Cinayət işində ən doğru müdafiə taktikası susmaqdırmı? – Hüquqşünasdan AÇIQLAMA

Cinayət işi üzrə istintaqa cəlb olunan şəxslərin ən çox yol verdiyi səhvlərdən biri hüquqi vəziyyətlərini tam anlamadan istintaq zamanı bildikləri hər şeyi danışmağa və özlərini izah etməyə çalışmalarıdır. Bəzi hallarda şəxs səmimi davranaraq məsələyə aydınlıq gətirdiyini düşünür, lakin verdiyi ifadələr sonradan onun əleyhinə sübut kimi qiymətləndirilə bilər. Buna görə də hüquqşünaslar cinayət təqibi zamanı şəxsin öz hüquqlarını bilməsinin və müdafiəçinin köməyindən istifadə etməsinin xüsusi əhəmiyyət daşıdığını bildirirlər.

Citypost.az xəbər verir ki, cinayət işlərində şəxsin təqsirli olduğunu sübut etmək vəzifəsi ittiham tərəfinin üzərinə düşür. Şəxs öz təqsirsizliyini sübut etməyə və ya öz əleyhinə sübut təqdim etməyə məcbur edilə bilməz. Bu prinsip həm konstitusion təminatlarla, həm də cinayət-prosessual qanunvericiliyin əsas müddəaları ilə qorunur.

Hüquqşünasların sözlərinə görə, buna görə istintaq zamanı şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin susmaq hüququ mühüm müdafiə vasitələrindən biridir. Şəxs ona verilən suallara cavab verməmək və özünü cinayət törətməkdə ittiham edən ifadələr verməmək hüququna malikdir. Xüsusilə hadisənin hüquqi mahiyyəti, şəxsin prosessual statusu və onun verdiyi ifadələrin sonradan hansı nəticələrə səbəb ola biləcəyi tam aydın deyilsə, vəkil ilə məsləhətləşmədən geniş izahat vermək riskli ola bilər.

“Cinayət işi üzrə istintaq zamanı insanın səmimi olmaq istəyini başa düşmək mümkündür. Şəxs düşünə bilər ki, hər şeyi danışsa, məsələ daha tez aydınlaşacaq. Lakin istintaqın məqsədi şəxsin özünü müdafiə etmək deyil, cinayət hadisəsinin bütün hallarını araşdırmaq və sübutları toplamaqdır. Buna görə də şəxs bilməlidir ki, verdiyi hər bir ifadə sonradan iş materiallarında onun əleyhinə də istifadə oluna bilər. İnsan öz hüquqlarını bilmədən vəkil iştirakı olmadan ifadə verməyə tələsməməlidir”, – deyə hüquqşünaslar bildirirlər.

Mütəxəssislərin fikrincə, “susmaq hüququ” şəxsin günahını etiraf etməsi anlamına gəlmir. Əksinə, bu hüquq şəxsin özünü müdafiə etməsinin qanuni vasitələrindən biridir. Şəxs ifadə verməkdən imtina etməklə özünü avtomatik olaraq təqsirli vəziyyətə salmır. Eyni zamanda susmaq hüququndan istifadə etmək şəxsin sonrakı mərhələdə vəkilinin məsləhəti ilə mövqeyini bildirməsinə və müdafiə strategiyasını daha düşünülmüş şəkildə qurmasına imkan verə bilər.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Hüquqşünaslar xüsusilə istintaq zamanı emosional davranmamağı tövsiyə edirlər. Şəxs qorxu, təzyiq və ya stress altında hadisənin bütün detallarını danışmağa başlayarkən bəzi ifadələrini düzgün formalaşdırmaya, hadisənin ayrı-ayrı məqamlarını qarışdıra və ya sonradan başqa sübutlarla ziddiyyət təşkil edən məlumat verə bilər. Bu isə müdafiə mövqeyinin çətinləşməsinə səbəb ola bilər.Bununla yanaşı, susmaq hüququnun mövcudluğu “istintaqla heç bir halda əməkdaşlıq etmək olmaz” demək deyil. Hər bir cinayət işinin halları fərqlidir. Bəzi hallarda şəxsin mövqeyini vaxtında və düzgün formada açıqlaması, müəyyən sübutları təqdim etməsi və hadisənin öz versiyasını bildirməsi müdafiə baxımından əhəmiyyətli ola bilər. Buna görə hansı məlumatın nə vaxt və hansı formada verilməsi məsələsi konkret işin materialları nəzərə alınmaqla vəkil tərəfindən qiymətləndirilməlidir.Ən vacib məqamlardan biri də şəxsin hüquqi statusunu bilməsidir. Şübhəli şəxs, təqsirləndirilən şəxs, şahid və digər prosessual iştirakçıların hüquq və vəzifələri eyni deyil. Məsələn, şahidin də müəyyən hallarda özünün və yaxın qohumlarının əleyhinə ifadə verməkdən imtina etmək hüququ mövcuddur. Buna görə istintaq orqanında hansı statusla iştirak etdiyini bilmədən verilən hər bir açıqlama sonradan hüquqi əhəmiyyət kəsb edə bilər.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, cinayət təqibi ilə üzləşən şəxsin ilk addımlarından biri peşəkar hüquqi yardım almaq olmalıdır. Vəkil işin mahiyyətini, şəxsin prosessual statusunu, mövcud sübutları və müdafiə imkanlarını qiymətləndirərək hansı mövqenin seçilməsinin daha məqsədəuyğun olduğunu müəyyənləşdirməyə kömək edə bilər. Yəni cinayət işi üzrə əsas prinsip belədir: insan öz əleyhinə ifadə verməyə məcbur edilə bilməz və özünü müdafiə etmək hüququna malikdir. İstintaq zamanı emosiyaya qapılaraq bütün bildiklərini düşünmədən danışmaq əvəzinə, əvvəlcə hüquqlarını bilmək və mümkün olduqda vəkillə məsləhətləşmək daha təhlükəsiz hüquqi yanaşmadır.

Başqa sözlə, cinayət işində susmaq hüququ sadəcə danışmamaq deyil, insanın özünü öz əleyhinə sübut yaratmaqdan qoruyan mühüm prosessual təminatdır.