Bizə yazın

Baku

-°C

USD

-

Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b

Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21

21220

Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.

Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.

Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.

Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.

"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"

Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.

Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat

Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:

“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.

Gələcək Super Yer

TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.

Yeganə

 

Problemlərinizi bizə bildirin

077 323 55 66

Çatbotlarla romantik münasibət quranların sayı artır

İnsanların emosional dəstək, yoldaşlıq və hətta romantik münasibətlər üçün süni intellekt çatbotlarına müraciət etməsi yeni müzakirələrə səbəb olub.Citypost.az “The Brussels Times” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, Belçikada bu mövzuya həsr olunan “Mənim süni intellekt münasibətlərim” adlı sənədli film hazırlanıb. Film noyabrın 24-də Pickx+ kanalında yayımlanacaq.Sənədli filmdə süni intellektlə emosional bağ quran, virtual tərəfdaşları özünə sirdaş seçən və hətta onlarla romantik münasibət yaşayan insanların hekayələri təqdim olunur.Belçikalı rəqəmsal məsləhətçi Xavier Degraux hesab edir ki, insanların süni intellektə emosional bağlılığının artması cəmiyyətdə tənhalıq və sosial təcrid probleminin dərinləşməsi ilə əlaqəlidir. Onun sözlərinə görə, çatbotlar istifadəçilərlə razılaşmağa və onları təsdiqləməyə meyilli olduqları üçün...

23 Noyabr 2026, 00:52

Bosniya və Herseqovina Serb Respublikasının qərarını LƏĞV ETDİ

Bosniya və Herseqovinanın Konstitusiya Məhkəməsi Serb Respublikasında 1990-cı illərdəki müharibə zamanı Bosniya ordusuna aid bayraq və simvolların nümayişinə görə həbs cəzası nəzərdə tutan qanun dəyişikliklərini konstitusiyaya zidd hesab edib.Citypost.az “Balkan Insight” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, qərara əsasən, Serb Respublikasının Milli Assambleyasının Bosniya və Herseqovina Respublikası tərəfindən qəbul edilmiş hüquqi aktları ləğv etmək səlahiyyəti yoxdur.Qeyd edək ki, Serb Respublikasının parlamenti iyul ayında Cinayət Məcəlləsinə dəyişiklik edərək Bosniya və Herseqovina Ordusunu təbliğ edən və ya tərifləyən bayraqların, simvolların, nişanların və şüarların nümayişini cinayət hesab etmişdi. Həmin əmələ görə üç ilədək, müəyyən hallarda isə iki ildən beş ilədək həbs cəzası nəzərdə tutulurdu.Konstitusiya...

23 Noyabr 2026, 00:35

İtaliya Tesla-nın köməkçi sürücülük sisteminə müvəqqəti icazə verdi

İtaliya Tesla şirkətinin köməkçi sürücülük sisteminin istifadəsinə müvəqqəti təsdiq verib. Qərar Avropa səviyyəsində sistemin tətbiqi ilə bağlı yekun qərar qəbul edilməzdən əvvəl verilib.Citypost.az xarici “The Local” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, İtaliyanın nəqliyyat naziri Matteo Salvini icazənin texniki qiymətləndirmələrdən sonra verildiyini açıqlayıb.Tesla-nın sözügedən sistemi sürücülərə sükan, sürət və digər idarəetmə funksiyaları üzrə dəstək göstərir. Bununla belə, sistem tam avtonom idarəetmə hesab edilmir və sürücü avtomobilin hərəkətinə daim nəzarət etməlidir.İtaliyada bu xidmətdən istifadə aylıq 99 avro abunə haqqı ilə mümkün olacaq. Bir sıra Avropa ölkələrində sistemə icazə verilsə də, Fransa onun qaydalara uyğunluğunu hələ də araşdırır, Almaniya isə indiyədək təsdiq verməyib.Turan ...

23 Noyabr 2026, 00:13

Türkiyənin xarici borcu rekord səviyyəyə çatıb

2026-cı ilin üçüncü rübündə Türkiyənin xarici borcu rekord səviyyəyə çatıb.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, qonşu ölkənin ümumi xarici borcuəvvəlki rüblə müqayisədə 1,4 faiz artaraq 549,2 milyard dollara çatıb.Eyni dövrdə qısamüddətli xarici borc 1,5 faiz artaraq 173,1 milyard dollara, uzunmüddətli xarici borc isə 1,4 faiz artaraq 376,1 milyard dollar təşkil edib.Əvvəlki rüblə müqayisədə dövlət sektorunun borcu 1,2 faiz artaraq 203,8 milyard dollara, özəl sektorun borcu 1,7 faiz artaraq 322,2 milyard dollara, Türkiyə Respublikası Mərkəzi Bankının (TRMB) xarici öhdəlikləri isə 0,5 faiz artaraq 23,2 milyard dollara çatdı....

20 Noyabr 2026, 18:00

Ter-Petrosyan Paşinyanla bağlı beynəlxalq təşkilatlara müraciət etdi

“Baş nazir Nikol Paşinyanın təhqiramiz ifadələrlə müşayiət olunan çıxışı ilə bağlı Ermənistan Jurnalistlər İttifaqının bəyanatını böyük məmnuniyyətlə oxudum”.Citypost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bunu Ermənistanın sabiq prezidenti Levon Ter-Petrosyan deyib.“Ümid edirəm, ölkəmizdə baş verənləri izləyən beynəlxalq hüquq müdafiə təşkilatları bu bəyanata lazımi qiymət verəcək və Paşinyanın Ermənistanın üzərinə götürdüyü demokratik öhdəlikləri pozan davranışına göz yummayacaqlar”, - o əlavə edib.

20 Noyabr 2026, 17:53

Bakıda avtoxuliqanlıq edən şəxs həbs olunub

Paytaxtda avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edilib.Bakı Şəhər Dövlət Yol Polisi İdarəsindən Citypost.az-a verilən məlumata görə, yol hərəkəti qaydalarını kobud şəkildə pozaraq avtoxuliqanlıq edən, digər hərəkət iştirakçılarının həyat və sağlamlığına real təhlükə yaradan “Vaz 2107” markalı, 90-KK-071 dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinin sürücüsü Rüfət Mustafazadə Bakı Şəhər BPİ DYP İdarəsinin əməkdaşları tərəfindən saxlanılıb.Sürücü barəsində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin müvafiq maddələrinə əsasən protokol tərtib edilərək baxılması üçün aidiyyəti üzrə məhkəməyə göndərilib. Məhkəmənin qərarı ilə nəqliyyat vasitəsini idarəetmə hüququ 1 il müddətinə məhdudlaşdırılmaqla R.Mustafazadə inzibati qaydada həbs edilib....

20 Noyabr 2026, 16:23