Qərar verməkdə çətinlik çəkənlər: "Analiz iflicı" sindromundan necə qurtulmalı?

Gündəlik həyatda, iş mühitində və ya şəxsi seçimlərdə ən sadə məsələdən tutmuş vacib həyat qərarlarına qədər hər bir xırdalığı həddindən artıq dərəcədə düşünmək, bütün ehtimalları dəfələrlə hesablamaq və nəticədə heç bir addım ata bilməmək müasir dövrün ən yayğın psixoloji problemlərindən biridir. Psixologiyada "analiz iflici" (analys paralysis) adlandırılan bu vəziyyət, insanın mövcud variantları, riskləri və məlumatları həddindən artıq təhlil etməsi nəticəsində qərar vermə qabiliyyətini müvəqqəti olaraq itirməsi ilə xarakterizə olunur. Seçimlərin bolluğu, səhv etmək qorxusu və mükəmməllik həsrəti insanı fəaliyyətsizliyə yönəldərək zehni yorğunluq və gərginlik yaradır.

Citypost.az xəbər verir ki, analiz iflicinin yaranmasında ən böyük amil "mükəmməl seçim" axtarışı və tam informasiya almaq istəyidir. İnsan xəta etməkdən kəskin şəkildə çəkindiyi üçün hər bir alternatividəki mənfi cəhətlərə fokuslanır və ideal variantı tapana qədər prosesi uzadır. Lakin praktiki olaraq 100 faiz riskdən azad və mükəmməl bir seçim mövcud deyildir. Məlumat axınının fasiləsiz olduğu müasir internet çağında hər bir mövzu haqqında yüzlərlə fərqli rəy və analiz oxumaq beynin qərarvermə mərkəzini yükləyir. Nəticədə insan variantlar arasında sıxılıb qalır, vaxt itirir və hətta ən doğru addımı atmaq imkanını da əldən verir.

Bu vəziyyətdən qurtulmaq və qərarvermə prosesini sürətləndirmək üçün psixoloqlar müəyyən təsirli strategiyaları tətbiq etməyi tövsiyə edirlər. İlk növbədə "mükəmməllik" anlayışından imtina edib "kifayət qədər yaxşı" prinsipinə keçmək lazımdır. Yəni bütün tələblərə cavab verən ilk ağlabatan variantı seçmək və prosesi yekunlaşdırmaq zehni yükü dəfələrlə azaldır. Eyni zamanda qərar vermək üçün özünüzə dəqiq vaxt limiti qoymaq (məsələn, 10 dəqiqə və ya 1 saat) beynin lazımsız təfərrüatlara dalmasının qarşısını alır. Variantların sayını süni şəkildə maksimum 2 və ya 3-ə endirmək də seçimi xeyli asanlaşdırır.

Analiz iflicini dəf etməyin başqa bir yolu kiçik riskləri qəbul etmək və "10-10-10" qaydasından istifadə etməkdir. Yəni qəbul edəcəyiniz seçimin 10 dəqiqə, 10 ay və 10 il sonra həyatınıza necə təsir edəcəyini düşünmək çox vaxt məsələnin düşündüyünüz qədər həyati olmadığını göstərir. Unutmaq olmaz ki, yubadılmış və verilməmiş qərar da əslində mənfi bir seçimdir. Səhv etmək təcrübənin bir hissəsidir vər qətiyyətli addım ataraq prosesdən dərs çıxarmaq, fasiləsiz analiz edib yerində saymaqdan hər zaman daha faydalı və məhsuldardır.

Səkinə Yusifova/Citypost.az

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ