Məmməd İsmayıl şəxsiyyəti, yardıcılığı Azərbaycanın ədəbi mühitində bir hadisədir

Hər bir insanın dünyaya gəlişində bir missiya var. Lakin bəzi insanlar da var ki, onlar bu dünyaya sadəcə yaşamaq üçün gəlmir; onlar bir torpağın səsini, bir millətin ağrısını və sevgisini çiyinlərində daşımaq, misralara köçürmək üçün doğulurlar. Azərbaycan poeziyasının fədakarı, sözün bütövlüyünü canında yaşadan Məmməd İsmayıl məhz belə sənətkarlardan idi.

"Hərdən üz çevirib taleyə, baxta,

Çıxdığı səfərdən qorxub qaçan var.

Bir adam yol gedir bizdən qabaqda,

Yaxşı ki, dünyaya cığır açan var." 

Ədəbiyyatımızda, poeziyamızda cığır açan kişilərdən biri də 

Tovuzda doğulmuş Azərbaycan şairi, 1989–1993-cü illərdə Xalq hərəkatının fəal iştirakçısı, 1992–1993-cü illərdə  isə "Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri" şirkətinin idarə heyətinin sədri vəzifəsini tutmuş Məmməd İsmayıl idi. Sabah onun vəfatından düz bir il ötür. O, 19 avqust 2025-ci ildə ağciyər xərçəngindən vəfat etmişdi.

Məmməd İsmayıl şəxsiyyəti, yardıcılığı Azərbaycanın ədəbi mühitində bir hadisədir. 14 yaşından başlanan yaradıcılığı ömrünün sonuna qədər davam etdi:. oxucusunu həmişə öz cazibəsində saxlaya bildi. Türkiyəyə köçdü və orada da yazdı yaratdı. Xalq şairi olmasa da xalqın şairi oldu. Xalqını sevdi, xalqın sevgisini qazandı. Əslində bu sevgi xalqın onun vicdanına verilən qiyməti idi, şair və fikir adamına verilən dəyər idi.

Nə idi onu fərqləndirən xüsusiyyət? Heç nə...Səmimiyyət, sevgi, cəsarət, düzlük-doğruçuluq, bir də bütün tərəfləri ilə vətənə olan məhəbbət... 

Mən onun əldən ələ gəzən ziyalı iyi duyulan "Gənclik" jurnalını yaxşı xatırlayıram. Bu jurnal üçün növbələr də gözümün önündədir. Hər dəfə Məmməd İsmayılın yeni çıxan kitabları, müsahibələri Azərbaycan ədəbi mühitində ədəbi hadisəyə çevrilərək sevilər, ümumi müzakirə mövzusuna çevrilərdi. 

Təsadüfü deyil ki, 2018-ci ildə Rumıniyanın “Mihail Eminescu Akademiyası” tərəfindən M.İsmayılın əsərləri Nobel mükafatına da təqdim olunmuşdu.

Deyilənə görə o, bütün telefon zənglərinə dərhal cavab verərdi. Lakin 19 avqust 2025-ci ildə o, ölüm zənginə cavab verməli oldu...

Aça bilmәyirik nә sırsәn belә

Fәhlәsәn, kәndlisәn, nazirsәn belә.

Kimin çörәyini kәsirsәn belә,

Kimi aldadırsan, ay zalım oğlu?

Bu qulaq nә qәdәr yalan yiyәcәk?

Verәn aldanacak, alan yiyәcәk.

Nә töksәn, onsuz da balan yiyәcәk,

Kimi aldadırsan, ay zalım oğlu?

Şirnikib nәfsini qәsdә çevirmә,

Torpağın altını üstә çevirmә.

Ölәndә üzünә üz dә çevirmәz,

Kimi aldadırsan, ay zalım oğlu?

Әllәri cibindә boş gәzәn oğlan,

Bir sәpib, yerindә beş gәzәn oğlan.

Dayan, ay pamıqla baş kәsәn oğlan,-

Kimi aldadırsan, ay zalım oğlu?

Bu haray mescidin, kilisәnin deyil.

Bu el dә bizimdir kimsәnin deyil.

Bu yalan danışan dil sәnin deyil,-

Kimi aldadırsan, ay zalım oğlu?

O satan kim oldu, bu satılan kim?

Daş atan, dalınca daş atılan kim?

Yaşatan bәllidir, yaşadılan kim,-

Kimi aldadırsan, ay zalim oğlu?

Ay “üç”ün yerinә “beş” yazan kişi,

Boğazı ucundan baş yozan kişi,

Kimin әllәrindә әşyasan, kişi,

Kimi aldadırsan, ay zalım oğlu?

Elә çiçәk çiçәk, gül gülük deyir,

Görünür, hәr yetәn ülgülük deyil.

Bu dünya dediyin tülkülük deyil,-

Kimi aldadırsan, ay zalım oğlu?

Açdınmı açılmaz sirri sәn özün.

Bir bilәk ölüsәn, dirisәn özün.

Yaxanı yan çәkmә biri sәn özün,-

Kimi aldadırsan, ay zalım oğlu?

Nә dil anlıyırsan, nә haqq bilirsәn

Yaxın mәnzilini uzaq bilirsәn.

Әgәr iç üzünü bu xalq bilirsә,-

Kimi aldadırsan, ay zalım oğlu?

Sözardı1.. Məmməd İsmayıl həmçinin Müsavat Partiyasının üzvü kimi fəaliyyət göstərmiş, 2015-ci ildə isə partiyadan istefa vermişdir.

Sözardı2. Məmməd İsmayıl 1964-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini, 1975-ci ildə isə Moskvada SSRİ Yazıçılar İttifaqı nəzdindəki Ali Ədəbiyyat kursunu başa vurub. 1975–1976-cı illərdə “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzetində müxbir, 1988–1992-ci illərdə isə “Gənclik-Molodost” jurnallarının baş redaktoru vəzifəsində çalışıb..1980–1983-cü illərdə “Yazıçı” nəşriyyatında şöbə müdiri və baş redaktorun müavini, 1983–1987-ci illərdə isə “İşıq” nəşriyyatının direktoru, 1995–1996-cı illərdə isə “TİKA” və “Türk Dil Qurumu”nun birgə lüğət layihəsində ekspert olub. 

1996-cı ildən isə Çanaqqala On Səkkiz Mart Universitetində professor kimi çalışan Məmməd İsmayıl Avrasiya Yazarlar Birliyi”nin qurucu üzvü, Bogdani Beynəlxalq Yazarlar Birliyinin vitse-prezidenti, “Uluslararası Sanatçılar ve Gazeteciler” birliyinin Türkiyə təmsilçisi olub.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ