Məhkəməsiz kredit borcuna görə maaşdan pul tutula bilər?

Bankdan kredit götürən şəxslər arasında belə bir vəziyyətlə qarşılaşanlar var: kredit borcu yaranır, bank borcun tutulması ilə bağlı məhkəməyə müraciət etməyib, lakin müəyyən müddət sonra şəxsin iş yerinə icra orqanından məktub daxil olur və əməkhaqqından borcun tutulması tələb edilir. Bu zaman haqlı olaraq sual yaranır: məhkəmə qərarı olmadan əməkhaqqından pul tutulması necə mümkündür?

Citypost.az xəbər verir ki, hüquqşünasların izahına görə, Azərbaycan qanunvericiliyində müəyyən hallarda borcun məhkəmə qərarı olmadan da məcburi qaydada tutulmasına imkan verən mexanizm mövcuddur. Belə hallardan biri notarius tərəfindən aparılan icra qeydidir. Qanunvericiliyə əsasən, notarius müəyyən şərtlər daxilində borclunun pul öhdəliyi ilə bağlı icra qeydi apara və həmin sənədin icra olunması üçün “Elektron icra” informasiya sisteminə göndərilməsini təmin edə bilər.Lakin bu, bankın istənilən kredit borcu üzrə heç bir prosedur olmadan notariusa müraciət edib borcu avtomatik şəkildə əməkhaqqından tutdura bilməsi demək deyil. İcra qeydinin aparılması üçün borcun mübahisəsiz olması qanunvericiliyin əsas tələblərindən biridir. Bundan başqa, tələbkar notariat ofisinə müraciət etməzdən ən azı 20 gün əvvəl borcluya borcun icra edilmədiyi halda icra qeydinin aparılacağı barədə müəyyən edilmiş qaydada bildiriş göndərməlidir.

İcra qeydi aparıldıqdan sonra sənəd icra olunması üçün icra orqanına göndərilə bilər. İcra məmurunun tələbi əsasında isə borclunun işlədiyi müəssisəyə müvafiq göstəriş göndərilərək əməkhaqqından tutulma həyata keçirilə bilər. Əməkhaqqından tutulmaların miqdarı da qanunla məhdudlaşdırılıb. Ümumi qaydada hər dəfə əməkhaqqı verilərkən tutulmaların ümumi məbləği işçiyə verilməli olan əməkhaqqının 20 faizindən, qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hallarda isə 50 faizindən artıq ola bilməz. Bir neçə icra sənədi olduqda da ümumi qayda olaraq işçinin əməkhaqqının 50 faizi saxlanmalıdır.Bu səbəbdən işçinin maaşından kredit borcuna görə tutulma aparılırsa, ilk növbədə tutulmanın hansı sənəd əsasında həyata keçirildiyini müəyyənləşdirmək lazımdır. Şəxs iş yerinin mühasibatlığından və ya icra orqanından tutulmanın əsasını, icra sənədinin növünü, sənədin nömrəsini və hansı borcla bağlı olduğunu öyrənə bilər. Əgər söhbət notariusun icra qeydindən gedirsə, həmin icra qeydinin qanunun tələblərinə uyğun aparılıb-aparılmadığının araşdırılması mümkündür.

Xüsusilə borcluya lazımi bildirişin göndərilməməsi, borcun mübahisəli olması, təqdim edilən sənədlərin qanuni tələblərə cavab verməməsi və ya digər prosedur pozuntularının olması məsələnin hüquqi qaydada mübahisələndirilməsi üçün əsas yarada bilər. Belə hallarda şəxs hüquqşünasa müraciət etməklə icra qeydinin və onun əsasında aparılan icra tədbirlərinin qanuniliyini yoxlatdıra bilər. Ona görə də “məni məhkəməyə çağırmayıblar, deməli maaşımdan heç bir halda pul tutula bilməz” yanaşması tam doğru deyil. Eyni zamanda, işçinin məhkəmə qərarı olmadan əməkhaqqından pul tutulduğunu gördükdə bunun qanuni olub-olmadığını yoxlamaq hüququ var. Əsas məsələ tutulmanın hansı icra sənədinə əsasən aparılması və həmin sənədin qanunvericiliyin bütün tələblərinə uyğun olub-olmamasıdır.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Belə vəziyyətlə qarşılaşan şəxs icra sənədinin surətini əldə etməli, notarius tərəfindən icra qeydi aparılıb-aparılmadığını müəyyənləşdirməli və həmin sənədin qanuniliyini yoxlatdırmalıdır. Əgər prosedur pozuntusu və ya borcun tutulmasına mane olan hüquqi əsas müəyyən edilərsə, qanunvericiliyin verdiyi imkanlardan istifadə etməklə icra tədbirlərinə etiraz etmək və onların dayandırılmasını və ya ləğvini tələb etmək mümkündür..

Yusif