Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
20723
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Rumıniyanın baş naziri Maya Sandunun siyasi fəaliyyətini yüksək qiymətləndirdi
Rumıniyanın Baş naziri İlie Bolojan Moldova Prezidenti Maya Sandunun fəaliyyətini təqdir edərək onun ölkəsində Avropayönlü siyasi kursun qorunmasında mühüm rol oynadığını bildirib.Citypost.az AGERPRES agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Bolojan cümə günü Prima TV-yə müsahibəsində Maya Sanduya hörmət bəslədiyini və onun çətin siyasi şəraitdə əldə etdiyi nəticələrin təqdirəlayiq olduğunu deyib.Baş nazir xüsusilə Sandunun prezidentlik mandatını yenidən qazanmasını və son parlament seçkilərində Avropayönlü qüvvələrin mövqelərini qorumasını qeyd edib. O bildirib ki, bu nəticələr Moldova üçün asan olmayan siyasi rəqabət şəraitində əldə olunub.Bolojanın sözlərinə görə, Moldovanın Avropa İttifaqına inteqrasiyası həm ölkənin iqtisadi inkişafına, həm də Prut çayının hər iki sahilində yaşayan rumın icmaları...
17 Noyabr 2026, 03:00
Qadın burritodan boğulduğunu iddia edərək milyonluq şirkəti məhkəməyə verdi
ABŞ-ın Nyu-Cersi ştatında qadın fast-food şəbəkəsi Taco Bell-i sifariş etdiyi burritonun içərisində rezin əlcək materialı olması səbəbindən məhkəməyə verib. O, yad cismin boğazında ilişməsi nəticəsində ciddi xəsarətlər aldığını iddia edir.Citypost.az “The Independent” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, məhkəmə iddiasına əsasən, Jurvany Damas 2024-cü il avqustun 23-də Nyu-Cersi ştatının Union şəhərində yerləşən Taco Bell restoranından mal əti və pendirli burrito sifariş edib.Qadın yeməyi evə apardıqdan sonra onu yeməyə başlayarkən boğazında yad cismin ilişdiyini və boğulmağa başladığını bildirib. Burritonun içərisini yoxladıqda isə orada rezin əlcək materialı aşkar edib. Daha sonra baş verənləri restoranın menecerinə göstərmək üçün geri qayıdıb.İddia ərizəsində Taco Bell və...
17 Noyabr 2026, 02:45
Serbiya nazirinin Xorvatiyada bəyan edilməmiş əmlakı araşdırılır
Serbiyanın texniki hökumətində mədənçilik və energetika naziri vəzifəsini icra edən Dubravka Cədoviç Handanoviç Xorvatiyadakı əmlakını bəyan etməməkdə şübhəli bilinir.Citypost.az HINA agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Serbiyanın Korrupsiyanın Qarşısının Alınması Agentliyi nazirin əmlakının yoxlanılması ilə bağlı hesabatı Belqrad prokurorluğuna təqdim edib.Araşdırmaçı KRIK portalının məlumatına görə, nazirə qarşı Xorvatiyada əmlak və gəlirlərin bəyan edilməməsi ilə bağlı cinayət şübhəsi var. Məsələ ilə bağlı araşdırmanın detalları hələlik açıqlanmayıb.Turan ...
17 Noyabr 2026, 02:42
"Zombi balığı" aşkarlandı
Tailandda Mekonq çayında balıqçılar suluqları və rəngi dəyişmiş üzgəcləri olan balıq tutublar. "Unikal" xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, balıqçılar canlını görünüşünə görə "zombi balığı" adlandırıblar. Ekoloqlar qeyri-adi balığın görünüşünü yuxarı çayın yuxarı hissəsindəki mədənçilik işləri nəticəsində suyun arsen və ağır metallarla çirklənməsi ilə əlaqələndirirlər.Ekoloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, daha da çirklənmə ekoloji fəlakətə səbəb ola bilər. Mekonq çayı altı Asiya ölkəsindən axır və milyonlarla insanı su və qida ilə təmin edir....
16 Noyabr 2026, 18:09
Bu ölkədə "Telegram" bloklandı
İordaniya hakimiyyəti "Telegram" mesajlaşma tətbiqinə girişi bloklayıb.Citypost.az "Unikal"-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə ölkənin İctimai Təhlükəsizlik İdarəsi məlumat yayıb. "Rəqəmsal təhlükəsizliyin və istifadəçi müdafiəsinin gücləndirilməsi, eləcə də rəqəmsal platformalardan istifadə edən təhdidlərə və qanunsuz fəaliyyətlərə son qoyulması səylərinin bir hissəsi olaraq İordaniyada Telegram tətbiqinə giriş bloklanıb", - məlumatda qeyd olunub. Krallıq hakimiyyətinin fikrincə, platforma "ekstremizmin, fundamentalizmin və milli təhlükəsizliyə təhdid yaradan kibercinayətlərin yayılması üçün platforma təmin edir"....
16 Noyabr 2026, 17:34
Bolqarıstan sahillərində yük gəmisi batıb, 4 Azərbaycan vətəndaşı xilas edilib
Bolqarıstan sahillərində batan Somali bayrağı altında üzən “BETUL 8” yük gəmisinin bütün 12 ekipaj üzvü xilas edilib.APA xəbər verir ki, bu barədə Rusiya mediası məlumat yayıb.Bildirilib ki, xilas edilənlərdən 4-ü Azərbaycan, 8-i isə Türkiyə vətəndaşıdır.İlkin ehtimala görə, gəminin batmasına partlayış səbəb ola bilər.
16 Noyabr 2026, 17:26