Yaponiyaya atılan atom bombasında gizli “etməni izi”
Siyasət 04 Sentyabr 2026, 15:45
3651
Yaponiyaya atılan atom bombasında gizli “etməni izi”
Amerika və Yaponiya, habelə Stalin və Trumen üz-üzə
Bəlkə də bu başlıq çoxlarına qəribə və gözlənilməz gələ bilər.
Amma və lakin...
Məsələ burasındadır ki, Türkiyə və SSRİ arasında zaman-zaman gizli və aşkar ziddiyyətlər mövcud olmuşdur. Bu konflikt 1945- ci ildən sonra özünün pik nöqtəsinə çatdı. Bəhanə də bu idi ki, guya türklər Qaradəniz, habelə Dardanel və Bosfor hövzəsində sərt rejim tətbiq etməkdədir. Bundan əlavə, Sovet rəhbərliyi yalana və şantaja əl ataraq Türkiyənin vaxtilə faşit İtaliyası ilə nasist Almaniyasına müəyyən məsələlərdə güzəştə getməsini iddia edirdi.
Müharibədə böyük itki versə də, müttəfiqlərinin köməyi sayəsində qalib kimi çıxan SSRİ və onun rəhbərliy Türkiyəni “qaralamışdı”.
Bu məsələdə daim Kremlin “siyasi çömçəsi” rolunda çıxış edən Mikoyanın da rolu az deyildi. İki dövlət arasında vəziyyətin get-gedə gərginləşməsindən istifadə edən ermənilər növbəti dəfə Türkiyəyə qarşı torpaq iddiası ilə çıxış etməyə başladılar.
Müharibə əsasən başa çatsa da ABŞ və SSRİ Yaponiya ilə hələ köhnə və təzə “haqq-hesabı” çürüdüb qurtara bilməmişdi. Bəli, həmin vaxt ABŞ yaponların əlindən çox “yığmışdı”. Çünki hələ 7 dekabr 1941-ci il tarixdə Yaponiya ABŞ-a qarşı elan olunmamış müharibəyə başlamış, onun Havaydakı hərbi-dəniz bazasına hücum etmişdi. Yaponların əsas məqsədi amerikanların dəniz donanmasını sıradan çıxarmaq idi.
Məsələ burasındadır ki, İkinci Dünya müharibəsinin əvvəlində ABŞ ilə Yaponiyaarasında başlayan savaş, müharibənin sonunda SSRİ ilə özünün yeni bir mərhələsinə daxil oldu. Amma bu savaş artıq sovetlər təfəfindən başlanmışdı.
Hə, indi gələk “erməni məsələsinə”.
Məhz həmin dövrdə yaranmış situasiyadan istifadə etməyə çalışan Ermənistan rəhbərliyi həyasızlıq edir, “tarixi sənədlər” hazırlayıb Kremlə göndərir, özlərinin heç vaxt malik olmadığları “doğma torpaqların” geri qaytarılmasını tələb edirdilər. Onlar dəfələrlə Sovet rəhbərliyinə müraciət edərək Bəyazit, Rizə, Trabzon və digər ərazilərin iddiaçısı kimi çıxış edirgilər. Elə gürcülərin də istəyi buna yaxın idi, onlar daha çox Gerasun ərazisinə göz dikmişdilər.
Vəziyyət gərginləşməkdə idi. SSRİ rəhbərliyi Zaqafqaziya ərazisinə əlavə qoşun birləşmələri yeritmişdi. Zaman o zaman idi ki, SSRİ-nin kommunist rəhbərliyi bütün dünyaya meydan oxuyurdu. Hələ bu azmış kimi, ruslar öz müttəfiqlərinə də dirsək göstərirdilər. Bütün bunlar öz yerində. ABŞ kəşfiyyatının aldığı məlumata görə, müharibədəki qələbədən hayıl-mayıl olan Sovet rəhbərləri Türkiyəyə hücum haqqında plan hazırlamaqda idi. Təbii ki, Amerika rusların bu “təşəxxüs və təkəbbürünü” qəbul edə bilməzdi. Nəsə etmək lazım idi.
Yaponiyanın və SSRİ-nin dünyaağalığı uğrunda aşkar və gizli savaşı yaxın və uzaq sahilləri təhdid edirdi. Artıq həmin dövrdə ABŞ alimi Culius Oppenheymer dünyada ilk atom bombasıni kəşf etmişdi. Məsələ burasında idi ki, həmin qorxunc silahın sxemlərini gənc amerikalı fizik, sovet kəşfiyyatının təsiri altına düşmüş kommunist əqidəli Emil Klaus Fuks artıq SSRİ-yə ötürmüşdü. Yəni ki, Sovet rəhbərliyi yeni silah barədə məlumatlı idi. Amma kommunist liderlər Amerikanın bu silahdan tezliklə istifadə edəcəyinə inanmırdı. ABŞ isə artıq qəti qərara gəlmişdi. Elə etmək lazım idi ki, tezliklə həm yaponların səsi kəsilsin, həm də rusların. Bunun üçün yeni kütləvi ölümcül silahdan istifadə etməyin məqamı yetişmişdi. Amma bombanı hara atmalı? Asiya qitəsinə nəzarət edən Yaponiyaya, yoxsa erməni fitvasına gedərək Türkiyəyə hücum etməyə hazırlaşan SSRİ-yə? İkinci variant inandırıcı deyildi. Axı ruslar dünənəcən Amerikanın müttəfiqi idi.
Və nəhayət, 6 avqust 1945-ci il tarixdə sübh tezdən Amerika bombardmançıları Yaponiyanın Xirosima şəhərinə, üç gün sonra isə Naqasakiyə atom bombası atdı. Təşəbbüsün müəllifi ABŞ-ın yeni seçilmiş prezidenti Harri Trümen idi. Nəticə isə tezliklə bütün dünyaya məlum oldu.
Sovet rəhbərliyi, o cümlədən Stalin şokda idi. Deyilənlərə inansaq, bu məşum hadisədən sarsılan Baş katib yaxın ətrafına deyibmiş ki, artıq türklərin yaxası əlimizdən çıxdı. Və tezliklə Türkiyəyə hücuma hazırlaşan qoşun hissələri əvvəlki mövqelərinə qayıtmalı oldu.
Dogrudur, dünyanı, xüsusən də Sovetlər İttifaqını lərzəyə salan atom fırtınasından sonra da Türkiyə-SSRİ münasibətində bir müddət gərginlik yaşandı. Belə ki, məlum hadisədən düz bir il sonra, 7 avqust 1946-cı il tarixdə SSRİ dövləti Türkiyəyə nota göndərdi. Amma tezliklə (16 avqustda) ABŞ hakimiyyəti təşəbbüsü əlinə aldı. Prezident Trümen SSRİ rəhbətliyinə Türkiyənin əvəzindən cavab verərək, vəziyyətin daha da gərginləşəcəyi yəqdirdə BMT-nin sərt tədbirlərə əl afacağını vurğuladı. Az sonra, avqustun 22-də Böyük Britaniya da Türkiyənin mənafeyini müdafiə etdiyini elan etdi.
SSRİ-nin geri çəkilməkdən savayı yolu qalmadı.
Həmçinin oxuyun
Firuz Mustafa
Əməkdar incəsənət xadimi
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Ceyhun Bayramov İƏT-in Baş katibi ilə görüşüb
Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Azərbaycanda səfərdə olan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) Baş katibi İsmail Ould Şeyx Əhmədlə görüşüb.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə Ceyhun Bayramov “X” hesabında paylaşım edib.Nazir Baş katibi vəzifəyə təyin olunması münasibətilə bir daha təbrik edib və ona fəaliyyətində uğurlar arzulayıb.Görüşdə Azərbaycan–İƏT əməkdaşlığının gücləndirilməsi, Azərbaycanın Təşkilata qarşıdakı sədrliyinin prioritetləri və 2027-ci ildə Bakıda keçiriləcək İƏT Sammitinə hazırlıq məsələləri müzakirə olunub.Ceyhun Bayramov İƏT-in Azərbaycanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə uzun illər ərzində göstərdiyi dəstəyə görə minnətdarlığını bildirib.Tərəflər, həmçinin Təşkilatın səmərəliliyinin artırılması, müsəlman dünyasının üzləşdiyi çağırışlara çevik reaksiyanın təmin edilməsi üçün institusional islahatların əhəmiyyətini vurğulayıblar.Görüşdə İƏT-ə üzv dövlətlər...
26 Oktyabr 2026, 19:09
Hikmət Hacıyev: Ermənistan Azərbaycan xalqından üzr istəməlidir
"Müəyyən hadisələr var ki, onu tarixdən silə bilmərik”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi - Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev “Bakı Mədəniyyət və Media Dialoqu Platforması” çərçivəsində keçirilən “Sülhün dili və dezinformasiyaya qarşı mübarizə” mövzusunda xüsusi sessiyada deyib."Amma biz revanş almaq niyyətində deyilik. Əbədi sülhün baş verməsi üçün hələ də addımlar atılmalı, təşəbbüslər irəli sürülməlidir. Ermənistan Azərbaycan xalqından üzr istəməlidir. Ermənistan cəmiyyəti 30 il öz doğma yurduna qayıda bilməyən azərbaycanlılara üzr ünvanlamalıdır”, - Prezidentin köməkçisi deyib....
26 Oktyabr 2026, 16:01
Hikmət Hacıyev: CNN-in Azərbaycanla bağlı məqaləsi tamamilə yanlış idi
CNN-in İran-İsrail müharibəsi dövründə Azərbaycanla bağlı dərc etdiyi məqalə tamamilə yanlış idi.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi - Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev “Bakı Mədəniyyət və Media Dialoqu Platforması” çərçivəsində keçirilən “Sülhün dili və dezinformasiyaya qarşı mübarizə” mövzusunda xüsusi sessiyada deyib.Prezidentin köməkçisi bildirib ki, texniki olaraq bu, mümkünsüz idi: “İsrail necə hərbi avadanlığı bura daşıya bilər?! Bu olsa, bunu görmək peykdən və ya başqa qurğulardan görmək çox asandır. Bu iddialar mümkün deyildi. Azərbaycan elə coğrafiyda yerləşirdi ki, bu iddialar mümkün deyildi. Bu yalnız sosial mediada deyil, peşəkar mediada da dezinformasiyalar baş verir.Bu, Azərbaycan əleyhinə...
26 Oktyabr 2026, 15:58
Berendsen: Azərbaycanın sülh prosesində liderliyi təqdir olunur
"Azərbaycanın sülh prosesində liderliyi çox yüksək qiymətləndirilir”.Citypost.az xəbər verir ki, bunu Niderland Krallığının xarici işlər naziri Tom Berendsen Azərbaycan xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla birgə mətbuat konfransında deyib.Nazir bildirib ki, Niderland bir çox ölkələrdə minatəmizləmə fəaliyyətinə dəstək göstərir: “Azərbaycanda da bu imkanı araşdırıb nəzərdən keçirə bilərik”.
26 Oktyabr 2026, 13:33
Ceyhun Bayramov Niderland XİN rəhbəri ilə regional məsələləri müzakirə edib
Azərbaycan Respublikasının xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Niderland Krallığının xarici işlər naziri Tom Berendsen ilə onun Azərbaycana səfəri çərçivəsində geniş tərkibdə görüş keçirib.Citypost.az xəbər verir ki, görüşdə Azərbaycan-Niderland münasibətlərinin mövcud vəziyyəti və perspektivləri, siyasi dialoqun gücləndirilməsi, ticarət və investisiya əlaqələrinin genişləndirilməsi, enerji, nəqliyyat, kənd təsərrüfatı, su idarəçiliyi, innovasiya və təhsil sahələrində əməkdaşlıq üçün yeni imkanların araşdırılması müzakirə olunub.Nazirlər Azərbaycan-Niderland Münasibətlərinin İnkişafına dair 2026–2028-ci illər üzrə Yol Xəritəsinin ikitərəfli əməkdaşlığın irəliləməsi üçün mühüm çərçivə sənədi kimi qəbul edilməsini alqışlayıblar.Həmçinin yüksəksəviyyəli təmasların, mütəmadi siyasi məsləhətləşmələrin və biznes əlaqələrinin daha da sıxlaşdırılmasının əhəmiyyəti vurğulanıb.Müzakirələr, eyni zamanda, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlığı, regional inkişafları və...
26 Oktyabr 2026, 13:19
Niderland XİN rəhbəri Azərbaycandan sonra Ermənistana gedəcək
Niderlandın xarici işlər naziri Tom Berendsen Azərbaycandan sonra Ermənistana səfər edəcək.Citypost.az xəbər verir ki, Berendsen bu barədə “X” hesabında paylaşım edib.O bildirib ki, səfər çərçivəsində hər iki ölkə ilə əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi, həmçinin Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesi müzakirə olunacaq.“Azərbaycan və Ermənistanla əməkdaşlığımızı daha da dərinləşdirmək üçün bu həftə hər iki ölkəyə səfər edirəm. Həmçinin həmkarlarım Ceyhun Bayramov və Ararat Mirzoyanla Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesi barədə danışacağam. Niderland davamlı sülhə doğru atılacaq növbəti addımları dəstəkləyir”, – Berendsen qeyd edib.This week, I am visiting Azerbaijan and Armenia to further deepen our cooperation with both countries. I will also discuss the Azerbaijan-Armenia peace process...
26 Oktyabr 2026, 11:53
