Faizlə pul verənləri hansı hüquqi risklər gözləyir? – HÜQUQŞÜNASDAN AÇIQLAMA

Faiz qarşılığında borc pul verən vətəndaşların üzləşdiyi problemlər bəzən ciddi mübahisələrə səbəb olur. Bir sıra hallarda şəxslər müəyyən məbləğdə pul verərək hər ay faiz əldə edəcəklərini düşünür, lakin sonradan nə əsas məbləği, nə də razılaşdırılmış faizləri geri ala bilirlər. Borclu şəxs ödəniş etməkdən imtina etdikdə və ya müxtəlif bəhanələrlə vaxtı uzatdıqda, pul verən tərəf hüquqi yollara əl atmaq məcburiyyətində qalır.Ancaq belə vəziyyətlərdə maraqlı məqam ortaya çıxır: borcunu geri ala bilməyən şəxs məhkəməyə müraciət etdikdə özü də hüquqi problemlərlə üzləşə bilərmi? Faiz müqabilində pul vermək qanunsuz hesab olunurmu? Tərəflər arasında bağlanan müqavilədə faktiki veriləndən artıq məbləğin göstərilməsi hansı nəticələrə səbəb ola bilər?

Hüquqşünas Pərvanə Əzimova Citypost.az saytına açıqlamasında bu kimi məsələlərə toxunaraq faizlə borc münasibətlərinin hüquqi tərəflərinə diqqət çəkib.Təsəvvür edək ki, bir vətəndaş digər şəxsə müəyyən məbləğdə pul verir və qarşılığında hər ay faiz ödənilməsi barədə razılıq əldə edir. İlk vaxtlar borclu şəxs ödənişlərini həyata keçirsə də, sonradan ödənişlər dayanır. Pul verən şəxs dəfələrlə müraciət etməsinə baxmayaraq, nə əsas məbləği, nə də faizləri geri ala bilir. Nəticədə o, məhkəməyə müraciət etmək qərarına gəlir.Lakin belə hallarda tərəflər arasında pulun hansı şərtlərlə verildiyi, borcun necə rəsmiləşdirildiyi və müqavilədə hansı məbləğin göstərildiyi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bəzi hallarda şəxslər özlərini sığortalamaq məqsədilə borc müqaviləsində faktiki verilən məbləğdən daha yüksək rəqəm qeyd edirlər. Məsələn, borc verən şəxs qarşı tərəfə 5 min manat verdiyi halda, müqavilədə 7 min və ya 8 min manat göstərilməsinə razılıq verir. Bununla o, gələcəkdə pulunu tələb edərkən daha böyük məbləği sənədlə təsdiqləyə biləcəyini düşünür.Ancaq bu cür yanaşma ciddi hüquqi risklər yarada bilər. Müqavilədə göstərilən məbləğlə faktiki verilmiş pul arasında fərq olduqda, məhkəmə tərəflərin təqdim etdiyi sənədləri və digər sübutları qiymətləndirə bilər. Buna görə də sənəddə həqiqətə uyğun olmayan məlumatların göstərilməsi borc verən şəxsin mövqeyini gücləndirmək əvəzinə, mübahisəni daha da mürəkkəbləşdirə bilər.

Hüquqşünasın diqqət çəkdiyi əsas məqamlardan biri də faizlə borc verən şəxsin öz fəaliyyətinin hüquqi nəticələrini nəzərə almasının vacibliyidir. Belə münasibətlərdə yalnız pulun geri qaytarılması məsələsi deyil, faiz gəlirlərinin əldə edilməsi, vergi öhdəlikləri və fəaliyyətin qanunvericiliyin tələblərinə uyğun həyata keçirilməsi də əhəmiyyət daşıyır. Bununla belə, faizlə borc vermənin bütün hallarda avtomatik olaraq qanunsuz əməl və ya vergidən yayınma hesab edilməsi düzgün deyil. Konkret vəziyyətə hüquqi qiymət verilərkən borc münasibətlərinin xarakteri, şəxsin fəaliyyətinin müntəzəmliyi, əldə etdiyi gəlirlər və müvafiq qanunvericiliyin tələbləri nəzərə alınmalıdır. Əgər vergi öhdəliklərinin pozulması müəyyən edilərsə, qanunla nəzərdə tutulan hallarda məsuliyyət məsələsi yarana bilər.Digər tərəfdən, borc verən şəxsin pulunu geri tələb etmək üçün məhkəməyə müraciət etməsi özlüyündə onun hüquq pozuntusuna yol verdiyini göstərmir. Hər bir halda mübahisənin mahiyyəti, müqavilənin şərtləri və təqdim olunan sübutlar ayrıca qiymətləndirilməlidir. Əgər şəxs həqiqətən pul veribsə, bu faktı təsdiq edən sənədlər və digər qanuni sübutlar onun tələbini əsaslandırmaq baxımından mühüm rol oynaya bilər.Vətəndaşlar nəzərə almalıdırlar ki, borc münasibətlərini rəsmiləşdirərkən faktiki verilən məbləğin, qaytarılma müddətinin və digər şərtlərin sənədlərdə düzgün göstərilməsi vacibdir. Yalnız gələcəkdə pulu geri almağı asanlaşdırmaq məqsədilə müqavilədə artıq məbləğin qeyd edilməsi etibarlı hüquqi müdafiə vasitəsi hesab edilə bilməz.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Nəticə etibarilə, faizlə pul verilməsi və borcun geri qaytarılmaması ilə bağlı mübahisələrə ümumi yanaşma əsasında deyil, konkret faktlar və qanunvericiliyin tələbləri çərçivəsində qiymət verilməlidir. Pulunu geri ala bilməyən şəxsin məhkəməyə müraciət etmək hüququ var, lakin onun tələbinin hansı həcmdə təmin ediləcəyi təqdim olunan sübutlardan və borc münasibətlərinin hüquqi mahiyyətindən asılıdır. Eyni zamanda, faiz gəlirləri və vergi öhdəlikləri ilə bağlı mümkün pozuntular ayrıca araşdırıla bilər.

Yusif