"Qaranlıq triada" şəxsiyyət tipi: İş yerində uğur qazanmış kimi görünən psixopatları necə tanımalı?

Müasir korporativ dünyada karyera pillələrini sürətlə dırmaşan, yüksək özünəinamı və xarizması ilə diqqət çəkən bəzi rəhbərlər və ya əməkdaşlar ilk baxışdan ideal peşəkar təsiri bağışlayırlar. Lakin bu parıltılı maskanın arxasında həmkarlarının əməyini mənimsəyən, kollektivi manipulyasiya edən və şirkət resurslarını şəxsi maraqları üçün istismar edən qaranlıq xarakterlər gizlənə bilər. Psixologiyada "Qaranlıq triada" (Dark Triad) adlandırılan bu şəxsiyyət tipi, iş yerində böyük uğur qazanmış kimi görünən, lakin əslində ətrafındakı mühiti zəhərləyən peşəkar psixopatları xarakterizə edir.

Citypost.az xəbər verir ki, psixoloqlar "Qaranlıq triada" tərkibinə üç zərərli şəxsiyyət pozuntusunun birləşməsini daxil edirlər: Narsisizm (aşırı özünübəyənmə və heyranlıq tələbi), Makiavellizm (şəxsi mənfəət üçün hər şeyi mübah sayanlar və hiyləgərlər) və Subklinik Psixopatiya (empatiya hissiyyatın olmaması, soyuqqanlılıq və peşmanlıq duymamaq). İş mühitində bu xüsusiyyətlərə malik şəxslər kənardan qətiyyətli, cəsarətli və lider kimi qəbul edilsələr də, onların bütün hərəkətləri yalnız şəxsi ambisiyalarına xidmət edir. Onlar risk almaqdan çəkinmir və emosional baxımdan təsirlənmədikləri üçün böhran anlarında soyuqqanlı görünməyi bacarırlar.

Kollektivdə bu cür "korporativ psixopatları" ifşa edən bir neçə əsas davranış modeli var. Onlar adətən tabeliyində olan şəxslərin uğurlarını öz adlarına çıxarmaqda, başqalarının zəif tərəflərindən istifadə edərək komandada ədavət yaratmaqda və rəhbərlik qarşısında tamamilə fərqli, müsbət sima göstərməkdə ustalaşıblar. Empatiya hissləri olmadığı üçün həmkarlarının emosional gərginliyi və ya iş yükü onları zərrə qədər narahat etmir. "Qaranlıq triada" nümayəndələri üçün insan faktoru yalnız məqsədə çatmaq üçün istifadə olunan bir vasitədir.

İş yerində bu tipli insanlarla effektiv mübarizə aparmaq üçün ilk növbədə onların davranışlarını hissi deyil, faktlar əsasında qiymətləndirmək lazımdır. Onlarla ünsiyyəti mümkün qədər rəsmi və yazılı şəkildə (e-poçt, rəsmi tapşırıqlar) saxlamaq, şəxsi sərhədləri qorumaq və manipulyasiya cəhdlərinə qarşı emosional reaksiya verməmək ən etibarlı müdafiə üsuludur. Şirkətlərin insan resursları şöbələri korporativ mədəniyyətdə yalnız nəticəyə deyil, həm də komandadakı sağlam emosional mühitə və etik dəyərlərə diqqət yetirməklə bu "ziyanverici liderlərin" qarşısını ala bilərlər.

Səkinə Yusifova/Citypost.az

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ