Okean dibindəki internet kabelləri kimə məxsusdur?
Siyasət 05 Avqust 2026, 08:46
4400
Gündəlik həyatımızda istifadə etdiyimiz internetin peyklər vasitəsilə havadan yayıldığını düşünmək böyük bir yanılsamadır. Dünyadakı qlobal məlumat axınının, maliyyə əməliyyatlarının və rəqəmsal ünsiyyətin 99 faizdən çoxu okeanların və dənizlərin dibi ilə uzanan nəhəng sualtı fiber-optik kabellər vasitəsilə həyata keçirilir. Ümumi uzunluğu 1.3 milyon kilometri keçən bu kabellər rəqəmsal iqtisadiyyatın Onurğa sütununu təşkil edir. Lakin bu həyati infrastruktura nəzarət edən tərəflər və onların təhlükəsizliyi məsələsi son illərdə beynəlxalq siyasətin və hərbi strategiyaların ən həssas nöqtəsinə çevrilib.
Citypost.az xəbər verir ki, əvvəllər bu kabellər əsasən "AT&T", "Vodafone" kimi nəhəng telekommunikasiya konsorsiumlarına məxsus idisə, son onillikdə mülkiyyət strukturunda kəskin dəyişiklik baş verib. İndi bu şəbəkənin əsas sahibləri və investorları "Google", "Meta", "Microsoft" və "Amazon" kimi ABŞ texnologiya giqantlarıdır. Böyük data həcmini öz serverləri arasında sürətlə ötürmək istəyən bu şirkətlər okean dibində öz özəl kabel xətlərini çəkirlər. Bununla yanaşı, Çinin "China Telecom" kimi dövlət dəstəkli şirkətləri də Asiya və Afrika marşrutlarında öz dominantlığını artırmağa çalışır ki, bu da texnoloji monopoliyanı və geosiyasi rəqabəti daha da gərginləşdirir.
Məhz bu səbəbdən sualtı kabellər müasir hərbi strategiyalarda və "hibrid müharibə" konsepsiyalarında ən böyük hədəflərdən birinə çevrilib. Hərbi analitiklərin xəbərdarlıqlarına görə, qlobal böhran və ya açıq hərbi münaqişə anında bu kabellərin fiziki olaraq zədələnməsi və ya kəsilməsi düşmən ölkənin iqtisadiyyatını, maliyyə birjalarını və hərbi rabitəsini bir neçə saat ərzində iflic edə bilər. Sualtı qayıqlar, xüsusi təchiz olunmuş kəşfiyyat gəmiləri və uzaqdan idarə olunan dronlar vasitəsilə okeanın minlərlə metr dərinliyindəki kabellərə müdaxilə etmək və ya onlardan gizli məlumat dinləmə qurğuları yerləşdirmək günümüzün ən təhlükəli hərbi ssenariləri sırasındadır.
Okean dibindəki görünməyən bu kabellər bəşəriyyətin rəqəmsal zəif nöqtəsini təşkil edir. Hər hansı bir böyük geoloji qəza, lövbər zədələnməsi və ya hərbi təxribat nəticəsində əsas marşrutların sıradan çıxması dünyada qlobal internet kəsintilərinə və trilyonlarla dollar zərərə yol aça bilər. Məhz bu səbəbdən NATO və digər beynəlxalq hərbi alyanslar sualtı kabellərin mühafizəsini hərbi dəniz qüvvələrinin prioriteti elan edərək okean dərinliklərində növbətçiliyi və monitorinq sistemlərini artırmağa məcbur olublar.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Ceyhun Bayramov İƏT-in Baş katibi ilə görüşüb
Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Azərbaycanda səfərdə olan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) Baş katibi İsmail Ould Şeyx Əhmədlə görüşüb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Ceyhun Bayramov “X” hesabında paylaşım edib.Nazir Baş katibi vəzifəyə təyin olunması münasibətilə bir daha təbrik edib və ona fəaliyyətində uğurlar arzulayıb.Görüşdə Azərbaycan–İƏT əməkdaşlığının gücləndirilməsi, Azərbaycanın Təşkilata qarşıdakı sədrliyinin prioritetləri və 2027-ci ildə Bakıda keçiriləcək İƏT Sammitinə hazırlıq məsələləri müzakirə olunub.Ceyhun Bayramov İƏT-in Azərbaycanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə uzun illər ərzində göstərdiyi dəstəyə görə minnətdarlığını bildirib.Tərəflər, həmçinin Təşkilatın səmərəliliyinin artırılması, müsəlman dünyasının üzləşdiyi çağırışlara çevik reaksiyanın təmin edilməsi üçün institusional islahatların əhəmiyyətini vurğulayıblar.Görüşdə İƏT-ə üzv dövlətlər...
26 Oktyabr 2026, 19:09
Hikmət Hacıyev: Ermənistan Azərbaycan xalqından üzr istəməlidir
"Müəyyən hadisələr var ki, onu tarixdən silə bilmərik”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi - Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev “Bakı Mədəniyyət və Media Dialoqu Platforması” çərçivəsində keçirilən “Sülhün dili və dezinformasiyaya qarşı mübarizə” mövzusunda xüsusi sessiyada deyib."Amma biz revanş almaq niyyətində deyilik. Əbədi sülhün baş verməsi üçün hələ də addımlar atılmalı, təşəbbüslər irəli sürülməlidir. Ermənistan Azərbaycan xalqından üzr istəməlidir. Ermənistan cəmiyyəti 30 il öz doğma yurduna qayıda bilməyən azərbaycanlılara üzr ünvanlamalıdır”, - Prezidentin köməkçisi deyib....
26 Oktyabr 2026, 16:01
Hikmət Hacıyev: CNN-in Azərbaycanla bağlı məqaləsi tamamilə yanlış idi
CNN-in İran-İsrail müharibəsi dövründə Azərbaycanla bağlı dərc etdiyi məqalə tamamilə yanlış idi.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi - Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev “Bakı Mədəniyyət və Media Dialoqu Platforması” çərçivəsində keçirilən “Sülhün dili və dezinformasiyaya qarşı mübarizə” mövzusunda xüsusi sessiyada deyib.Prezidentin köməkçisi bildirib ki, texniki olaraq bu, mümkünsüz idi: “İsrail necə hərbi avadanlığı bura daşıya bilər?! Bu olsa, bunu görmək peykdən və ya başqa qurğulardan görmək çox asandır. Bu iddialar mümkün deyildi. Azərbaycan elə coğrafiyda yerləşirdi ki, bu iddialar mümkün deyildi. Bu yalnız sosial mediada deyil, peşəkar mediada da dezinformasiyalar baş verir.Bu, Azərbaycan əleyhinə...
26 Oktyabr 2026, 15:58
Berendsen: Azərbaycanın sülh prosesində liderliyi təqdir olunur
"Azərbaycanın sülh prosesində liderliyi çox yüksək qiymətləndirilir”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Niderland Krallığının xarici işlər naziri Tom Berendsen Azərbaycan xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla birgə mətbuat konfransında deyib.Nazir bildirib ki, Niderland bir çox ölkələrdə minatəmizləmə fəaliyyətinə dəstək göstərir: “Azərbaycanda da bu imkanı araşdırıb nəzərdən keçirə bilərik”.
26 Oktyabr 2026, 13:33
Ceyhun Bayramov Niderland XİN rəhbəri ilə regional məsələləri müzakirə edib
Azərbaycan Respublikasının xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Niderland Krallığının xarici işlər naziri Tom Berendsen ilə onun Azərbaycana səfəri çərçivəsində geniş tərkibdə görüş keçirib.Citypost.az xəbər verir ki, görüşdə Azərbaycan-Niderland münasibətlərinin mövcud vəziyyəti və perspektivləri, siyasi dialoqun gücləndirilməsi, ticarət və investisiya əlaqələrinin genişləndirilməsi, enerji, nəqliyyat, kənd təsərrüfatı, su idarəçiliyi, innovasiya və təhsil sahələrində əməkdaşlıq üçün yeni imkanların araşdırılması müzakirə olunub.Nazirlər Azərbaycan-Niderland Münasibətlərinin İnkişafına dair 2026–2028-ci illər üzrə Yol Xəritəsinin ikitərəfli əməkdaşlığın irəliləməsi üçün mühüm çərçivə sənədi kimi qəbul edilməsini alqışlayıblar.Həmçinin yüksəksəviyyəli təmasların, mütəmadi siyasi məsləhətləşmələrin və biznes əlaqələrinin daha da sıxlaşdırılmasının əhəmiyyəti vurğulanıb.Müzakirələr, eyni zamanda, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlığı, regional inkişafları və...
26 Oktyabr 2026, 13:19
Niderland XİN rəhbəri Azərbaycandan sonra Ermənistana gedəcək
Niderlandın xarici işlər naziri Tom Berendsen Azərbaycandan sonra Ermənistana səfər edəcək.Citypost.az xəbər verir ki, Berendsen bu barədə “X” hesabında paylaşım edib.O bildirib ki, səfər çərçivəsində hər iki ölkə ilə əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi, həmçinin Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesi müzakirə olunacaq.“Azərbaycan və Ermənistanla əməkdaşlığımızı daha da dərinləşdirmək üçün bu həftə hər iki ölkəyə səfər edirəm. Həmçinin həmkarlarım Ceyhun Bayramov və Ararat Mirzoyanla Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesi barədə danışacağam. Niderland davamlı sülhə doğru atılacaq növbəti addımları dəstəkləyir”, – Berendsen qeyd edib.This week, I am visiting Azerbaijan and Armenia to further deepen our cooperation with both countries. I will also discuss the Azerbaijan-Armenia peace process...
26 Oktyabr 2026, 11:53
