Tədqiqat: Təbiətlə bağlı sənədli filmlər ağrıları yüngülləşdirə bilər
Maraqlı 17 Mart 2025, 18:30
7734
Yeni bir araşdırmaya əsasən, təbiət sənədli filmlərinə və təbii mənzərələrə baxmağın ağrıkəsici təsir göstərə biləcəyi müəyyən edilib.
Citypost.az xəbər verir ki, İngiltərənin "Exeter" Universiteti və Avstriyanın "Vyana" Universitetinin alimləri tərəfindən aparılan yeni bir araşdırma, təbiət videolarına baxmağın ağrıları fiziki olaraq yüngülləşdirə biləcəyini göstərib.
Tədqiqatda 49 iştirakçının beyninin skanları göstərib ki, təbiət videolarına baxan insanlar şəhər və ya ofis səhnələrini izləyənlərə nisbətən daha az ağrı hiss edirlər. Təbiətin ağrıya təsiri iştirakçılara yüngül elektrik şoku verilməklə sınaqdan keçirilib. Nəticələr göstərdi ki, təbiət səhnələrini izləyənlərdə ağrının azalması standart ağrıkəsicilərdən təxminən yarısı qədər təsirli olub.
"Təbiət beynin ağrının mənşəyinə və şiddətinə reaksiyasını azaldır"
"Vyana" Universitetinin fəlsəfə doktoru tələbəsi və tədqiqatın aparıcı müəllifi Maks Steininger, əvvəlki araşdırmalarda insanların təbiətlə təmasda olduqda daha az ağrı hiss etdiklərinin bilindiyini bildirib: “Ancaq bunun səbəbləri indiyə qədər aydın deyildi. Tədqiqatımız göstərir ki, bu, beynin ağrıları emal etmə üsulunu dəyişdirir. Bu sadəcə “platsebo” effekti deyil. "Təbiət beynin ağrının mənşəyinə və şiddətinə reaksiyasını azaldır",-deyə Steininger bildirib.
Steininger, ağrıdan əziyyət çəkən insanların təyin etdiyi dərmanları qəbul etməyə davam etmələri lazım olduğunu və təbiətlə qarşılıqlı əlaqə kimi alternativ ağrı idarə üsullarının gələcəkdə müalicəyə töhfə verə biləcəyinə ümid etdiklərini ifadə etdi.
Araşdırmanın həmmüəllifi "Exeter" Universitetindən Dr. Alex Smalley qeyd edib: "Bu araşdırma göstərir ki, virtual mühitdə təbiətə məruz qalma həm də müalicəvi təsirlər təqdim edir. Eyni zamanda, biz təbii mühitin qorunmasının vacibliyini vurğulayırıq və cəmiyyəti təbiətdə daha çox vaxt keçirməyə təşviq etməyə ümid edirik".
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Qoxunu əslində beynimiz “yaradır” – İnsan burnu necə işləyir?
İnsan gündəlik həyatda saysız-hesabsız qoxular hiss edir: təzə bişmiş çörəyin iyi, yağışdan sonra torpaq qoxusu, ətir, qəhvə və ya tüstü. Lakin alimlərin izahına görə, insan əslində birbaşa “qoxunun özünü” hiss etmir. Beynin qəbul etdiyi şey ətrafdakı maddələrin yaratdığı xüsusi siqnalların şərhidir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, qoxu hissi beynin yaratdığı mürəkkəb bir neyrobioloji prosesin nəticəsidir. İnsan nəfəs aldıqda ətrafdakı maddələrdən ayrılan mikroskopik molekullar hava ilə birlikdə burun boşluğuna daxil olur. Bu molekullar burun daxilində yerləşən selikli qatda həll olur və daha sonra xüsusi qoxu reseptorları tərəfindən “tanınır”.Burundakı bu reseptorlar əslində bioloji sensorlar kimi fəaliyyət göstərir. Hər reseptor müəyyən tip...
11 May 2026, 13:44
Saatın içindəki görünməz “beyin” – zamanı əslində nə ölçür?
Gündəlik həyatımızda istifadə etdiyimiz qol saatları və elektron cihazlar bizə zamanı böyük dəqiqliklə göstərir. Lakin çox insan düşünür ki, saatın işləməsini təmin edən əsas hissə sadəcə batareyadır. Əslində isə batareya yalnız enerji mənbəyidir. Zamanın saniyə-saniyə necə hesablandığını müəyyən edən əsas mexanizm saatın daxilində gizlənən kiçik bir kristaldır – kvars kristalı.Citypost.az-ın məlumatına görə, mütəxəssislərin sözlərinə görə, müasir saatların böyük əksəriyyəti “kvars texnologiyası” ilə işləyir. Bu texnologiyanın əsasında isə piezoelektrik xüsusiyyətə malik xüsusi kristal dayanır. Kvars kristalına elektrik cərəyanı verildikdə onun forması mikroskopik səviyyədə dəyişir və nəticədə titrəyiş yaranır.Ən maraqlısı isə budur ki, bu titrəyiş tam sabit tezlikdə baş verir. Kvars kristalı...
11 May 2026, 12:40
Dejavu nədir? – Beynin zaman alqısında yaranan maraqlı “xəta”
Demək olar ki, hər insan həyatında ən az bir dəfə qəribə bir hiss yaşayıb: ilk dəfə girdiyi bir məkan ona tanış gəlir, yeni gördüyü bir hadisə sanki əvvəllər yaşanıbmış kimi hiss olunur. İnsan anlayır ki, bu anı əslində heç vaxt yaşamayıb, amma beynin dərinliyində qəribə bir “mən bunu bilirəm” hissi yaranır. Elmdə bu vəziyyət “dejavu” adlanır.Citypost.az-ın məlumatına görə,nevroloqların sözlərinə görə, dejavu mistik hadisə deyil, beynin zaman və yaddaş sistemində yaranan qısa sinxronizasiya fərqidir. İnsan bir hadisəni yaşadığı anda beynin müxtəlif hissələri həmin məlumatı paralel şəkildə emal edir. Bəzən isə bu prosesdə cəmi bir neçə millisaniyəlik gecikmə və ya uyğunsuzluq yaranır.Mütəxəssislər...
11 May 2026, 10:45
Limon və sarımsaq qarışığının “damar təmizlədiyi” iddiasına mütəxəssis yanaşması
Son vaxtlar sosial şəbəkələrdə və müxtəlif efirlərdə “damar tıxanıqlığını aradan qaldıran təbii qarışım” kimi təqdim edilən reseptlər geniş yayılıb. Həmin iddialarda limon və sarımsaq qarışığının qısa müddətdə damarları açdığı, hətta tromb və qan dövranı problemlərini aradan qaldırdığı bildirilir.Citypost.az xəbər verir ki, paylaşılan məlumatlara görə, reseptdə 2 litr təmiz su, 5 ədəd limon və 2 baş sarımsaq istifadə olunur. Limonlar qabığı ilə birlikdə, sarımsaq isə təmizlənərək qarışdırılır, daha sonra müəyyən müddət qaynadılmadan dəmlənir və gündə iki dəfə qəbul edildiyi iddia edilir. Bəzi təqdimatlarda bu qarışığın 14 gün ərzində damar tıxanıqlığını “təmizlədiyi” qeyd olunur.Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, bu cür iddialar elmi cəhətdən...
08 May 2026, 14:07
İnsanlarda “gələcək planım yoxdur” hissi niyə yaranır?
İnsanlarda “gələcək planım yoxdur” hissi niyə yaranır?Bəzi insanlar həyatda istiqamətsizlik, “gələcəyim üçün plan qura bilmirəm” və ya ümumiyyətlə uzunmüddətli məqsədlərin olmaması hissini yaşayırlar. Bu vəziyyət çox vaxt sadəcə motivasiya çatışmazlığı kimi görünsə də, əslində daha dərin psixoloji və neyrobioloji səbəblərə dayanır.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, bu hissin əsas formalaşma səbəblərindən biri uzunmüddətli stress və “sağ qalmaq rejimi”dir. İnsan beyni təhlükə və qeyri-sabitlik şəraitində olduqda prioritetlərini dəyişir: gələcək planlama ikinci plana keçir, əsas fokus isə indiki anı idarə etmək və təhlükədən yayınmaq olur. Bu, beynin təbii müdafiə mexanizmidir.Xüsusilə uşaqlıq dövrü burada həlledici rol oynayır. Əgər insan erkən yaşlarda qeyri-sabit ailə...
08 May 2026, 11:58
Bayquşlar qaranlıqda necə görür? – Gecə ovçusunun sirri
Heç düşünmüsünüzmü, bayquşlar gecənin tam qaranlığında necə bu qədər dəqiq və aydın görə bilirlər? Sanki qaranlıq onlar üçün ümumiyyətlə mövcud deyil. Əslində bunun arxasında tamamilə elmi və çox maraqlı bioloji uyğunlaşma dayanır.Citypost.az-ın məlumatına görə, Bayquşlar gecə həyatına uyğunlaşmış yırtıcı quşlardır və onların görmə sistemi gündüz aktiv olan əksər quşlardan xeyli fərqlənir. Əsas fərq gözlərinin quruluşundadır.Bayquşların gözləri insanlardakı kimi kürə formasında deyil, daha çox boru (silindrik) formasına bənzəyir. Bu quruluş onlara işığı daha çox toplamaq imkanı verir.Göz torunda yerləşən hüceyrələr də xüsusi rol oynayır. Bayquşların retinasında “çubuqvari hüceyrələr” (rod hüceyrələri) çoxluq təşkil edir. Bu hüceyrələr zəif işığı belə qəbul edə bilir...
08 May 2026, 11:04
