Ən gənc planetlərdən birini kəşf edildi: TIDYE-1b
Dünya 29 Noyabr 2024, 16:21
19882
Astronomlar kainatın dərinliklərində yaşı cəmi 3 milyon il olan planet aşkar ediblər.
Citypost.az xəbər verir ki, IRAS 04125+2902 b kimi də tanınan TIDYE-1b indiyə qədər müşahidə edilən ən gənc planetlərdən biridir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yerin yaşı 4,5 milyarddır; Yəni TIDYE-1b-dən 1500 dəfə böyükdür.
Bu gənc planetin kəşfi planetin formalaşmasının ilkin mərhələləri haqqında mühüm ipuçları verir. Bundan əlavə, bu xüsusi kəşf alimləri planetlərin necə doğulduğuna dair modellərini yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
"Planetlərin əmələ gəlməsi prosesini anlamaq imkanı"
Şimali Karolina Universitetinin (UNC-Chapel Hill) aspirantı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Madyson Barber kəşfi aşağıdakı sözlərlə qiymətləndirdi: “Astronomiya kainatdakı yerimizi, haradan gəldiyimizi və hara gedə biləcəyimizi anlamağa kömək edir. "TIDYE-1b kimi planetlərin kəşfi bizə planetlərin əmələ gəlməsinə qədər zamanda səyahət etməyə imkan verir". Barber və komandası NASA-nın TESS teleskopundan istifadə edərək TIDYE-1b-ni tranzit yolu ilə kəşf ediblər. Bu üsul planetin varlığını ulduzunun qarşısından keçərkən işığı bir qədər azaltmaqla müəyyən etməyə imkan verir.
Toz və qaz buludlarından kənarda kəşfiyyat
Həmçinin oxuyun
Əvvəllər 10-40 milyon yaş aralığında ondan çox gənc planet tapılmışdı, lakin TIDYE-1b yaş baxımından bu qrupdan xeyli geridədir. Belə bir gənc planetin kəşfi nadirdir, çünki planetlər çox vaxt onları örtən qaz və toz buludlarında gizlənir. UNC-Chapel Hill-dən dosent. Dr. Andrew Mann bu vəziyyəti belə izah edir:
“Planetlər ümumiyyətlə düz bir toz və qaz diski içərisində əmələ gəlir. Buna görə də Günəş sistemimizdəki planetlər “blinçik” şəklində düzülüb. Bununla belə, TIDYE-1b-nin vəziyyəti fərqlidir; Bu planetin ulduzu və diski ilə düz olmayan orbiti var. "Bu, planetlərin necə əmələ gəlməsi ilə bağlı hazırkı anlayışımızı çətinləşdirir." Bu qeyri-adi əyilmə sayəsində TIDYE-1b planetin normal olaraq görünməməsi zamanı müşahidə edilə bilərdi.
Gələcək Super Yer
TIDYE-1b öz ulduzuna çox yaxın orbitdə fırlanır və ulduzu ətrafında bir orbitini təxminən doqquz günə tamamlayır. Tədqiqatçılar bu planetin gələcəkdə “super-yer” və ya “sub-Neptun” tipli planetə çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar. Yer qədər sıx olmasa da, diametri Yerdən təqribən 11 dəfə böyük olan TIDYE-1b planetlərin 10 milyon ildən az müddətdə əmələ gələ biləcəyinə dair qəti sübutlar təqdim edir. Əvvəllər gənc planetlərin azlığı onların mövcud olmadığını deyil, sadəcə olaraq onların qaz və tozla örtüldüyünü göstərir. Bu kəşf astronomlara ilk kainatda planetlərin əmələ gəlməsi proseslərinə daha dərin pəncərə verir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Rusiya TDT-yə üzv ola bilər? - Türkiyə şərti açıqladı
Türkiyənin Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) sədr müavini Kürşad Zorlu Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayevin Moskvanın da Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) qoşulması ilə bağlı təklifə münasibət bildirib. “Qafqazinfo” xəbər verir ki, bu barədə K.Zorlu “Anadolu” agentliyinə müsahibəsində danışıb. O, təşkilatın 2021-ci ildə qəbul edilən nizamnaməsinə diqqət çəkərək üzvlük üçün əsas şərtlərdən birinin türk dillərindən və ya qohum dillərdən birinin yalnız ölkənin müəyyən bir bölgəsində deyil, bütün ölkə səviyyəsində dövlət dili və ya rəsmi yazışma dili olaraq qəbul edilməli olduğunu bildirib. Zorlu bu şərti qarşılayan dövlətlərin TDT-yə müşahidəçi üzv kimi müraciət edə biləcəyini deyib. Bununla belə, AKP-nin sədr müavini bu şərti qarşılamayan üçüncü ölkələrlə münasibətlərin...
04 Noyabr 2026, 16:28
İrandan narahatlıqları artıran - Xəbərdarlıq
ABŞ ilə hərbi gərginliyin yüksəldiyi və regionda yeni müharibə riskinin müzakirə olunduğu bir şəraitdə İran hökuməti mümkün nüvə partlayışı və ya radiasiya təhlükəsinə qarşı vətəndaşlarına rəsmi xəbərdarlıq edib.Citypost.az “Qafqazinfo”a istinadən xəbər verir ki, ictimaiyyətə təcili davranış qaydalarını açıqlayan rəsmi Tehranın bu addımı bölgədə nüvə qarşıdurması ilə bağlı narahatlıqları artırıb.İran Qızıl Aypara Cəmiyyəti və dövlət mediası tərəfindən yayımlanan təlimatda əhaliyə partlayış anında dərhal möhkəm binalara sığınmaq, qapı və pəncərələri sıx bağlamaq, havalandırma sistemlərini söndürmək və ən azı 24 saat qapalı məkanda qalmaq tövsiyə edilir.Dövlət televiziyası vasitəsilə verilən xəbərdarlıqlarda partlayışın parlaq işığına baxmamaq, üzüüstə uzanaraq baş və üz nahiyəsini qorumaq, şok dalğası...
04 Noyabr 2026, 09:54
NİİM: Kuryerlər piyada keçidlərində nəqliyyat vasitəsindən düşməlidirlər
Bəzi ikitəkərli nəqliyyat vasitələrinin sürücüləri piyadalar üçün təhlükəli vəziyyət yaradırlar.Bu barədə Citypost.az-a Daxili İşlər Nazirliyi Nəqliyyatı İntellektual İdarəetmə Mərkəzindən (NİİM) məlumat verilib.Bildirilib ki, bəzi ikitəkərli nəqliyyat vasitələrinin sürücüləri bilərəkdən və ya bilməyərəkdən bu qaydanı pozurlar:"Xüsusilə paytaxtın mərkəzi küçə və prospektlərində qeydə alınan bu cür qayda pozuntularının təhlili göstərir ki, kuryer xidməti göstərən bəzi şəxslər də piyada keçidlərindən istifadə edərkən nəqliyyat vasitəsindən düşmür, hərəkətlərini onun üzərində davam etdirirlər. Nəticədə piyadalar üçün təhlükəli vəziyyət yaranır, qəzaların baş verməsi qaçılmaz olur. İkitəkərli nəqliyyat vasitələrinin sürücüləri piyada keçidindən istifadə edərkən nəqliyyat vasitəsindən düşərək yolu piyada kimi keçməlidirlər. Müşahidə kameraları vasitəsilə qeydə alınan görüntülərin təhlili...
04 Noyabr 2026, 09:44
Yeni Dehlidə hava çirkliliyi ÜST-ün gündəlik normasını 30 dəfədən çox ötüb
Hindistanın paytaxtı Yeni Dehlidə havanın çirklənmə səviyyəsi kəskin şəkildə yüksəlib. Hava monitorlarının məlumatlarına görə, zərərli PM2.5 hissəciklərinin konsentrasiyası Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyə etdiyi gündəlik həddi 30 dəfədən çox üstələyib.Citypost.az xarici KİV-lərə istinadən xəbər verir ki, noyabrın 4-də şəhərin bəzi ərazilərində PM2.5 hissəciklərinin səviyyəsi hər kubmetr havada 461 mikroqramı keçib. Ölçüləri son dərəcə kiçik olan bu hissəciklər ağciyərlərə, hətta qan dövranına daxil olaraq ciddi sağlamlıq problemlərinə və xərçəng riskinin artmasına səbəb ola bilər.Vəziyyətin pisləşməsi Hindistan hakimiyyətinin hava çirkliliyinə qarşı tədbirləri sərtləşdirməsindən üç gün sonra baş verib. Dünyanın ən çirkli paytaxtlarından biri hesab olunan Yeni Dehlidə nəqliyyatın hərəkətinə və tikinti işlərinə məhdudiyyətlər...
04 Noyabr 2026, 09:43
Fransada dermatoloq çatışmazlığı: Xəstələr müayinə üçün aylarla gözləməli olur
Fransada dermatoloq çatışmazlığı dəri xəstəliklərindən əziyyət çəkən insanların vaxtında tibbi yardım almasını çətinləşdirir. Ölkədə hər il təxminən 200 min dəri xərçəngi aşkarlansa da, mütəxəssis çatışmazlığı səbəbindən xəstələrin dermatoloq qəbuluna yazılması getdikcə daha ciddi problemə çevrilir.Citypost.az xəbər verir ki, France 24-ün məlumatına görə, Fransada fəaliyyət göstərən dermatoloqların təxminən yarısı 60 yaşdan yuxarıdır və yaxın illərdə onların əhəmiyyətli hissəsinin təqaüdə çıxacağı gözlənilir. Bununla yanaşı, hər il cəmi 100-ə yaxın yeni dermatoloq hazırlanır ki, bu da artan tələbatı qarşılamaq üçün kifayət etmir.Mütəxəssis çatışmazlığının yaratdığı vəziyyət bəzi xəstələr üçün ciddi sağlamlıq risklərinə səbəb olur. Məsələn, 32 yaşlı Şarlotta Kanonn ayağındakı xalın qanamasından sonra dermatoloq...
04 Noyabr 2026, 09:39
Rassel Brendə qarşı 7 ittiham üzrə hökm müzakirələri başladı
Böyük Britaniyada komediyaçı və aktyor Rassel Brendə qarşı irəli sürülən təcavüz və cinsi zorakılıq ittihamları ilə bağlı məhkəmə prosesində münsiflər heyəti hökm üzərində müzakirələrə başlayıb. Brend yeddi təcavüz və cinsi xarakterli hücum ittihamı ilə üzləşir.Citypost.az xəbər verir ki, AFP-nin məlumatına görə, məhkəmə prosesi Londonun Sautvark Tac Məhkəməsində keçirilir. İş üzrə altı qadın ifadə verərək 1999–2009-cu illər arasında baş verdiyi iddia olunan hadisələrdən danışıb. İttihamlar arasında anal, vaginal və oral təcavüz, eləcə də digər cinsi xarakterli hücumlar yer alır.51 yaşlı Rassel Brend bütün ittihamlar üzrə özünü təqsirli bilməyib. O, ifadəsində qadınlarla cinsi münasibətlərinin olduğunu etiraf etsə də, bütün hallarda qarşılıqlı razılığın...
04 Noyabr 2026, 00:55
