Ata uşaq doğulmadan əvvəl vəfat edibsə, doğum haqqında şəhadətnamədə adı yazıla bilərmi?
Hüquq 30 Sentyabr 2026, 10:00
3342
Ata uşağın doğulmasından əvvəl vəfat edibsə, onun adı sonradan doğulan uşağın doğum haqqında şəhadətnaməsində ata kimi qeyd edilə bilərmi? Bu, ailə münasibətlərində və doğumun dövlət qeydiyyatında tez-tez sual doğuran məsələlərdən biridir. Xüsusilə hamiləlik dövründə həyat yoldaşını itirən qadınlar üçün uşağın hüquqi statusunun necə müəyyənləşdirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Vəkil Aysel Mustafayeva Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycan qanunvericiliyində uşağın doğulmasından əvvəl vəfat etmiş atanın doğum haqqında qeydiyyatda ata kimi göstərilməsi ilə bağlı xüsusi norma mövcuddur. Bu məsələ Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinin 169-cu maddəsi ilə tənzimlənir. Həmin normaya əsasən, uşaq anası ilə rəsmi nikahda olmuş şəxsin ölümündən sonra doğulduqda, həmin şəxs uşağın doğum haqqında qeydiyyatında və doğum haqqında şəhadətnaməsində ata kimi yazıla bilər. Bunun üçün əsas şərt vəfat etdiyi gündən uşağın doğulduğu günədək 10 aydan artıq müddətin keçməməsidir.
“Əgər uşağın anası ilə rəsmi nikahda olmuş şəxs uşaq doğulmamışdan əvvəl dünyasını dəyişibsə, qanunvericilikdə bununla bağlı xüsusi qayda nəzərdə tutulub. Ailə Məcəlləsinin 169-cu maddəsinə əsasən, həmin şəxs uşağın atası kimi doğum haqqında akt qeydində və şəhadətnamədə göstərilə bilər. Burada əsas məsələ şəxsin ölümü ilə uşağın doğumu arasında keçən müddətdir. Bu müddət 10 aydan çox olmamalıdır”, – deyə vəkil bildirib.
Mütəxəssisin sözlərinə görə, bu norma uşağın hüquqi statusunun qorunması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki ata uşağın doğulmasından əvvəl vəfat etsə də, əgər ana ilə onun arasında rəsmi nikah mövcud olubsa və qanunda nəzərdə tutulan müddət şərti gözlənilirsə, uşağın atasının doğum haqqında sənədlərdə göstərilməsi üçün ayrıca atalıq mübahisəsinin aparılmasına ehtiyac yaranmır. Ailə Məcəlləsinin ümumi qaydalarına görə, nikahda olan ata və ana uşağın doğum haqqında şəhadətnaməsində valideynləri kimi qeyd edilirlər. Qanun həmçinin müəyyən edir ki, uşaq nikahın pozulmasından və ya etibarsız sayılmasından, eləcə də uşağın atasının ölümündən sonra 300 gün ərzində doğulduqda, başqa sübutlar olmadıqda, uşağın atası ananın əri və ya keçmiş əri hesab olunur. Atalıq ər və arvadın nikah haqqında qeydiyyatı ilə təsdiqlənir.
Aysel Mustafayeva diqqətə çatdırıb ki, burada 300 günlük ümumi qayda ilə Ailə Məcəlləsinin 169-cu maddəsində nəzərdə tutulan xüsusi qaydanı bir-birindən fərqləndirmək lazımdır. 169-cu maddə məhz anası ilə qeydə alınmış nikahda olmuş şəxsin ölümündən sonra doğulan uşağın doğum qeydində həmin şəxsin ata kimi göstərilməsini tənzimləyir. Qanunun tələbinə əsasən, ölüm günündən doğum gününədək 10 aydan artıq vaxt keçməməlidir.
“Məsələn, ata uşağın doğulmasına bir neçə ay qalmış vəfat edib və uşaq onun ölümündən sonra dünyaya gəlibsə, qanunda nəzərdə tutulan müddət daxilində həmin şəxs uşağın atası kimi qeyd edilə bilər. Bu zaman əsas sənədlərdən biri valideynlərin nikahda olduğunu təsdiq edən sənəddir. Doğum haqqında qeydiyyat aparılarkən müvafiq məlumatlar qanunvericiliyin tələblərinə uyğun şəkildə rəsmiləşdirilir”, – deyə vəkil qeyd edib.
Mütəxəssis vurğulayıb ki, burada söhbət sadəcə uşağın ata adının yazılmasından getmir. Doğum haqqında akt qeydində şəxsin ata kimi göstərilməsi uşağın hüquqi baxımdan həmin şəxslə valideyn-övlad münasibətinin rəsmiləşdirilməsi deməkdir. Bu baxımdan məsələ gələcəkdə uşağın soyadı, ata adı, vərəsəlik hüquqları və digər hüquqi məsələləri baxımından da əhəmiyyət daşıya bilər.
Azərbaycan qanunvericiliyində uşağın valideynləri haqqında məlumatların doğum haqqında qeydiyyata hansı əsaslarla daxil edilməsi ayrıca müəyyənləşdirilib. Ailə Məcəlləsinin 168-ci maddəsinə əsasən, doğum haqqında qeydiyyatda uşağın adı, atasının adı və soyadı, eləcə də valideynləri haqqında məlumat müvafiq normalara uyğun yazılır. 169-cu maddə isə məhz uşaq doğulanadək vəfat etmiş atanın qeydiyyatına həsr olunub.
Həmçinin oxuyun
Vəkil onu da bildirib ki, uşağın atası kimi göstəriləcək şəxslə ananın rəsmi nikahda olması burada əsas hüquqi şərtlərdən biridir. Əgər söhbət rəsmi nikahda olmayan şəxslərdən gedirsə, vəziyyət fərqli hüquqi qaydalarla tənzimlənir. Belə hallarda atalıq valideynlərin birgə ərizəsi, atanın ərizəsi və ya müəyyən hallarda məhkəmə qərarı əsasında müəyyən edilə bilər. Ailə Məcəlləsinin 45.2-ci maddəsi isə uşağın anası ilə nikahda olmayan, lakin özünü uşağın atası hesab edən şəxs öldükdə, atalığın tanınması faktının məhkəmə qaydasında müəyyən edilə biləcəyini nəzərdə tutur.
“Bu məsələdə nikahın rəsmi olub-olmaması çox önəmlidir. Əgər ana ilə vəfat etmiş şəxs arasında rəsmi nikah olubsa, Ailə Məcəlləsinin 169-cu maddəsinin tələbləri tətbiq edilə bilər. Əgər belə nikah olmayıbsa, artıq başqa hüquqi prosedurdan söhbət gedir və atalıq məsələsinin müəyyən edilməsi üçün əlavə sənədlər və ya məhkəmə qaydasında araşdırma tələb oluna bilər”, – deyə Aysel Mustafayeva əlavə edib.
Mütəxəssisin sözlərinə görə, belə vəziyyətlə üzləşən şəxslər doğumun dövlət qeydiyyatı zamanı təqdim edilməli sənədlərlə bağlı əvvəlcədən müvafiq qeydiyyat orqanından məlumat almalıdırlar. Azərbaycan Ədliyyə Nazirliyinin məlumatlarında da doğum qeydiyyatı və atalıq məsələləri üzrə müxtəlif hallarda zəruri sənədlərin təqdim edilməsi qaydaları açıqlanır.
Beləliklə, uşağın atası onun doğulmasından əvvəl vəfat edibsə, bu hal uşağın doğum haqqında şəhadətnaməsində həmin şəxsin ata kimi göstərilməsinə maneə yaratmır. Əgər ana ilə vəfat etmiş şəxs rəsmi nikahda olubsa və şəxsin ölümündən uşağın doğulduğu tarixədək 10 aydan artıq müddət keçməyibsə, Ailə Məcəlləsinin 169-cu maddəsinə əsasən, həmin şəxs uşağın atası kimi doğum haqqında qeydiyyata və şəhadətnaməyə yazıla bilər.
Məsələnin əsas məqsədi isə uşağın hüquqi statusunun qorunması və valideynləri haqqında məlumatın qanunvericiliyə uyğun şəkildə rəsmiləşdirilməsidir. Buna görə də konkret vəziyyətdə ölüm və doğum tarixləri, nikahın dövlət qeydiyyatı və digər sənədlər nəzərə alınmaqla müvafiq qeydiyyat proseduruna əməl edilməlidir.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Mərhumun bank borcu və ölüm müavinəti: Hüquqi fərq nədir?
Yaxınını itirən ailələr bəzən mərhumun sağlığında götürdüyü kredit və ya digər bank borcları ilə bağlı çətinliklərlə üzləşirlər. Xüsusilə mərhumun adına əmlak və miras qalmadıqda, ailə üzvləri ölümə görə nəzərdə tutulan müavinəti almaq, eyni zamanda mümkün borc öhdəliklərindən yayınmamaq üçün hansı addımları atmalı olduqlarını bilmirlər. Bu zaman belə bir sual yaranır: atası vəfat edən şəxs ölüm müavinətini götürərsə, bu, onun avtomatik olaraq vərəsə sayılması və mərhumun bank borcuna görə məsuliyyət daşıması deməkdirmi?Citypost.az-a açıqlama verən vəkil Həsən Əhmədov bildirib ki, ölümə görə ödənilən müavinətin alınması ilə mirasın qəbul edilməsi fərqli hüquqi məsələlərdir. Onun sözlərinə görə, atasının vəfatından sonra bank qarşısında borcun qalması,...
26 Oktyabr 2026, 11:40
Polis vətəndaşın bank kartını icazəsiz yoxlaya bilərmi? Vəkil izah etdi
Polis əməkdaşının vətəndaşdan bank kartını təqdim etməyi tələb etməsi, hesabındakı pul vəsaitlərinin mənbəyi ilə maraqlanması və bank əməliyyatlarını araşdırması hüquqi baxımdan müəyyən qaydalar çərçivəsində mümkündür. Lakin bu, polis əməkdaşının istənilən vaxt və heç bir əsas olmadan vətəndaşın bank hesabına dair məlumatları əldə edə bilməsi demək deyil. Bank hesabları, hesab qalığı, pul köçürmələri və digər maliyyə əməliyyatları qanunla qorunan bank sirri hesab olunur. Bu məlumatların əldə edilməsi üçün qanuni əsas və müvafiq prosedurlara əməl edilməsi tələb olunur.Citypost.az-a açıqlama verən vəkil Samir Süleymanov vətəndaşların bank kartları və hesabları ilə bağlı məlumatların hansı hallarda yoxlanıla biləcəyini, polis əməkdaşlarının səlahiyyətlərinin hansı hüquqi çərçivədə müəyyənləşdiyini...
26 Oktyabr 2026, 10:40
Miras bir övladın adına keçirilibsə, digər övladlar pay tələb edə bilərmi? Vəkil izah etdi
Boşanma ərəfəsində olan ailələrdə ən çox mübahisə doğuran məsələlərdən biri də gəlinin yaşadığı evdən çıxarılması ilə bağlıdır. Xüsusilə ər-arvadın nikah dövründə yaşadığı mənzil kişinin deyil, onun anasının və ya atasının adına rəsmiləşdirildikdə, qadının həmin evdə qalmaq hüququ ilə bağlı suallar yaranır. Bəzi hallarda qadının azyaşlı övladları da olur və o, boşanmadan sonra uşaqları ilə birlikdə həmin mənzildə yaşamağa davam etmək istəyir. Bəs ev qayınananın mülkiyyətindədirsə, gəlin boşanma zamanı mənzildən çıxarıla bilərmi?Vəkil Könül Yaqubova Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, belə hallarda əsas məsələlərdən biri mənzilin kimə məxsus olması və gəlinin həmin evdən istifadə hüququnun yaranıb-yaranmamasıdır. Onun sözlərinə görə, vətəndaşlara hüquqi vəziyyət...
23 Oktyabr 2026, 11:00
Miras bir övladın adına keçirilibsə, digər övladlar pay tələb edə bilərmi? Vəkil izah etdi
Atadan miras qalan əmlakın övladlardan biri tərəfindən digər vərəsələrin xəbəri və razılığı olmadan öz adına keçirilməsi ailələr arasında ciddi mübahisələrə səbəb olur. Bəzi hallarda valideynlərdən biri sənədlərə imza atsa da, imzaladığı sənədin hüquqi nəticələrini tam anlamadığını bildirir. Nəticədə digər övladlar mirasdan onlara düşən payı ala bilməyəcəklərindən narahat olurlar. Bəs qardaş atadan qalan bütün əmlakı öz adına rəsmiləşdiribsə, digər bacı və qardaşların həmin mirasdan pay tələb etmək hüququ varmı?Vəkil Toğrul Allahyarov Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, belə hallarda digər vərəsələrin miras hüququnun olub-olmaması və əmlakın hansı əsaslarla bir şəxsin adına rəsmiləşdirilməsi araşdırılmalıdır. Onun sözlərinə görə, əgər qanunla müəyyən edilmiş vərəsələrin hüquqları...
23 Oktyabr 2026, 10:00
Boşanma zamanı gəlin qaynatanın evindən pay tələb edə bilərmi? Vəkil izah etdi
Ailə münasibətlərində tez-tez mübahisə doğuran məsələlərdən biri də boşanma zamanı gəlinin qaynatasının mülkiyyətində olan evdən pay tələb edib-etməməsi ilə bağlıdır. Bəzi hallarda gəlin uzun illər həmin evdə yaşasa da, ailə münasibətləri pozulduqdan sonra mənzildən pay almaq və ya orada yaşamaq hüququnu qorumaq istəyir. Lakin evdə yaşamaqla həmin əmlakın mülkiyyətçisi olmaq hüququ bir-birindən fərqlənir.Vəkil Ədalət Dəmirov Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, qaynatanın adına rəsmiləşdirilmiş evdən gəlinə avtomatik olaraq mülkiyyət payı düşmür. Onun sözlərinə görə, belə məsələlərdə evin kimə məxsus olması, ailənin nə vaxt qurulması, mənzildən istifadə ilə bağlı hüquqların hansı dövrdə yaranması və konkret işin digər halları nəzərə alınmalıdır.Vəkil qeyd edib...
23 Oktyabr 2026, 09:00
Əlilliyə görə pensiya alanların pensiya kapitalı pensiyaya əlavə olunurmu? Vəkil izah etdi
Pensiya təminatı məsələləri vətəndaşları ən çox maraqlandıran sosial mövzulardan biridir. Xüsusilə əlilliyə görə pensiya alan şəxslərin əmək fəaliyyəti dövründə yığılmış pensiya kapitalının onların aldığı pensiyanın məbləğinə təsir edib-etməməsi barədə suallar tez-tez səslənir. Çoxları pensiya təyin olunarkən bütün hüquqlarının nəzərə alınıb-alınmadığını bilmir, nəticədə qanunla çatası artımdan məhrum qala bilir. Bəs bu halda hansı qayda tətbiq olunur və hüquq pozulduqda hara müraciət etmək lazımdır?Vəkil Vəfadar Piriyev mövzu ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında pensiya kapitalının əlilliyə görə təyin olunan pensiyaya əlavə edilməsi qaydasını izah edib. O bildirib ki, vətəndaşa yaşa görə və ya əlilliyə görə pensiya təyin olunarkən avtomatik olaraq hansı pensiya təminatı daha...
22 Oktyabr 2026, 10:40
