Müqavilə imzalamazdan əvvəl bunlara diqqət edin – Hüquqşünaslardan xəbərdarlıq

Hüquqşünaslar və mütəxəssislər vətəndaşlara müqavilə imzalamazdan əvvəl sənədin bütün şərtlərini diqqətlə oxumağı və yalnız məbləğə və ya əsas şərtlərə baxaraq qərar verməməyi tövsiyə edirlər. Çünki gündəlik həyatda insanlar müxtəlif müqavilələrlə qarşılaşırlar. Alqı-satqı, kredit, icarə, xidmət, iş, tikinti, sığorta və digər münasibətlər zamanı imzalanan sənədlər sonradan tərəflərin hüquq və öhdəliklərini müəyyən edən əsas sənədlərdən birinə çevrilə bilər.

Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, vətəndaşların yol verdiyi ən geniş yayılmış səhvlərdən biri “standart müqavilədir, imzalayıb gedək” yanaşmasıdır. İnsanlar bəzən müqavilənin çox səhifədən ibarət olmasını, hüquqi terminlərlə yazılmasını və ya sənədin qarşı tərəf tərəfindən “hamı belə imzalayır” ifadəsi ilə təqdim edilməsini əsas götürərək onu oxumadan imzalayırlar. Halbuki standart müqavilə olması onun bütün şərtlərinin sizin üçün əlverişli olduğu anlamına gəlmir.

Hüquqşünaslar bildirirlər ki, müqavilədə əsas diqqət yalnız göstərilən məbləğə yönəldilməməlidir. Bəzən şəxs sənəddə yazılan qiymətə və ya ona veriləcək məbləğə baxır, şərtlərin ümumi olaraq münasib olduğunu düşünür və müqaviləni imzalayır. Lakin sonradan məlum olur ki, sənədin digər bəndlərində əlavə ödənişlər, cərimələr, birtərəfli dəyişiklik hüquqları, müqaviləyə xitam şərtləri, məsuliyyət və zərərin ödənilməsi ilə bağlı kifayət qədər ciddi müddəalar yer alıb.

Mütəxəssislərin fikrincə, müqavilədə insan üçün ən böyük hüquqi və maliyyə riskləri yarada biləcək bəndlər heç də həmişə xüsusi şəkildə diqqətə çatdırılmır. Əksinə, həmin müddəalar digər maddələrlə eyni şriftlə, hüquqi terminlərdən istifadə olunmaqla və bəzən kifayət qədər mürəkkəb formada yazılır. Bu səbəbdən sənədi imzalayan şəxs bütün müqaviləni oxumadan onun hansı nəticələr yarada biləcəyini tam başa düşməyə bilər.

Hüquqşünaslar xüsusilə məsuliyyət, cərimə, dəbbə pulu, müqaviləyə birtərəfli xitam, öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi, zərərin ödənilməsi və mübahisələrin həlli ilə bağlı maddələrə diqqət yetirməyin vacibliyini vurğulayırlar. Çünki problem yarandıqda tərəflər arasında yaranan mübahisənin necə həll ediləcəyi məhz müqavilədəki bu şərtlərdən asılı ola bilər.Bəzi hallarda vətəndaş müqaviləni imzaladıqdan sonra sənəddə onun üçün əlverişsiz şərtlərin olduğunu anlayır. Lakin müqavilənin imzalanmasından sonra “mən bu bəndi bilmirdim” demək hər zaman şəxsi həmin öhdəlikdən avtomatik azad etmir. Buna görə də müqavilə imzalanmazdan əvvəl onun bütün müddəalarının başa düşülməsi olduqca vacibdir.

Hüquqşünasların sözlərinə görə, xüsusilə böyük məbləğdə pul, daşınmaz əmlak, kredit, biznes münasibətləri və uzunmüddətli öhdəliklərlə bağlı müqavilələrdə ehtiyatlı olmaq lazımdır. Çünki belə sənədlərdə bir bəndin düzgün qiymətləndirilməməsi sonradan ciddi maliyyə itkisinə və hüquqi mübahisəyə səbəb ola bilər.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, müqavilə imzalamazdan əvvəl ən azı üç əsas məqam mütləq yoxlanılmalıdır. Bunlara tərəflərin hüquq və öhdəlikləri, maliyyə məsuliyyəti və müqavilənin hansı hallarda və hansı qaydada dəyişdirilə və ya ləğv edilə bilməsi daxildir. Bununla yanaşı, sənəddə əlavə ödənişlərin, cərimələrin, müddətlərin, məsuliyyətin və mübahisələrin həlli mexanizminin necə müəyyənləşdirildiyinə də diqqət yetirilməlidir.

Hüquqşünaslar bildirirlər ki, insanın başa düşmədiyi müqaviləni yalnız qarşı tərəf tələsdirdiyi üçün imzalaması düzgün yanaşma deyil. Əgər sənəddə anlaşılmayan hüquqi ifadələr və ya şərtlər varsa, onları qarşı tərəfdən izah etməsini tələb etmək, zərurət yarandıqda isə sənədi hüquqşünasa göstərmək daha məqsədəuyğundur. Çünki müqavilə sadəcə formal kağız deyil. İmzalandığı andan etibarən tərəflər üçün müəyyən hüquqi nəticələr yarada bilən sənəddir. Buna görə də “hamı belə imzalayır”, “standart müqavilədir”, “sonra baxarıq” və ya “narahat olmağa dəyməz” kimi yanaşmalar sonradan ciddi problemlərə gətirib çıxara bilər.

Mütəxəssislərin fikrincə, bəzi insanlar müqavilənin yalnız onlara təqdim olunan üstün tərəflərinə baxır, risk yaradan müddəaları isə diqqətdən kənarda saxlayırlar. Nəticədə müqaviləni imzaladıqdan sonra həm pul itkisi ilə üzləşə, həm də yaranmış zərərin qarşı tərəfdən kompensasiya edilməsində çətinlik çəkə bilərlər.

Hüquqşünaslar vətəndaşlara müraciət edərək bildirirlər ki, müqaviləni imzalamazdan əvvəl sənədi tələsmədən oxumaq, bütün şərtləri anlamaq və xüsusilə məsuliyyət yaradan maddələri diqqətlə araşdırmaq lazımdır. Sənəddə sizin üçün anlaşılmayan və ya şübhəli görünən müddəa varsa, imza atmadan əvvəl hüquqi məsləhət almaq gələcəkdə yarana biləcək daha böyük problemlərin qarşısını ala bilər.Müqavilə imzalamazdan əvvəl diqqət edilməli üç əsas məqam ayrıca açıqlanıb. Digər beş mühüm məqam isə daha ətraflı şəkildə dörd səhifəlik ödənişsiz faylda izah edilib. Faylı əldə etmək istəyən şəxslər şərhlər bölməsində “Müqavilə” sözünü yaza bilərlər.

Yeganə