Diplomatik pasportun imtiyazları: Toxunulmazlıq harada və necə bitir?
Siyasət 06 Avqust 2026, 23:00
4899
Diplomatik pasport beynəlxalq münasibətlər sistemində yalnız dövlət rəsmilərinin və diplomatların şəxsiyyətini təsdiq edən sənəd deyil, eyni zamanda xüsusi status və imtiyazlar paketidir. İctimaiyyət arasında diplomatik pasport sahiblərinin bütün qanunlardan azad olduğu və mütləq cəzasızlıq hüququna malik olduğu barədə yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Lakin xarici siyasət və beynəlxalq hüquq mütəxəssislərinin vurğuladığı kimi, bu status mütləq toxunulmazlıq demək deyildir, onun tətbiq sahəsi, hüquqi çərçivəsi və aydın şəkildə müəyyənləşdirilmiş sərhədləri vardır.
Citypost.az xəbər verir ki, diplomatik imtiyazlar və toxunulmazlıq 1961-ci ildə qəbul edilmiş "Diplomatik əlaqələr haqqında" Vyana Konvensiyası ilə tənzimlənir. Bu beynəlxalq sənədə əsasən, diplomatik pasporta malik olan şəxslər xarici ölkələrdə saxlanıla, həbs edilə və ya fiziki mühakiməyə cəlb oluna bilməzlər. Onların mənzili, xidməti nəqliyyat vasitələri, sənədləri və diplomatik poçtu yerli hüquq-muhafizə orqanları tərəfindən axtarışa məruz qala bilməz. Eyni zamanda, diplomatlar qəbul edən dövlətin mülki və cinayət məhkəmə məsuliyyətindən, eləcə də vergi və rüsumlardan azaddırlar. Lakin beynəlxalq hüquq normaları bu toxunulmazlığın harada və necə bitdiyini də dəqiq müəyyən edir.
Toxunulmazlıq ilk növbədə xidməti vəzifələrin icrası üçün nəzərdə tutulduğundan, diplomatik pasport sahibi qəbul edən ölkədə şəxsi kommersiya fəaliyyəti ilə məşğul olarsa, bu fəaliyyətdən irəli gələn mülki məhkəmə çəkişmələrində toxunulmazlıq tətbiq edilmir. Digər tərəfdən, diplomatik imtiyaz diplomatın şəxsi mülkiyyəti değil, onu ezam edən dövlətin hüququdur. Əgər diplomat ağır cinayət törədilməsində şübhəli bilinərsə, göndərən dövlət öz rəsmisinin toxunulmazlıq hüququnu rəsmən ləğv edə bilər və bundan sonra həmin şəxs yerli məhkəmə qarşısında cavab verir.
Qəbul edən dövlətin də öz növbəsində hüquqi mexanizmləri mövcuddur. Ölkə istənilən an, hətta səbəb göstərmədən diplomatı "persona non grata" yəni arzuolunmaz şəxs elan edə bilər. Bu halda diplomat müəyyən olunmuş vaxt ərzində ölkəni tərk etməlidir, əks halda onun diplomatik statusu və toxunulmazlığı avtomatik olaraq qüvvədən düşür. Həmçinin, şəxs rəsmi olaraq akreditə olunmadığı bir ölkədə şəxsi istirahətdə olarsa, yerli hüquq-mühafizə orqanları ümumi qanunvericilik çərçivəsində tədbir görmək hüququna malikdir. Nəticə etibarilə, diplomatik pasport dövlətlərarası münasibətlərin maneəsiz həyata keçirilməsi üçün vacib mexanizmdir, lakin beynəlxalq hüquq çərçivəsində tənzimlənən və məhdudlaşdırılan bir imtiyazdır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Ceyhun Bayramov İƏT-in Baş katibi ilə görüşüb
Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Azərbaycanda səfərdə olan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) Baş katibi İsmail Ould Şeyx Əhmədlə görüşüb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Ceyhun Bayramov “X” hesabında paylaşım edib.Nazir Baş katibi vəzifəyə təyin olunması münasibətilə bir daha təbrik edib və ona fəaliyyətində uğurlar arzulayıb.Görüşdə Azərbaycan–İƏT əməkdaşlığının gücləndirilməsi, Azərbaycanın Təşkilata qarşıdakı sədrliyinin prioritetləri və 2027-ci ildə Bakıda keçiriləcək İƏT Sammitinə hazırlıq məsələləri müzakirə olunub.Ceyhun Bayramov İƏT-in Azərbaycanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə uzun illər ərzində göstərdiyi dəstəyə görə minnətdarlığını bildirib.Tərəflər, həmçinin Təşkilatın səmərəliliyinin artırılması, müsəlman dünyasının üzləşdiyi çağırışlara çevik reaksiyanın təmin edilməsi üçün institusional islahatların əhəmiyyətini vurğulayıblar.Görüşdə İƏT-ə üzv dövlətlər...
26 Oktyabr 2026, 19:09
Hikmət Hacıyev: Ermənistan Azərbaycan xalqından üzr istəməlidir
"Müəyyən hadisələr var ki, onu tarixdən silə bilmərik”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi - Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev “Bakı Mədəniyyət və Media Dialoqu Platforması” çərçivəsində keçirilən “Sülhün dili və dezinformasiyaya qarşı mübarizə” mövzusunda xüsusi sessiyada deyib."Amma biz revanş almaq niyyətində deyilik. Əbədi sülhün baş verməsi üçün hələ də addımlar atılmalı, təşəbbüslər irəli sürülməlidir. Ermənistan Azərbaycan xalqından üzr istəməlidir. Ermənistan cəmiyyəti 30 il öz doğma yurduna qayıda bilməyən azərbaycanlılara üzr ünvanlamalıdır”, - Prezidentin köməkçisi deyib....
26 Oktyabr 2026, 16:01
Hikmət Hacıyev: CNN-in Azərbaycanla bağlı məqaləsi tamamilə yanlış idi
CNN-in İran-İsrail müharibəsi dövründə Azərbaycanla bağlı dərc etdiyi məqalə tamamilə yanlış idi.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi - Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev “Bakı Mədəniyyət və Media Dialoqu Platforması” çərçivəsində keçirilən “Sülhün dili və dezinformasiyaya qarşı mübarizə” mövzusunda xüsusi sessiyada deyib.Prezidentin köməkçisi bildirib ki, texniki olaraq bu, mümkünsüz idi: “İsrail necə hərbi avadanlığı bura daşıya bilər?! Bu olsa, bunu görmək peykdən və ya başqa qurğulardan görmək çox asandır. Bu iddialar mümkün deyildi. Azərbaycan elə coğrafiyda yerləşirdi ki, bu iddialar mümkün deyildi. Bu yalnız sosial mediada deyil, peşəkar mediada da dezinformasiyalar baş verir.Bu, Azərbaycan əleyhinə...
26 Oktyabr 2026, 15:58
Berendsen: Azərbaycanın sülh prosesində liderliyi təqdir olunur
"Azərbaycanın sülh prosesində liderliyi çox yüksək qiymətləndirilir”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Niderland Krallığının xarici işlər naziri Tom Berendsen Azərbaycan xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla birgə mətbuat konfransında deyib.Nazir bildirib ki, Niderland bir çox ölkələrdə minatəmizləmə fəaliyyətinə dəstək göstərir: “Azərbaycanda da bu imkanı araşdırıb nəzərdən keçirə bilərik”.
26 Oktyabr 2026, 13:33
Ceyhun Bayramov Niderland XİN rəhbəri ilə regional məsələləri müzakirə edib
Azərbaycan Respublikasının xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Niderland Krallığının xarici işlər naziri Tom Berendsen ilə onun Azərbaycana səfəri çərçivəsində geniş tərkibdə görüş keçirib.Citypost.az xəbər verir ki, görüşdə Azərbaycan-Niderland münasibətlərinin mövcud vəziyyəti və perspektivləri, siyasi dialoqun gücləndirilməsi, ticarət və investisiya əlaqələrinin genişləndirilməsi, enerji, nəqliyyat, kənd təsərrüfatı, su idarəçiliyi, innovasiya və təhsil sahələrində əməkdaşlıq üçün yeni imkanların araşdırılması müzakirə olunub.Nazirlər Azərbaycan-Niderland Münasibətlərinin İnkişafına dair 2026–2028-ci illər üzrə Yol Xəritəsinin ikitərəfli əməkdaşlığın irəliləməsi üçün mühüm çərçivə sənədi kimi qəbul edilməsini alqışlayıblar.Həmçinin yüksəksəviyyəli təmasların, mütəmadi siyasi məsləhətləşmələrin və biznes əlaqələrinin daha da sıxlaşdırılmasının əhəmiyyəti vurğulanıb.Müzakirələr, eyni zamanda, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlığı, regional inkişafları və...
26 Oktyabr 2026, 13:19
Niderland XİN rəhbəri Azərbaycandan sonra Ermənistana gedəcək
Niderlandın xarici işlər naziri Tom Berendsen Azərbaycandan sonra Ermənistana səfər edəcək.Citypost.az xəbər verir ki, Berendsen bu barədə “X” hesabında paylaşım edib.O bildirib ki, səfər çərçivəsində hər iki ölkə ilə əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi, həmçinin Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesi müzakirə olunacaq.“Azərbaycan və Ermənistanla əməkdaşlığımızı daha da dərinləşdirmək üçün bu həftə hər iki ölkəyə səfər edirəm. Həmçinin həmkarlarım Ceyhun Bayramov və Ararat Mirzoyanla Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesi barədə danışacağam. Niderland davamlı sülhə doğru atılacaq növbəti addımları dəstəkləyir”, – Berendsen qeyd edib.This week, I am visiting Azerbaijan and Armenia to further deepen our cooperation with both countries. I will also discuss the Azerbaijan-Armenia peace process...
26 Oktyabr 2026, 11:53
