Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
12540
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Rusiya "Telegram"ın yaradıcısı Pavel Durovu terrorçu və ekstremistlər siyahısına salıb
Rusiyanın Maliyyə Monitorinqi üzrə Federal Xidməti (Rosfinmonitorinq) "Telegram" messenjerinin yaradıcısı Pavel Durovu terrorçu və ekstremistlər siyahısına daxil edib.APA xəbər verir ki, Bu barədə məlumat "Rosfinmonitorinq"in rəsmi reyestrində yer alıb.Qurumun açıqlamasında Pavel Durovun terrorçu və ekstremistlər siyahısına əlavə edildiyi bildirilib.Xatırladaq ki, daha əvvəl Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidməti (FSB) "Telegram"ın həmtəsisçisi Pavel Durova qarşı terrorçuluq fəaliyyətinə yardım etmə maddəsi ilə ittiham irəli sürüldüyünü açıqlamışdı. FSB həmçinin Durovun beynəlxalq axtarışa verilməsi proseduruna başlanıldığını bildirmiş, "Telegram" administrasiyasını Ukrayna xüsusi xidmət orqanları, terrorçu və ekstremist təşkilatlar tərəfindən istifadə olunduğu iddia edilən kanal, çat və botları silməməkdə ittiham etmişdi....
30 İyul 2026, 16:15
Qazaxıstan iki tankerə PUA hücumu barədə məlumat yayıb
Qara dənizdəki Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumunun (CPC) dəniz terminalı ərazisində iki tanker pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) hücumuna məruz qalıb.Citypost.az xəbər verir ki, Qazaxıstanın Energetika Nazirliyinə istinadən verdiyi məlumata görə, hadisələr iyulun 30-da baş verib."Nissos Sifnos" tankeri hücuma məruz qalıb. Bundan əvvəl CPC PUA hücumu təhlükəsi səbəbindən yükləməni əvvəlcədən dayandırmışdı.Bundan əlavə, PUA "Marathi" tankerinə də hücum edib. Gəmi CPC terminalından 6–7 dəniz mili məsafəsində olub.Heyət üzvləri arasında xəsarət alan yoxdur. Baş verən yanğın CPC-in üç yedək gəmisinin köməkliyi ilə söndürülüb. (Report)...
30 İyul 2026, 16:00
Paşinyan Ermənistan hökumətinin istefasını elan edib
İyunun 7-də keçirilmiş parlament seçkilərinin yekunlarına əsasən yeni nazirlər kabinetinin formalaşması ilə əlaqədar olaraq Ermənistan hökuməti avqustun 2-də istefaya gedəcək."Report" Ermənistan mediasına istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan bu gün hökumətin iclasında bildirib."Biz bazar günü (2 avqust - red.) istefa verəcəyik. Bu gün hökumətin bu tərkibdə son iclası keçirilir", - o bildirib.Baş nazir xatırladıb ki, parlamentin yeni tərkibdəki ilk iclası günü köhnə hökumət istefa verir: "Bundan sonra Ermənistan prezidenti parlamentdə çoxluğa malik partiyanın namizədini baş nazir postuna təyin edəcək".Qeyd edək ki, iyunun 7-də keçirilmiş parlament seçkilərində Paşinyanın təmsil etdiyi hakim "Vətəndaş müqaviləsi" partiyası qalib gəlib...
30 İyul 2026, 12:48
Çin raketi iki eksperimental rabitə peykini orbitə buraxdı
Çin cümə axşamı "Long March-6A" daşıyıcı raketi ilə 27A və 27B eksperimental rabitə peyklərini uğurla orbitə çıxarıb.Citypost.az xəbər verir ki, Çinin dövlət televiziyası CCTV-nin məlumatına görə, raket Pekin vaxtı ilə saat 09:00-da Şansi əyalətində yerləşən Tayyuan Kosmik Mərkəzindən buraxılıb. Peyklər planlaşdırılan orbitə uğurla yerləşdirilib.Bildirilib ki, peyklər rabitə, radio və televiziya yayımı, məlumatların ötürülməsi, eləcə də müxtəlif texnoloji sınaqlar üçün istifadə olunacaq.Qeyd edək ki, Çinin iki mərhələli orta mənzilli "Long March-6A" raketi 700 kilometr yüksəklikdəki günəş-sinxron orbitə 6,5 tona qədər faydalı yük daşımaq imkanına malikdir.Turan...
30 İyul 2026, 12:23
Paşinyan: Özümüzü necə yorduğumuzun dəhşətli mənzərəsini görəcəyik
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan balıqçılıq sektorunda dövlət dəstəyi ilə bağlı çıxışı zamanı ölkədə su ehtiyatlarından səmərəsiz istifadəyə diqqət çəkib.Citypost.az xəbər verir ki, balıq yetişdiricilərinə dəstək vacib olsa da, sahədə kölgə iqtisadiyyatı və resurslardan qeyri-effektiv istifadə ciddi narahatlıq doğurur."Artezian hövzəsi kimi əvəzsiz sərvəti tərəzinin o biri gözünə qoysaq, dəhşətli bir mənzərə ilə qarşılaşacağıq. Məlum olacaq ki, özümüzü yoruruq. Nə qədər su israf etdiyimizi və nə qədər balıq istehsal etdiyimizi anlamalıyıq", – deyə Paşinyan bildirib.Baş nazir həmçinin vurğulayıb ki, beynəlxalq bazarda rəqabət aparmaq istəyən Ermənistan istehsalçıları məhsulun keyfiyyət standartlarına ciddi əməl etməlidirlər.Turan...
30 İyul 2026, 12:14
Corc və Amal Kluni meşə yanğınlarına görə Fransadakı malikanələrini tərk etdilər
Fransanın cənubunda tüğyan edən meşə yanğınları aktyor Corc Kluni və həyat yoldaşı Amalı təcili olaraq əmlaklarını tərk etməyə məcbur edib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, 65 yaşlı Oskar mükafatı laureatı və 48 yaşlı insan haqları fəalı hazırda Fransa, Yunanıstan, İtaliya və İspaniyada tüğyan edən meşə yanğınları təhlükəsi altında olan Provans-Alp-Kot d'Azur bölgəsindəki Brignoles bölgəsində yaşayırlar.Kluni Briqnole meri Didye Bremonta göndərdiyi məktubda özünün, həyat yoldaşının və doqquz yaşlı əkizləri Aleksandr və Ellanın evlərini tərk etməyə məcbur olduqlarını bildirib. Bu barədə onun nümayəndəsi People jurnalına məlumat verib.Qısa, lakin təsirli məktubunda aktyor yaxınlaşan fırtınanın nə qədər ziyan vurmasından asılı olmayaraq, 18.000 nəfərdən...
30 İyul 2026, 10:31
