Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
15814
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Lukaşenko: Belarus ordunun döyüş hazırlığını yoxlayacaq
Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenko qoşunlarda hazırlığın yoxlanılmasını davam etdirmək planlarını təsdiqləyib.Citypost.az “Belta”a istinadən xəbər verir ki, Lukaşenko bu barədə jurnalistlərə açıqlamasında bildirib.“Mən artıq xalq dilində demişəm: ordunu silkələmək lazımdır, vaxt gəlib. Bütün ordunu. Səfərbərliyə qədər hamını yoxlayacağıq”, - Lukaşenko deyib.Aleksandr Lukaşenko hazırda artilleriya briqadasının onun tapşırığı ilə yoxlanıldığını vurğulayıb.O, bundan əvvəl tank bölmələrinin yoxlanıldığını xatırladıb.“Müharibədə olduğu kimi hər şeyi edirik", - deyən Belarus Prezidenti bu cür yoxlamalarda müasir hərbi münaqişələrin təcrübəsindən istifadə edildiyini qeyd edib....
11 Sentyabr 2026, 17:36
Vuçiç Serbiya prezidenti vəzifəsindən istefa verəcək
Serbiya Prezidenti Aleksandar Vuçiç ABŞ-dan qayıtdıqdan sonra dövlət başçısı vəzifəsindən istefa verəcək.Citypost.az APA-ya istinadən xəbər verir ki, o, bunun 25 və ya 26 sentyabrda baş verəcəyini bildirib.“Nyu-Yorkdan qayıtdıqdan dərhal sonra istefa ərizəmi təqdim edəcəyəm”, - Vuçiç mətbuat konfransında N1 televiziyasının sualına cavab olaraq deyib.Qeyd edək ki, Vuçiç bundan əvvəl oktyabrın 25-nə parlamentə növbədənkənar seçkilər təyin edib. O, hakim partiyanın siyahısına rəhbərlik edəcək və Baş nazirliyə namizəd olacaq....
11 Sentyabr 2026, 16:17
İlon Mask bu sənədli filmə görə məhkəmə ilə hədələdi
İlon Mask haqqında çəkilmiş yeni sənədli filmin yaradıcıları məhkəmə ilə hədələnib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Maskın vəkili Aleks Spiro “Musk” adlı dörd saatlıq sənədli filmin prodüserlərinə məktub göndərərək ekran əsərinin milyarderin nüfuzuna xələl gətirdiyini bildirib.Vəkil filmin əvvəlcədən müəyyənləşdirilmiş nəticə əsasında hazırlandığını və rejissor Aleks Gibninin filmdə yer alan məlumatları Mask və ya ona yaxın şəxslərlə yoxlamaqdan imtina etdiyini iddia edib. “Musk” filmi Oskar mükafatlı rejissor Aleks Gibni tərəfindən hazırlanıb. Ekran əsərində Maskın karyerası, şəxsi həyatı və sahibkarlıq fəaliyyəti, həmçinin onun texnologiya sahəsində yüksəlişi araşdırılır.Maskın tərəfi filmin yaradıcılarından görüntülər, müsahibə transkriptləri, tədqiqat materialları və daxili yazışmalar da daxil olmaqla...
11 Sentyabr 2026, 09:36
Trampın İrlandiya səfərində həm dəstək, həm etiraz gözlənilir
ABŞ Prezidenti Donald Trampın İrlandiyaya səfəri ölkədə həm dəstək, həm də etirazlarla qarşılanacaq.Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, Tramp iki günlük səfər çərçivəsində İrlandiyaya gedəcək və Kler qraflığında yerləşən, onun adını daşıyan qolf kurortunu ziyarət edəcək. Prezidentin İrlandiya Açıq turnirinin finalında iştirak edəcəyi və qalibə kuboku təqdim edəcəyi gözlənilir.Trampın səfəri ilə əlaqədar Dublində, eləcə də Doonbeg və Şennon ətrafında Qəzza, miqrasiya və iqlim siyasətinə etiraz olaraq aksiyaların keçirilməsi planlaşdırılır. Təhlükəsizlik tədbirləri də gücləndirilib və əməliyyata minlərlə İrlandiya və ABŞ təhlükəsizlik əməkdaşının cəlb olunacağı bildirilir.Bununla yanaşı, Doonbeg sakinlərinin bir qismi Trampın sahibi olduğu qolf kurortunun yerli iqtisadiyyata və məşğulluğa töhfə verdiyini...
11 Sentyabr 2026, 09:34
Sərnişinin baqajından qurudulmuş timsah başı çıxdı
İtaliyanın Turin şəhərindəki Kaselle hava limanında Mayamidən İstanbul vasitəsilə gələn sərnişinin baqajından qurudulmuş timsah başı aşkarlanıb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, gömrük və maliyyə polisi əməkdaşları tərəfindən aparılan yoxlama zamanı sürünənə aid baş adi qablaşdırma kağızına bükülmüş vəziyyətdə tapılıb.Əşyaya qorunan növə aid nümunə kimi baxılır. Sərnişin müvafiq sertifikat və icazələr olmadan heyvan hissəsini qanunsuz şəkildə daşımaqda şübhəli bilinərək saxlanılıb, timsah başı isə müsadirə edilib.İtaliya hakimiyyət orqanları hazırda nümunənin hansı timsah növünə aid olduğunu, mənşəyini və əldə edilmə şəraitini araşdırırlar.Timsah növlərinin bir çoxu Vaşinqton Konvensiyası (CITES) çərçivəsində beynəlxalq ticarət və daşınma baxımından xüsusi nəzarət altındadır. Qanun pozuntusu təsdiqlənərsə, sərnişini 20...
11 Sentyabr 2026, 09:29
Moldova Aİ danışıqlarında Macarıstanın dəstəyini almağa çalışır
Moldova Parlamentinin sədri İqor Qrossu gələn həftə Macarıstana səfər edəcək.Citypost.az-ın “Moldpres”ə istinadən verdiyi məlumata görə, Qrossu Budapeştdə Moldova Respublikasının Avropa İttifaqına üzvlük yolunu və danışıqlar çərçivəsində yeni fəsillərin açılması məsələsini müzakirə edəcək.Parlament sədri bildirib ki, səfər zamanı Moldova üzrə vəziyyət və danışıqlar fəsillərinin açılmasına dair arqumentlər barədə Macarıstan tərəfinə birbaşa məlumat verməyi planlaşdırır.Qrossu həmçinin qeyd edib ki, Kişinyov Avropa ölkələrindəki seçki təqvimini nəzərə almalı və Moldovada əldə olunan irəliləyişlə bağlı Aİ-yə üzv dövlətlərlə dialoqu gücləndirməlidir.Onun sözlərinə görə, bəzi Avropa ölkələrində suveren və ekstremist partiyalara dəstəyin artması fonunda avropalı tərəfdaşlarla birbaşa təmasların əhəmiyyəti daha da yüksəlib.Əli...
11 Sentyabr 2026, 09:25
