Zaminin ölümündən sonra hüquqi vəziyyət necə olur?

Kredit münasibətlərində ən çox müzakirə olunan hüquqi məsələlərdən biri də zaminin vəfat etməsindən sonra onun öhdəliklərinin taleyidir. Xüsusilə vətəndaşlar arasında "zamin ölərsə, onun borcu avtomatik silinirmi?" və ya "zaminin varisləri bu borca görə məsuliyyət daşıyırmı?" kimi suallar tez-tez səsləndirilir.

Citypost.az xəbər verir ki, hüquqşünaslar bildirib ki, bu məsələ ilə bağlı hüquqşünaslar arasında fərqli yanaşmalar mövcuddur və hüquqi praktikada da müxtəlif mövqelər irəli sürülür.Bir qrup hüquqşünas hesab edir ki, zamin vəfat etdikdən sonra onun varisləri mirası qəbul etdikləri halda, miras əmlakının onlara çatan hissəsi həcmində zaminlik öhdəliyinə görə məsuliyyət daşıya bilərlər. Yəni varislər şəxsi əmlakları ilə deyil, yalnız miras olaraq qəbul etdikləri əmlakın dəyəri həddində cavabdehlik daşıyırlar.

Digər hüquqşünasların mövqeyi isə fərqlidir. Onlar hesab edirlər ki, zaminlik şəxsin etibarına və şəxsi münasibətlərə əsaslanan hüquqi öhdəlikdir. Buna görə də zamin vəfat etdikdə həmin hüquqi münasibət də başa çatmış hesab olunmalıdır.

Hüquqşünaslar qeyd edib ki, bu mövzu ilə bağlı Konstitusiya Məhkəməsinin əsas borclunun vəfatı ilə əlaqədar hüquqi mövqeyi mövcuddur. Həmin hüquqi mövqeyə əsasən, əsas borclunun vəfat etməsi zaminlik öhdəliyinə avtomatik xitam vermir. Lakin zaminin özünün vəfat etməsi ilə bağlı ayrıca hüquqi mövqe formalaşdırılmayıb və bu səbəbdən məsələ hüquqi müzakirə predmeti olaraq qalır.

Hüquqşünaslar fikrincə, zaminlik hər şeydən əvvəl şəxsi etimada əsaslanan öhdəlikdir:"Misal üçün, mənim atam yaxın dostuna etibar etdiyi üçün onun kreditinə zamin dura bilər. Amma mən həmin şəxsi tanımaya və ya ona etibar etməyə bilərəm. Bu halda mən niyə yalnız atamın varisi olduğuma görə onun şəxsi etibar münasibətindən yaranmış öhdəliyə cavabdeh olmalıyam? Mənim şəxsi hüquqi mövqeyim ondan ibarətdir ki, zamin vəfat etdikdə bu münasibətə xitam verilməsi daha məntiqli yanaşmadır", – deyə hüquqşünaslar bildirib.

Bununla belə, onlar vurğulayıb ki, hüquqi ədəbiyyatda və məhkəmə təcrübəsində fərqli yanaşmalar mövcuddur. Bəzi mütəxəssislər ümumi vərəsəlik qaydalarına əsaslanaraq hesab edirlər ki, zaminin öhdəlikləri də digər mülki öhdəliklər kimi varislərə keçir və onlar mirası qəbul etdikləri həddə həmin öhdəliyə görə məsuliyyət daşıyırlar.Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsində ümumi prinsip ondan ibarətdir ki, şəxs vəfat etdikdən sonra onun əmlak hüquqları və öhdəlikləri vərəsələrə keçir. Lakin bu məsuliyyət məhdud xarakter daşıyır.Qanunvericiliyə əsasən, varislər mərhumun bütün borclarına görə öz şəxsi əmlakları ilə deyil, yalnız qəbul etdikləri miras əmlakının dəyəri həddində cavabdeh olurlar. Başqa sözlə, əgər miras əmlakının dəyəri 20 min manatdırsa, varislərin məsuliyyəti də maksimum həmin məbləğ qədər ola bilər. Onlardan şəxsi vəsaitləri hesabına əlavə ödəniş tələb edilə bilməz.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, zaminin vəfatı ilə bağlı yaranan belə hüquqi mübahisələrdə hər bir konkret hadisənin xüsusiyyətləri ayrıca qiymətləndirilməli, zaminlik müqaviləsinin şərtləri, mirasın qəbul edilib-edilməməsi və məhkəmə təcrübəsi nəzərə alınmalıdır.

Hüquqşünaslar sonda vətəndaşlara tövsiyə edib ki, zaminlik öhdəliyi götürməzdən əvvəl onun hüquqi nəticələrini diqqətlə araşdırsınlar və gələcəkdə mübahisəli vəziyyət yaranarsa, peşəkar hüquqi yardım almaqdan çəkinməsinlər.

Yeganə