Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
19819
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Xəzərdə beynəlxalq narkotik satışı kanalının qarşısı alınıb, 109 kq narkotik müsadirə edilib
Qazaxıstan Milli Təhlükəsizlik Komitəsi Xəzər dənizi akvatoriyası vasitəsilə həyata keçirilən beynəlxalq narkotik satışı kanalını aşkar edərək fəaliyyətinin qarşısını alıb.Bu barədə "Report"un Qazaxıstan bürosu Milli Təhlükəsizlik Komitəsinin mətbuat xidmətinə istinadən xəbər verir.Bildirilib ki, noyabrın 1-də Sərhəd xidməti qurumun Manqistau vilayəti üzrə departamenti ilə birlikdə katerlə təqibdən yayınmağa çalışan üç əcnəbini və sahildə olan iki Qazaxıstan vətəndaşını saxlayıb.Əməliyyat zamanı 109 kq narkotik vasitə, o cümlədən 22 kq tiryək, 27 kq həşiş və 60 kq marixuana, eləcə də kiçikhəcmli kater müsadirə edilib.Faktla bağlı araşdırmalara başlanılıb....
03 Noyabr 2026, 14:30
Zelenski bu gün Berlində Mertslə danışıqlar aparacaq
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski bu gün Berlinə səfər edəcək və orada Almaniya Kansleri Fridrix Mertslə danışıqlar aparacaq."Report" "Reuters"ə istinadən xəbər verir ki, bunu Almaniyanın paytaxtında keçirilən biznes konfransında Kansler özü bildirib.V.Zelenskinin ötən il Ağ Evə etdiyi səfəri xatırladan Merts qeyd edib: "O, günortadan sonra burada mənimlə olacaq və o zaman hər şey bir qədər fərqli olacaq"."Reuters"in məlumatına görə, Ukrayna Prezidentinin Almaniyaya səfərləri son ana qədər gizli saxlanılır və gücləndirilmiş təhlükəsizlik tədbirləri şəraitində keçirilir....
03 Noyabr 2026, 13:59
İspaniyada meydanda ürəyi dayanan futbolçunun vəziyyəti pisləşdi
İspaniyada "Tenerife" və "Andorra" komandaları arasında keçirilən matçda qorxulu anlar yaşanıb.Citypost.az Offsideplus.az-a istinadən xəbər verir ki, "Tenerife"nin hücumçusu Xesus de Migel matçın əlavə olunmuş dəqiqələrində rəqib qapıçı Ovono ilə şiddətli toqquşaraq huşunu itirib. Meydanda ürəyi dayanan 28 yaşlı futbolçuya təcili olaraq ürək masajı olunub. İlkin tibbi müdaxilədən sonra nəbzi bərpa olunan və sərbəst nəfəs almağa başlayan hücumçu huşsuz vəziyyətdə təcili xəstəxanaya çatdırılıb. Matç 2:2 hesabı ilə dayandırılıb."Tenerife" klubunun futbolçunun səhhəti ilə bağlı yaydığı son rəsmi bəyanatda isə vəziyyətin kritik olduğu bildirilib:"Xesus de Migelin neyroloji vəziyyətində pisləşmə qeydə alınıb. O, hazırda həkim nəzarətindədir. Yaxın saatlarda əlavə məlumat veriləcək"....
03 Noyabr 2026, 13:30
Avtomobilini etibarnamə ilə verən şəxsin zərərini kim qarşılamalıdır? – Vəkildən açıqlama
Avtomobilini etibarnamə əsasında başqa şəxsə idarə etmək üçün verən sürücülər bəzən gözlənilməz problemlərlə üzləşirlər. Belə ki, etibarnamə ilə avtomobili idarə edən şəxs yol-nəqliyyat hadisəsi törədir, nəqliyyat vasitəsinə ciddi ziyan vurur və nəticədə avtomobil sahibi təmir xərcləri ilə üz-üzə qalır. Bəzi hallarda isə avtomobili idarə edən şəxs hadisədən sonra dəymiş zərəri ödəməkdən imtina edir və məsuliyyəti üzərinə götürmür. Bu zaman avtomobil sahibi öz zərərini hansı qaydada tələb edə bilər? Qəza nəticəsində yaranan təmir xərclərini və sürücünün ödədiyi cərimələri həmin şəxsdən geri almaq mümkündürmü?Vəkil Elcan Həsənli Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, avtomobilini idarə etmək üçün başqa şəxsə etibarnamə verən mülkiyyətçi belə vəziyyətlə qarşılaşdıqda...
03 Noyabr 2026, 11:40
Sahibə Qafarova: Tarixi qələbəmiz böyük potensialın nəticəsidir
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası qələbəmizi real məzmunla birləşdirir.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Milli Məclisin sədri Sahibə Qafarova parlamentin bu gün keçirilən plenar iclasında deyib.Sədr bildirib ki, Tarixi Zəfər dövlətimizin ərazi bütövlüyü və suverenliyinin tam təmin olunmasına yol açıb və onun əhəmiyyəti ildən-ilə daha aydın şəkildə üzə çıxır: “Azərbaycan ərazisində fəaliyyət göstərən kriminal xunta rejiminin mövcudluğuna son qoyulub. Böyük səylər hesabına yaradılan siyasi, iqtisadi və hərbi potensial tarixi qələbədə təcəssümünü tapıb. BMT Təhlükəsizlik Şurasının və digər təşkilatların onilliklər boyu kağız üzərində qalan qətnamələrinin icrası təmin edilib. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası qələbəmizi real məzmunla birləşdirir”....
03 Noyabr 2026, 11:25
Latviya Ukrayna ilə bağlı BMT TŞ-nin təcili iclasını çağırır
Latviya Ukraynaya ən azı 26 nəfərin ölümü ilə nəticələnən son Rusiya zərbələri ilə əlaqədar BMT Təhlükəsizlik Şurasının təcili iclasını çağırıb."Report" xəbər verir ki, bu barədə Latviyanın xarici işlər naziri Bayba Braje "X" sosial şəbəkəsindəki hesabında paylaşım edib."Latviya Ukraynanın mülki əhalisinə, o cümlədən azı 26 dinc sakinin həlak olduğu Kamışevaxadakı humanitar yardım paylanma məntəqəsinə Rusiya hücumları ilə əlaqədar BMT Təhlükəsizlik Şurasının təcili iclasını çağırıb", - B.Braje bildirib.Xatırladaq ki, noyabrın 2-də Rusiya ordusu Ukraynanın Zaporojye vilayətinin Kamışevaxa qəsəbəsinə kütləvi zərbə endirib, nəticədə 26 nəfər ölüb....
03 Noyabr 2026, 10:13
