Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
14614
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
WhatsApp-da oxunmuş mesajı gizlətmək: Gizlilik parametrləri necə tənzimlənir?
Məxfilik parametrləri populyar mesajlaşma tətbiqi olan WhatsApp platformasında istifadəçilərin şəxsi məlumatlarını, onlayn fəaliyyətini idarə etməsinə geniş imkanlar yaradır. Göndərilən mesajın oxunduğunu bildirən qoşa göy xətt (Read Receipts) funksiyasını söndürmək istifadəçilərə gələn mesajları qarşı tərəfə bildirmədən oxumaq şansı verir. Bu parametri tənzimləmək şəxsi məxfiliyi artırmaqla yanaşı, dərhal cavab vermək məcburiyyətini də aradan qaldırır.Citypost.az xəbər verir ki, oxunma bildirişini söndürmək üçün ilk növbədə tətbiqin "Ayarlar" (Settings) bölməsinə daxil olmaq lazımdır. Açılan menyudan "Məxfilik" (Privacy) alt bölməsi seçilir. Burada yerləşən "Oxundu bildirişləri" (Read Receipts) seçiminin qarşısındakı düyməni deaktiv etməklə funksiya tamamilə dayandırılır. Bu addımdan sonra qarşı tərəf sizin mesajı oxuyub-oxumadığınızı görə bilmir. Eyni...
26 Avqust 2026, 19:48
Bir çəllək pivənin güdazına gedən dəstə - Stalin dövrünün “nümunəvi” cinayətkarları
Ən yeni tarix. Maraqlı faktlar.Bir çəllək pivənin güdazına gedən dəstə - Stalin dövrünün “nümunəvi” cinayətkarları.Müharibədən sonrakı dövrdə, 1950-1953-cü illərdə silsilə cinayətlər, qətl və qarətlər törədən cinayətkar dəstənin uzun müddət izinə düşmək mümkün olmayıb. Oxşar cinayətlər Moskvanın ərazisində törədilib. Dəstənin ilk cinayəti 1 fevral 1950-ci ildə qeydə alınıb. Həmin gün ərzaq mağazası qarət olunaraq 34 min pul aparılıb, müqavimət göstərmək istəyən satıcı isə tapança ilə qətlə yetirilib.Hadisədən heç bir ay keçməmiş Moskvanın Tmiryazev rayonunda iki nəfər dəstə üzvü sənaye malları mağazasında soyğun törədib. Onlar əvvəlcə özlərini kassirə dövlət təhlükəsizlik orqanlarının əməkdaşları kimi təqdim ediblər. Təsadüfən mağazada olan sahə müvəkkili və milis nəfəri mülki geyimdə olan...
26 Avqust 2026, 12:05
Şagirdlər üçün yeni qadağa
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron yeni tədris ilindən etibarən məktəblərdə mobil telefon istifadəsinin qadağan edildiyini açıqlayıb.Citypost.az xəbər verir ki, Makron ABŞ mərkəzli “X” şirkətindəki sosial media hesabından etdiyi paylaşımda uşaqları ekranların mənfi təsirlərindən qorumaq üçün “daha çox gözləyə bilməyəcəklərini” bildirib. O, məktəblərdə mobil telefon istifadəsinə qadağa olunduğu nəzərdə tutan qanunun qüvvəyə mindiyini açıqlayıb.Fransa Prezidenti qanunun sentyabrın 1-də başlayacaq yeni tədris ilindən etibarən qüvvədə olacağını qeyd edib.Fransa hökuməti daha əvvəl 2018-ci ildən etibarən ibtidai və orta məktəblərdə tətbiq olunan mobil telefon istifadəsi ilə bağlı qaydaların yeni tədris ilindən məktəblərdə də tətbiq ediləcəyini açıqlayıb.Fransa Milli Assambleyası və Senatında qəbul edilən qanun Konstitusiya Şurası...
26 Avqust 2026, 08:25
Konteyner daşımaları necə təşkil olunur? – Qlobal ticarət marşrutları
Konteyner daşımaları qlobal ticarətin əsas sütununu təşkil edərək dünyada istehsal olunan malların böyük əksəriyyətinin təhlükəsiz, sürətli şəkildə çatdırılmasını təmin edir. Standart ölçülərə malik polad qutuların (TEU, FEU) tətbiqi dəniz, dəmir yolu, avtomobil nəqliyyatının vahid zəncirdə birləşməsinə, multimodal daşımaların inkişafına imkan yaradıb. Bu sistem logistika xərclərini kəskin şəkildə aşağı salaraq beynəlxalq ticarət dövriyyəsinin həcmini dəfələrlə artırıb.Citypost.az xəbər verir ki, daşıma prosesi yükün göndərildiyi məntəqədən konteynerlərə doldurulması, möhürlənməsi ilə başlayır. Xüsusi yük avtomobilləri, dəmir yolları vasitəsilə dəniz limanlarına gətirilən konteynerlər nəhəng kranlar yardımı ilə konteynerdaşıyan gəmilərə yüklənir. Yüklərin paylanması, gəminin tarazlığı xüsusi kompyuter proqramları vasitəsilə dəqiqliklə hesablanır. Mənzil limanına çatan konteynerlər gömrük...
25 Avqust 2026, 19:48
Bulud texnologiyası (Cloud) nədir və məlumatlar necə qorunur?
Bulud texnologiyası (Cloud) məlumatların fiziki sertfikatlaşdırılmış yerli sərt disklərdə deyil, internet üzərindən uzaqda yerləşən virtual serverlərdə saxlanılması, emal edilməsi, idarə olunması sistemidir. Bu sistem istifadəçilərə öz fayllarına, proqram təminatlarına istənilən məkandan, müxtəlif cihazlar vasitəsilə anında çıxış imkanı yaradır. Ənənəvi yaddaş qurğularından fərqli olaraq, bulud infrastrukturu yüksək çeviklik təmin edir, böyük həcmli məlumatların itmə riskini sıfıra endirir, texniki avadanlıq xərclərini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.Citypost.az xəbər verir ki, bulud sistemlərində saxlanılan məlumatların təhlükəsizliyi çoxqatlı mühafizə mexanizmləri vasitəsilə yüksək səviyyədə təmin olunur. Sistemə daxil olan bütün informasiyalar şifrələmə (encryption) alqoritmləri ilə koda çevrilir; bu səbəbdən kənar şəxslər məlumatları ələ keçirsələr belə, xüsusi şifrə açarı...
24 Avqust 2026, 13:47
İranda böyük qaz yatağı kəşf edilib
İranın cənubundakı Fars əyalətində ölkəyə on milyardlarla dollar gətirə biləcək böyük qaz yatağı aşkarlanıb.Citypost.az "Tasnim"ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə İslam Respublikasının neft naziri Möhsün Paknejad məlumat verib."Fars əyalətinin cənubundakı Taxta yatağında aşkarlanan qaz az kükürdlüdür ki, bu da işlənmə və istismar xərclərini azaldır", - o vurğulayıb.Qiymətləndirmələrə görə, yataqda 212 mlrd. kubmetr qaz var və ondan 161 mlrd. kubmetr hasil etmək mümkün olacaq. Paknejadın sözlərinə görə, bu həcm "Cənubi Pars" yatağındakı bir fazanın təqribən 15 illik hasilatına bərabərdir.Bundan əlavə, nazir yataqda əhəmiyyətli həcmdə qaz kondensatının olduğunu da qeyd edib:"Bu yataqda qazdan əlavə, dəyəri on milyardlarla dollar olan çox böyük...
24 Avqust 2026, 08:28
