MMC-də payınız satılıbsa, illər sonra həmin müqaviləni ləğv etdirmək mümkündürmü? 

Təsəvvür edin ki, ortağı olduğunuz məhdud məsuliyyətli cəmiyyətdə (MMC) sizə məxsus pay sizin xəbəriniz olmadan üçüncü şəxsə satılıb. Üstəlik, həmin əməliyyat zamanı təqdim olunan sənədlərdə sizin imzanızdan istifadə edilib, lakin sonradan ekspertiza nəticəsində imzanın sizə məxsus olmadığı müəyyənləşib. Belə vəziyyətdə bir çox insan hesab edir ki, saxta imza faktı müəyyən edildiyi üçün həmin müqavilə avtomatik olaraq etibarsız sayılmalıdır. Lakin hüquqi baxımdan məsələ yalnız imzanın saxta olub-olmaması ilə yekunlaşmır. Burada həm müqavilənin bağlandığı tarix, həm iddianın hansı müddətdə qaldırıldığı, həm də həmin dövrdə qüvvədə olan qanunvericilik və MMC-nin nizamnaməsinin tələbləri nəzərə alınır.

Mövzu ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında vəkil Bəhruz Orucov bildirib ki, müqavilə üzrə imzanın saxta olması mühüm hüquqi fakt olsa da, bu faktın müəyyən edilməsi öz-özlüyündə illər sonra istənilən halda müqavilənin ləğv ediləcəyi anlamına gəlmir.

“Ortağı olduğunuz MMC-də payınızın üçüncü şəxsə satıldığını təsəvvür edin. Siz bu barədə məlumatlı olmamısınız, müqavilənin bağlanmasında iştirak etməmisiniz və hətta sənədlərdə sizin adınızdan istifadə edilən imzanın saxta olduğu ekspertiza ilə təsdiqlənib. İlk baxışdan belə görünə bilər ki, bu halda müqavilə avtomatik şəkildə qüvvədən düşür. Amma məsələ o qədər də sadə deyil. Burada bir neçə mühüm hüquqi məqam var və məhkəmə bütün halları birlikdə qiymətləndirir”, – deyə vəkil qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, belə mübahisələrdə əsas məsələlərdən biri iddianın hansı müddətdə irəli sürülməsidir. Çünki qanunvericilikdə əqdlərin mübahisələndirilməsi ilə bağlı müəyyən müddətlər nəzərdə tutulur və həmin müddətlərin ötürülməsi sonradan hüququn müdafiəsi baxımından ciddi nəticələr yarada bilər.

“Birinci məsələ müddətlə bağlıdır. Məsələn, müqavilə 2011-ci ildə bağlanıb, lakin şəxs öz iddiasını bundan altı il sonra irəli sürüb. Belə hallarda məhkəmə əqdin mübahisələndirilməsi üçün qanunla nəzərdə tutulmuş müddətin keçib-keçmədiyini araşdırır. Əgər həmin müddətin kəsici müddət olduğu müəyyən edilirsə, onun ötürülməsi nəticəsində həmin hüququn həyata keçirilməsi mümkün olmaya bilər. Yəni insanın hüququnun pozulması ilə bağlı müəyyən faktların mövcudluğu hələ öz-özlüyündə illər sonra qaldırılmış iddianın təmin ediləcəyinə zəmanət vermir”, – Bəhruz Orucov bildirib.

Vəkil diqqətə çatdırıb ki, burada müqavilənin bağlandığı tarixdə qüvvədə olan qanunvericilik də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki MMC-də payın satılması, digər iştirakçıların üstünlük hüququnun olub-olmaması və bu hüququn hansı qaydada həyata keçirilməsi konkret dövrdə qüvvədə olan hüquqi normalardan asılı ola bilər.

“İkinci mühüm məsələ üstünlük hüququ ilə bağlıdır. Payın digər iştirakçılara təklif edilməsi tələbi hər bir vəziyyətdə eyni formada tətbiq edilmir. Bunun üçün payın satıldığı tarixdə qüvvədə olan qanunvericilik, həmçinin MMC-nin nizamnaməsi araşdırılmalıdır. Nizamnamədə iştirakçıların payın satılması zamanı hansı hüquqlara malik olması, satış prosedurunun necə həyata keçirilməsi və digər şərtlər müəyyən edilə bilər. Buna görə də konkret iş üzrə yalnız ‘mənim xəbərim olmayıb’ deməklə yekun nəticəyə gəlmək düzgün deyil. Müqavilənin necə bağlandığı, hansı sənədlərin təqdim edildiyi və həmin tarixdə hansı hüquqi tələblərin mövcud olduğu müəyyən edilməlidir”, – deyə hüquqşünas vurğulayıb.

Bəhruz Orucovun sözlərinə görə, imzanın saxta olması ilə bağlı ekspertiza rəyi də iş üçün mühüm sübutlardan biridir. Lakin məhkəmə yalnız ekspertiza rəyinə əsaslanmır və iş üzrə digər hüquqi məsələləri də qiymətləndirir.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

“Ekspertizanın imzanın həmin şəxsə məxsus olmadığını müəyyən etməsi, əlbəttə, çox ciddi əhəmiyyət daşıyır. Amma bu faktın mövcudluğu avtomatik olaraq bütün digər hüquqi məsələləri aradan qaldırmır. Məhkəmə iddianın hansı müddətdə qaldırıldığını, hansı hüquqi tələb irəli sürüldüyünü, həmin tələbin hüquqi əsaslarını, müqavilənin bağlanması zamanı tərəflərin hərəkətlərini və digər sübutları birlikdə qiymətləndirir. Əgər qanunla nəzərdə tutulmuş müddət ötürülübsə, yalnız imzanın saxta olmasının müəyyən edilməsi iddianın təmin olunması üçün kifayət etməyə bilər”, – deyə vəkil əlavə edib.

Hüquqşünas həmçinin bildirib ki, MMC-də payla bağlı yaranan mübahisələrdə sənədlərin düzgün araşdırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Payın kimə məxsus olduğu, onun hansı müqavilə əsasında satıldığı, satış zamanı iştirakçıların hüquqlarına riayət edilib-edilmədiyi, nizamnamənin tələblərinin pozulub-pozulmadığı və dövlət qeydiyyatında hansı dəyişikliklərin aparıldığı kimi məsələlər araşdırılmalıdır.

“Belə mübahisələrdə yalnız bir sənədə baxmaqla nəticə çıxarmaq olmaz. Müqavilə, nizamnamə, iştirakçıların qərarları, notariat sənədləri, dövlət qeydiyyatı ilə bağlı məlumatlar, ekspertiza rəyi və digər sübutlar kompleks şəkildə qiymətləndirilməlidir. Xüsusilə də söhbət illər əvvəl bağlanmış müqavilədən gedirsə, həmin dövrdə qüvvədə olan qanunvericiliyin müəyyən edilməsi vacibdir”, – Bəhruz Orucov qeyd edib.

Vəkil sonda vətəndaşlara belə hallarda vaxt məsələsinə xüsusi diqqət yetirməyi tövsiyə edib.

“Bəzən insan düşünür ki, ‘mən haqlıyam, deməli, istənilən vaxt məhkəməyə müraciət edə bilərəm’. Hüquqda isə bu yanaşma həmişə doğru deyil. Hüququn pozulduğunu düşünən şəxs mümkün qədər tez hüquqi yardım almalı, sənədləri toplamalı və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan müddətləri nəzərə almalıdır. Çünki müəyyən hallarda hüququn pozulması faktının özü mövcud olsa belə, qanunla müəyyən edilmiş müddətin ötürülməsi həmin hüququn məhkəmə qaydasında müdafiəsini çətinləşdirə və ya mümkünsüz edə bilər”, – deyə Bəhruz Orucov bildirib.

Beləliklə, MMC-də payın sahibinin xəbəri olmadan satılması, sənədlərdə imzanın saxtalaşdırılması və sonradan bunun ekspertiza ilə təsdiqlənməsi ciddi hüquqi mübahisə yarada bilər. Lakin belə işlərdə nəticəyə təsir edən yeganə amil imzanın saxta olub-olmaması deyil. Müqavilənin bağlandığı tarix, iddianın qaldırıldığı müddət, həmin dövrdə qüvvədə olan qanunvericilik, MMC-nin nizamnaməsi və payın satılması zamanı həyata keçirilmiş prosedurların hamısı birlikdə nəzərdən keçirilməlidir.

Əli