BMT-nin verdiyi qərarlar niyə icra olunmur? – Beynəlxalq hüququn zəif bəndi
Siyasət 04 Avqust 2026, 08:32
4616
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Baş Assambleyası və ya Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən qəbul edilən mühüm qətnamələrin, bəyanatların illərlə kağız üzərində qalması və real müstəvidə icra olunmaması müasir beynəlxalq münasibətlər sisteminin ən çox tənqid olunan tərəfidir. Qlobal sülhü və təhlükəsizliyi qorumaq missiyası ilə təsis edilən bu qurumun qərarlarının tez-tez təsirini itirməsi və tətbiq edilə bilməməsi beynəlxalq hüquq sisteminin təməlindəki ciddi mexanizm çatışmazlıqlarından və siyasi maraqlardan qaynaqlanır.
Citypost.az xəbər verir ki, icrasızlığın arxasında duran ilk və ən böyük maneə BMT Təhlükəsizlik Şurasının (TŞ) daimi üzvlərinin veto hüququdur. TŞ-nin beş daimi üzv ölkəsindən (ABŞ, Rusiya, Çin, Böyük Britaniya və Fransa) hər hansı birinin veto hüququndan istifadə etməsi, qlobal böhranların həlli istiqamətində hazırlanan istənilən icraedici qətnaməni dərhal bloka salır. Daimi üzvlərin öz geostrateji və ya müttəfiqlik maraqlarını BMT-nin ümumi prinsiplərindən üstün tutması, Təhlükəsizlik Şurasının qərarlarının neytral və ədalətli icrasını iflic edir.
İkinci mühüm amil BMT-nin hüquqi strukturundakı ikililikdir. BMT nizamnaməsinə əsasən, Baş Assambleyanın qəbul etdiyi qərarlar yalnız tövsiyə xarakteri daşıyır və dövlətlər üçün məcburi hüquqi qüvvəyə malik deyil. Yalnız Təhlükəsizlik Şurasının qərarları (BMT Nizamnaməsinin VII fəsli çərçivəsində qəbul edilənlər) beynəlxalq hüquqi baxımdan məcburidir. Lakin TŞ qətnamə qəbul etsə belə, onun icrasını məcburi edəcək müstəqil, daimi və qlobal bir "beynəlxalq polis gücü" və ya icraedici hərbi orqanı yoxdur. Sanksiyaların və ya hərbi müdaxilənin tətbiqi yenidən üzv dövlətlərin könüllü siyasi iradəsindən və resurslarından asılı vəziyyətə düşür.
Bundan əlavə, BMT-nin özündə tətbiq edilən "double standards" (ikili standartlar) siyasəti və ikincili mexanizmlərin olmaması qərarların icra faizini kəskin aşağı salır. Bəzi hallarda TŞ qətnamələrinə əməl etməyən ölkələrə qarşı dərhal sərt iqtisadi və hərbi sanksiyalar tətbiq edildiyi halda, digər hallarda (məsələn, Yaxın Şərqdəki münaqişələr və ya Cənubi Qafqazda uzun illər kağız üstündə qalan qətnamələr zamanı) heç bir sanksiya mexanizmi işə salınmır. Təzyiq və ya sanksiya tətbiq olunmadıqda isə pozuntu törədən dövlət üçün qətnaməni icra etməməyin heç bir hüquqi və ya iqtisadi bədəli olmur.
Beynəlxalq hüquq dövlətlərin suverenliyi prinsipinə söykəndiyi üçün BMT hələ də mütləq gücə malik üst-dövlət deyil, sadəcə dövlətlərarası diplomatiya platformasıdır. Nəzərdə tutulan reformlar — xüsusilə Təhlükəsizlik Şurasının veto sisteminin məhdudlaşdırılması və icraedici mexanizmlərin yenilənməsi aparılmadıqca, BMT qərarlarının kağız üzərində qalması beynəlxalq hüququn ən zəif bəndi olaraq qalmaqda davam edəcəkdir.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Ceyhun Bayramov İƏT-in Baş katibi ilə görüşüb
Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Azərbaycanda səfərdə olan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) Baş katibi İsmail Ould Şeyx Əhmədlə görüşüb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Ceyhun Bayramov “X” hesabında paylaşım edib.Nazir Baş katibi vəzifəyə təyin olunması münasibətilə bir daha təbrik edib və ona fəaliyyətində uğurlar arzulayıb.Görüşdə Azərbaycan–İƏT əməkdaşlığının gücləndirilməsi, Azərbaycanın Təşkilata qarşıdakı sədrliyinin prioritetləri və 2027-ci ildə Bakıda keçiriləcək İƏT Sammitinə hazırlıq məsələləri müzakirə olunub.Ceyhun Bayramov İƏT-in Azərbaycanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə uzun illər ərzində göstərdiyi dəstəyə görə minnətdarlığını bildirib.Tərəflər, həmçinin Təşkilatın səmərəliliyinin artırılması, müsəlman dünyasının üzləşdiyi çağırışlara çevik reaksiyanın təmin edilməsi üçün institusional islahatların əhəmiyyətini vurğulayıblar.Görüşdə İƏT-ə üzv dövlətlər...
26 Oktyabr 2026, 19:09
Hikmət Hacıyev: Ermənistan Azərbaycan xalqından üzr istəməlidir
"Müəyyən hadisələr var ki, onu tarixdən silə bilmərik”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi - Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev “Bakı Mədəniyyət və Media Dialoqu Platforması” çərçivəsində keçirilən “Sülhün dili və dezinformasiyaya qarşı mübarizə” mövzusunda xüsusi sessiyada deyib."Amma biz revanş almaq niyyətində deyilik. Əbədi sülhün baş verməsi üçün hələ də addımlar atılmalı, təşəbbüslər irəli sürülməlidir. Ermənistan Azərbaycan xalqından üzr istəməlidir. Ermənistan cəmiyyəti 30 il öz doğma yurduna qayıda bilməyən azərbaycanlılara üzr ünvanlamalıdır”, - Prezidentin köməkçisi deyib....
26 Oktyabr 2026, 16:01
Hikmət Hacıyev: CNN-in Azərbaycanla bağlı məqaləsi tamamilə yanlış idi
CNN-in İran-İsrail müharibəsi dövründə Azərbaycanla bağlı dərc etdiyi məqalə tamamilə yanlış idi.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi - Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev “Bakı Mədəniyyət və Media Dialoqu Platforması” çərçivəsində keçirilən “Sülhün dili və dezinformasiyaya qarşı mübarizə” mövzusunda xüsusi sessiyada deyib.Prezidentin köməkçisi bildirib ki, texniki olaraq bu, mümkünsüz idi: “İsrail necə hərbi avadanlığı bura daşıya bilər?! Bu olsa, bunu görmək peykdən və ya başqa qurğulardan görmək çox asandır. Bu iddialar mümkün deyildi. Azərbaycan elə coğrafiyda yerləşirdi ki, bu iddialar mümkün deyildi. Bu yalnız sosial mediada deyil, peşəkar mediada da dezinformasiyalar baş verir.Bu, Azərbaycan əleyhinə...
26 Oktyabr 2026, 15:58
Berendsen: Azərbaycanın sülh prosesində liderliyi təqdir olunur
"Azərbaycanın sülh prosesində liderliyi çox yüksək qiymətləndirilir”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Niderland Krallığının xarici işlər naziri Tom Berendsen Azərbaycan xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla birgə mətbuat konfransında deyib.Nazir bildirib ki, Niderland bir çox ölkələrdə minatəmizləmə fəaliyyətinə dəstək göstərir: “Azərbaycanda da bu imkanı araşdırıb nəzərdən keçirə bilərik”.
26 Oktyabr 2026, 13:33
Ceyhun Bayramov Niderland XİN rəhbəri ilə regional məsələləri müzakirə edib
Azərbaycan Respublikasının xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Niderland Krallığının xarici işlər naziri Tom Berendsen ilə onun Azərbaycana səfəri çərçivəsində geniş tərkibdə görüş keçirib.Citypost.az xəbər verir ki, görüşdə Azərbaycan-Niderland münasibətlərinin mövcud vəziyyəti və perspektivləri, siyasi dialoqun gücləndirilməsi, ticarət və investisiya əlaqələrinin genişləndirilməsi, enerji, nəqliyyat, kənd təsərrüfatı, su idarəçiliyi, innovasiya və təhsil sahələrində əməkdaşlıq üçün yeni imkanların araşdırılması müzakirə olunub.Nazirlər Azərbaycan-Niderland Münasibətlərinin İnkişafına dair 2026–2028-ci illər üzrə Yol Xəritəsinin ikitərəfli əməkdaşlığın irəliləməsi üçün mühüm çərçivə sənədi kimi qəbul edilməsini alqışlayıblar.Həmçinin yüksəksəviyyəli təmasların, mütəmadi siyasi məsləhətləşmələrin və biznes əlaqələrinin daha da sıxlaşdırılmasının əhəmiyyəti vurğulanıb.Müzakirələr, eyni zamanda, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlığı, regional inkişafları və...
26 Oktyabr 2026, 13:19
Niderland XİN rəhbəri Azərbaycandan sonra Ermənistana gedəcək
Niderlandın xarici işlər naziri Tom Berendsen Azərbaycandan sonra Ermənistana səfər edəcək.Citypost.az xəbər verir ki, Berendsen bu barədə “X” hesabında paylaşım edib.O bildirib ki, səfər çərçivəsində hər iki ölkə ilə əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi, həmçinin Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesi müzakirə olunacaq.“Azərbaycan və Ermənistanla əməkdaşlığımızı daha da dərinləşdirmək üçün bu həftə hər iki ölkəyə səfər edirəm. Həmçinin həmkarlarım Ceyhun Bayramov və Ararat Mirzoyanla Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesi barədə danışacağam. Niderland davamlı sülhə doğru atılacaq növbəti addımları dəstəkləyir”, – Berendsen qeyd edib.This week, I am visiting Azerbaijan and Armenia to further deepen our cooperation with both countries. I will also discuss the Azerbaijan-Armenia peace process...
26 Oktyabr 2026, 11:53
