Tarixin ən böyük saxtakarlığı: Muzeylərdə illərlə orijinal kimi sərgilənən saxta əsərlər
Sənət aləmi 06 Avqust 2026, 10:56
4004
Muzeylər və incəsənət qalereyaları bəşəriyyətin mədəni irsinin, estetik zövqünün və tarixinin etibarlı qoruyucuları hesab olunur. Dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn milyonlarla ziyarətçi bu məkanlarda təqdim olunan şah əsərlərin həqiqiliyinə şübhə etmədən, onları böyük ehtiramla izləyir. Lakin sənət dünyasının pərdəarxasında elə qalmaqallı saxtakarlıq hekayələri gizlənir ki, onlar dünyaca məşhur sənətşünasların, kuratorların və muzey ekspertlərinin peşəkarlığını ciddi şəkildə sual altına alır. İllərlə, hətta onilliklərlə nüfuzlu muzeylərin divarlarını bəzəyən bəzi əsərlərin sonradan adi rəssamlar tərəfindən çəkildiyi həqiqəti ortaya çıxdıqda, bu, incəsənət tarixinin ən böyük rəzalətlərindən birinə çevrilir.
Citypost.az xəbər verir ki, tarixin ən dahi saxtakarlarından biri sayılan niderlandlı rəssam Han van Meegeren bu saxtakarlığın ən bariz nümunəsidir. 20-ci əsrin əvvəllərində öz rəsmləri tənqidçilər tərəfindən bəyənilməyən Meegeren, sənət dünyasından intiqam almaq üçün 17-ci əsrin dahi ustadı Yohannes Vermeerin üslubunu mükəmməl şəkildə kopyalamağa başladı. O, köhnə kətanlardan, dövrə uyğun təbii piqmentlərdən istifadə edir və boyanı tez bərkitmək üçün fenol-formaldehid qətranı tətbiq edərək sobada qızdırırdı. Onun çəkdiyi "Emmausda şam yeməyi" adlı tablo dərhal Vermeerin itirilmiş şah əsəri kimi qəbul edildi və Rotterdamın məşhur Boymans Muzeyi tərəfindən astronomik məbləğə satın alınaraq illərlə orijinal kimi sərgiləndi. Həqiqət yalnız İkinci Dünya Müharibəsindən sonra, Meegeren məhkəmədə faşistlərə milli sərvəti satmaqda ittiham olunarkən özünü xilas etmək üçün əsərləri özünün çəkdiyini etiraf etdikdə ortaya çıxdı.
Oxşar bir qalmaqal da müasir dövrdə rəssam Wolfgang Beltracchi tərəfindən yaşandı. Beltracchi və həyat yoldaşı onlarca il boyunca Maks Ernst, Fernan Leje və Henrix Kampendonk kimi dahi rəssamların "itkin düşmüş" əsərlərini yaradaraq beynəlxalq sənət bazarına çıxardılar. Onların saxta əsərləri dünyanın ən nüfuzlu hərrac evlərində milyonlarla dollara satıldı və tanınmış muzeylərin kolleksiyalarına daxil oldu. Ekspertlər illərlə bu tabloların texnikasını və gözəlliyini təriflədilər. Saxtakarlıq şəbəkəsi yalnız 2008-ci ildə, Beltracchinin Kampendonkun rəsmini çəkərkən 1914-cü ildə hələ kəşf edilməmiş titanium ağ boyasından istifadə etməsi səbəbilə kimyəvi analiz zamanı ifşa olundu.
Mütəxəssislərin fikrincə, muzeylərin bu cür tələlərə düşməsinin əsas səbəbi "kollektiv korluq" və böyük maliyyə maraqlarıdır. Bir əsər nüfuzlu bir expert tərəfindən orijinal kimi təsdiqləndikdən sonra digər sənətşünaslar da həmin rəyi sorğulamadan qəbul etməyə meyl göstərirlər. Eyni zamanda, muzeylər yeni bir şah əsər əldə etməyin gətirdiyi prestij və ziyarətçi axını həyəcanı ilə bəzən texniki ekspertiza prosesinə səthi yanaşırlar. Beynəlxalq sənət araşdırmaları təşkilatlarının qiymətləndirmələrinə görə, bu gün belə dünyadakı muzeylərdə və şəxsi kolleksiyalarda sərgilənən əsərlərin təxminən 10-15 faizinin saxta və ya yanlış atributasiya olunmuş (başqa rəssama aid edilən) olduğunu ehtimal edilir.
Bu gün müasir incəsənət dünyası saxtakarlıqla mübarizədə yalnız vizual ekspertizaya deyil, pigmentlərin spektroskopik analizinə, rentgen şüalarına, karbon-14 yaş təyini üsuluna və hətta süni intellekt alqoritmlərinə arxalanır. Nəticə etibarilə, "Tarixin ən böyük saxtakarlığı" hekayələri bizə göstərir ki, incəsənətdə dühakarlıqla saxtakarlıq arasındakı xətt bəzən yalnız bir kimyəvi element qədər nazik ola bilir və ən peşəkar gözlər belə aldanmağa qadirdir.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Dilarə Əliyevaya vəzifə verildi
Əməkdar artist Dilarə Əliyevaya yeni vəzifə verilib.Modern.az olay.az-a istinadən xəbər verir ki, tanınmış aktrisa və aparıcı ARB televiziyasında müşavir vəzifəsinə təyin olunub.Bir neçə gündür işinin icrasına başlayan Dilarə yaxın aylarda yenidən ekranlara qayıdacaq.
24 Oktyabr 2026, 15:20
Serdar Ortaç azərbaycanlı müğənnilərin ifasını paylaşdı
Serdar Ortaç azərbaycanlı ifaçıların onun mahnısını səsləndirdiyi görüntüləri paylaşıb.Citypost.az “Yeni Sabah”a istinadən xəbər verir ki, türkiyəli müğənninin bəstəsini Sevil və Sevinc bacıları, eləcə də Nurlan Təhməzli ifa ediblər.Səfərovalar ona təşəkkür edərək şərh bölməsində bu sözləri yazıblar: pizza mizza“Serdar bəy, çox sağ olun! Bizi çox sevindirdiniz. Allah sizdən razı olsun, bizim dəyərli sənətkarımız!
21 Oktyabr 2026, 18:00
Bakıda "Ovsunlanmış meşə" sərgisi keçiriləcək
Rəssam Kamilə Muradovanın "Ovsunlanmış meşə" sərgisi oktyabrın 22-də "Nine Senses Art Center"də açılacaq.Citypost.az xəbər verir ki, ekspozisiya "Fly to Baku. Art Weekend. Sense the Future NOW" mədəniyyət tədbiri çərçivəsində təşkil olunub.Layihə insan bədəni, təbiət və kollektiv yaddaşın qarşılıqlı əlaqəsinin vizual-fəlsəfi tədqiqatından ibarətdir.Əsərlər seriyasının yaradılması üçün başlanğıc nöqtəsi Şuşadakı köhnə tut bağı olub. Əsrlik ağaclar burada sadəcə təbii landşaftın bir hissəsi deyil, həm də tarixin şahidləri və regionun mədəni yaddaşının qoruyucuları kimi çıxış edir.Rəssamın tədqiqatının mərkəzində ağacın anatomiyası dayanır: köklərin gizli strukturundan tutmuş budaqların, yarpaqların və çiçəklərin zərif cizgilərinə qədər. K.Muradova təbii formalarla insan bədəni arasında bənzərliklər aparır: qabığın fakturası dərini...
20 Oktyabr 2026, 18:19
Xalq artistindən ürəkdağlayan paylaşım: “Sənsiz mənə çox çətindir”
Xalq artisti , teatr və kino aktyoru Məzahir Süleymanov mərhum həyat yoldaşını belə yad etdi: “Sənsiz mənə çox çətindir”Citypost.az xəbər verir ki, Xalq artisti Məzahir Süleymanov ötən aylarda vəfat edən həyat yoldaşı ilə fotosunu sosial şəbəkə hesabında paylaşıb.Sənətçi paylaşımında həyat yoldaşının yoxluğunun onun üçün nə qədər ağır olduğunu ifadə edən kövrək sözlər yazıb.“Yanımda necə də yerin görünür. Sənsiz mənə çox çətindir”, – deyə Məzahir Süleymanov qeyd edib.Turan ...
16 Oktyabr 2026, 09:02
Zaur Rzayevin vəziyyəti ağırdır
Zaur Rzayevin səhhəti yenidən pisləşib.Citypost.az axşam.az-a istinadla xəbər verir ki, bir neçə gün əvvəl müğənni yenidən xəstəxanaya aparılıb.Xalq artistinin ailəsi onun reanimasiyaya yerləşdirildiyini bildirib: “İndi evə buraxılıb. Vəziyyəti ağırdır. Amma həkimlər müalicənin evdə davam etdirilməsini məsləhət görüblər. Hazırda müalicəsi davam edir”. pizza hutZ.Rzayev sentyabrın 5-də xəstəxanaya yerləşdirilmişdi. Ona qaraciyər sirrozunun dekompensasiya mərhələsi, assit və qaraciyər ensefalopatiyası diaqnozları qoyulub. Sənətçiyə zəruri tibbi xidmətlər göstərilib....
14 Oktyabr 2026, 17:27
Rafael Tağızadə: “Alim Qasımovun səsində bütöv bir xalqın ruhu yaşayır”
İsmayıllı Regional Mədəniyyət İdarəsinin Şamaxı rayonu üzrə baş məsləhətçisi Rəfail Tağızadə dünya şöhrətli xanəndə, Xalq artisti Alim Qasımovun yaradıcılığı və Azərbaycan muğam sənətindəki xidmətləri barədə yazıb.Citypost.az xəbər verir ki, Rəfail Tağızadə qeyd edib ki, bəzən bir insanın səsində bütöv bir xalqın ruhu yaşayır. Onun fikrincə, Alim Qasımov məhz belə sənətkarlardandır.“Onun səsi sadəcə muğam oxumur — Azərbaycan torpağının yaddaşını, sevincini, kədərini və sonsuz mənəvi zənginliyini dünyaya çatdırır”, – deyə o bildirib.Rəfail Tağızadənin sözlərinə görə, Alim Qasımovun sənətinin əsas gücü onun muğama gətirdiyi bənzərsiz nəfəsdədir. Xanəndə muğamın əsrlərdən gələn ruhunu qorumaqla yanaşı, bu sənəti müasir dinləyiciyə də sevdirə bilib.Qeyd olunub ki, Alim...
08 Oktyabr 2026, 09:33
