Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
21044
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Novi Sadda güclü fırtına gözlənilir: Mer təcili iclas çağırdı
Serbiyanın Novi Sad şəhərində gözlənilən güclü fırtına ilə əlaqədar fövqəladə tədbirlər görülür. Şəhər rəhbərliyi kommunal və digər aidiyyəti xidmətləri mümkün təhlükələrə qarşı hazırlıqlı olmağa çağırıb.Citypost.az TANJUG-a istinadən xəbər verir ki, Novi Sad şəhərinin meri və Fövqəladə Hallar üzrə Şəhər Qərargahının rəhbəri Jarko Miçin Serbiya Respublikasının Hidrometeorologiya İnstitutunun xəbərdarlığından sonra qərargahın təcili iclasını çağırıb. Bu, qərargahın beşinci fövqəladə iclası olub.İclasda şəhərin tabeliyində olan bütün dövlət və kommunal xidmət müəssisələrinə, eləcə də digər aidiyyəti qurumlara qabaqlayıcı tədbirlər görmək, işçi heyətinin və texnikanın hazırlığını təmin etmək tapşırılıb. Məqsəd fırtına zamanı operativ reaksiya vermək və onun mümkün fəsadlarını vaxtında aradan qaldırmaqdır.Hidrometeorologiya İnstitutunun məlumatına görə,...
20 Noyabr 2026, 09:21
İtaliyalı tanınmış jurnalist Korrado Augias 91 yaşında vəfat edib
İtaliyanın tanınmış jurnalisti, yazıçı, televiziya aparıcısı və siyasi şərhçisi Korrado Augias 91 yaşında dünyasını dəyişib. Ömrünün son günlərinədək fəaliyyətini davam etdirən Augias ölkənin mədəniyyət və jurnalistika həyatında mühüm iz qoyub.Citypost.az ANSA agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Augias 19 noyabrda vəfat edib. O, mədəniyyət, tarix, ədəbiyyat və müasir cəmiyyətlə bağlı verilişləri, məqalələri və kitabları ilə geniş auditoriyanın rəğbətini qazanmışdı. 2023-cü ildən etibarən La7 telekanalında “La Torre di Babele” proqramının aparıcısı olub.Məlumat üçün bildirək ki, 1935-ci il yanvarın 26-da Romada anadan olan Augias jurnalistlik karyerasına İtaliyadan kənarda da davam edib. O, Paris və Nyu-Yorkda Rai telekanalının müxbiri kimi çalışıb. Daha sonra “La...
20 Noyabr 2026, 09:17
Avropa Komissiyası Bolqarıstana qarşı iki yeni pozuntu işi açıb
Avropa Komissiyası Bolqarıstanın Avropa İttifaqı qaydalarını pozması ilə bağlı iki yeni hüquqi prosedura başlayıb. İşlər nağdsız ödənişlərdə dələduzluqla mübarizə və meşələrin qırılmasının qarşısının alınması ilə bağlı tələblərin yerinə yetirilməməsini əhatə edir.Citypost.az “The Sofia Globe” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, Komissiya Bolqarıstana nağdsız ödəniş vasitələrinin saxtalaşdırılması və bu sahədə dələduzluqla bağlı cinayət əməllərini müəyyən edən Aİ direktivinin düzgün tətbiq edilməməsinə görə rəsmi bildiriş məktubu göndərib. Bu, pozuntu prosedurunun ilk mərhələsidir.Digər iş isə Aİ-nin Meşələrin Qırılması Qaydalarının icrası ilə bağlıdır. Qaydalara əsasən, üzv dövlətlər meşələrin qırılmasına və deqradasiyasına səbəb olan məhsulların Avropa bazarına daxil olmasının qarşısını almalı, bu sahədə nəzarəti həyata keçirəcək...
20 Noyabr 2026, 01:08
BVF: Süni intellekt investisiyalarının gəlirliliyi Asiyanın iqtisadi artımına təsir edəcək
Süni intellektə yatırılan böyük vəsaitlərin nə qədər gəlir gətirəcəyi Asiyanın gələcək iqtisadi inkişafı üçün əsas amillərdən biri ola bilər. Beynəlxalq Valyuta Fondunun rəsmisi hesab edir ki, bu məsələ ABŞ-ın qabaqcıl çiplərin ixracına tətbiq etdiyi məhdudiyyətlərdən daha böyük əhəmiyyət daşıya bilər.Citypost.az CNA-ya istinadən xəbər verir ki, BVF-nin idarəedici direktorunun birinci müavini Den Katz bu barədə Sinqapur FinTech Festivalı çərçivəsində danışıb. Onun sözlərinə görə, ABŞ-ın bir sıra Asiya ölkələrinə süni intellekt çiplərinin ixracı ilə bağlı sərtləşdirdiyi qaydaların iqtisadi təsirini indidən dəqiq qiymətləndirmək çətindir.ABŞ Ticarət Nazirliyi Sinqapur, Tayland, Malayziya, İndoneziya və Braziliyaya qabaqcıl süni intellekt çiplərinin ixracına daha sərt nəzarət tətbiq edəcəyini açıqlayıb....
20 Noyabr 2026, 00:32
Estoniya qadınların məşğulluğuna görə Avropada ikinci yerdədir
Estoniya qadınların əmək bazarında iştirakı baxımından Avropa İttifaqı ölkələri arasında ən yüksək göstəricilərdən birinə malikdir. Bununla belə, siyasətdə və yüksək rəhbər vəzifələrdə qadınların təmsilçiliyinin aşağı olması ölkənin gender bərabərliyi üzrə ümumi nəticəsinə mənfi təsir göstərir.Citypost.az “The Baltic Times” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, Avropa Gender Bərabərliyi İnstitutunun (EIGE) son hesabatında Estoniya 60,2 balla 15-ci yerdə qərarlaşıb. Ölkənin göstəricisi əvvəlki illə müqayisədə 0,7 bal artsa da, Avropa İttifaqının 64,5 ballıq orta göstəricisindən geri qalır. İş sahəsində Estoniya 77,6 bal toplayaraq Aİ üzrə orta göstəricini (70,7 bal) üstələyib. Qadınların əmək bazarında iştirakına görə ölkə yalnız Finlandiyadan geri qalır. Rəhbər vəzifələrdə qadınların payı...
20 Noyabr 2026, 00:12
Böyük Britaniya Ukraynaya 260 milyon funt sterlinq ayıracaq
Böyük Britaniya Ukraynaya 260 milyon funt sterlinq (təxminən 341 milyon dollar) dəyərində yeni hərbi yardım paketi təqdim edəcək.Citypost.az APA-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Böyük Britaniya höküməti məlumat yayıb.Bildirilib ki, yardım paketinə 1000-dən çox uzaqmənzilli zərbə PUA-sı daxil olacaq. Onların bəziləri 1000 kilometrdən artıq məsafə qət etmək və ağır döyüş başlıqları daşımaq imkanına malikdir.Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnham noyabrın 19-da Berlində keçiriləcək “Könüllülər koalisiyası”nın Ukraynaya dəstək üzrə görüşündə yeni yardım paketini elan edəcək.Britaniya hökumətinin məlumatına görə, bu PUA-lar Ukraynaya cəbhə xəttindən uzaqda yerləşən Rusiya hərbi istehsal müəssisələrinə və digər hərbi hədəflərə zərbələr endirməyə imkan verəcək....
19 Noyabr 2026, 18:10