhər şurasının mübahisəli üzvü Benedikt Onqun davranış qaydalarını üçüncü dəfə pozduğu müəyyən edilib. O, əvvəlki pozuntulara görə də cəzalandırılıb və istefaya çağırılıb. Son qərara əsasən, Onq 2027-ci ilin iyulunadək şuranın komitə və alt komitələrinin işindən kənarlaşdırılıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Dunedin Şəhər Şurası məsələni müzakirə etmək üçün cümə axşamı qapalı iclas keçirib. İclasa sədrlik edən şura üzvü Endryu Simms bildirib ki, şura Onqun davranış qaydalarını açıq və qəsdən pozması ilə bağlı nəticələri qəbul edib.Şikayət iyun ayında mer müavini Çerri Lukas tərəfindən təqdim olunub. O, Onqun məxfi məlumatları ictimaiyyətə açıqladığını və şuranın icraçı direktorunu sosial mediada...
29 Oktyabr 2026, 09:59
Yeni Zelandiyada miqrantları həftədə 98 saat işlədib maaşlarını kəsiblər
Yeni Zelandiyanın Kraystçörç şəhərində motel işlədən keçmiş sahib miqrant işçiləri uzun müddət istismar etdiyinə görə məhkum edilib. İşçilər həftədə 84–98 saat çalışsalar da, onlara yalnız 40 saatlıq əməkhaqqı ödənilib. Məhkəmə sahibkarı yeddi ay yarım ev dustaqlığına məhkum edib.Citypost.az 1news.com-a istinadən xəbər verir ki, 315 Motel Riccarton adı ilə fəaliyyət göstərən Fei Huang Tenga Da Ltd şirkətinin keçmiş sahibi və operatoru Jian Li yeddi miqrant işçinin istismarı ilə bağlı ittihamları qəbul etdikdən sonra çərşənbə günü Kraystçörç Rayon Məhkəməsində hökm oxunub. Onun vəkilinin həbs cəzası əvəzinə daha yüngül cəza tətbiq edilməsi ilə bağlı tələbi cinayətin ciddiliyi nəzərə alınaraq rədd edilib.Yeni Zelandiya İmmiqrasiya...
29 Oktyabr 2026, 09:55
Microsoft-un Azure bulud biznesi gözləntiləri üstələyib
Microsoft-un bulud hesablama xidmətləri üzrə gəlirlərinin sürətlə artması şirkətin maliyyə nəticələrinə müsbət təsir göstərib. Süni intellektə böyük investisiyalar yatıran texnologiya nəhəngi sentyabr ayında başa çatan rübdə analitiklərin gəlir və mənfəət proqnozlarını üstələyib. Nəticələrin açıqlanmasından sonra şirkətin səhmləri 5 faizdən çox bahalaşıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Microsoft-un ümumi gəliri hesabat dövründə 92,3 milyard dollar, mənfəəti isə 36,6 milyard dollardan çox olub. FactSet-in məlumatına görə, analitiklər şirkətin gəlirinin 90,6 milyard dollar, mənfəətinin isə 35,1 milyard dollar təşkil edəcəyini gözləyirdilər.Şirkətin bulud hesablama platforması Azure-un gəlirləri ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 48 faiz artaraq 33,2 milyard dollara çatıb. Bu göstərici Microsoft-un...
29 Oktyabr 2026, 09:50
Avstraliya müdafiə naziri: Çin Cənub-Şərqi Asiyada təzyiq yaradır
Çinin sürətlə artan hərbi gücü və Cənubi Çin dənizində fəallığının genişlənməsi regionda təhlükəsizlik narahatlıqlarını artırır. Avstraliyanın müdafiə naziri Riçard Marles Pekinin hərbi quruculuğunun Cənub-Şərqi Asiyada təzyiq mühiti yaratdığını bildirərək müttəfiqləri daha sıx əməkdaşlığa çağırıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Marles bu barədə oktyabrın 29-da Filippinin Sebu şəhərində keçirilən Cənub-Şərqi Asiya Dövlətləri Assosiasiyasının (ASEAN) müdafiə nazirlərinin görüşü çərçivəsində jurnalistlərə açıqlamasında deyib.“Biz, əlbəttə ki, İkinci Dünya müharibəsinin başa çatmasından bəri Çinin həyata keçirdiyi ən böyük ənənəvi hərbi quruculuğun şahidi oluruq. Çinin bunu niyə etdiyinə dair heç bir izahat yoxdur və bütün bunlar təzyiq şəraiti yaradır”, – deyə nazir bildirib.Marles Çinin artan...
29 Oktyabr 2026, 09:48
Aİ və Kanada münasibətlərdə “yeni fəsil” açmağa hazırlaşır
Avropa İttifaqı (Aİ) və Kanada ABŞ ilə münasibətlərdə yaranan qeyri-müəyyənlik fonunda strateji tərəfdaşlığı gücləndirmək niyyətindədir. Tərəflər Monrealda keçiriləcək sammitdə iqtisadiyyat, enerji, süni intellekt və digər sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsini müzakirə edəcəklər.Citypost.az AFP-yə istinadən xəbər verir ki, Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Leyen sammit ərəfəsində Kanadanın Aİ-nin ilk “assosiativ üzvü” olması ilə bağlı müzakirələrə başlanacağını açıqlayıb.“Əsas məqsədimiz indiyədək Avropadan kənar bir ölkə ilə ən yaxın tərəfdaşlığımızı qurmaqdır. Ortaq tariximizdə yeni bir fəsil Monrealda başlayır”, – deyə fon der Leyen bildirib.Kanadanın Baş naziri Mark Karni də sammitdən əvvəl yeni və iddialı ittifaqın yaradılmasına çağırıb. Onun sözlərinə görə, dünya daha təhlükəli və parçalanmış...
29 Oktyabr 2026, 09:45
Putinlə Mozambik prezidentinin fotosu gündəm oldu
Ötən gün Rusiyanın paytaxtı Moskvada Qaz İxrac Edən Ölkələr Forumunun 8-ci Liderlər Zirvə Görüşü keçirilib.Citypost.az xəbər verir ki, Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin qatıldığı sammitdə təbii qazın iqtisadi inkişafdakı rolu və qlobal enerji sektorunun üzləşdiyi çətinliklər müzakirə olunub.Görüşdə iştirak edənlər arasında Mozambik prezidenti Daniel Çapo da var idi. Sammitdən sonra Çapo Moskva səfərinin fotolarını sosial media hesabında paylaşıb. Zirvədə çəkilmiş fotoşəkillərdən biri Putinlə digər liderlər arasındakı boy fərqinə görə diqqət çəkib. Putinin boyu ilə bağlı müzakirələr yenidən gündəmə gəlsə də, fotonun xüsusi olaraq bu məqsədlə çəkildiyinə və ya paylaşıldığına dair təsdiqlənmiş məlumat yoxdur. (Unikal)...
28 Oktyabr 2026, 14:26
