Nikahdan əvvəl alınan torpaq kimin mülkiyyətidir? – HÜQUQİ İZAH

Nikahdan əvvəl əldə edilən əmlakın hüquqi statusu və onun satılması ilə bağlı məsələlər vətəndaşlar arasında tez-tez müzakirə olunur. Xüsusilə, şəxs evlənməzdən əvvəl öz adına torpaq sahəsi alıbsa, həmin əmlakın nikahdan sonra kimə məxsus olması, satış zamanı həyat yoldaşının razılığının tələb edilib-edilməməsi sual doğurur. Bəzi hallarda vətəndaşlar nikahdan əvvəl əldə etdikləri torpaq sahəsini satmaq istəsələr də, bunun üçün həyat yoldaşının razılığının lazım olub-olmadığını dəqiqləşdirmək istəyirlər. Bəs nikahdan bir il əvvəl alınmış və çıxarışı şəxsin öz adına olan torpaq sahəsini həyat yoldaşının razılığı olmadan satmaq mümkündürmü? Əmlakın nə vaxt əldə edilməsi və dövlət qeydiyyatının hansı tarixdə aparılması bu məsələdə hansı əhəmiyyət daşıyır?

Vəkil Yeganə Əliyeva Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, torpaq sahəsi nikahın dövlət qeydiyyatına alınmasından əvvəl əldə edilibsə və şəxsin fərdi mülkiyyəti hesab olunursa, həmin əmlakın satılması üçün, bir qayda olaraq, həyat yoldaşının razılığı tələb edilmir.

Onun sözlərinə görə, bu məsələdə əsas məqamlardan biri əmlakın hansı tarixdə əldə olunması və nikahın nə vaxt rəsmiləşdirilməsidir. Məsələn, vətəndaş torpaq sahəsini öz adına alıb, həmin əmlaka dair çıxarış əldə edib və yalnız bundan bir il sonra rəsmi nikaha daxil olubsa, torpaq sahəsi, ümumi qayda olaraq, onun nikahdan əvvəlki fərdi mülkiyyəti sayılır. Belə olan halda, şəxs torpaq sahəsini satmaq istədikdə həyat yoldaşının razılığını almaq zərurəti yaranmır.Hüquqi baxımdan burada nikahın dövlət qeydiyyatına alınması tarixi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Çünki ər-arvadın əmlak münasibətlərində nikahdan əvvəl əldə edilmiş əmlakla nikah müddətində əldə edilən əmlak arasında fərq qoyulur. Nikahdan əvvəl şəxsin mülkiyyətinə keçmiş əmlak, qanunla nəzərdə tutulan istisnalar olmadıqda, həmin şəxsin özünə məxsus hesab edilir.

Azərbaycan Respublikasının ailə qanunvericiliyinə əsasən, ər-arvadın nikah dövründə əldə etdikləri əmlak, bir qayda olaraq, onların ümumi birgə mülkiyyəti sayılır. Bununla yanaşı, nikaha daxil olanadək hər birinə məxsus olan əmlak, eləcə də qanunla müəyyən edilmiş digər hallarda fərdi mülkiyyət hesab edilən əmlak ər-arvadın ümumi birgə mülkiyyətinə aid edilmir. Bu səbəbdən əmlakın əldə edilmə tarixi onun hüquqi statusunun müəyyənləşdirilməsində əsas meyarlardan biridir.

Vəkil qeyd edib ki, torpaq sahəsinin çıxarışının şəxsin adına olması ilə yanaşı, əmlakın hansı hüquqi əsasla əldə edildiyi və mülkiyyət hüququnun nə vaxt yarandığı da nəzərə alınmalıdır. Daşınmaz əmlaka dair çıxarış mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatını təsdiqləyən mühüm sənəddir. Notarius əmlakın alqı-satqısı zamanı təqdim olunan sənədləri, dövlət reyestrindəki məlumatları və tərəflərin hüquqi vəziyyətini yoxlayır.Əgər torpaq sahəsi nikahın dövlət qeydiyyatından əvvəl şəxsin mülkiyyətinə keçibsə və onun fərdi mülkiyyəti olması sənədlərlə təsdiqlənirsə, satış zamanı həyat yoldaşının notariat qaydasında təsdiq edilmiş razılığının tələb olunmaması mümkündür. Lakin konkret əməliyyat üzrə yekun qərar təqdim olunan sənədlər və əmlakın hüquqi vəziyyəti əsasında müəyyən edilir.Bu məsələdə bir məqamı da nəzərə almaq lazımdır: çıxarışın şəxsin adına olması hər bir halda mübahisənin mümkün olmadığı anlamına gəlmir. Məsələn, torpaq sahəsi nikahdan əvvəl əldə edilsə də, nikah dövründə ər-arvadın ümumi vəsaiti və ya digər tərəfin əhəmiyyətli maliyyə vəsaiti hesabına əmlakın dəyərini xeyli artıran əsaslı dəyişikliklər aparılıbsa, qanunvericilikdə nəzərdə tutulan şərtlər daxilində mübahisə yarana bilər. Eyni zamanda, əmlakın nikahdan əvvəl əldə edilməsi barədə sənədlərdə uyğunsuzluq olduqda və ya mülkiyyət hüququnun yaranma tarixi ilə bağlı suallar meydana çıxdıqda məsələyə ayrıca hüquqi qiymət verilməsi zərurəti yarana bilər. Digər mühüm məqam isə nikah müqaviləsinin mövcudluğudur. Əgər ər-arvad arasında nikah müqaviləsi bağlanıbsa, həmin müqavilənin şərtləri əmlakın hüquqi rejiminə təsir göstərə bilər. Bu səbəbdən satışdan əvvəl yalnız çıxarışın tarixinə deyil, tərəflər arasında mövcud ola biləcək əlavə hüquqi razılaşmalara da diqqət yetirilməlidir.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Torpaq sahəsi nikahdan əvvəl alınsa da, sonradan ər-arvadın birgə vəsaiti hesabına tikinti aparılması, torpaq üzərində ev inşa edilməsi və ya digər əsaslı dəyişikliklərin edilməsi ayrıca hüquqi qiymətləndirmə tələb edə bilər. Xüsusilə torpaq sahəsinin üzərində yaşayış evi və ya başqa daşınmaz əmlak yerləşirsə, satış zamanı həmin tikilinin hüquqi statusu, mülkiyyətçisi və dövlət qeydiyyatı da nəzərə alınmalıdır. Torpağın və onun üzərində yerləşən tikilinin hüquqi vəziyyəti eyni olmaya bilər.Vətəndaşlar belə hallarda alqı-satqı müqaviləsini rəsmiləşdirməzdən əvvəl notariusa müraciət edərək sənədlərini yoxlatdıra bilərlər. Torpaq sahəsinin əldə edilməsinə dair müqavilə, çıxarış, dövlət reyestrindəki məlumatlar və nikahın dövlət qeydiyyatı haqqında sənəd məsələnin aydınlaşdırılması üçün əhəmiyyətli ola bilər. Əgər əmlakın statusu ilə bağlı mübahisə və ya hüquqi qeyri-müəyyənlik varsa, vəkilin məsləhətini almaq da məqsədəuyğundur.

Beləliklə, vətəndaş torpaq sahəsini nikahdan əvvəl əldə edib və mülkiyyət hüququ müvafiq sənədlərlə təsdiqlənirsə, ümumi qayda olaraq, həmin torpaq onun fərdi mülkiyyəti hesab olunur və satılması üçün həyat yoldaşının razılığı tələb edilmir. Bununla belə, hər bir konkret halın hüquqi qiymətləndirilməsi əmlakın əldə edilmə tarixi, mülkiyyət hüququnun yaranma əsası, nikah müqaviləsinin olub-olmaması və digər əhəmiyyətli hallar nəzərə alınmaqla aparılmalıdır.

Yusif