Birinci qrup əlillik sürücülüyə mane olur? – Mütəxəssislər açıqladı

Əlilliyi olan şəxslərin sürücülük hüququ ilə bağlı cəmiyyətdə müxtəlif suallar yaranır. Xüsusilə birinci qrup əlilliyi olan şəxslər arasında “sürücülük vəsiqəsi alsam, mənə təyin olunan müavinət və ya digər sosial ödənişlər dayandırıla bilərmi?”, “əlilliyim sürücülük hüququ əldə etməyimə mane olurmu?”, “görmə qabiliyyətinə görə birinci qrup əlilliyim varsa, avtomobil idarə edə bilərəmmi?” kimi suallar tez-tez gündəmə gəlir.

Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu məsələdə ilk növbədə əlilliyin hansı səbəbdən və hansı funksional məhdudiyyətlərlə müəyyən edildiyinə baxılmalıdır. Yəni şəxsin sadəcə “birinci qrup əlil” statusuna malik olması avtomatik olaraq onun bütün hallarda sürücülük hüququndan məhrum edilməsi və ya sosial ödənişlərinin dayandırılması anlamına gəlmir.

Hüquqşünasların bildirdiyinə görə, sürücülük hüququ ilə bağlı məhdudiyyətlər konkret tibbi göstəricilər və normativ tələblər əsasında müəyyən edilir. Əgər şəxsin sağlamlıq vəziyyəti sürücülük fəaliyyəti üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan əks-göstərişlər siyahısına daxildirsə, həmin şəxsə sürücülük hüququnun verilməsi mümkün olmaya bilər. Əks halda isə yalnız əlillik statusuna istinad etməklə şəxsin sürücülük hüququnun məhdudlaşdırılması qanuni əsas tələb edir.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, burada “əlillik” və “sürücülük üçün tibbi yararlılıq” eyni anlayış deyil. Əlilliyin müəyyən edilməsi şəxsin müəyyən funksiyalarında məhdudiyyətin olduğunu göstərir. Sürücülük üçün yararlılıq isə şəxsin konkret nəqliyyat vasitəsini təhlükəsiz idarə edib-edə bilməməsi baxımından ayrıca qiymətləndirilir.Xüsusilə görmə qabiliyyəti ilə bağlı birinci qrup əlilliyi olan şəxslərdə bu məsələ daha ciddi əhəmiyyət daşıyır. Çünki avtomobil idarə etmək üçün sürücünün görmə qabiliyyətinə dair müəyyən tibbi tələblər mövcuddur. Görmə imkanları həmin tələblərə cavab vermədikdə sürücülük hüququnun verilməsinə məhdudiyyət qoyula bilər.

Hüquqşünasların sözlərinə görə, müvafiq qərarlarda və normativ sənədlərdə müəyyən xəstəlik və sağlamlıq vəziyyətlərinin nəqliyyat vasitələrinin idarə edilməsinə əks-göstəriş hesab edildiyi hallar ayrıca müəyyənləşdirilir. Bu siyahıya daxil olan sağlamlıq vəziyyəti şəxsdə mövcuddursa, həmin şəxsin sürücülük hüququ əldə etməsi və ya mövcud sürücülük hüququndan istifadə etməsi ilə bağlı məhdudiyyət tətbiq edilə bilər.

“Burada əsas məsələ şəxsin birinci qrup əlil olması deyil. Əsas məsələ onun əlilliyinə səbəb olan xəstəliyin və ya funksional məhdudiyyətin sürücülük fəaliyyəti üçün əks-göstəriş olub-olmamasıdır. Əgər şəxsin sağlamlıq vəziyyəti qanunvericilikdə müəyyən edilmiş məhdudiyyətlər siyahısındadırsa, həmin şəxsin sürücülük hüququna məhdudiyyət qoyula bilər. Amma bu siyahıya aid olmayan bir vəziyyətə görə yalnız əlillik statusuna istinad etməklə sürücülük hüququnun məhdudlaşdırılması düzgün deyil”, – deyə mütəxəssislər bildirirlər.Məsələnin digər mühüm tərəfi isə sosial ödənişlərdir. Vətəndaşlar bəzən sürücülük vəsiqəsinin alınmasının avtomatik olaraq əlilliyə görə verilən müavinətin və ya digər sosial təminatın dayandırılmasına səbəb olacağını düşünürlər. Hüquqşünasların fikrincə, bu iki məsələni bir-biri ilə birbaşa əlaqələndirmək olmaz.Şəxsin sürücülük vəsiqəsi əldə etməsi öz-özlüyündə onun əlillik statusunun avtomatik ləğv edilməsi və ya bütün sosial ödənişlərinin avtomatik dayandırılması kimi qiymətləndirilməməlidir. Əlilliyə görə ödənişlərin təyin olunması və dayandırılması ayrıca hüquqi əsaslara bağlıdır. Bu səbəbdən “sürücülük vəsiqəsi aldım, deməli, müavinətim kəsiləcək” yanaşması hər bir şəxs üçün avtomatik olaraq doğru hesab edilə bilməz.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, əgər şəxsin əlilliyi onun müəyyən əmək və ya fəaliyyət imkanlarının tamamilə məhdudlaşdırılması ilə bağlıdırsa, həmin məhdudiyyətlərin mahiyyəti ayrıca araşdırılmalıdır. Digər tərəfdən, şəxsin müəyyən fəaliyyət göstərə bilməsi onun əlillik statusunun avtomatik olaraq aradan qalxması demək deyil.

“Əlilliyi olan şəxsin hansısa fəaliyyətlə məşğul olması ilə onun əlillik statusu arasında avtomatik nəticə əlaqəsi yaratmaq olmaz. Əlilliyin müəyyən edilməsi zamanı şəxsin sağlamlıq vəziyyəti və funksional imkanları qiymətləndirilir. Sürücülük hüququ isə ayrıca tibbi tələblər əsasında müəyyən olunur. Buna görə də sosial ödəniş məsələsi ilə sürücülük hüququ məsələsi ayrı-ayrılıqda qiymətləndirilməlidir”, – deyə hüquqşünaslar qeyd edirlər.Bununla yanaşı, əgər şəxsin sağlamlıq vəziyyəti sürücülük üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan əks-göstərişlərdən birinə uyğun gəlirsə, burada artıq məsələ yalnız sosial ödənişlə bağlı deyil. Belə halda şəxsin nəqliyyat vasitəsini idarə etməsi həm hüquqi, həm də yol təhlükəsizliyi baxımından problem yarada bilər.Xüsusilə görmə qabiliyyətinin ciddi şəkildə məhdudlaşdığı hallarda sürücülük hüququnun verilməsi məsələsinə daha ciddi yanaşılır. Çünki sürücünün yolda digər nəqliyyat vasitələrini, piyadaları, yol nişanlarını və maneələri vaxtında görməsi yol hərəkətinin təhlükəsizliyinin əsas şərtlərindən biridir.Bu səbəbdən birinci qrup görmə məhdudiyyəti olan şəxsin sürücülük hüququ əldə edib-edə bilmədiyini yalnız əlillik qrupuna baxaraq müəyyənləşdirmək mümkün deyil. Onun görmə qabiliyyətinin konkret göstəriciləri, sağlamlıq vəziyyəti və sürücülük üçün müəyyən edilmiş tibbi meyarlara uyğunluğu nəzərə alınmalıdır.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bəzi hallarda şəxsin sürücülük hüququ tamamilə məhdudlaşdırıla, bəzi hallarda isə müəyyən şərtlər daxilində nəqliyyat vasitəsi idarə etməsinə icazə verilə bilər. Burada nəqliyyat vasitəsinin kateqoriyası, şəxsin sağlamlıq vəziyyəti və tibbi rəy də əhəmiyyətli ola bilər.

“Əgər şəxs müvafiq tibbi meyarlara cavab verirsə və onun sağlamlıq vəziyyəti sürücülük üçün əks-göstəriş təşkil etmirsə, sırf birinci qrup əlilliyinə görə onun sürücülük hüququnu məhdudlaşdırmaq olmaz. Əksinə, əgər konkret sağlamlıq problemi qanunvericilikdə sürücülük üçün qadağa və ya məhdudiyyət yaradan hallar sırasındadırsa, həmin şəxsə sürücülük hüququnun verilməsi mümkün olmaya bilər”, – deyə hüquqşünaslar vurğulayırlar.Məsələnin hüquqi tərəfi ilə yanaşı, burada tibbi qiymətləndirmənin də xüsusi əhəmiyyəti var. Çünki sürücülük hüququnun verilməsi zamanı yalnız şəxsin təqdim etdiyi məlumatlara deyil, müəyyən edilmiş tibbi tələblərə uyğunluğuna baxılır. Bu qiymətləndirmə nəticəsində şəxsin avtomobil idarə etməsinə icazə verilib-verilməməsi müəyyənləşdirilir.Digər tərəfdən, şəxsin əlillik statusu ilə bağlı məlumatların elektron sistemlərdə əks olunması da prosesdə mühüm rol oynayır. Müasir elektron informasiya sistemləri vasitəsilə vətəndaşın əlillik statusu, müvafiq tibbi göstəriciləri və digər məlumatların qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada yoxlanılması mümkün olur.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, vətəndaşlar bu məsələdə sosial ödənişlərlə bağlı əsassız narahatlığa düşməməli, lakin sürücülük hüququ əldə etməzdən əvvəl öz sağlamlıq vəziyyətlərinin müvafiq tibbi tələblərə cavab verib-vermədiyini dəqiq müəyyənləşdirməlidirlər.Çünki sürücülük vəsiqəsinin alınması yalnız sənəd əldə etmək məsələsi deyil. Bu hüquq nəqliyyat vasitəsini təhlükəsiz idarə etmək qabiliyyətinə bağlıdır. Əgər şəxsin sağlamlıq vəziyyəti onun və digər yol hərəkəti iştirakçılarının təhlükəsizliyinə ciddi risk yaradırsa, bu hal mütləq nəzərə alınmalıdır.

Hüquqşünasların sözlərinə görə, eyni zamanda əlilliyi olan şəxslərin hüquqları da əsassız şəkildə məhdudlaşdırılmamalıdır. Əgər şəxs qanunvericiliklə müəyyən edilmiş tibbi tələblərə cavab verirsə, onun yalnız əlillik statusuna görə sürücülük hüququndan məhrum edilməsi üçün ayrıca hüquqi əsas olmalıdır.Bu baxımdan “birinci qrup əlildir, ona görə sürücülük vəsiqəsi ala bilməz” və ya “sürücülük vəsiqəsi aldısa, müavinəti mütləq kəsiləcək” kimi ümumi yanaşmalar hüquqi baxımdan düzgün deyil. Hər iki məsələ konkret şəxsin vəziyyətindən və qanunvericilikdə müəyyən edilmiş meyarlardan asılıdır.

Nəticə etibarilə, birinci qrup əlilliyi olan şəxsin sürücülük vəsiqəsi almasının onun müavinətinin avtomatik dayandırılması ilə nəticələnib-nəticələnməməsi ayrıca hüquqi normalar əsasında müəyyən edilməlidir. Sürücülük hüququ baxımından isə əsas məsələ şəxsin əlillik qrupunun adı deyil, onun sağlamlıq vəziyyətinin sürücülük üçün müəyyən edilmiş tibbi tələblərə uyğun olub-olmamasıdır.Əgər şəxsin sağlamlıq vəziyyəti qanunvericilikdə sürücülük hüququnu məhdudlaşdıran və ya istisna edən hallar sırasında yer alırsa, sürücülük hüququnun verilməsinə və ya mövcud hüquqdan istifadəyə məhdudiyyət tətbiq edilə bilər. Əgər belə bir əks-göstəriş mövcud deyilsə, yalnız birinci qrup əlillik statusuna əsaslanaraq sürücülük hüququnun avtomatik məhdudlaşdırılması üçün əsas yaranmır.Bu səbəbdən belə vəziyyətlə üzləşən vətəndaşlar ilk növbədə öz əlilliklərinin səbəbini, müvafiq tibbi məhdudiyyətləri və sürücülük üçün müəyyən edilmiş tələbləri dəqiqləşdirməli, sosial ödənişlərin taleyi ilə bağlı isə həmin ödənişin hansı hüquqi əsasla təyin edildiyini nəzərə almalıdırlar. Hər bir konkret halda fərdi tibbi və hüquqi qiymətləndirmə daha düzgün nəticə əldə etməyə imkan verir.

Əli