Beynəlxalq Məhkəmə qərarlarının icrası: Dövlətləri məcbur edən mexanizm varmı?
Siyasət 11 Avqust 2026, 16:49
4387
Beynəlxalq Məhkəmənin (BMT-nin Baş Məhkəmə Orqanı) qəbul etdiyi qərarların icrası və suveren dövlətlərin bu qərarlara əməl etməyə məcbur edilməsi beynəlxalq hüququn ən çox mübahisə doğuran və mürəkkəb məsələlərindən biridir. BMT Nizamnaməsinə əsasən, quruma üzv olan bütün dövlətlər tərəf olduqları məhkəmə işlərində çıxarılan qərarları icra etməyi öhdələrinə götürürlər. Beynəlxalq Məhkəmənin qərarları yekundur, onlar üst instansiyalara şikayət edilə bilməz və hüquqi baxımdan məcburidir. Lakin milli hüquq sistemlərindən fərqli olaraq, beynəlxalq aləmdə məhkəmə qərarlarını birbaşa icra edən müstəqil polislər və ya məcburi icra orqanı mövcud deyildir.
Citypost.az xəbər verir ki, qərarların icrasını təmin edən ana siyasi-hüquqi mexanizm BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasıdır. BMT Nizamnaməsinin 94-cü maddəsinə görə, əgər məhkəmə prosesinin tərəflərindən biri qərarın üzərinə qoyduğu öhdəlikləri yerinə yetirməkdən imtina edərsə, zərər çəkən digər tərəf məsələni Təhlükəsizlik Şurasına qaldıra bilər. Təhlükəsizlik Şurası zəruri hesab etdikdə, qərarın icra olunması üçün müvafiq tövsiyələr verə və ya iqtisadi sanksiyalar, diplomatik təcrid, hətta hərbi güc tətbiqini nəzərdə tutan tədbirlər barədə qərar qəbul edə bilər. Lakin bu mexanizmin effektivliyi Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvlərinin veto hüququ ilə məhdudlaşır; belə ki, daimi üzvlərdən biri və ya onun yaxın müttəfiqi qərarı icra etmədikdə veto hüququndan istifadə edərək sankiyaların tətbiqini bloklaya bilir.
Təhlükəsizlik Şurasının birbaşa məcburetmə addımlarından əlavə, beynəlxalq hüquqda dolayısı ilə təsir göstərən digər mexanizmlər də mövcuddur. İcra edilməyən qərarlar qarşı tərəfə qanuni cavab tədbirləri görmək, məhkəmə qərarına əsaslanaraq digər ölkələrdəki xarici aktivləri dondurmaq və ya təzminat tələb etmək hüququ verir. Eyni zamanda, Avropa İttifaqı kimi regional təşkilatlar, beynəlxalq maliyyə institutları məhkəmə qərarlarına məhəl qoymayan dövlətlərə qarşı ikitərəfli sanksiyalar tətbiq edə, ticarət və kredit imkanlarını məhdudlaşdıra bilərlər.
Yekun olaraq, Beynəlxalq Məhkəmə qərarlarının icrası birbaşa hərbi və ya fiziki məcburetmə gücündən daha çox, diplomatik təzyiqlər, iqtisadi sanksiyalar vər dövlətin beynəlxalq nüfuzunu itirmək riski üzərində qurulub. Böyük və nüfuzlu dövlətlər zaman-zaman bu qərarları gecikdirməyə, icradan yayınmağa çalışsalar da, beynəlxalq ictimaiyyətin təzyiqi və beynəlxalq hüquq qaydalarına əməl etmək zərurəti dövlətləri əksər hallarda bu qərarlarla hesablaşmağa məcbur edir.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Ceyhun Bayramov İƏT-in Baş katibi ilə görüşüb
Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Azərbaycanda səfərdə olan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) Baş katibi İsmail Ould Şeyx Əhmədlə görüşüb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Ceyhun Bayramov “X” hesabında paylaşım edib.Nazir Baş katibi vəzifəyə təyin olunması münasibətilə bir daha təbrik edib və ona fəaliyyətində uğurlar arzulayıb.Görüşdə Azərbaycan–İƏT əməkdaşlığının gücləndirilməsi, Azərbaycanın Təşkilata qarşıdakı sədrliyinin prioritetləri və 2027-ci ildə Bakıda keçiriləcək İƏT Sammitinə hazırlıq məsələləri müzakirə olunub.Ceyhun Bayramov İƏT-in Azərbaycanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə uzun illər ərzində göstərdiyi dəstəyə görə minnətdarlığını bildirib.Tərəflər, həmçinin Təşkilatın səmərəliliyinin artırılması, müsəlman dünyasının üzləşdiyi çağırışlara çevik reaksiyanın təmin edilməsi üçün institusional islahatların əhəmiyyətini vurğulayıblar.Görüşdə İƏT-ə üzv dövlətlər...
26 Oktyabr 2026, 19:09
Hikmət Hacıyev: Ermənistan Azərbaycan xalqından üzr istəməlidir
"Müəyyən hadisələr var ki, onu tarixdən silə bilmərik”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi - Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev “Bakı Mədəniyyət və Media Dialoqu Platforması” çərçivəsində keçirilən “Sülhün dili və dezinformasiyaya qarşı mübarizə” mövzusunda xüsusi sessiyada deyib."Amma biz revanş almaq niyyətində deyilik. Əbədi sülhün baş verməsi üçün hələ də addımlar atılmalı, təşəbbüslər irəli sürülməlidir. Ermənistan Azərbaycan xalqından üzr istəməlidir. Ermənistan cəmiyyəti 30 il öz doğma yurduna qayıda bilməyən azərbaycanlılara üzr ünvanlamalıdır”, - Prezidentin köməkçisi deyib....
26 Oktyabr 2026, 16:01
Hikmət Hacıyev: CNN-in Azərbaycanla bağlı məqaləsi tamamilə yanlış idi
CNN-in İran-İsrail müharibəsi dövründə Azərbaycanla bağlı dərc etdiyi məqalə tamamilə yanlış idi.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi - Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev “Bakı Mədəniyyət və Media Dialoqu Platforması” çərçivəsində keçirilən “Sülhün dili və dezinformasiyaya qarşı mübarizə” mövzusunda xüsusi sessiyada deyib.Prezidentin köməkçisi bildirib ki, texniki olaraq bu, mümkünsüz idi: “İsrail necə hərbi avadanlığı bura daşıya bilər?! Bu olsa, bunu görmək peykdən və ya başqa qurğulardan görmək çox asandır. Bu iddialar mümkün deyildi. Azərbaycan elə coğrafiyda yerləşirdi ki, bu iddialar mümkün deyildi. Bu yalnız sosial mediada deyil, peşəkar mediada da dezinformasiyalar baş verir.Bu, Azərbaycan əleyhinə...
26 Oktyabr 2026, 15:58
Berendsen: Azərbaycanın sülh prosesində liderliyi təqdir olunur
"Azərbaycanın sülh prosesində liderliyi çox yüksək qiymətləndirilir”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Niderland Krallığının xarici işlər naziri Tom Berendsen Azərbaycan xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla birgə mətbuat konfransında deyib.Nazir bildirib ki, Niderland bir çox ölkələrdə minatəmizləmə fəaliyyətinə dəstək göstərir: “Azərbaycanda da bu imkanı araşdırıb nəzərdən keçirə bilərik”.
26 Oktyabr 2026, 13:33
Ceyhun Bayramov Niderland XİN rəhbəri ilə regional məsələləri müzakirə edib
Azərbaycan Respublikasının xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Niderland Krallığının xarici işlər naziri Tom Berendsen ilə onun Azərbaycana səfəri çərçivəsində geniş tərkibdə görüş keçirib.Citypost.az xəbər verir ki, görüşdə Azərbaycan-Niderland münasibətlərinin mövcud vəziyyəti və perspektivləri, siyasi dialoqun gücləndirilməsi, ticarət və investisiya əlaqələrinin genişləndirilməsi, enerji, nəqliyyat, kənd təsərrüfatı, su idarəçiliyi, innovasiya və təhsil sahələrində əməkdaşlıq üçün yeni imkanların araşdırılması müzakirə olunub.Nazirlər Azərbaycan-Niderland Münasibətlərinin İnkişafına dair 2026–2028-ci illər üzrə Yol Xəritəsinin ikitərəfli əməkdaşlığın irəliləməsi üçün mühüm çərçivə sənədi kimi qəbul edilməsini alqışlayıblar.Həmçinin yüksəksəviyyəli təmasların, mütəmadi siyasi məsləhətləşmələrin və biznes əlaqələrinin daha da sıxlaşdırılmasının əhəmiyyəti vurğulanıb.Müzakirələr, eyni zamanda, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlığı, regional inkişafları və...
26 Oktyabr 2026, 13:19
Niderland XİN rəhbəri Azərbaycandan sonra Ermənistana gedəcək
Niderlandın xarici işlər naziri Tom Berendsen Azərbaycandan sonra Ermənistana səfər edəcək.Citypost.az xəbər verir ki, Berendsen bu barədə “X” hesabında paylaşım edib.O bildirib ki, səfər çərçivəsində hər iki ölkə ilə əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi, həmçinin Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesi müzakirə olunacaq.“Azərbaycan və Ermənistanla əməkdaşlığımızı daha da dərinləşdirmək üçün bu həftə hər iki ölkəyə səfər edirəm. Həmçinin həmkarlarım Ceyhun Bayramov və Ararat Mirzoyanla Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesi barədə danışacağam. Niderland davamlı sülhə doğru atılacaq növbəti addımları dəstəkləyir”, – Berendsen qeyd edib.This week, I am visiting Azerbaijan and Armenia to further deepen our cooperation with both countries. I will also discuss the Azerbaijan-Armenia peace process...
26 Oktyabr 2026, 11:53
