Sovet dövründə texniki pasportu olan obyektə çıxarış almaq mümkündürmü? – Hüquqşünaslardan AÇIQLAMA
Hüquq 14 Sentyabr 2026, 10:00
3623
Daşınmaz əmlakla bağlı ən çox rast gəlinən problemlərdən biri obyektin uzun illərdir ailənin istifadəsində olması, hətta həmin əmlaka dair köhnə texniki pasportun mövcudluğu, lakin mülkiyyət hüququnun dövlət reyestrində çıxarışla rəsmiləşdirilməməsidir. Belə vəziyyətdə vətəndaşlarda haqlı olaraq sual yaranır: əgər obyekt 1980-ci illərdən bizim istifadəmizdədirsə və texniki pasportu varsa, gələcəkdə başqa bir şəxs həmin əmlaka dair çıxarış təqdim edib mülkiyyət iddiası qaldıra bilərmi?
Citypost.az xəbər verir ki, hüquqşünasların sözlərinə görə, burada ilk növbədə əmlakın hansı sənədlərlə əldə edildiyi, texniki pasportun nə vaxt və hansı orqan tərəfindən verildiyi, həmin sənəddə hansı məlumatların əks olunduğu və torpaq sahəsinə dair hüquqların olub-olmaması müəyyənləşdirilməlidir. Çünki daşınmaz əmlak üzərində hüququn dövlət qeydiyyatı sadəcə obyektin mövcudluğunu göstərən texniki məlumatla məhdudlaşmır. Dövlət qeydiyyatı üçün hüququn yaranmasını və ya əldə edilməsini təsdiqləyən hüquqmüəyyənedici əsaslar da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Texniki pasport ənənəvi olaraq daşınmaz əmlakın texniki göstəricilərini – sahəsini, planını, otaqların və digər hissələrin xüsusiyyətlərini müəyyənləşdirən sənəd kimi çıxış edib. Lakin son qanunvericilik dəyişiklikləri ilə köhnə texniki pasportların hüquqi əhəmiyyəti müəyyən hallarda daha da artırılıb. Belə ki, 2025-ci il 16 iyul tarixli Prezident Fərmanına əsasən, 2001-ci il yanvarın 1-dək yaşayış və bağ evlərinə texniki inventarlaşdırma orqanları tərəfindən verilmiş texniki pasportlar, həmin pasportda evin yerləşdiyi həyətyanı torpaq sahəsinin ölçüsü göstərildiyi halda, həmin daşınmaz əmlak üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı üçün hüquqmüəyyənedici sənəd hesab olunur.
Bu baxımdan, məsələn, 1987-ci ildən mövcud olan texniki pasportun hansı əmlaka aid olduğu və sənədin məzmunu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Əgər söhbət yaşayış və ya bağ evindən gedirsə və həmin texniki pasport qanunda nəzərdə tutulan şərtlərə cavab verirsə, bu sənəd əsasında çıxarış alınması məsələsinə baxılması mümkündür. Lakin qeyri-yaşayış obyekti, kommersiya sahəsi və ya başqa növ daşınmaz əmlakdırsa, həmin sənədin hüquqi statusu ayrıca araşdırılmalıdır. Yəni “1987-ci ildən texniki pasportumuz var, deməli, əmlak tam şəkildə bizim mülkiyyətimizdədir” demək də, “texniki pasportun heç bir hüquqi əhəmiyyəti yoxdur” söyləmək də hər vəziyyət üçün doğru deyil. Sənədin verilmə tarixi, əmlakın növü, sənəddəki məlumatlar və digər hüquqmüəyyənedici sənədlərlə birlikdə qiymətləndirilməsi lazımdır. Digər tərəfdən, əmlakın uzun illər ərzində bir ailənin istifadəsində olması da əhəmiyyətli fakt ola bilər, lakin təkcə uzunmüddətli istifadə avtomatik olaraq mülkiyyət hüququnun dövlət reyestrində rəsmiləşdirilməsi demək deyil. Daşınmaz əmlak üzərində mülkiyyət və digər əşya hüquqları dövlət qeydiyyatına alınır və bu hüquqların rəsmiləşdirilməsi qanunvericilikdə müəyyən edilmiş əsaslar əsasında həyata keçirilir.
Bəs belə bir vəziyyətdə vətəndaş nə etməlidir? Ən doğru addım mövcud texniki pasportu və əmlaka dair digər sənədləri toplayaraq daşınmaz əmlakın dövlət qeydiyyatı üzrə aidiyyəti quruma müraciət etməkdir. Qeydiyyat üçün texniki pasportla yanaşı, konkret əmlakın xüsusiyyətindən asılı olaraq torpaq sahəsinin planı və ölçüsü, əmlak üzərində hüququn yaranmasını təsdiqləyən digər sənədlər və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan digər sənədlər tələb oluna bilər. Əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınması xüsusilə ona görə vacibdir ki, çıxarış daşınmaz əmlak üzərində qeydiyyata alınmış mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının rəsmiləşdirilməsini təsdiq edən əsas sənəddir. Dövlət reyestrindən çıxarışda əmlakın növü, ünvanı, sahəsi, hüquq sahibinin məlumatları və digər əsas göstəricilər əks olunur.
Həmçinin oxuyun
Buna görə illərdir istifadə edilən, lakin hüquqi statusu tam rəsmiləşdirilməyən əmlak sahiblərinin “sabah kimsə gəlib bu əmlaka dair başqa sənəd təqdim edərmi?” narahatlığının qarşısını almağın ən etibarlı yollarından biri hüquqlarını dövlət reyestrində rəsmiləşdirməkdir. Əgər əmlakın hüquqi əsasları mövcuddursa, həmin sənədlər əsasında dövlət qeydiyyatına müraciət edilməli və çıxarış alınması məsələsi həll olunmalıdır. Burada bir məqamı da xüsusi vurğulamaq lazımdır. Əmlakın üzərində sonradan başqa şəxsin çıxarış təqdim etməsi avtomatik olaraq həmin şəxsin haqlı olması anlamına gəlmir. Daşınmaz əmlakla bağlı hüquqi mübahisə yaranarsa, təqdim edilən sənədlərin qanuniliyinə və hüququn hansı əsasla yarandığına baxılır. Dövlət reyestrində qeydiyyata alınmış hüquqlarla bağlı mübahisələr də qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada həll edilə bilər. Ona görə də 1987-ci ildən texniki pasportu olan əmlak sahibinin illərlə həmin sənədlə kifayətlənməsi əvəzinə, mövcud sənədlərin hüquqi statusunu dəqiqləşdirərək çıxarış alma imkanını araşdırması daha məqsədəuyğundur. Xüsusilə də köhnə texniki pasportun qanunda nəzərdə tutulan meyarlara uyğun gəldiyi halda, həmin sənəd artıq əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha mühüm hüquqi əhəmiyyət daşıya bilər.
Nəticə etibarilə, daşınmaz əmlakın illərdir bir şəxsin və ya ailənin istifadəsində olması və texniki pasportun mövcudluğu mühüm faktlardır, lakin konkret hüquqi vəziyyət sənədlərin hamısı birlikdə araşdırıldıqdan sonra müəyyənləşdirilməlidir. Əmlak sahibinin əsas məqsədi isə gələcəkdə yarana biləcək mübahisələrdən qorunmaq üçün mümkün olduğu halda mülkiyyət hüququnu dövlət reyestrində rəsmiləşdirmək və çıxarış əldə etmək olmalıdır.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Mərhumun bank borcu və ölüm müavinəti: Hüquqi fərq nədir?
Yaxınını itirən ailələr bəzən mərhumun sağlığında götürdüyü kredit və ya digər bank borcları ilə bağlı çətinliklərlə üzləşirlər. Xüsusilə mərhumun adına əmlak və miras qalmadıqda, ailə üzvləri ölümə görə nəzərdə tutulan müavinəti almaq, eyni zamanda mümkün borc öhdəliklərindən yayınmamaq üçün hansı addımları atmalı olduqlarını bilmirlər. Bu zaman belə bir sual yaranır: atası vəfat edən şəxs ölüm müavinətini götürərsə, bu, onun avtomatik olaraq vərəsə sayılması və mərhumun bank borcuna görə məsuliyyət daşıması deməkdirmi?Citypost.az-a açıqlama verən vəkil Həsən Əhmədov bildirib ki, ölümə görə ödənilən müavinətin alınması ilə mirasın qəbul edilməsi fərqli hüquqi məsələlərdir. Onun sözlərinə görə, atasının vəfatından sonra bank qarşısında borcun qalması,...
26 Oktyabr 2026, 11:40
Polis vətəndaşın bank kartını icazəsiz yoxlaya bilərmi? Vəkil izah etdi
Polis əməkdaşının vətəndaşdan bank kartını təqdim etməyi tələb etməsi, hesabındakı pul vəsaitlərinin mənbəyi ilə maraqlanması və bank əməliyyatlarını araşdırması hüquqi baxımdan müəyyən qaydalar çərçivəsində mümkündür. Lakin bu, polis əməkdaşının istənilən vaxt və heç bir əsas olmadan vətəndaşın bank hesabına dair məlumatları əldə edə bilməsi demək deyil. Bank hesabları, hesab qalığı, pul köçürmələri və digər maliyyə əməliyyatları qanunla qorunan bank sirri hesab olunur. Bu məlumatların əldə edilməsi üçün qanuni əsas və müvafiq prosedurlara əməl edilməsi tələb olunur.Citypost.az-a açıqlama verən vəkil Samir Süleymanov vətəndaşların bank kartları və hesabları ilə bağlı məlumatların hansı hallarda yoxlanıla biləcəyini, polis əməkdaşlarının səlahiyyətlərinin hansı hüquqi çərçivədə müəyyənləşdiyini...
26 Oktyabr 2026, 10:40
Miras bir övladın adına keçirilibsə, digər övladlar pay tələb edə bilərmi? Vəkil izah etdi
Boşanma ərəfəsində olan ailələrdə ən çox mübahisə doğuran məsələlərdən biri də gəlinin yaşadığı evdən çıxarılması ilə bağlıdır. Xüsusilə ər-arvadın nikah dövründə yaşadığı mənzil kişinin deyil, onun anasının və ya atasının adına rəsmiləşdirildikdə, qadının həmin evdə qalmaq hüququ ilə bağlı suallar yaranır. Bəzi hallarda qadının azyaşlı övladları da olur və o, boşanmadan sonra uşaqları ilə birlikdə həmin mənzildə yaşamağa davam etmək istəyir. Bəs ev qayınananın mülkiyyətindədirsə, gəlin boşanma zamanı mənzildən çıxarıla bilərmi?Vəkil Könül Yaqubova Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, belə hallarda əsas məsələlərdən biri mənzilin kimə məxsus olması və gəlinin həmin evdən istifadə hüququnun yaranıb-yaranmamasıdır. Onun sözlərinə görə, vətəndaşlara hüquqi vəziyyət...
23 Oktyabr 2026, 11:00
Miras bir övladın adına keçirilibsə, digər övladlar pay tələb edə bilərmi? Vəkil izah etdi
Atadan miras qalan əmlakın övladlardan biri tərəfindən digər vərəsələrin xəbəri və razılığı olmadan öz adına keçirilməsi ailələr arasında ciddi mübahisələrə səbəb olur. Bəzi hallarda valideynlərdən biri sənədlərə imza atsa da, imzaladığı sənədin hüquqi nəticələrini tam anlamadığını bildirir. Nəticədə digər övladlar mirasdan onlara düşən payı ala bilməyəcəklərindən narahat olurlar. Bəs qardaş atadan qalan bütün əmlakı öz adına rəsmiləşdiribsə, digər bacı və qardaşların həmin mirasdan pay tələb etmək hüququ varmı?Vəkil Toğrul Allahyarov Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, belə hallarda digər vərəsələrin miras hüququnun olub-olmaması və əmlakın hansı əsaslarla bir şəxsin adına rəsmiləşdirilməsi araşdırılmalıdır. Onun sözlərinə görə, əgər qanunla müəyyən edilmiş vərəsələrin hüquqları...
23 Oktyabr 2026, 10:00
Boşanma zamanı gəlin qaynatanın evindən pay tələb edə bilərmi? Vəkil izah etdi
Ailə münasibətlərində tez-tez mübahisə doğuran məsələlərdən biri də boşanma zamanı gəlinin qaynatasının mülkiyyətində olan evdən pay tələb edib-etməməsi ilə bağlıdır. Bəzi hallarda gəlin uzun illər həmin evdə yaşasa da, ailə münasibətləri pozulduqdan sonra mənzildən pay almaq və ya orada yaşamaq hüququnu qorumaq istəyir. Lakin evdə yaşamaqla həmin əmlakın mülkiyyətçisi olmaq hüququ bir-birindən fərqlənir.Vəkil Ədalət Dəmirov Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, qaynatanın adına rəsmiləşdirilmiş evdən gəlinə avtomatik olaraq mülkiyyət payı düşmür. Onun sözlərinə görə, belə məsələlərdə evin kimə məxsus olması, ailənin nə vaxt qurulması, mənzildən istifadə ilə bağlı hüquqların hansı dövrdə yaranması və konkret işin digər halları nəzərə alınmalıdır.Vəkil qeyd edib...
23 Oktyabr 2026, 09:00
Əlilliyə görə pensiya alanların pensiya kapitalı pensiyaya əlavə olunurmu? Vəkil izah etdi
Pensiya təminatı məsələləri vətəndaşları ən çox maraqlandıran sosial mövzulardan biridir. Xüsusilə əlilliyə görə pensiya alan şəxslərin əmək fəaliyyəti dövründə yığılmış pensiya kapitalının onların aldığı pensiyanın məbləğinə təsir edib-etməməsi barədə suallar tez-tez səslənir. Çoxları pensiya təyin olunarkən bütün hüquqlarının nəzərə alınıb-alınmadığını bilmir, nəticədə qanunla çatası artımdan məhrum qala bilir. Bəs bu halda hansı qayda tətbiq olunur və hüquq pozulduqda hara müraciət etmək lazımdır?Vəkil Vəfadar Piriyev mövzu ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında pensiya kapitalının əlilliyə görə təyin olunan pensiyaya əlavə edilməsi qaydasını izah edib. O bildirib ki, vətəndaşa yaşa görə və ya əlilliyə görə pensiya təyin olunarkən avtomatik olaraq hansı pensiya təminatı daha...
22 Oktyabr 2026, 10:40
