Boşanmadan da aliment almaq mümkündürmü? – Vəkildən AÇIQLAMA

Cəmiyyətdə aliment məsələsi çox vaxt boşanma prosesi ilə əlaqələndirilir. Bir çox insan hesab edir ki, ər-arvad nikahda olduğu müddətdə tərəflərdən biri digərindən uşağın saxlanılması üçün aliment tələb edə bilməz və bunun üçün əvvəlcə nikah mütləq pozulmalıdır. Halbuki bu, doğru deyil. Azərbaycan Respublikasının ailə qanunvericiliyinə əsasən, valideynlərin yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarını saxlamaq vəzifəsi onların nikahda olub-olmamasından asılı deyil. Buna görə də müəyyən hallarda ər-arvad nikah münasibətlərini davam etdirdiyi halda belə, uşağın saxlanılması üçün digər valideyndən aliment tələb oluna bilər.

Vəkil Adil Piriyev Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, nikahın davam etməsi aliment tələb etmək hüququnu avtomatik olaraq aradan qaldırmır. Əsas məsələ uşağın maddi təminatında valideynin üzərinə düşən öhdəliyin yerinə yetirilib-yetirilməməsidir.

“Bəli, nikahda ola-ola aliment almaq mümkündür. Bəzən vətəndaşlar düşünürlər ki, aliment yalnız boşanmadan sonra tələb oluna bilər. Əslində isə belə deyil. Əgər valideyn öz yetkinlik yaşına çatmayan uşağının saxlanılması ilə bağlı qanunvericilikdən irəli gələn vəzifəsini yerinə yetirmirsə, nikah davam etdiyi halda da digər valideyn uşağın saxlanılması üçün aliment tələb edə bilər”, – deyə vəkil bildirib.

Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsində valideynlərin uşaqları saxlamaq vəzifəsi ayrıca müəyyən edilib. Valideynlər yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarını saxlamağa borcludurlar. Əgər valideynlər arasında uşağın saxlanılması ilə bağlı razılaşma yoxdursa və valideynlərdən biri uşağın təminatında iştirak etmirsə, qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada aliment tutulması məsələsi qaldırıla bilər. Bu baxımdan nikahın pozulması aliment öhdəliyinin yaranması üçün mütləq şərt deyil.

Məsələn, ər-arvad rəsmi nikahdadır, lakin faktiki olaraq ailənin bütün maddi yükünü yalnız tərəflərdən biri daşıyır. Uşağın qidalanması, geyimi, təhsili, müalicəsi və digər gündəlik ehtiyacları bir valideyn tərəfindən qarşılanır, digər valideyn isə öz imkanlarına baxmayaraq uşağın saxlanılmasında iştirak etmir. Belə vəziyyətdə nikahın hələ davam etməsi uşağın saxlanılması üçün aliment tələb edilməsinə maneə yaratmır.

“Burada əsas məsələ ər-arvadın bir-biri ilə münasibətindən daha çox uşağın hüquqlarının qorunmasıdır. Aliment uşağın təminatı üçün nəzərdə tutulmuş vəsaitdir. Ona görə də tərəflərin nikahda olması uşağın saxlanılması hüququnu aradan qaldırmır. Əgər valideynlərdən biri uşağın maddi təminatında iştirak etmirsə, digər valideyn qanunla müəyyən edilmiş qaydada öz hüququnu müdafiə edə bilər”, – deyə Adil Piriyev qeyd edib.

Vəkilin sözlərinə görə, vətəndaşların bu məsələdə tez-tez yol verdiyi yanlış təsəvvürlərdən biri də aliment tələb edən şəxsin mütləq boşanma prosesinə başlamalı olduğunu düşünməsidir. Halbuki uşağın saxlanılması məsələsi nikahın pozulması məsələsindən ayrıdır. Yəni tərəflər nikah münasibətlərini davam etdirə və eyni zamanda uşağın saxlanılması ilə bağlı hüquqi mübahisə yaşaya bilərlər.

Bu məsələ xüsusilə ailədə tərəflərdən birinin uşağın gündəlik ehtiyaclarının təmin edilməsində faktiki olaraq iştirak etmədiyi hallarda əhəmiyyət qazanır. Uşağın məktəb xərcləri, geyimi, ərzağı, tibbi ehtiyacları və digər zəruri xərcləri yalnız bir valideynin üzərinə düşürsə, həmin valideyn digər valideynin də uşağın saxlanılmasında iştirak etməsini tələb edə bilər.

Alimentin məbləği də hər bir ailə üçün eyni olmur. Qanunvericilikdə uşaqlar üçün alimentin müəyyən edilməsi zamanı müxtəlif meyarlar nəzərə alınır. Məhkəmə konkret iş üzrə valideynlərin maddi və ailə vəziyyətini, uşağın əvvəlki təminat səviyyəsini və digər diqqətəlayiq halları qiymətləndirə bilər. Konstitusiya Məhkəməsinin hüquqi mövqeyində də aliment məsələsində uşağın əvvəlki təminat səviyyəsinin və tərəflərin maddi vəziyyətinin nəzərə alınmasının vacibliyi vurğulanıb.

“İnsanlar bəzən düşünürlər ki, aliment yalnız atanın və ya yalnız ananın maaşından müəyyən faiz şəklində tutulur. Lakin konkret vəziyyətdən asılı olaraq alimentin müəyyən edilməsi ilə bağlı fərqli hüquqi mexanizmlər mövcuddur. Burada uşağın ehtiyacları, valideynlərin maddi vəziyyəti və qanunvericiliyin tələbləri birlikdə qiymətləndirilməlidir”, – deyə vəkil vurğulayıb.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Adil Piriyev bildirib ki, valideynin rəsmi iş yerinin olmaması da öz-özlüyündə onu uşağı saxlamaq vəzifəsindən azad etmir. Konstitusiya Məhkəməsinin hüquqi mövqeyinə görə, valideynin rəsmi olaraq işləməməsi və ya gəlirinin olmaması onun uşağın saxlanılması ilə bağlı öhdəliyini avtomatik aradan qaldırmır. Aliment məsələsində uşağın maraqları və tərəflərin real maddi vəziyyəti nəzərə alınmalıdır.

Mütəxəssis onu da diqqətə çatdırıb ki, aliment tələbi ilə bağlı müraciət edən şəxsin qarşı tərəflə nikahda olması hüquqi müdafiə imkanlarını məhdudlaşdırmır. Əsas məsələ tələb üçün qanuni əsasların mövcud olması və uşağın saxlanılması ilə bağlı öhdəliyin icra edilməməsidir.

“Vətəndaşlar bəzən ‘Biz hələ boşanmamışıq, mən necə aliment tələb edə bilərəm?’ deyə düşünürlər. Bu yanaşma doğru deyil. Nikah münasibətinin davam etməsi uşağın təmin olunması məsələsini arxa plana keçirmir. Əgər valideyn öz öhdəliyini yerinə yetirmirsə, digər valideyn uşağın mənafeyini qorumaq üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada müraciət edə bilər”, – deyə Adil Piriyev bildirib.

Digər tərəfdən, aliment tələbi ər-arvadın münasibətlərinin mütləq şəkildə pozulması və ya boşanması anlamına gəlmir. Tərəflər nikahda qala, lakin uşağın saxlanılması ilə bağlı hüquqi məsələni ayrıca həll edə bilərlər. Bu da qanunvericiliyin əsas məqsədlərindən biri olan uşağın maddi təminatının qorunmasına xidmət edir.

Vəkilin sözlərinə görə, belə məsələlərdə vətəndaşların konkret vəziyyətə uyğun hüquqi məsləhət alması vacibdir. Çünki ailədə uşaqların sayı, onların yaşı, valideynlərin gəlirləri, faktiki yaşayış şəraiti, uşağın ehtiyacları və digər hallar aliment məsələsinin hüquqi həllinə təsir göstərə bilər.

“Vətəndaşlar bu barədə çətinlik çəkirlərsə və öz hüquqlarını bərpa etmək istəyirlərsə, hüquq departamentinə müraciət edə bilərlər. Əsas məqsəd tərəflər arasında münaqişəni dərinləşdirmək deyil, uşağın qanunla qorunan hüquqlarının təmin olunmasına nail olmaqdır”, – deyə Adil Piriyev əlavə edib.

Beləliklə, aliment almaq üçün nikahın mütləq pozulması tələb olunmur. Ər-arvad rəsmi nikahda olduğu halda da, valideynlərdən biri yetkinlik yaşına çatmayan uşağının saxlanılması vəzifəsini yerinə yetirmirsə, digər valideyn qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada aliment tələb edə bilər. Burada əsas meyar boşanmanın olub-olmaması deyil, uşağın saxlanılması ilə bağlı valideynlik öhdəliyinin yerinə yetirilib-yetirilməməsidir.

Əli