Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
15447
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Ermənistanda sement qıtlığı yaranıb: tikinti şirkətləri çətinlik çəkir
Ermənistanda sement bazarında ciddi çatışmazlıq problemi yaranıb. Citypost.az “Joqovurd” qəzetinə istinadən xəbər verir ki, bir sıra tikinti şirkətləri son vaxtlar lazımi miqdarda sement əldə etməkdə çətinlik çəkirlər.Məlumata görə, bəzi şirkətlər tikinti işlərini dayandırmamaq üçün sementi müxtəlif satış məntəqələrindən kiçik partiyalarla toplamağa məcbur olur. Bəzi hallarda isə məhsul əvvəlcədən razılaşma və ya kredit əsasında alınır.Qəzet çatışmazlığın dəqiq səbəblərinin hələlik rəsmi şəkildə açıqlanmadığını bildirir. Problemin Ermənistanın iki böyük sement istehsalçısı – “Ararat Sement” və “Hrazdan Cement” ətrafında baş verən dəyişikliklər fonunda yaranması diqqət çəkir.Bildirilir ki, “Ararat Sement”lə bağlı hüquqi və siyasi proseslər davam edir, “Hrazdan Cement” isə uzun müddət fəaliyyət göstərmədikdən sonra...
08 Sentyabr 2026, 10:59
Monqolustanda yanacaq böhranı: sürücülər saatlarla növbə gözləyir
Monqolustanda Rusiyadan yanacaq asılılığı ölkədə ciddi benzin və dizel çatışmazlığına səbəb olub. Yanacaqdoldurma məntəqələrinin qarşısında kilometrlərlə növbələr yaranır, bəzi sürücülər yanacaq almaq üçün saatlarla gözləməli olurlar.Citypost.az FRANCE24.com-a istinadən xəbər verir ki, ölkə benzininin 95 faizindən çoxunu Rusiyadan idxal edir. Lakin Ukraynanın son aylarda Rusiyanın neft obyektlərinə hücumları tədarük zəncirinə təsir göstərib və Monqolustanda yanacaq böhranını daha da dərinləşdirib.Hökumət yanacaq alışına gündəlik məhdudiyyətlər tətbiq edib, ehtiyat yığılmasının qarşısını almaq üçün tədbirlər görüb və bəzi ərazilərdə növbəli nömrə nişanı sistemi tətbiq edib.Yanacaq çatışmazlığı nəqliyyat və logistika sektoruna da ciddi təsir göstərir. Xüsusilə kənd təsərrüfatı, turizm və çoban təsərrüfatları üçün problem yaranıb. Dizel...
08 Sentyabr 2026, 10:57
Avstraliya sosial media şirkətlərini yüksək cərimələrlə hədələyir
Avstraliya hökuməti sosial media platformalarını gənc istifadəçiləri zərərli məzmundan qorumağa məcbur edən yeni qanun layihələri hazırlayıb. Qaydaları pozan böyük texnologiya şirkətləri 109 milyon Avstraliya dollarınadək, yəni təxminən 78 milyon ABŞ dolları məbləğində cərimə ilə üzləşə bilərlər.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, baş nazir Entoni Albanesenin təqdim etdiyi qanun layihəsinə əsasən, “Facebook”, “TikTok” və “Instagram” kimi platformaların sahibi olan şirkətlər 18 yaşdan kiçik istifadəçilərin pornoqrafiya, onlayn zorakılıq, cinayətkarlığı təbliğ edən və qidalanma pozğunluqlarını təşviq edən məzmundan qorunmasına görə “qayğı vəzifəsi” daşıyacaqlar.Yeni qanunvericilik platformalardan istifadəçilərə sosial media lentlərində hansı məzmunun göstərildiyini müəyyən edən alqoritmlərdən imtina etmək imkanı verməyi də tələb edir....
08 Sentyabr 2026, 10:53
Hunter Biden qalmaqallı noutbukunun adına memecoin buraxır
ABŞ-ın keçmiş prezidenti Co Baydenin oğlu Hunter Biden 2020-ci ildə siyasi qalmaqalın mərkəzində olan məşhur noutbukunun adını daşıyan yeni memecoin buraxmağa hazırlaşır.Citypost.az ABŞ KİV-lərinə istinadən xəbər verir ki, bu barədə “The Wall Street Journal” məlumatlı mənbələrə istinadən yazıb. Məlumata görə, “LAPTOP” adlandırılacaq tokenin sentyabrın 9-dan satışa çıxarılması planlaşdırılır.Bildirilir ki, memecoinlərin 20 faizi Donald Trampla əlaqəli “TRUMP” memecoinindən zərər çəkən şəxslərə veriləcək. Daha 30 faizlik hissə isə Hunter Biden də daxil olmaqla layihənin təsisçilərinə məxsus olacaq və onlar bu tokenləri ilk altı ay ərzində sata bilməyəcəklər.Layihənin qaydalarına əsasən, müəyyən edilmiş 30 hadisədən hər hansı biri baş verərsə, buraxılmış tokenlərin daha 30...
08 Sentyabr 2026, 10:50
Fransada La-Manş faciəsi ilə bağlı 14 nəfər məhkəmə qarşısına çıxarılır
Fransada 2021-ci ildə La-Manş boğazında baş verən və 31 miqrantın ölümü ilə nəticələnən ən ağır qayıq faciələrindən biri ilə bağlı 14 nəfər məhkəmə qarşısına çıxarılacaq.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, məhkəmədə təqsirləndirilən şəxslər əsasən İraq kürdləri olan miqrantların Britaniyaya keçidini təşkil edən insan qaçaqmalçılığı şəbəkələri ilə əlaqədə olmaqda ittiham olunurlar. Onlardan ikisi, o cümlədən bir Əfqanıstan vətəndaşı barəsində həbs qərarı verilib və onlar qiyabi mühakimə olunacaqlar.Hadisə 24 noyabr 2021-ci ildə baş verib. Açıq dənizdə miqrantları daşıyan kiçik və keyfiyyətsiz şişmə qayıq batıb. Faciə nəticəsində aralarında 7 yaşlı uşağın da olduğu 31 nəfər həyatını itirib, 4 nəfər isə itkin düşüb....
08 Sentyabr 2026, 10:45
İranda benzinin qiyməti iki dəfə artırılıb
İran hökuməti benzinin üçüncü tarif üzrə qiymətini iki dəfə artıraraq 1 litr üçün 50 min rialdan 100 min riala çatdırıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə sentyabrın 8-də dövlət televiziya və radio şirkəti IRIB məlumat yayıb.Bununla yanaşı, ilk iki kateqoriya üzrə qiymətlər dəyişməyib və müvafiq olaraq 1 litr üçün 15 min və 30 min rial olaraq qalıb.Qiymət artımı yanacaq kartındakı bütün limitlər başa çatdıqdan sonra tətbiq olunan üçüncü tarif qrupuna şamil edilir. Əvvəllər bu tarif üzrə benzinin 1 litri 50 min riala satılırdı....
08 Sentyabr 2026, 09:13
