Çoxuşaqlı ana 65 yaşından əvvəl pensiyaya çıxa bilərmi? Vəkil açıqladı
Hüquq 13 Oktyabr 2026, 10:48
2755
Atasını itirmiş, 60 yaşı olan və çoxuşaqlı ana kimi sosial müavinət alan qadınların pensiya hüququ ilə bağlı suallar yaranır. Xüsusilə, beş və daha çox uşaq böyüdən qadınların pensiya yaşının azaldılması, yaşa görə əmək pensiyasının hansı şərtlərlə təyin edilməsi və sosial müavinət alan şəxslərin daha erkən pensiyaya çıxmaq imkanları vətəndaşları maraqlandıran məsələlərdəndir.Bəzi hallarda vətəndaşlar çoxuşaqlı ana statusuna malik olmağın avtomatik olaraq daha erkən pensiyaya çıxmaq hüququ verdiyini düşünürlər. Halbuki bu məsələdə uşaqların sayı ilə yanaşı, onların hansı yaşadək böyüdülməsi, qanunvericilikdə müəyyən edilmiş digər şərtlər və şəxsin pensiya təminatı üçün tələb olunan hüquqi əsaslar da nəzərə alınmalıdır.
Vəkil Pərviz Zalışov Citypost.az-a açıqlamasında çoxuşaqlı anaların pensiya hüququ, pensiya yaşının azaldılması üçün tələb olunan şərtlər və sosial müavinətlə əmək pensiyası arasındakı fərqlər barədə danışıb.
Vəkilin sözlərinə görə, çoxuşaqlı ana statusu ilə əlaqədar pensiya yaşının azaldılması məsələsində ilk növbədə qanunvericiliyin tələbləri nəzərə alınmalıdır. Azərbaycan qanunvericiliyində müəyyən şərtlərə cavab verən çoxuşaqlı analar üçün pensiya yaşının güzəştli qaydada müəyyənləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Lakin yalnız çoxuşaqlı ana olmaq və ya sosial müavinət almaq daha erkən pensiyaya çıxmaq üçün öz-özlüyündə kifayət etmir.
Pərviz Zalışov qeyd edib ki, çoxuşaqlı analarla bağlı qanunvericilikdə əsas meyarlardan biri beş və daha çox uşağın olmasıdır. Qanunla müəyyən edilmiş şərtlərə uyğun olaraq, beş və daha çox uşağı olan və onları səkkiz yaşınadək tərbiyə etmiş qadınların pensiya yaşının beş il azaldılması nəzərdə tutulur. Bu hüququn yaranması üçün digər qanuni tələblərin də ödənilməsi vacibdir.
Məsələn, hazırda 60 yaşı olan, beş və ya daha çox uşağı böyüdən qadın pensiya yaşının azaldılması üçün nəzərdə tutulan şərtlərə cavab verirsə, onun pensiya hüququ ümumi pensiya yaşından beş il əvvəl yarana bilər. Bununla belə, konkret şəxsin əmək pensiyası hüququnun olub-olmaması fərdi qaydada qiymətləndirilməlidir. Uşaqların sayı, onların səkkiz yaşınadək tərbiyə edilməsi və şəxsin pensiya təminatı ilə bağlı qanuni şərtlər birlikdə nəzərdən keçirilməlidir.
Burada vacib məqam ondan ibarətdir ki, sosial müavinət almaqla yaşa görə əmək pensiyası almaq eyni anlayış deyil. Sosial müavinət müəyyən edilmiş hüquqi əsaslarla və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada təyin olunur. Əmək pensiyasının təyin edilməsi isə şəxsin pensiya hüququnun yaranmasından və müvafiq qanuni şərtlərə cavab verməsindən asılıdır. Buna görə də çoxuşaqlı ana kimi sosial müavinət alan qadının pensiya yaşına çatması və ya yaş güzəşti əldə etməsi məsələsi ayrıca araşdırılmalıdır.
Vəkil diqqətə çatdırıb ki, pensiya hüququnun müəyyənləşdirilməsi zamanı şəxsin sığorta stajı və fərdi hesabında qeydə alınmış pensiya kapitalı da əhəmiyyət daşıya bilər. Əmək pensiyası hüququnun yaranması üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan tələblər yerinə yetirilməlidir. Bu səbəbdən qadının əvvəllər işləyib-işləməməsi, sığorta stajının olub-olmaması və fərdi hesabındakı göstəricilər nəzərə alınmalıdır.
Həmçinin oxuyun
Çoxuşaqlı anaların pensiya hüququ ilə bağlı müzakirələrdə uşaqların sayı məsələsi də xüsusi yer tutur. Pərviz Zalışovun sözlərinə görə, qanunvericilikdə bu anlayışla bağlı müəyyən edilmiş meyarlar mövcuddur və hazırda beş və daha çox uşağın olması əsas şərtlərdən biridir. Müxtəlif dövrlərdə qanunvericiliyə dəyişikliklər edildiyindən, əvvəlki illərdə qüvvədə olmuş qaydalarla hazırkı tələbləri qarışdırmamaq lazımdır.
Çoxuşaqlı anaların daha erkən pensiyaya çıxması ilə bağlı məsələlər ictimai müzakirələrdə də gündəmə gəlir. Bu istiqamətdə uşaqların sayına dair meyarların dəyişdirilməsi və güzəştlərin əhatə dairəsinin genişləndirilməsi barədə təkliflər səsləndirilə bilər. Lakin hər hansı təklifin müzakirə olunması onun artıq qanun qüvvəsinə mindiyi anlamına gəlmir. Pensiya hüququ müəyyən edilərkən yalnız qüvvədə olan qanunvericiliyin tələbləri əsas götürülür.
Atasını itirmiş və ya ailə başçısını itirməyə görə sosial təminat alan şəxslərlə bağlı məsələlərdə də müavinətin növünü dəqiqləşdirmək vacibdir. Ailə başçısını itirməyə görə pensiya və ya sosial müavinət almaqla çoxuşaqlı ana statusuna əsaslanan yaş güzəşti ayrı-ayrı hüquqi əsaslara malikdir. Buna görə də şəxsin hansı ödənişi aldığı və bu ödənişin hansı əsasla təyin edildiyi araşdırılmalıdır. Bir ödənişin alınması digər pensiya hüququnun avtomatik yaranması demək deyil.
Beləliklə, 60 yaşlı qadının çoxuşaqlı ana kimi daha erkən pensiyaya çıxmaq imkanını müəyyənləşdirmək üçün onun beş və ya daha çox uşağının olub-olmadığı, uşaqları səkkiz yaşınadək tərbiyə edib-etmədiyi, sığorta stajı və pensiya kapitalı ilə bağlı məlumatlar dəqiqləşdirilməlidir. Qanunvericiliyin tələblərinə uyğunluq təsdiqləndiyi halda, pensiya yaşının azaldılması hüququ yarana bilər.
Vətəndaşlara tövsiyə olunur ki, belə hallarda müvafiq sənədlərlə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin aidiyyəti qurumlarına müraciət edərək pensiya hüquqlarını dəqiqləşdirsinlər. Uşaqların doğum haqqında şəhadətnamələri, zəruri hallarda onların tərbiyə olunmasını təsdiqləyən sənədlər və şəxsin sığorta məlumatları hüququn müəyyənləşdirilməsində əhəmiyyətli ola bilər. Konkret vəziyyət üzrə rəsmi məlumat əldə etmək yanlış gözləntilərin qarşısını almağa və qanunla nəzərdə tutulan hüquqlardan vaxtında istifadə etməyə imkan verir.
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Mərhumun bank borcu və ölüm müavinəti: Hüquqi fərq nədir?
Yaxınını itirən ailələr bəzən mərhumun sağlığında götürdüyü kredit və ya digər bank borcları ilə bağlı çətinliklərlə üzləşirlər. Xüsusilə mərhumun adına əmlak və miras qalmadıqda, ailə üzvləri ölümə görə nəzərdə tutulan müavinəti almaq, eyni zamanda mümkün borc öhdəliklərindən yayınmamaq üçün hansı addımları atmalı olduqlarını bilmirlər. Bu zaman belə bir sual yaranır: atası vəfat edən şəxs ölüm müavinətini götürərsə, bu, onun avtomatik olaraq vərəsə sayılması və mərhumun bank borcuna görə məsuliyyət daşıması deməkdirmi?Citypost.az-a açıqlama verən vəkil Həsən Əhmədov bildirib ki, ölümə görə ödənilən müavinətin alınması ilə mirasın qəbul edilməsi fərqli hüquqi məsələlərdir. Onun sözlərinə görə, atasının vəfatından sonra bank qarşısında borcun qalması,...
26 Oktyabr 2026, 11:40
Polis vətəndaşın bank kartını icazəsiz yoxlaya bilərmi? Vəkil izah etdi
Polis əməkdaşının vətəndaşdan bank kartını təqdim etməyi tələb etməsi, hesabındakı pul vəsaitlərinin mənbəyi ilə maraqlanması və bank əməliyyatlarını araşdırması hüquqi baxımdan müəyyən qaydalar çərçivəsində mümkündür. Lakin bu, polis əməkdaşının istənilən vaxt və heç bir əsas olmadan vətəndaşın bank hesabına dair məlumatları əldə edə bilməsi demək deyil. Bank hesabları, hesab qalığı, pul köçürmələri və digər maliyyə əməliyyatları qanunla qorunan bank sirri hesab olunur. Bu məlumatların əldə edilməsi üçün qanuni əsas və müvafiq prosedurlara əməl edilməsi tələb olunur.Citypost.az-a açıqlama verən vəkil Samir Süleymanov vətəndaşların bank kartları və hesabları ilə bağlı məlumatların hansı hallarda yoxlanıla biləcəyini, polis əməkdaşlarının səlahiyyətlərinin hansı hüquqi çərçivədə müəyyənləşdiyini...
26 Oktyabr 2026, 10:40
Miras bir övladın adına keçirilibsə, digər övladlar pay tələb edə bilərmi? Vəkil izah etdi
Boşanma ərəfəsində olan ailələrdə ən çox mübahisə doğuran məsələlərdən biri də gəlinin yaşadığı evdən çıxarılması ilə bağlıdır. Xüsusilə ər-arvadın nikah dövründə yaşadığı mənzil kişinin deyil, onun anasının və ya atasının adına rəsmiləşdirildikdə, qadının həmin evdə qalmaq hüququ ilə bağlı suallar yaranır. Bəzi hallarda qadının azyaşlı övladları da olur və o, boşanmadan sonra uşaqları ilə birlikdə həmin mənzildə yaşamağa davam etmək istəyir. Bəs ev qayınananın mülkiyyətindədirsə, gəlin boşanma zamanı mənzildən çıxarıla bilərmi?Vəkil Könül Yaqubova Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, belə hallarda əsas məsələlərdən biri mənzilin kimə məxsus olması və gəlinin həmin evdən istifadə hüququnun yaranıb-yaranmamasıdır. Onun sözlərinə görə, vətəndaşlara hüquqi vəziyyət...
23 Oktyabr 2026, 11:00
Miras bir övladın adına keçirilibsə, digər övladlar pay tələb edə bilərmi? Vəkil izah etdi
Atadan miras qalan əmlakın övladlardan biri tərəfindən digər vərəsələrin xəbəri və razılığı olmadan öz adına keçirilməsi ailələr arasında ciddi mübahisələrə səbəb olur. Bəzi hallarda valideynlərdən biri sənədlərə imza atsa da, imzaladığı sənədin hüquqi nəticələrini tam anlamadığını bildirir. Nəticədə digər övladlar mirasdan onlara düşən payı ala bilməyəcəklərindən narahat olurlar. Bəs qardaş atadan qalan bütün əmlakı öz adına rəsmiləşdiribsə, digər bacı və qardaşların həmin mirasdan pay tələb etmək hüququ varmı?Vəkil Toğrul Allahyarov Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, belə hallarda digər vərəsələrin miras hüququnun olub-olmaması və əmlakın hansı əsaslarla bir şəxsin adına rəsmiləşdirilməsi araşdırılmalıdır. Onun sözlərinə görə, əgər qanunla müəyyən edilmiş vərəsələrin hüquqları...
23 Oktyabr 2026, 10:00
Boşanma zamanı gəlin qaynatanın evindən pay tələb edə bilərmi? Vəkil izah etdi
Ailə münasibətlərində tez-tez mübahisə doğuran məsələlərdən biri də boşanma zamanı gəlinin qaynatasının mülkiyyətində olan evdən pay tələb edib-etməməsi ilə bağlıdır. Bəzi hallarda gəlin uzun illər həmin evdə yaşasa da, ailə münasibətləri pozulduqdan sonra mənzildən pay almaq və ya orada yaşamaq hüququnu qorumaq istəyir. Lakin evdə yaşamaqla həmin əmlakın mülkiyyətçisi olmaq hüququ bir-birindən fərqlənir.Vəkil Ədalət Dəmirov Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, qaynatanın adına rəsmiləşdirilmiş evdən gəlinə avtomatik olaraq mülkiyyət payı düşmür. Onun sözlərinə görə, belə məsələlərdə evin kimə məxsus olması, ailənin nə vaxt qurulması, mənzildən istifadə ilə bağlı hüquqların hansı dövrdə yaranması və konkret işin digər halları nəzərə alınmalıdır.Vəkil qeyd edib...
23 Oktyabr 2026, 09:00
Əlilliyə görə pensiya alanların pensiya kapitalı pensiyaya əlavə olunurmu? Vəkil izah etdi
Pensiya təminatı məsələləri vətəndaşları ən çox maraqlandıran sosial mövzulardan biridir. Xüsusilə əlilliyə görə pensiya alan şəxslərin əmək fəaliyyəti dövründə yığılmış pensiya kapitalının onların aldığı pensiyanın məbləğinə təsir edib-etməməsi barədə suallar tez-tez səslənir. Çoxları pensiya təyin olunarkən bütün hüquqlarının nəzərə alınıb-alınmadığını bilmir, nəticədə qanunla çatası artımdan məhrum qala bilir. Bəs bu halda hansı qayda tətbiq olunur və hüquq pozulduqda hara müraciət etmək lazımdır?Vəkil Vəfadar Piriyev mövzu ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında pensiya kapitalının əlilliyə görə təyin olunan pensiyaya əlavə edilməsi qaydasını izah edib. O bildirib ki, vətəndaşa yaşa görə və ya əlilliyə görə pensiya təyin olunarkən avtomatik olaraq hansı pensiya təminatı daha...
22 Oktyabr 2026, 10:40
