Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
5705
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Livan Vaşinqtonda İsraillə atəşkəsin uzadılmasına nail olmaq niyyətindədir
Livan Vaşinqtonda aparılacaq danışıqlarda İsraillə atəşkəsin daha bir ay müddətinə uzadılmasına nail olmaq niyyətindədir."Report" xəbər verir ki, bu barədə "Ynet" AFP-yə istinadən bildirib.Tərəflər arasında danışıqlar sabah bərpa olunmalıdır. Mənbələrin məlumatına görə, Beyrut atəşkəs rejiminin ən azı bir ay müddətinə uzadılmasını təsbit etməyə ümid edir.Livan prezidenti Cozef Aun bu məsələ ilə bağlı müzakirələrin aparıldığını təsdiqləyib.Onun sözlərinə görə, danışıqların məqsədi atəşkəs rejimini təmin etmək, İsrail qoşunlarının Livan ərazisindən çıxarılmasına nail olmaq, livanlı məhbusları geri qaytarmaq, milli ordunu sərhəddə yerləşdirmək və dağıdılmış infrastrukturun bərpasına başlamaqdır....
22 Aprel 2026, 17:49
Pakistan ordusunun feldmarşalı İrana xəbərdarlıq etdi
Pakistan Silahlı Qüvvələrinin baş komandanı feldmarşal Asim Münir ABŞ ilə danışıqlarla bağlı İran rəsmiləri ilə müzakirələr aparıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə “Al Arabiya” mənbələrə istinadla məlumat yayıb.Məlumata görə, Pakistan ordusunun feldmarşalı danışıqlar üçün son tarixin bitməsi ilə bağlı İran rəhbərliyinə xəbərdarlıq edib.Xatırladaq ki, ABŞ-İran danışıqlarının ikinci raundu aprelin 22-də İslambadda keçirilməli idi. Amma İran danışıqlara qatılmaqdan imtina edib. (Teleqraf)
22 Aprel 2026, 17:34
Sabahdan Slovakiyaya “Drujba” kəməri ilə neft nəql olunacaq
Ukrayna “Drujba” kəməri vasitəsilə neft nəqlini bərpa edib.APA xəbər verir ki, bu barədə Slovakiyanın iqtisadiyyat naziri Denisa Sakova “Facebook” səhifəsində bildirib.Onun sözlərinə görə, Slovakiyaya neft nəqlinin sabah səhər saatlarında bərpa olunması gözlənilir.
22 Aprel 2026, 17:21
İran Hörmüz boğazında iki xarici gəmini saxladı
İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Dəniz Donanması Hörmüz boğazında hərəkət qaydalarını pozduqları və naviqasiya sistemlərinə müdaxilə etdikləri səbəbilə iki gəmini saxlayıb. Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə İran mediası məlumat yayıb.SEPAH-a bağlı Hərbi Dəniz Qüvvələri Hörmüz boğazında naviqasiya təhlükəsizliyini riskə atdıqları səbəbilə iki gəmini İranın ərazi sularına aparıblar.Verilən açıqlamada bildirilib ki, “MSC-FRANCESCA” adlı və İsraillə əlaqəli olduğu qeyd olunan gəmi ilə “EPAMINODES” adlı digər gəmi lazımi icazələri almadan hərəkət edib, naviqasiya sistemlərində manipulyasiya aparıb və təkrar pozuntulara yol verib.İran rəsmiləri qeyd ediblər ki, sözügedən gəmilərin Hörmüz boğazından gizli şəkildə çıxmağa çalışdığı müəyyən olunub və İnqilab Keşikçiləri Donanmasının kəşfiyyat izləməsi nəticəsində gəmilər...
22 Aprel 2026, 15:18
Alibaba yeni nəsil süni intellekt modelini təqdim edib
Alibaba Group korporativ süni intellekt sahəsində fəaliyyətini genişləndirərək yeni dil modelini təqdim edib.Citypost.az CNBC-nə istinadən xəbər verir ki, məlumatına görə, şirkət agent platforması Wukong-u yeni flaqman model ilə tamamlayıb və bu istiqamətdə məhsul ekosistemini gücləndirib.20 apreldə təqdim olunan Qwen3.6-Max-Preview modelinin indiyədək ən güclü dil modeli olduğu bildirilir. Yeni model əvvəlki Qwen3.6-Plus versiyası ilə müqayisədə kodlaşdırma, dünya biliklərinin işlənməsi və tapşırıqların icrasında daha yüksək nəticələr göstərir.Yeni nəsil Qwen ailəsinə Qwen3.6-Flash və açıq mənbəli Qwen3.6-35B-A3B modelləri də daxildir.Məlumatlara görə, Alibaba süni intellekt və bulud texnologiyalarına investisiyaları əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Şirkətin AI xərcləri son rübdə təxminən iki dəfə artaraq 2,93 milyard dollara yaxınlaşıb.Şirkət...
22 Aprel 2026, 11:22
Fitch Ratings: İran müharibəsi Ermənistanda inflyasiya risklərini artırır
Beynəlxalq reytinq agentliyi Fitch Ratings açıqlama yayıb ki, İranda davam edən müharibə Cənubi Qafqaz ölkələri üçün əsasən enerji və logistika xərclərinin artması fonunda iqtisadi təzyiqləri gücləndirir.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, hesabatda bildirilir ki, bu proses birbaşa münaqişə təsirlərindən çox, idxal olunan enerji və daşınma xərclərinin yüksəlməsi ilə əlaqədardır. Xüsusilə enerji idxalından asılı olan Ermənistan və Gürcüstan üçün inflyasiya və xarici ticarət kəsirlərində artım riski mövcuddur.Fitch qeyd edir ki, region ölkələrində artan beynəlxalq valyuta ehtiyatları və nisbətən sabit enerji təminatı qısamüddətli riskləri müəyyən qədər məhdudlaşdırır. Bununla belə, xarici hesabların həssaslığı qalmaqda davam edir.Agentliyin proqnozuna əsasən, Ermənistanda büdcə kəsirinin 2026-cı...
22 Aprel 2026, 11:20
