Məhsulun maya dəyəri necə hesablanır? – Kiçik biznes sahibləri üçün bələdçi
İqtisadiyyat 19 Avqust 2026, 10:23
4191
Məhsulun maya dəyərinin doğru hesablanması kiçik biznesin dayanıqlı inkişafı, gəlirliliyin təmin olunması, bazarda rəqabətədavamlı qiymət siyasətinin formalaşması üçün həlledici rol oynayır. Bir çox sahibkar qiymət təyin edərkən yalnız xammal xərclərini nəzərə almaqla böyük maliyyə xətasına yol verir. Bu hal gözlənilmədən zərərə uğramağa, müəssisənin dövriyyə vəsaitlərinin tükənməsinə gətirib çıxarır. Məhsulun maya dəyəri onun istehsalı, satışa hazırlanması prosesində çəkilən bütün birbaşa, dolayısı xərclərin cəmindən ibarətdir.
Citypost.az xəbər verir ki, hesablama prosesinə ilk növbədə birbaşa material xərclərinin dəqiq inventarizasiyası ilə başlanmalıdır. Bura məhsulun hazırlanmasında istifadə olunan əsas xammal, köməkçi materiallar, qablaşdırma vasitələri daxildir. Hər bir məhsul vahidinə nə qədər material sərf edildiyi qram, metr, ədəd hesabı ilə xırdalığına qədər müəyyənləşdirilməlidir. Materialların alışı zamanı ödənilən daşınma, çatdırılma xərcləri də mütləq onların ilkin qiymətinin üzərinə əlavə olunmalıdır.
Maya dəyərinin ikinci mühüm tərkib hissəsi birbaşa əmək xərcləridir. Məhsulun fiziki olaraq hazırlanmasında, emalında iştirak edən işçilərə ödənilən əməkhaqqı, həmin məbləğdən tutulan sosial sığorta ayırmaları birbaşa maya dəyərinə daxil edilir. Burada hər bir işçinin bir məhsulun istehsalına sərf etdiyi vaxt dəqiqliklə hesablanmalı, saatlıq və ya ədədbaşı işləmə haqqı məhsulun üzərinə yazılmalıdır.
Göstərilən xərclərdən əlavə, dolayısı (qaimə) xərclərin də düzgün bölüşdürülməsi vacibdir. İstehsal sahəsinin icarə haqqı, kommunal xidmətlər, avadanlıqların amortizasiyası, inzibati heyətin maaşı, lisenziya xərcləri ümumi istehsal həcminə mütənasib şəkildə dağıdılmalıdır. Bütün xərc maddələri toplandıqdan sonra ümumi məbləğ istehsal olunmuş məhsul sayına bölünərək bir vahid məhsulun dəqiq maya dəyəri tapılır. Bu göstərici biznes sahibinə real mənfəət marjasını görməyə, qiymətləndirmə strategiyasını düzgün qurmağa tam şərait yaradır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Azərbaycan neftinin bir bareli 118,53 dollara yüksəlib
Dünya bazarlarında "Azeri Light" (CIF) markalı Azərbaycan nefti bahalaşıb.Citypost.az xəbər verir ki, Azərbaycan neftinin 1 barelə olan qiyməti 2,27 dollar və ya 1,95% artaraq 118.53 ABŞ dolları olub.Qeyd edək ki, Azərbaycan neftinin əvvəlki qiyməti 116,26 ABŞ dolları təşkil edib.Xatırladaq ki, Azərbaycanın builki dövlət büdcəsində “Azeri Light” markalı Azərbaycan neftinin 1 barelinin orta qiyməti 65 ABŞ dollarından hesablanıb.
20 Oktyabr 2026, 10:38
Azərbaycan neft bitumu ixracını 3,5 dəfə artırıb
Bu ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycan 14 min 948,33 ton neft bitumu ixrac edib.Citypost.az Dövlət Gömrük Komitəsinə (DGK) istinadən verdiyi xəbərə görə, bu həcmdə neft bitumunun dəyəri 4 milyon 629,25 min ABŞ dolları təşkil edib.Bu, 2025-ci ilin 9 ayı ilə müqayisədə müvafiq olaraq 3,5 dəfə və 4,1 dəfə çoxdur.Ötən 9 ay ərzində neft bitumunun ölkənin ümumi ixracında payı 0,02 % olub.Xatırladaq ki, SOCAR-ın Heydər Əliyev adına NEZ-i regionumuzun yeganə neft emalı müəssisəsi olaraq, Azərbaycanın "Ai-92", dizel və təyyarə yanacağı kimi yanacaq məhsulları ilə təmin etməklə yanaşı, SOCAR-ın Azərbaycandakı neft-kimya müəssisələrini də xammal ilə təchiz edir. Zavodda istehsal edilən məhsulun bir qismi...
19 Oktyabr 2026, 13:17
Azərbaycan nefti 128 dollar civarında ticarət olunur
Dünya bazarlarında "Azeri Light" (CIF) markalı Azərbaycan nefti ucuzlaşıb.Citypost.az xəbər verir ki, Azərbaycan neftinin 1 barelə olan qiyməti 3,75 dollar və ya 2,85% azalaraq 127,87 ABŞ dolları olub.Qeyd edək ki, Azərbaycan neftinin əvvəlki qiyməti 131,62 ABŞ dolları təşkil edib.Xatırladaq ki, Azərbaycanın builki dövlət büdcəsində “Azeri Light” markalı Azərbaycan neftinin 1 barelinin orta qiyməti 65 ABŞ dollarından hesablanıb.
14 Oktyabr 2026, 09:47
Azərbaycan neftinin qiyməti 131 dolları ötüb
Dünya bazarlarında "Azeri Light" (CIF) markalı Azərbaycan nefti bahalaşıb.Citypost.az xəbər verir ki, Azərbaycan neftinin 1 barelə olan qiyməti 0,81 dollar və ya 0,62 artaraq 131,62 ABŞ dolları olub.Qeyd edək ki, Azərbaycan neftinin əvvəlki qiyməti 130,81 ABŞ dolları təşkil edib.Xatırladaq ki, Azərbaycanın builki dövlət büdcəsində “Azeri Light” markalı Azərbaycan neftinin 1 barelinin orta qiyməti 65 ABŞ dollarından hesablanıb.
13 Oktyabr 2026, 09:39
Azərbaycan qeyri-neft-qaz ixracını 20 %-dən çox artırıb
Bu ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycanın qeyri-neft-qaz sektoru üzrə ixracının dəyəri (qeyri-monetar qızıl istisna olmaqla) ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 20,5 % artaraq 3,2 milyard ABŞ dolları təşkil edib.Citypost.az bu barədə İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinə istinadən xəbər verir.Təkcə sentyabrda isə ölkənin qeyri-neft-qaz sektoru üzrə ixracının dəyəri 1 il əvvələ nisbətən 50,2 % çox - 372,8 milyon ABŞ dolları olub.Ümumilikdə bu dövr ərzində yeyinti məhsulları üzrə ixracın dəyəri 17,2 % artaraq 78,8 milyon ABŞ dolları, qeyri-yeyinti məhsulları üzrə ixracın dəyəri isə (qeyri-monetar qızıl istisna olmaqla) 47,8 % artaraq 267,5 milyon ABŞ dolları olub.Məlumata görə, hesabat dövründə şəkər və şəkərdən...
12 Oktyabr 2026, 12:49
Azərbaycan neftinin qiyməti 125 dolları ötüb
Dünya bazarlarında "Azeri Light" (CIF) markalı Azərbaycan nefti bahalaşıb.Citypost.az xəbər verir ki, Azərbaycan neftinin 1 barelə olan qiyməti 4,51 dollar və ya 3,74% artaraq 125,19 ABŞ dolları olub.Qeyd edək ki, Azərbaycan neftinin əvvəlki qiyməti 120,68 ABŞ dolları təşkil edib.Xatırladaq ki, Azərbaycanın builki dövlət büdcəsində “Azeri Light” markalı Azərbaycan neftinin 1 barelinin orta qiyməti 65 ABŞ dollarından hesablanıb.
08 Oktyabr 2026, 09:35
