Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
9317
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Belarus Ukraynaya nota verib
Bu gün Ukraynanın müvəqqəti işlər vəkili İvan Novitski Belarus Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Belarus XİN məlumat yayıb.Məlumata görə, diplomata iyunun 17-də Rusiyanın Bryansk vilayətində Ukraynanın pilotsuz uçuş aparatı tərəfindən Belarus vətəndaşlarını, əsasən uşaqları daşıyan mülki avtobusa edilən dron hücumu ilə əlaqədar etiraz notası təqdim olunub.Ukraynalı diplomatın diqqətinə çatdırılıb ki, hücum nəticəsində Belarus vətəndaşı ölüb, daha altı vətəndaş, o cümlədən beş uşaq yaralanıb, onlardan bəzilərinin vəziyyəti ağırdır.Belarus Ukraynadan hərtərəfli izahat, eləcə də dərhal və obyektiv araşdırma aparılmasını, habelə bütün günahkarların ciddi məsuliyyətə cəlb edilməsi barədə məlumat verilməsini tələb edib. (APA)...
18 İyun 2026, 15:22
Moskva aeroportlarında xaos - uçuşlar ləğv edildi
Moskvanın Vnukovo, Domodedovo, Şeremetyevo və Jukovski hava limanlarında təxirə salınan və gecikən reyslərin sayı 527-yə çatıb.Modern.az xəbər verir ki, bu barədə Rusiyanın "Shot" "Telegram" kanalı məlumat yayıb.Mənbənin məlumatına görə, ən gərgin vəziyyət Şeremetyevo hava limanında müşahidə olunur. Burada uçuş üçün 50 reys ləğv edilib, 71 reys isə gecikir. Bundan əlavə, aeroporta eniş etməli olan 60 reys təxirə salınıb, 76-sı isə təxirə salınma müddətini gözləyir.Qeyd edək ki, iyunun 18-i səhər saatlarında Moskvanın hər dörd aeroportu uçuşların təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə fəaliyyətini müvəqqəti olaraq dayandırıb. Buna səbəb Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Rusiya paytaxtına pilotsuz uçuş aparatları (PUA) vasitəsilə həyata keçirdiyi kütləvi hücum olub....
18 İyun 2026, 14:34
Filippin sahillərində İkinci Dünya Müharibəsinə aid “cəhənnəm gəmisi” tapılıb
Filippin sahillərində II Dünya Müharibəsinə aid “cəhənnəm gəmisi” aşkar edilibCitypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, Filippin sahillərində İkinci Dünya Müharibəsi dövründə mindən çox hərbi əsirin daşındığı Yaponiyaya məxsus “Hofuku Maru” gəmisinin qalıqları tapılıb.Məlumata görə, gəmi “cəhənnəm gəmiləri” kimi tanınan və əsirlərin məcburi əmək düşərgələri arasında daşınması üçün istifadə edilən nəqliyyat vasitələrindən biri olub.Tədqiqatçılar bildirirlər ki, 1944-cü ildə Amerika təyyarələrinin hücumu nəticəsində batmış gəmidə əsasən britaniyalı və holland hərbi əsirlər olub. Hadisə nəticəsində təxminən 1000-dən çox insanın həlak olduğu güman edilir.Qalıqlar 50 metr dərinlikdə aşkarlanıb və aparılan araşdırmalar zamanı gəminin parçalanmış vəziyyətdə olduğu təsdiqlənib. Alimlər həmçinin ərazidə insan qalıqlarının da...
18 İyun 2026, 10:49
Şoyqu: Qərb “rəngli inqilablar” üçün saxta məlumatlardan istifadə edir
Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Sergey Şoyqu “İzvestiya” qəzetində dərc olunan köşəsində Qərbin hədəf ölkələrdə siyasi rejimləri dəyişdirmək üçün “rəngli inqilablar” taktikasından istifadə etdiyini iddia edib.Citypost.az nəşrə istinadən xəbər verir ki, o, bu proseslərdə kütlələrin idarə olunması, ictimai şüurun manipulyasiyası və kommunikasiya mexanizmlərinin yaradılmasının əsas rol oynadığını bildirib.Şoyqunun sözlərinə görə, xarici maliyyələşən media, sosial şəbəkələr və QHT-lər vasitəsilə dezinformasiya yayılır, ictimai narazılıq formalaşdırılır və hakimiyyətə qarşı təzyiq artırılır.O həmçinin qeyd edib ki, daxili sosial-iqtisadi problemlər və siyasi sistemdəki çatışmazlıqlar da belə proseslərin güclənməsinə şərait yaradır.Şoyqu iddia edib ki, bu cür fəaliyyətlər bir sıra ölkələrdə etirazlar və siyasi dəyişikliklər fonunda müşahidə olunub...
18 İyun 2026, 10:45
ABŞ Yaxın Şərqə daha 18 F-35A qırıcı təyyarəsi yerləşdirib
"Army Recognition" hərbi jurnalının cümə axşamı verdiyi məlumata görə, ABŞ əlavə olaraq Böyük Britaniyadan Yaxın Şərqə 18 ədəd beşinci nəsil F-35A qırıcı təyyarəsi köçürüb.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, onlar İordaniyadakı Muaffak Duz Hava Bazasına çatdılar. İranla münaqişədən əvvəl bölgədəki ən böyük Amerika döyüş təyyarəsi qrupunun, o cümlədən 30 F-35A qırıcısının yerləşdiyi bazada.Hazırda ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki taktiki aviasiya qrupunun İordaniya, İsrail, Küveyt, Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ-dəki hava bazalarında, eləcə də Ərəb dənizindəki iki təyyarədaşıyan gəmidə yerləşən təxminən 300 döyüş təyyarəsi var. Bunlara İrana qarşı əməliyyatda fəal iştirak edən F-35A, F-15E, F-16, F/A-18 qırıcıları, eləcə də A-10 hücum təyyarələri daxildir.Bundan...
18 İyun 2026, 10:43
Makron G7-nin Ukraynaya silah tədarükünü artırmaq barədə razılığa gəldiyini bildirib
G7 ölkələri Ukraynaya silah tədarükünü artırmaq barədə razılığa gəliblər. Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Fransa Prezidenti Emmanuel Makron G7 sammitindən sonra keçirilən mətbuat konfransında bildirib.Makron qeyd edib ki, razılaşmaya əsasən Ukraynaya hava hücumundan müdafiə sistemləri, əlavə silahlar, susturucular və uzaqmənzilli silahların tədarükü artırılacaq.Onun sözlərinə görə, ABŞ Prezidenti Donald Tramp sammitdə Amerika müdafiə sənayesinin gücləndirilməsinin və Ukraynaya hərbi dəstəyin genişləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.Fransa lideri həmçinin bəzi G7 ölkələrinin Ukraynada lisenziyalı silah istehsalının təşkilini dəstəklədiyini bildirib.Əli...
18 İyun 2026, 10:33
