Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
19852
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Rassel Brendə qarşı 7 ittiham üzrə hökm müzakirələri başladı
Böyük Britaniyada komediyaçı və aktyor Rassel Brendə qarşı irəli sürülən təcavüz və cinsi zorakılıq ittihamları ilə bağlı məhkəmə prosesində münsiflər heyəti hökm üzərində müzakirələrə başlayıb. Brend yeddi təcavüz və cinsi xarakterli hücum ittihamı ilə üzləşir.Citypost.az xəbər verir ki, AFP-nin məlumatına görə, məhkəmə prosesi Londonun Sautvark Tac Məhkəməsində keçirilir. İş üzrə altı qadın ifadə verərək 1999–2009-cu illər arasında baş verdiyi iddia olunan hadisələrdən danışıb. İttihamlar arasında anal, vaginal və oral təcavüz, eləcə də digər cinsi xarakterli hücumlar yer alır.51 yaşlı Rassel Brend bütün ittihamlar üzrə özünü təqsirli bilməyib. O, ifadəsində qadınlarla cinsi münasibətlərinin olduğunu etiraf etsə də, bütün hallarda qarşılıqlı razılığın...
04 Noyabr 2026, 00:55
Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi Myanma ilə bağlı qərar verəcək
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi Myanma ordusunun əsasən müsəlman Rohinca azlığına qarşı həyata keçirdiyi əməliyyatların soyqırımı təşkil edib-etməməsi ilə bağlı noyabrın 19-da qərar verəcək.Citypost.az AFP-ə istinadən xəbər verir ki, görə, məhkəmə yeddi ildir Qambiyanın Myanmaya qarşı irəli sürdüyü ittihamları araşdırır. Qambiya Myanmanın Rohinca xalqına qarşı həyata keçirdiyi zorakılıqların 1948-ci il BMT Soyqırımı Konvensiyasını pozduğunu iddia edir.2017-ci ildə Myanma ordusunun və buddist silahlı qrupların Rohincalara qarşı əməliyyatları nəticəsində yüz minlərlə insan ölkəni tərk edərək qonşu Banqladeşə sığınmağa məcbur olub. Həmin əməliyyatlar zamanı kütləvi qətllər, cinsi zorakılıq və yaşayış məntəqələrinin dağıdılması ilə bağlı çoxsaylı məlumatlar yayılıb. Hazırda bir milyondan çox Rohinca...
04 Noyabr 2026, 00:38
Nobel mükafatçısının qalıqları 52 il sonra vətəninə qaytarılır
Fransa Qvatemalalı yazıçı, diplomat və ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı Migel Anxel Asturiasın qalıqlarını ailəsinə qaytarıb. Yazıçının oğlu atasının külünün vətəninə aparılacağını və orada dəfn ediləcəyini bildirib.Citypost.az Fransa24.com-a istinadən xəbər verir ki, təhvil-təslim mərasimi noyabrın 3-də Parisdə keçirilib. 85 yaşlı Migel Anxel Asturias Amado mərasim zamanı atasının külünün olduğu qabı qəbul edib.1967-ci ildə ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülən Asturias 1974-cü ildə 74 yaşında İspaniyada vəfat edib. Yazıçı uzun müddət Parisdə yaşayıb və Fransa paytaxtındakı Per-Laşez qəbiristanlığında dəfn olunub.Asturiasın oğlu bildirib ki, atasının qalıqlarının Qvatemalaya qaytarılması qərarını vermək onun üçün çətin olsa da, ölkədəki siyasi dəyişikliklərdən sonra bu addımın vaxtının...
04 Noyabr 2026, 00:19
Zelenski Putinlə telefon danışığını rədd etdi
Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski Rusiya tərəfi ilə telefonla müzakirə aparmağa qarşı olduğunu bildirib.Citypost.az xəbər verir ki, V.Zelenski bu barədə Almaniya kansleri Fridrix Merzlə görüşdən sonra mətbuat konfransında deyib."Telefonla danışsaq, Rusiya bundan üzbəüz görüşdən yayınmaq üçün bir fürsət kimi istifadə edəcək”, - deyə Zelenski bildirib.O, telefon söhbətlərinin nəticə verməyəcəyini əlavə edib.Bundan başqa, dövlət başçısı müzakirələr üçün Moskvaya səfər etmək təklifini də rədd edib. (Modern.az)...
03 Noyabr 2026, 20:55
Tramp Netanyahu ilə İsrailə hərbi yardımı dayandırmaq barədə razılaşdığını bəyan edib
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə ilin sonundan etibarən təxminən 4 milyard dollarlıq illik hərbi yardımın dayandırılması barədə razılığa gəldiyini bəyan edib."Report" "Ynet"ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə o, "Fox News" telekanalına müsahibəsində bildirib."Biz bu sazişi bir neçə ay əvvəl bağladıq və bu onları qane edir, çünki İsrail - çox uğurlu ölkədir. Onların yardıma ehtiyacı yoxdur və ilin sonundan etibarən biz yardımı dayandıracağıq", - Tramp deyib.Bununla yanaşı, ABŞ Prezidenti vurğulayıb ki, Vaşinqton ehtiyac yaranacağı təqdirdə İsraili dəstəkləməyə hazırdır: "Əgər buna ehtiyacı olarsa, biz İsrailə kömək edəcəyik. Onlar çox yaxşı müttəfiqlərdir"....
03 Noyabr 2026, 19:18
İranda yanvar etirazları ilə bağlı iki nəfər edam edilib
İsfahanda 4 polis əməkdaşının qətlində iştirak etməkdə ittiham olunan iki nəfər edam olunub.APA-nın Tehran bürosunun məlumatına görə, İranın məhkəmə hakimiyyəti bildirib ki, edam edilən şəxslər odlu və müxtəlif növ soyuq silahlarla silahlanaraq əhaliyə və təhlükəsizlik qüvvələrinə hücum ediblər.Onlar binaları, polis bölməsini və ictimai obyektləri yandıraraq bölgədə qorxu və təhlükəsizlik mühitinin pozulmasına səbəb olublar.Məhkəmə hakimiyyəti hadisənin bu ilin yanvarında İsfahanda baş verdiyini bildirib.Qeyd olunub ki, edam edilən şəxslər İsfahanda törədilmiş cinayətin əsas iştirakçılarından olublar. Mövcud sənədlərə, məhkumların öz etiraflarına və digər təqsirləndirilən şəxslərin ifadələrinə əsasən, onlar hadisə yerində silahlı şəkildə iştirak edib və çoxsaylı cinayətlər törədiblər.Təqsirləndirilən şəxslərin kassasiya şikayətindən sonra hökmlər...
03 Noyabr 2026, 17:38
