Qaynana və gəlin ev mübahisəsi: Qanun nə deyir?

Daşınmaz əmlakla bağlı ailədaxili mübahisələr məhkəmələrdə ən çox rast gəlinən işlərdən biridir. Xüsusilə uzun illər eyni evdə yaşamış gəlin və qaynana arasında yaranan mülkiyyət mübahisələri bir çox suallar doğurur. Oxuculardan biri də məhz bu mövzu ilə bağlı müraciət edərək bildirib ki, 19 ildir qayınanası ilə birlikdə sənədsiz evdə yaşayırlar. Sonradan qayınanası evi öz adına rəsmiləşdirib və indi ailənin evdən çıxarılması tələbi ilə məhkəməyə müraciət edib.

Citypost.az xəbər verir ki, hüquqşünaslar bildirirlər ki, belə hallarda ilk növbədə evin hüquqi statusu və mülkiyyət hüququ araşdırılır. Əgər yaşayış evi artıq dövlət qeydiyyatına alınıb və çıxarış (kupça) qayınananın adına rəsmiləşdirilibsə, həmin şəxs qanun qarşısında həmin daşınmaz əmlakın mülkiyyətçisi hesab olunur.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası və Mülki Məcəlləsi mülkiyyət hüququnu qoruyur. Mülkiyyətçi öz əmlakından istifadə etmək, ona sahib olmaq və onun barəsində sərəncam vermək hüququna malikdir. Bu baxımdan mülkiyyətçi qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq həmin evdə yaşayan şəxslərin çıxarılması üçün məhkəməyə müraciət edə bilər.Bununla yanaşı, hüquqşünaslar vurğulayırlar ki, məhkəmə hər bir işi fərdi qaydada araşdırır və yalnız mülkiyyət hüququnun mövcudluğu avtomatik olaraq bütün şəxslərin dərhal evdən çıxarılması anlamına gəlmir.Belə mübahisələrdə həmin şəxslərin evdə hansı əsaslarla yaşaması, nə vaxtdan həmin ünvanda olmaları, ailə münasibətlərinin xarakteri, qeydiyyat vəziyyəti və digər hüquqi faktlar da nəzərə alınır.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, burada əsas fərq oğul və gəlinin hüquqi statusu arasında yaranır.Əgər söhbət mülkiyyətçinin öz övladından gedirsə, onun həmin evdən çıxarılması məsələsi daha mürəkkəb hüquqi qiymətləndirmə tələb edir. Xüsusilə oğul uzun illər həmin evdə yaşayıbsa, uşaqlıqdan həmin ünvanda qeydiyyatda olubsa və ailə münasibətləri çərçivəsində orada yaşayış formalaşıbsa, belə şəxsin yaşayış hüququna xitam verilməsi məhkəmədə daha çətin proses hesab olunur.

Hüquqşünasların fikrincə, məhkəmə belə hallarda yalnız mülkiyyət hüququnu deyil, ailə münasibətlərini, faktiki yaşayış müddətini və digər halları da qiymətləndirir.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Mütəxəssislər bildirirlər ki, gəlin evin mülkiyyətçisi deyil və onun həmin evdə yaşamaq hüququ əsasən ailə münasibətlərindən irəli gəlir. Əgər qanunla qorunan ayrıca istifadə hüququ formalaşmayıbsa və ya digər hüquqi əsas mövcud deyilsə, mülkiyyətçinin tələbi əsasında məhkəmə onun yaşayış hüququna xitam verə bilər.

Hüquqşünaslar bildirirlər ki, xüsusilə 2009-cu ildən sonra yaranmış münasibətlərdə yaşayış hüququ ilə bağlı əvvəlki qanunvericilikdə mövcud olmuş bəzi təminatlar artıq tətbiq edilmir. Buna görə də hər bir konkret iş üzrə yaşayış hüququnun yaranıb-yaranmadığı ayrıca araşdırılır.Bəzi vətəndaşlar hesab edirlər ki, uzun illər eyni evdə yaşamaq avtomatik olaraq həmin ev üzərində hüquq yaradır. Hüquqşünaslar isə bildirirlər ki, faktiki yaşayış müddəti özü-özlüyündə mülkiyyət hüququ yaratmır. Bunun üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hüquqi əsaslar mövcud olmalıdır.Eyni zamanda, evdən çıxarılan şəxsə kompensasiya ödənilməsi də hər bir halda məcburi qayda deyil. Kompensasiyanın verilib-verilməməsi konkret hüquqi münasibətlərdən, yaşayış hüququnun necə yaranmasından və məhkəmənin müəyyən etdiyi hallardan asılıdır.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bu cür ailədaxili əmlak mübahisələrində tələsik nəticə çıxarmaq düzgün deyil. Hər bir hadisənin özünəməxsus hüquqi xüsusiyyətləri olduğundan məhkəmə bütün sübutları araşdırdıqdan sonra qərar qəbul edir. Buna görə də belə problemlə üzləşən şəxslərə peşəkar hüquqi yardım almaq və bütün sənədlərlə birlikdə hüquqşünasa müraciət etmək tövsiyə olunur.