Miras evindən nəvələri kimlər çıxara bilər? Vəkildən AÇIQLAMA

Nənə və babadan miras qalan evdə yaşayan nəvələrin həmin evdən çıxarılması məsələsi cəmiyyətdə tez-tez mübahisələrə səbəb olur. Xüsusilə, valideynlərindən birini itirmiş şəxslərin baba evində yaşamaq hüququ, vərəsəlik paylarının müəyyənləşdirilməsi və digər ailə üzvlərinin iddiaları ilə bağlı müxtəlif suallar yaranır. Bəzi hallarda ailə üzvləri arasında illər ərzində formalaşmış ənənələr və şifahi razılaşmalar qanunla müəyyən edilmiş vərəsəlik qaydaları ilə üst-üstə düşmür.

Vəkil Vamiq Şükürov Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, bu kimi mübahisələr zamanı məsələyə ailə adətləri və şəxsi gözləntilər əsasında deyil, qanunvericiliyin tələblərinə uyğun yanaşılmalıdır.

Onun sözlərinə görə, nənə və babanın vəfatından sonra onların əmlakının kimə çatması, həmin əmlakda kimlərin pay sahibi olması və evdə yaşayan şəxslərin hüquqlarının necə qorunması konkret hüquqi hallardan asılıdır.

Vəkil qeyd edib ki, məsələn, nənə və babasını itirmiş, atası da vəfat etmiş bir nəvə onların evində yaşayırsa, bu zaman onun vərəsəlik hüququ məsələsi ayrıca araşdırılmalıdır. Əgər vəfat etmiş ata valideynlərinin vərəsəsi olmağa hüququ çatan şəxs olubsa, müəyyən şərtlər daxilində onun övladı atasına çatası vərəsəlik payını təmsilçilik hüququ əsasında əldə edə bilər. Bununla yanaşı, konkret vəziyyətdən asılı olaraq vərəsəlik transmissiyası kimi digər hüquqi mexanizmlərin tətbiqi məsələsi də yarana bilər.Lakin burada mühüm məqam ondan ibarətdir ki, vərəsəlik hüququnun hansı əsasla yarandığı, mirasın açıldığı vaxt, vərəsələrin dairəsi və qanunla nəzərdə tutulan digər şərtlər müəyyən edilməlidir. Yəni yalnız şəxsin nənə və babasının evində yaşaması onun avtomatik olaraq evin yeganə sahibi olması demək deyil. Eyni zamanda, digər ailə üzvlərinin mövcudluğu da həmin şəxsin qanuni vərəsəlik hüququnun olmadığı anlamına gəlmir.

Vamiq Şükürov diqqətə çatdırıb ki, nənə və babanın digər övladları, o cümlədən bibilər də qanunla müəyyən edilmiş əsaslar olduqda vərəsəlik hüququna malik ola bilərlər. Bu baxımdan, miras əmlak üzərində hüquqların müəyyənləşdirilməsi zamanı bütün mümkün vərəsələrin vəziyyəti nəzərə alınmalıdır.Məsələn, ailədə belə bir fikir formalaşa bilər ki, valideynlərdən qalan ev kiçik oğula, yaxud böyük oğula məxsus olmalıdır. Bəzi ailələrdə isə valideynlərin yanında qalan, onlara qulluq edən və ya həmin evdə uzun müddət yaşayan övladın evi əldə etməli olduğu düşünülür. Ancaq bu cür yanaşmalar özlüyündə mülkiyyət hüququnun yaranması üçün kifayət etmir.Qanunvericilik baxımından əsas məsələ əmlakın kimə məxsus olması, vəsiyyətnamənin olub-olmaması, vərəsələrin kimlərdən ibarət olması və mirasın qəbul edilməsi ilə bağlı hüquqi şərtlərin yerinə yetirilməsidir.

Vəkilin sözlərinə görə, valideynlərin sağlığında əmlakın hansı övlada verilməsi ilə bağlı səsləndirdikləri fikirlər də mübahisələr zamanı əhəmiyyət daşıya bilər. Lakin şifahi şəkildə deyilən “bu evi qızıma verirəm” və ya “bu ev oğlumun olacaq” kimi ifadələr, bir qayda olaraq, müvafiq hüquqi rəsmiləşdirməni əvəz etmir. Əmlakın bağışlanması, vəsiyyət edilməsi və ya digər formada özgəninkiləşdirilməsi qanunla müəyyən olunmuş tələblərə uyğun həyata keçirilməlidir. Başqa sözlə, ailə daxilində razılaşmanın mövcudluğu ilə mülkiyyət hüququnun hüquqi baxımdan rəsmiləşdirilməsi eyni anlayışlar deyil. Əgər əmlakın kimə verilməsi ilə bağlı müvafiq sənədlər yoxdursa, gələcəkdə vərəsələr arasında mübahisələrin yaranması mümkündür.

Vərəsəlik rəsmiləşdirilmədikdə hansı problemlər yaranır?

Vəkil bildirib ki, bu cür mübahisələrin əsas səbəblərindən biri vərəsəlik məsələlərinin vaxtında rəsmiləşdirilməməsidir. Bəzən nənə və baba vəfat etdikdən sonra ailə üzvləri arasında müəyyən razılaşma olur və onlardan biri evdə yaşamağa davam edir. Digər vərəsələr isə uzun müddət ərzində əmlaka dair hüquqlarını tələb etmirlər. İllər keçdikdən sonra həmin vərəsələrdən biri, məsələn, xaricdə yaşayan oğul Azərbaycana qayıdaraq evdə yaşamaq, öz payını tələb etmək və ya əmlakın satılmasını istəmək qərarına gələ bilər. Bu zaman evdə uzun müddət yaşayan digər ailə üzvləri vəziyyətin dəyişməsindən narazı qala və özlərini haqsızlığa məruz qalmış hesab edə bilərlər.Ancaq hüquqi mübahisələrdə tərəflərin gözləntiləri ilə qanunun tələbləri arasında fərq yarana bilər. Bir şəxsin illərlə həmin evdə yaşaması, ailənin digər üzvlərinin buna etiraz etməməsi və ya evin ona qalacağına dair ümumi qənaətin mövcudluğu mübahisəni avtomatik həll etmir.Belə hallarda mirasın kimlərə keçdiyi, vərəsələrin mirası qəbul edib-etmədiyi, müvafiq müddətlərə riayət olunub-olunmadığı və əmlak üzərində mülkiyyət hüququnun rəsmiləşdirilib-rəsmiləşdirilmədiyi araşdırılmalıdır.Əgər vərəsələr arasında razılıq əldə olunmursa, mübahisənin məhkəmə qaydasında həlli zərurəti yarana bilər. Məhkəmə işin hallarını, təqdim olunan sənədləri və tərəflərin hüquqi əsaslarını qiymətləndirərək müvafiq qərar qəbul edir.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Evdə yaşayan nəvələri çıxarmaq mümkündürmü?

Vamiq Şükürovun sözlərinə görə, belə vəziyyətlərdə “nəvələri evdən çıxarmaq olmaz” və ya “digər vərəsələr istənilən vaxt onları çıxara bilər” şəklində qəti fikir söyləmək düzgün deyil. Çünki məsələ hər bir konkret işin hallarından asılıdır.Əgər evdə yaşayan nəvənin miras əmlak üzərində qanunla qorunan hüquqları varsa, bu hüquqlar nəzərə alınmadan onun evdən çıxarılması məsələsinə yanaşmaq olmaz. Bununla belə, digər vərəsələrin də qanuni payları mövcuddursa, həmin hüquqlar da qorunmalıdır.Miras əmlakın bölünməsi, payların müəyyənləşdirilməsi, istifadə hüququ və evdən çıxarılma tələbləri bir-birindən fərqli hüquqi məsələlərdir. Buna görə də tərəflərdən birinin vərəsə olması ona digər şəxslərin hüquqlarını avtomatik olaraq aradan qaldırmaq səlahiyyəti vermir. Eyni zamanda, evdə yaşayan şəxsin olması da digər vərəsələrin qanuni tələblər irəli sürməsinə maneə yaratmır.Mübahisənin düzgün həlli üçün ilk növbədə əmlaka dair çıxarış və digər sənədlər, nənə və babanın ölüm haqqında şəhadətnamələri, vərəsələrin qohumluq əlaqələrini təsdiq edən sənədlər, varsa, vəsiyyətnamə və əvvəlki vərəsəlik sənədləri araşdırılmalıdır. Zərurət yarandıqda hüquqi yardım alınmalı və məsələnin məhkəmə qaydasında həlli imkanları qiymətləndirilməlidir.

Vəkil vurğulayıb ki, cəmiyyətdə evin böyük oğula və ya kiçik oğula qalması, valideynlərlə birgə yaşayan övladın həmin əmlaka sahib olması kimi yanaşmalar geniş yayılsa da, bunlar qanunla müəyyən edilmiş vərəsəlik qaydalarını əvəz etmir.

“Bəzən insanlar hesab edirlər ki, ev mütləq kiçik oğula və ya böyük oğula qalmalıdır. Bəzi hallarda isə valideyn sağlığında evin qızına veriləcəyini deyir və qız həmin evdə uzun illər yaşayır. Sonradan ailənin digər üzvü gəlib öz payını tələb etdikdə mübahisə yaranır. Ancaq belə məsələlər adətlə deyil, qanunla həll olunmalıdır”, – deyə vəkilin mövqeyini ümumiləşdirmək olar.

Beləliklə, nənə və babadan qalan evlə bağlı mübahisələrdə əsas meyar ailə daxilində formalaşmış ənənələr deyil, mülkiyyət və vərəsəlik hüququnu müəyyən edən qanuni əsaslardır. Hər bir vərəsənin hüququ konkret sənədlər və qanunvericiliyin tələbləri əsasında müəyyən edilməli, tərəflərin hüquq və mənafeləri isə qanuni qaydada qorunmalıdır.

Əli