Evlənməzdən əvvəl alınan torpaq kimə məxsusdur? – HÜQUQİ İZAH
Hüquq 14 Sentyabr 2026, 11:00
3606
Nikahdan əvvəl alınmış torpaq sahəsinin sonradan, nikah dövründə həyat yoldaşının razılığı olmadan satılıb-satıla bilməməsi ilə bağlı vətəndaşlarda tez-tez suallar yaranır. Xüsusilə torpağın çıxarışının nikahdan əvvəl alınması halında sonradan bağlanan nikahın həmin əmlaka hüquqi təsir edib-etmədiyi maraq doğurur.
Citypost.az xəbər verir ki, hüquqşünasların sözlərinə görə, burada əsas məsələ torpağın nə vaxt əldə edilməsidir. Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən, şəxsin nikaha daxil olduğu tarixə qədər ona məxsus olan əmlak, bir qayda olaraq, həmin şəxsin ayrıca mülkiyyəti hesab edilir. Ailə Məcəlləsinin 34.1-ci maddəsində də nikaha daxil olanadək ər-arvaddan hər birinə məxsus olmuş əmlakın onların ayrıca mülkiyyəti olduğu təsbit edilir. Bu o deməkdir ki, şəxs torpaq sahəsini nikaha daxil olmamışdan, məsələn, bir il əvvəl alıb və həmin torpaq onun adına dövlət qeydiyyatına alınıbsa, sonradan evlənməsi həmin torpağı avtomatik olaraq ər-arvadın ümumi birgə mülkiyyətinə çevirmir. Nikah dövründə əldə edilən əmlakla nikahdan əvvəl mövcud olan şəxsi əmlak arasında hüquqi baxımdan fərq var.
Ümumi qaydaya görə, nikah dövründə əldə edilən əmlak ər-arvadın ümumi birgə mülkiyyəti sayılır və belə daşınmaz əmlakın özgəninkiləşdirilməsi zamanı digər həyat yoldaşının notariat qaydasında təsdiq edilmiş razılığı tələb olunur. Lakin bu qayda nikahdan əvvəl əldə edilmiş və ayrıca mülkiyyət hesab olunan əmlaka eyni formada tətbiq edilmir. Məsələn, bir şəxs 2024-cü ildə torpaq sahəsi alıb, həmin torpağa dair çıxarış həmin vaxt onun adına rəsmiləşdirilib, 2025-ci ildə isə nikaha daxil olubsa, torpaq, ümumi qayda olaraq, onun ayrıca mülkiyyəti olaraq qalır. Bu halda həmin şəxs torpağı satmaq istədikdə yalnız nikaha daxil olması faktına görə həyat yoldaşının razılığını almaq məcburiyyətində deyil. Lakin məsələdə diqqət edilməli mühüm istisnalar da var. Nikah dövründə həmin şəxsi əmlakın dəyərini əhəmiyyətli dərəcədə artıran vəsait qoyulubsa, məsələn, əsaslı tikinti, yenidənqurma və ya digər ciddi investisiya həyata keçirilibsə, müəyyən hallarda əmlakın ər-arvadın birgə mülkiyyəti kimi tanınması məsələsi ortaya çıxa bilər. Mülki Məcəllənin 225.4-cü maddəsində də şəxsi əmlakın nikah dövründə ümumi vəsait və ya həyat yoldaşlarından birinin vəsaiti hesabına dəyərinin əhəmiyyətli dərəcədə artırılması halında onun birgə mülkiyyət hesab edilə bilməsi nəzərdə tutulur.
Ona görə də “torpağı nikahdan əvvəl almışam, deməli, həyat yoldaşımın heç bir halda həmin əmlakla bağlı hüququ ola bilməz” fikrini də bütün hallara şamil etmək olmaz. Əmlakın alınma tarixi ilə yanaşı, nikah dövründə həmin əmlakla bağlı hansı xərclərin çəkildiyi, əsaslı tikinti və ya yenidənqurmanın aparılıb-aparılmadığı və tərəflər arasında nikah müqaviləsinin olub-olmaması da əhəmiyyət daşıya bilər. Digər tərəfdən, nikah müqaviləsi ilə ər-arvad əmlakın qanuni rejimini dəyişə və əmlaklarına ayrıca, paylı və ya birgə mülkiyyət rejimi tətbiq edə bilərlər. Bu səbəbdən konkret vəziyyətdə nikah müqaviləsinin mövcud olub-olmaması da nəzərə alınmalıdır.Daşınmaz əmlakın satışı zamanı notarius da təqdim olunan sənədləri və əmlakın hüquqi statusunu yoxlayır. Əmlakın nikahdan əvvəl əldə edildiyini təsdiqləyən sənədlər və dövlət qeydiyyatı məlumatları bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Buna görə torpağın çıxarışının alınma tarixi, alqı-satqı sənədi və digər müvafiq sənədlər əmlakın ayrıca mülkiyyət olduğunu müəyyənləşdirmək baxımından əsas rol oynaya bilər.
Həmçinin oxuyun
Nəticə etibarilə, torpaq sahəsi nikahdan əvvəl alınıb və şəxsin ayrıca mülkiyyəti kimi rəsmiləşdirilibsə, ümumi qaydaya əsasən həmin torpağın satılması üçün həyat yoldaşının razılığı tələb olunmur. Lakin nikah dövründə əmlakın dəyərini əhəmiyyətli şəkildə artıran ümumi vəsait qoyulması və ya nikah müqaviləsində başqa qaydanın müəyyən edilməsi kimi hallar hüquqi vəziyyəti dəyişə bilər. Buna görə satışdan əvvəl əmlakın sənədlərinin və onun əldə edilmə tarixinin notarius tərəfindən yoxlanılması ən düzgün addımdır.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Mərhumun bank borcu və ölüm müavinəti: Hüquqi fərq nədir?
Yaxınını itirən ailələr bəzən mərhumun sağlığında götürdüyü kredit və ya digər bank borcları ilə bağlı çətinliklərlə üzləşirlər. Xüsusilə mərhumun adına əmlak və miras qalmadıqda, ailə üzvləri ölümə görə nəzərdə tutulan müavinəti almaq, eyni zamanda mümkün borc öhdəliklərindən yayınmamaq üçün hansı addımları atmalı olduqlarını bilmirlər. Bu zaman belə bir sual yaranır: atası vəfat edən şəxs ölüm müavinətini götürərsə, bu, onun avtomatik olaraq vərəsə sayılması və mərhumun bank borcuna görə məsuliyyət daşıması deməkdirmi?Citypost.az-a açıqlama verən vəkil Həsən Əhmədov bildirib ki, ölümə görə ödənilən müavinətin alınması ilə mirasın qəbul edilməsi fərqli hüquqi məsələlərdir. Onun sözlərinə görə, atasının vəfatından sonra bank qarşısında borcun qalması,...
26 Oktyabr 2026, 11:40
Polis vətəndaşın bank kartını icazəsiz yoxlaya bilərmi? Vəkil izah etdi
Polis əməkdaşının vətəndaşdan bank kartını təqdim etməyi tələb etməsi, hesabındakı pul vəsaitlərinin mənbəyi ilə maraqlanması və bank əməliyyatlarını araşdırması hüquqi baxımdan müəyyən qaydalar çərçivəsində mümkündür. Lakin bu, polis əməkdaşının istənilən vaxt və heç bir əsas olmadan vətəndaşın bank hesabına dair məlumatları əldə edə bilməsi demək deyil. Bank hesabları, hesab qalığı, pul köçürmələri və digər maliyyə əməliyyatları qanunla qorunan bank sirri hesab olunur. Bu məlumatların əldə edilməsi üçün qanuni əsas və müvafiq prosedurlara əməl edilməsi tələb olunur.Citypost.az-a açıqlama verən vəkil Samir Süleymanov vətəndaşların bank kartları və hesabları ilə bağlı məlumatların hansı hallarda yoxlanıla biləcəyini, polis əməkdaşlarının səlahiyyətlərinin hansı hüquqi çərçivədə müəyyənləşdiyini...
26 Oktyabr 2026, 10:40
Miras bir övladın adına keçirilibsə, digər övladlar pay tələb edə bilərmi? Vəkil izah etdi
Boşanma ərəfəsində olan ailələrdə ən çox mübahisə doğuran məsələlərdən biri də gəlinin yaşadığı evdən çıxarılması ilə bağlıdır. Xüsusilə ər-arvadın nikah dövründə yaşadığı mənzil kişinin deyil, onun anasının və ya atasının adına rəsmiləşdirildikdə, qadının həmin evdə qalmaq hüququ ilə bağlı suallar yaranır. Bəzi hallarda qadının azyaşlı övladları da olur və o, boşanmadan sonra uşaqları ilə birlikdə həmin mənzildə yaşamağa davam etmək istəyir. Bəs ev qayınananın mülkiyyətindədirsə, gəlin boşanma zamanı mənzildən çıxarıla bilərmi?Vəkil Könül Yaqubova Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, belə hallarda əsas məsələlərdən biri mənzilin kimə məxsus olması və gəlinin həmin evdən istifadə hüququnun yaranıb-yaranmamasıdır. Onun sözlərinə görə, vətəndaşlara hüquqi vəziyyət...
23 Oktyabr 2026, 11:00
Miras bir övladın adına keçirilibsə, digər övladlar pay tələb edə bilərmi? Vəkil izah etdi
Atadan miras qalan əmlakın övladlardan biri tərəfindən digər vərəsələrin xəbəri və razılığı olmadan öz adına keçirilməsi ailələr arasında ciddi mübahisələrə səbəb olur. Bəzi hallarda valideynlərdən biri sənədlərə imza atsa da, imzaladığı sənədin hüquqi nəticələrini tam anlamadığını bildirir. Nəticədə digər övladlar mirasdan onlara düşən payı ala bilməyəcəklərindən narahat olurlar. Bəs qardaş atadan qalan bütün əmlakı öz adına rəsmiləşdiribsə, digər bacı və qardaşların həmin mirasdan pay tələb etmək hüququ varmı?Vəkil Toğrul Allahyarov Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, belə hallarda digər vərəsələrin miras hüququnun olub-olmaması və əmlakın hansı əsaslarla bir şəxsin adına rəsmiləşdirilməsi araşdırılmalıdır. Onun sözlərinə görə, əgər qanunla müəyyən edilmiş vərəsələrin hüquqları...
23 Oktyabr 2026, 10:00
Boşanma zamanı gəlin qaynatanın evindən pay tələb edə bilərmi? Vəkil izah etdi
Ailə münasibətlərində tez-tez mübahisə doğuran məsələlərdən biri də boşanma zamanı gəlinin qaynatasının mülkiyyətində olan evdən pay tələb edib-etməməsi ilə bağlıdır. Bəzi hallarda gəlin uzun illər həmin evdə yaşasa da, ailə münasibətləri pozulduqdan sonra mənzildən pay almaq və ya orada yaşamaq hüququnu qorumaq istəyir. Lakin evdə yaşamaqla həmin əmlakın mülkiyyətçisi olmaq hüququ bir-birindən fərqlənir.Vəkil Ədalət Dəmirov Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, qaynatanın adına rəsmiləşdirilmiş evdən gəlinə avtomatik olaraq mülkiyyət payı düşmür. Onun sözlərinə görə, belə məsələlərdə evin kimə məxsus olması, ailənin nə vaxt qurulması, mənzildən istifadə ilə bağlı hüquqların hansı dövrdə yaranması və konkret işin digər halları nəzərə alınmalıdır.Vəkil qeyd edib...
23 Oktyabr 2026, 09:00
Əlilliyə görə pensiya alanların pensiya kapitalı pensiyaya əlavə olunurmu? Vəkil izah etdi
Pensiya təminatı məsələləri vətəndaşları ən çox maraqlandıran sosial mövzulardan biridir. Xüsusilə əlilliyə görə pensiya alan şəxslərin əmək fəaliyyəti dövründə yığılmış pensiya kapitalının onların aldığı pensiyanın məbləğinə təsir edib-etməməsi barədə suallar tez-tez səslənir. Çoxları pensiya təyin olunarkən bütün hüquqlarının nəzərə alınıb-alınmadığını bilmir, nəticədə qanunla çatası artımdan məhrum qala bilir. Bəs bu halda hansı qayda tətbiq olunur və hüquq pozulduqda hara müraciət etmək lazımdır?Vəkil Vəfadar Piriyev mövzu ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında pensiya kapitalının əlilliyə görə təyin olunan pensiyaya əlavə edilməsi qaydasını izah edib. O bildirib ki, vətəndaşa yaşa görə və ya əlilliyə görə pensiya təyin olunarkən avtomatik olaraq hansı pensiya təminatı daha...
22 Oktyabr 2026, 10:40
