Üçüncü qrup əlilliyi olanlara işləmək qadağandır? – AÇIQLAMA

Əlilliyi olan şəxslərin əmək fəaliyyəti ilə məşğul olub-olmaması ilə bağlı cəmiyyətdə müxtəlif suallar yaranır. Xüsusilə görmə qabiliyyətində məhdudiyyət olan şəxslər arasında “üçüncü qrup əlilliyim var, işləyə bilərəmmi?”, “Mənə hər hansı iş qadağandırmı?”, “İşəgötürən əlilliyimə görə məni işə götürməkdən imtina edə bilərmi?” kimi suallar tez-tez gündəmə gəlir.

Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, əlilliyin müəyyən edilməsi şəxsin avtomatik olaraq əmək fəaliyyətindən kənarlaşdırılması anlamına gəlmir. Burada əsas məsələlərdən biri konkret şəxsin sağlamlıq imkanları ilə yerinə yetirəcəyi işin xarakterinin bir-birinə uyğun olub-olmamasıdır. Yəni üçüncü qrup gözdən əlil şəxsin işləyib-işləyə bilməməsi barədə bütün hallara şamil olunan vahid yanaşma mövcud deyil.Bu məsələyə münasibət bildirən mütəxəssis qeyd edib ki, üçüncü qrup görmə məhdudiyyəti olan şəxsin əmək fəaliyyəti ilk növbədə görmə qabiliyyətinin səviyyəsi və seçdiyi peşənin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla qiymətləndirilməlidir.

“Burada əsas məsələ əmək fəaliyyətinin xarakterinə baxılmasıdır. Şəxsin üçüncü qrup əlilliyinin olması onun ümumiyyətlə işləyə bilməyəcəyi anlamına gəlmir. Əgər həmin şəxsin sağlamlıq vəziyyəti müəyyən əmək fəaliyyətinin həyata keçirilməsinə imkan verirsə, o, işləyə bilər. Amma elə işlər var ki, həmin fəaliyyət görmə qabiliyyətinə ciddi tələblər qoyur və şəxsin sağlamlıq vəziyyəti bu işi yerinə yetirməyə imkan verməyə bilər”, – deyə mütəxəssislər bildirib.Görmə məhdudiyyəti olan şəxsin hansı işi görə biləcəyinə qərar verilərkən yalnız “üçüncü qrup əlillik” ifadəsinə əsaslanmaq düzgün deyil. Çünki eyni qrup əlilliyi olan iki şəxsin görmə imkanları, sağlamlıq vəziyyəti və əmək qabiliyyəti bir-birindən fərqli ola bilər.Məsələn, görmə qabiliyyətində müəyyən məhdudiyyət olan şəxsin toxuculuq kimi yüksək dəqiqlik və davamlı görmə tələb edən fəaliyyətlə məşğul olması mümkün olmaya bilər. Lakin başqa bir iş növündə həmin şəxsin sağlamlıq vəziyyəti əmək fəaliyyətinə maneə yaratmaya bilər.

“Misal üçün, toxuculuq fəaliyyətini götürək. Burada işin xarakteri, görmə qabiliyyətinə olan tələblər və təhlükəsizlik məsələləri nəzərə alınmalıdır. Əgər şəxsin görmə imkanları həmin işi təhlükəsiz şəkildə yerinə yetirməyə imkan vermirsə, o fəaliyyətlə məşğul olması məqsədəuyğun hesab edilməyə bilər. Amma bu, onun bütün digər işlərdə işləməsinin qadağan edilməsi demək deyil”, – deyə mütəxəssislər vurğulayıb.

Ekspertlər qeyd edib ki, xüsusilə nəqliyyat vasitələrinin idarə olunması kimi fəaliyyətlərdə məsələ daha fərdi qiymətləndirilir. Şəxsin görmə qabiliyyətinin səviyyəsi, görmə ilə bağlı məhdudiyyətin xarakteri və konkret fəaliyyətin tələbləri nəzərə alınmalıdır.Məsələn, görmə qabiliyyəti müəyyən səviyyədə olan şəxsin sürücülük fəaliyyəti ilə bağlı ayrıca tibbi və təhlükəsizlik tələbləri mövcuddur. Şəxsin görmə qabiliyyəti sürücülük üçün müəyyən edilmiş tələblərə cavab verməlidir. Bundan əlavə, görmə məhdudiyyətinin xarakterindən asılı olaraq gecə vaxtı avtomobil idarə etmək kimi fəaliyyətlərə məhdudiyyət tətbiq edilə bilər.

“Burada sürücülük məsələsində də konkret vəziyyətə baxmaq lazımdır. Şəxsin gözü müəyyən səviyyədə görürsə, bu, avtomatik olaraq onun sürücülük hüququndan məhrum edilməsi demək deyil. Amma görmə qabiliyyətinin konkret göstəriciləri, gecə görməsi və digər tibbi meyarlar nəzərə alınmalıdır. Əgər şəxsin sağlamlıq vəziyyəti gecə vaxtı avtomobil idarə etməyə imkan vermirsə, həmin fəaliyyətlə bağlı məhdudiyyət müəyyən edilə bilər”, – deyə mütəxəssislər bildirib.

Mütəxəssislər diqqətə çatdırıb ki, əmək fəaliyyətinin mümkün olub-olmaması məsələsində yalnız əlilliyin qrupu deyil, şəxsin funksional vəziyyəti və əmək fəaliyyətinə dair müəyyən edilmiş məhdudiyyətlər də mühüm əhəmiyyət daşıyır.Bu baxımdan əlilliklə bağlı elektron informasiya sistemində vətəndaşın əmək fəaliyyəti ilə məşğul olub-olmasına dair məlumatların da nəzərə alınması vacibdir. Şəxsin əlillik statusu, funksional məhdudiyyətləri və əmək fəaliyyəti imkanları barədə məlumatlar müvafiq elektron sistemlərdə əks etdirilə bilər.

“Əlillik alt sistemində də şəxsin əmək fəaliyyəti ilə bağlı vəziyyəti müəyyən olunmalıdır. Yəni vətəndaşın əmək fəaliyyətində iştirak edib-etməməsi, onun hansı imkanlara malik olması və müəyyən edilmiş məhdudiyyətlərin nədən ibarət olduğu nəzərə alınmalıdır. Buna görə də məsələyə yalnız əlillik qrupunun adı ilə yanaşmaq olmaz”, – deyə mütəxəssis qeyd edib.Ekspertlərin sözlərinə görə, işəgötürənin də bu məsələdə məsuliyyəti var. İşə qəbul zamanı şəxsin sağlamlıq imkanları ilə yerinə yetiriləcək işin tələbləri arasında uyğunluq qiymətləndirilməlidir. İşin təhlükəsiz şəkildə həyata keçirilməsinə mane olan tibbi məhdudiyyət varsa, bu, nəzərə alınmalıdır.Lakin əlilliyi olan şəxsin yalnız əlillik statusuna görə bütün əmək fəaliyyətindən uzaqlaşdırılması da düzgün yanaşma deyil. Əgər şəxs konkret işin tələblərinə cavab verirsə və həmin fəaliyyəti təhlükəsiz şəkildə həyata keçirə bilirsə, onun əlilliyinin olması avtomatik olaraq əmək müqaviləsinin bağlanmasına maneə yaratmamalıdır.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Mütəxəssislər vurğulayıb ki, əmək fəaliyyətinin xarakteri ilə şəxsin sağlamlıq vəziyyətinin uyğunluğu xüsusilə təhlükəli və yüksək dəqiqlik tələb edən peşələrdə daha ciddi əhəmiyyət kəsb edir. Buraya nəqliyyat vasitələrinin idarə olunması, müəyyən istehsalat sahələri, yüksəklikdə iş, xüsusi avadanlıqlarla çalışma və yüksək görmə dəqiqliyi tələb edən peşələr aid ola bilər.

“Əsas prinsip ondan ibarətdir ki, insanın əlilliyi onun bütün əmək potensialını avtomatik olaraq sıfırlamır. Şəxsin hansı işi görə biləcəyi onun konkret sağlamlıq vəziyyətindən və işin xarakterindən asılıdır. Bir fəaliyyət üçün məhdudiyyət ola bilər, digər fəaliyyət üçün isə heç bir problem yaranmaya bilər”, – deyə ekspert bildirib.

Mütəxəssislər qeyd edib ki, vətəndaşlar bəzən “üçüncü qrup əlilliyim var, deməli, mən işləyə bilmərəm” düşüncəsinə qapılırlar. Halbuki əlilliyin müəyyən edilməsi ilə əmək qabiliyyətinin tamamilə itirilməsi eyni anlayış deyil. Əlilliyi olan şəxslərin müəyyən əmək fəaliyyətlərini həyata keçirməsi mümkündür və bu zaman əsas məsələ onların sağlamlıq vəziyyətinə uyğun iş şəraitinin yaradılmasıdır.Digər tərəfdən, işəgötürən də işçinin sağlamlıq vəziyyətini nəzərə alaraq onun üçün uyğun əmək şəraiti yaratmalıdır. Əgər işçinin yerinə yetirdiyi vəzifənin müəyyən xüsusiyyətləri onun sağlamlıq imkanlarına uyğun deyilsə, həmin məsələ əmək təhlükəsizliyi baxımından qiymətləndirilməlidir.Xüsusilə görmə məhdudiyyəti olan şəxslərdə iş yerinin işıqlandırılması, istifadə olunan avadanlığın xüsusiyyətləri, iş prosesində təhlükəli mexanizmlərin olub-olmaması və görmə qabiliyyətinə düşən yük kimi amillər də əhəmiyyət daşıya bilər.

Mütəxəssislər  hesab edir ki, belə hallarda həm əlilliyi olan şəxsin hüquqları, həm də iş yerində təhlükəsizlik tələbləri balanslaşdırılmalıdır. Məqsəd şəxsi əmək fəaliyyətindən kənarlaşdırmaq deyil, onun sağlamlıq vəziyyətinə uyğun və təhlükəsiz əmək fəaliyyəti göstərməsinə şərait yaratmaqdır.Beləliklə, üçüncü qrup gözdən əlil şəxsin işləyib-işləyə bilməməsinə yalnız əlillik qrupunun adına baxaraq cavab vermək mümkün deyil. Konkret şəxsin görmə qabiliyyəti, funksional imkanları, seçdiyi peşə və həmin işin xarakteri birlikdə qiymətləndirilməlidir.Əgər şəxsin sağlamlıq vəziyyəti müəyyən işi təhlükəsiz və normal şəkildə yerinə yetirməyə imkan verirsə, əlilliyin olması onun avtomatik olaraq həmin əmək fəaliyyətindən məhrum edilməsi anlamına gəlmir. Əksinə, əgər konkret fəaliyyət şəxsin sağlamlığı və təhlükəsizliyi üçün ciddi risk yaradırsa, həmin iş üzrə məhdudiyyətlərin tətbiqi gündəmə gələ bilər.Ona görə də üçüncü qrup görmə məhdudiyyəti olan şəxslərin əmək fəaliyyəti ilə bağlı “işləyə bilər” və ya “işləyə bilməz” formasında ümumi hökm vermək doğru deyil. Hər bir halda şəxsin fərdi sağlamlıq göstəriciləri, əmək fəaliyyətinin xarakteri və müvafiq tibbi-funksional məhdudiyyətlər nəzərə alınmalıdır.

Yeganə