Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
9419
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Melonidən Trampa sərt təpki: Mənim haqda necə belə deyə bilər?
İtaliya Baş naziri Corciya Meloni ABŞ Prezidenti Donald Trampın şəkil çəkdirməsi üçün ona yalvarması barədə açıqlaması “uydurma” adlandırıb.Citypsot.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, İtaliya lideri heç vaxt heç nə üçün Amerika Prezidentinə yalvarmadığını deyib.“Bəzi şeylərə dərhal reaksiya tələb olunur. Donald Trampın açıqlamaları tamamilə uydurmadır. Şoka düşdüm, ABŞ Prezidentinin müttəfiqlərinə qarşı niyə bu cür davrandığını bilmirəm. Bu hal ilk dəfə deyil, ancaq onu deyə bilərəm ki, Qərbin düşmənlərinə qarşı mübarizədə onun eyni qətiyyəti göstərməməsi təəssüf doğurur. Nə mən, nə də İtaliya heç vaxt heç nə üçün yalvarmırıq”, - Meloni vurğulayıb.İtaliya xarici işlər naziri və baş nazirin müavini Antonio Tacani də ABŞ-yə...
19 İyun 2026, 17:48
Nigerdə aeroporta edilən silahlı hücum nəticəsində 35 nəfər ölüb
İyunun 18-u Nigerin paytaxtı Niameydə yerləşən Amani Diori adına Beynəlxalq Hava Limanına silahlı hücum nəticəsində 35 nəfər ölüb."Report" BBC-yə istinadən xəbər verir ki, məlumatı Nigerin Müdafiə Nazirliyi təsdiqləyib.Məlumata görə, onların arasında 22 hücumçu, 11 hərbçi və 2 dinc sakin var.Rəsmilər bildiriblər ki, öldürülən 22 hücumçudan əlavə, dörd nəfər yaralanıb. Həmçinin 20 hücumçunun həbs edildiyi qeyd olunub.Hücum iyunun 18-i hava limanı və hərbi aviabaza ərazisində baş verib. Şahidlərin məlumatına görə, yerli vaxtla saat 6.00 radələrində ilk partlayış səsləri eşidilib, bundan sonra təhlükəsizlik qüvvələri ərazini təmizləmə və nəzarətə götürmə əməliyyatlarına başlayıb.Həmin gün axşam saatlarında "Əl-Qaidə" ilə əlaqəli "İslamın və müsəlmanların dəstəyi qruplaşması"...
19 İyun 2026, 15:35
Takaiti: Yaponiya gəmisi Hörmüz boğazından uğurla keçib
Bu gün Yaponiya ilə əlaqəli bir gəmi Hörmüz boğazından uğurla keçərək Fars körfəzinin hüdudlarından kənara çıxıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Yaponiyanın Baş naziri Sanae Takaiti "X" sosial şəbəkəsindəki hesabında paylaşımında bildirib.Məlumata görə, sözügedən gəminin göyərtəsində 3 heyət üzvü - Yaponiya vətəndaşı var. Nəticədə Yaponiya ilə əlaqəli bütün gəmilər Fars körfəzini (vəziyyət yarandığı an yaponiyalı heyət üzvlərinin sayı 24 nəfər olub) tərk edib."Bu gəminin keçidi ilə əlaqədar hökumət İranla da müxtəlif razılaşmalar aparıb. ABŞ və İran arasında memorandumun imzalanması fonunda hökumət Hörmüz boğazından azad və təhlükəsiz gəmiçiliyin tezliklə bərpası, eləcə də Yaponiya ilə əlaqəli olan 37 gəminin mümkün qədər tez...
19 İyun 2026, 14:08
Nyu-York merinin həyat yoldaşının qeyri-adi geyimi sosial mediada müzakirə yaradıb
Nyu-Yorkda keçirilən Niks komandası ilə bağlı bayram tədbiri zamanı şəhərin birinci xanımı Rama Duvajinin geyimi geniş müzakirələrə səbəb olub.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Məlumata görə, tədbir zamanı ictimaiyyətin diqqəti təkcə idmançılara deyil, həm də Nyu-York meri Zöhrə Mamdaninin həyat yoldaşı, 28 yaşlı Rama Duvajiyə yönəlib.Duvaji tədbirdə qeyri-adi dizayna malik, üç fərqli komanda formasının (mavi, ağ və narıncı) birləşdirildiyi asimmetrik don seçib. Onun bu seçimi sosial şəbəkələrdə geniş rezonans doğurub.Bildirilib ki, birinci xanım obrazını narıncı rəngli iri sırğalarla tamamlayıb. Geyimin yerli dizayner Kler Sallivan tərəfindən hazırlandığı qeyd olunur.Sosial mediada yayılan reaksiyalar isə ziddiyyətli olub. Bir qrup istifadəçi onun cəsarətli...
19 İyun 2026, 11:18
Fransada balıqçılar sənaye böhranına qarşı etirazlarını gücləndirir
Fransanın Şerburq şəhərində balıqçılar və dəniz sənayesi nümayəndələri sənaye böhranı fonunda toplaşıblar.Məlumata görə, etirazların əsas səbəbləri resursların idarə olunması, yanacaq qiymətlərinin yüksəkliyi və xarici donanmaların artan rəqabətidir. Bu barədə Euronews-a istinadən xəbər verilib.Balıqçılar aprel ayında da yüksək yanacaq qiymətlərinə qarşı etiraz aksiyası keçiriblər. Onlar hesab edirlər ki, enerji daşıyıcılarının qiymətindəki artım sektorun fəaliyyətinə ciddi mənfi təsir göstərir. Bildirilir ki, bəzi gəmilərdə yanacaq xərcləri ümumi dövriyyənin 60 faizinə qədər yüksəlib və bu səbəbdən bir sıra balıqçılar səfərlərin sayını azaltmaq məcburiyyətində qalıblar.Fransa hökuməti vəziyyətlə bağlı aprel ayında balıqçılıq sektoruna dəstək məqsədilə yanacaq subsidiyaları tətbiq edib. Aprel ayında litr üçün 20 sent, may...
19 İyun 2026, 11:15
Pezeşkian Qətərin rolunu yüksək qiymətləndirdi: “Bu dəstək olmasaydı...
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian Qətər Əmiri Təmim bin Həməd əl-Tani ilə telefon danışığında ABŞ ilə əldə olunan razılaşmanın həyata keçirilməsində Qətərin rolunu yüksək qiymətləndirib.Citypost.az İRNA-a isniadən xəbər verir ki,Pezeşkian Dohanın müharibəyə son qoyulmasına yönəlmiş diplomatik proseslərə verdiyi dəstəyi xüsusi vurğulayaraq, Qətərin konstruktiv mövqeyinin razılaşmanın əldə olunmasına mühüm töhfə verdiyini bildirib.İran Prezidenti qeyd edib ki, Tehran hər zaman İslam ölkələri arasında qardaşlıq münasibətlərinin inkişafına, siyasi, iqtisadi və mədəni əlaqələrin gücləndirilməsinə xüsusi önəm verib. Onun sözlərinə görə, müsəlman ölkələri arasında əməkdaşlıq və qarşılıqlı dəstək regionda sabitlik, təhlükəsizlik və davamlı inkişaf üçün əsas şərtlərdən biridir.Pezeşkian sazişin əldə olunmasında dost və qardaş ölkələrin rolunu...
19 İyun 2026, 11:03
