Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
15626
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Merts Trampla planlaşdırılmış telefon danışığını ləğv edib
Almaniya kansleri Fridrix Merts ABŞ Prezidenti Donald Trampla bu günə planlaşdırılmış telefon danışığını ləğv edib."Report"un "The Guardian"a istinadən verdiyi məlumata görə, qərar Trampın regional seçkilərdə ultra sağçı "Almaniya üçün Alternativ" (AfD) partiyasının uğurunu açıq şəkildə alqışlamasından bir neçə saat sonra qəbul edilib.Mertsin nümayəndəsi telefon danışığının ləğv səbəbini açıqlamaqdan imtina etsə də, bunun kanslerin iş qrafikindəki dəyişikliklərlə bağlı olmadığını vurğulayıb.AFP-nin məlumatına görə, Mertsin mətbuat katibi də Trampın bəyanatlarını birbaşa şərh etməyib və danışığın ləğvi ilə ABŞ Prezidentinin açıqlamaları arasında mümkün əlaqənin olub-olmaması barədə suala cavab verməkdən imtina edib....
09 Sentyabr 2026, 19:12
Almaniyanın müdafiə naziri: Müdafiə xərclərinin təxminən yarısı yeni texnologiyalara yönəldilib
Almaniyanın müdafiə naziri Boris Pistorius ölkəsinin müdafiə sahəsində xərclərinin təxminən yarısını yeni texnologiyalara yönəltdiyini bildirib.Citypost.az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, nazir ARD telekanalına açıqlamasında Almaniyanın son 30 ildə milli və alyans müdafiəsinə kifayət qədər investisiya qoymadığını və nəticədə böyük boşluqların yarandığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, hazırda həmin boşluqların qısa müddətdə aradan qaldırılması vacibdir. “Biz qısa müddətdə çoxlu sayda sifariş verməliyik, çünki son 30 ildə yaranmış nəhəng boşluqları aradan qaldırmalıyıq”, - deyə nazir vurğulayıb.B.Pistorius bildirib ki, mövcud təhlükə şəraitində Almaniya sürətli hərəkət etməli və düzgün sistemləri satın almalıdır. Onun sözlərinə görə, burada əsas məsələ ənənəvi sistemlərlə yeni texnologiyalar arasında düzgün nisbətin...
09 Sentyabr 2026, 17:52
İsveçrədə SES-də partlayış baş verib: xəsarət alanlar var
Bu gün səhər saatlarında İsveçrənin cənubundakı "Ritom" su elektrik stansiyasında (SES) baş vermiş partlayış nəticəsində iki nəfər ağır xəsarət alıb."Report" xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, hadisə yerli vaxtla saat 09:30-dan bir qədər sonra baş verib.Tiçino kantonu polisinin məlumatına görə, hadisə nəticəsində iki nəfər ağır yaralanıb.Hadisə yerinə polis, yanğınsöndürənlər, xilasedicilər və "Rega" şirkətinin helikopteri cəlb olunub."RescueMedia"nın məlumatına görə, partlayışdan sonra bina qismən çöküb.Hadisənin başvermə səbəbləri və şəraiti müəyyənləşdirilir....
09 Sentyabr 2026, 16:19
Rusiyada ayıların şəhərlərə hücumları artıb, yüksək hazırlıq elan edilib
Yaşayış məntəqələrinə ayıların hücumlarının artması səbəbindən Kamçatka diyarının Petropavlovsk-Kamçatski şəhərində yüksək hazırlıq rejimi elan edilib.APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, bu barədə Pertopavlovsk-Kamçatski meri Andrey Vorovski bildirib.Onun sözlərinə görə, 9 sentyabr saat 18:00-dan (Moskva vaxtı ilə səhər 9:00) Petropavlovsk-Kamçatski şəhər dairəsində ayı hücumları nəticəsində həyati təhlükələrin aradan qaldırılmasına yönəlmiş tədbirlərdə iştirak edən qüvvələr və xidmətlər üçün yüksək hazırlıq rejimi elan edilib.Kemerovo (Kuzbass) vilayətinin beş rayonu şəhərə ayı hücumlarının artması səbəbindən yüksək hazırlıq rejimi elan edib. Kaltanski, Osinnikovski və Prokopyevsk şəhərləri, eləcə də Taştaqolski və Mejdurechenski rayonlarında yüksək hazırlıq rejimi tətbiq olunub.Qeyd edək ki, avqust ayında Kemerovo vilayətinin Mejdureçensk yaşayış məntəqəsi...
09 Sentyabr 2026, 14:30
Keniyada kar şagirdlər üçün robot qol hazırlanıb
Keniyada kar uşaqların təhsil imkanlarını genişləndirmək məqsədilə robot qol hazırlanıb. Layihə yerli “ZeroBionic” startapı tərəfindən həyata keçirilir.Citypost.az FRANCE24.com-a istinadən xəbər verir ki, Startapın hazırladığı mexaniki əl müəllimin səsini real vaxt rejimində işarə dilinə çevirməyə imkan verir. Bununla kar şagirdlərin digər uşaqlarla birlikdə təhsil alması və xüsusilə STEM fənlərini daha rahat öyrənməsi hədəflənir.22 yaşlı Norah Kimathinin təsis etdiyi şirkət eyni zamanda ingilis, Amerika və Keniya işarə dillərində texniki terminlər bazası yaradır.Məlumata görə, robot qolun qiyməti təxminən 350 dollardır və iki ilədək istifadə oluna bilər. Hazırda texnologiya Keniyada 78 məktəbdə tətbiq edilir və nitqdən işarə dilinə çevirmədə 92 faiz dəqiqlik göstərir.Keniya Kar...
09 Sentyabr 2026, 11:05
Türkiyədə 2000 illik Roma mozaikası tapılıb
Təxminən iki min il əvvəl Egey dənizinin sahilində yerləşən Roma şəhəri Adramyttiumun varlı bir sakini villasını dəbdəbəli çoxrəngli mozaika ilə bəzəyib.Citypost.az Türkiyə KİV-lərinə istinadən xəbər verir ki, Arxeoloqlar üzərində təsvir edilmiş heyvanlar arasında Zümrüd adlı bir pişik və Okean adlı bir it aşkar etdilər ki, bu da, ehtimal ki, sahibinin ən sevimli ev heyvanları idi.Villanın xarabalıqları bu yaxınlarda arxeoloqlar tərəfindən müasir Türkiyənin Adramiti şəhərinin ərazisində aşkar edilmişdir. Tədqiqatçılar onu eramızın II və III əsrlərinin sonlarına aid edirlər. Binada mərkəzi atriumun ətrafında üç zal, eləcə də bir neçə köməkçi otaq və mürəkkəb boru və drenaj sistemi var idi.Ən təsirli tapıntı əsas...
09 Sentyabr 2026, 11:02
