Ata evini qızına bağışlaya bilərmi? Digər övladların razılığı hansı halda tələb olunur?

Valideynlərin sağlığında öz əmlaklarını övladlarından birinə vermək istəməsi ailələrdə tez-tez müzakirə olunan məsələlərdəndir. Xüsusilə bir neçə övladı olan valideyn evini və ya mənzilini onlardan yalnız birinə bağışlamaq istədikdə gələcəkdə digər övladların həmin əmlaka iddia edib-etməyəcəyi ilə bağlı suallar yaranır. Bəzi hallarda valideynlər əmlakı qızına və ya oğluna vermək istəyir, lakin sonradan ailə daxilində mübahisə yaranacağından ehtiyat edirlər. Belə vəziyyətlərdə əmlakın hüquqi statusu, onun kimin mülkiyyətində olması, həyat yoldaşının hüquqları və evdə qeydiyyatda olan şəxslərin vəziyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Vəkil Teymur Babayev Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, ata sağlığında özünə məxsus evi və ya mənzili övladlarından birinə bağışlamaq istəyirsə, bunu qanunvericiliyin tələblərinə uyğun şəkildə rəsmiləşdirə bilər. Bunun üçün ilk növbədə əmlakın hüquqi vəziyyəti araşdırılmalı, mülkiyyət hüququnu təsdiqləyən sənədlər yoxlanılmalı və bağışlama müqaviləsinin bağlanması üçün tələb olunan şərtlər müəyyənləşdirilməlidir.

Vəkilin sözlərinə görə, məsələn, ailədə dörd oğlan və bir qız olmaqla beş övlad varsa və ata evini yalnız qızına vermək istəyirsə, bunun üçün bir neçə hüquqi imkan mövcuddur. Ata əmlakı sağlığında qızına bağışlaya və ya gələcəkdə əmlakın ona keçməsini istəyirsə, vəsiyyətnamə tərtib edə bilər. Lakin bu iki üsulun hüquqi nəticələri fərqlidir və seçim edilərkən həmin fərqlər nəzərə alınmalıdır.

Teymur Babayev qeyd edib ki, əgər ata evi qızına sağlığında vermək istəyirsə, ən uyğun variantlardan biri notariat qaydasında bağışlama müqaviləsinin bağlanmasıdır. Müqavilə qanunvericiliyin tələblərinə uyğun rəsmiləşdirildikdən və daşınmaz əmlak üzərində mülkiyyət hüququ dövlət qeydiyyatına alındıqdan sonra qız həmin əmlakın mülkiyyətçisi ola bilər. Bu halda əmlakın gələcəkdə digər övladlara keçməsi məsələsi ilə bağlı hüquqi vəziyyət artıq bağışlama müqaviləsinin nəticələrinə uyğun müəyyənləşdirilir.

Bununla belə, vəkil vurğulayıb ki, ata evin mülkiyyətçisi olsa belə, əmlak üzərində sərəncam verməzdən əvvəl onun hansı əsasla əldə edildiyini dəqiqləşdirmək lazımdır. Çünki evin yalnız atanın adına qeydiyyata alınması hər zaman onun tam şəkildə şəxsi mülkiyyəti olması demək deyil. Əgər ev nikah dövründə ümumi vəsait hesabına əldə edilibsə, qanunvericiliyin tələblərindən asılı olaraq, həmin əmlak ər-arvadın ümumi birgə mülkiyyəti sayıla bilər.

Belə vəziyyətdə həyat yoldaşının hüquqları nəzərə alınmalıdır. Əmlak ər-arvadın ümumi birgə mülkiyyətidirsə, onun bağışlanması üçün qanunla tələb olunan qaydada həyat yoldaşının notariat qaydasında təsdiqlənmiş razılığı lazım ola bilər. Əksinə, ev atanın nikahdan əvvəl əldə etdiyi, yaxud qanunla onun ayrıca mülkiyyəti sayılan əmlakdırsa, vəziyyət fərqli ola bilər. Buna görə də hər bir halda evin hansı tarixdə və hansı əsasla əldə edildiyi araşdırılmalıdır.

Vəkil əlavə edib ki, evdə digər övladların qeydiyyatda olması məsələsi də ayrıca diqqət tələb edir. Vətəndaşlar bəzən düşünürlər ki, ata evin mülkiyyətçisidirsə, onu istədiyi övladına bağışlaya bilər və həmin ünvanda qeydiyyatda olan şəxslərin hüquqları əhəmiyyət daşımır. Halbuki qeydiyyatın özü mülkiyyət hüququ yaratmasa da, həmin şəxslərin yaşayış sahəsindən istifadə hüququnun olub-olmaması ayrıca araşdırılmalıdır.

Əgər digər övladlar evdə qeydiyyatdadırsa, onların bu ünvanda hansı hüquqi əsasla yaşadıqları və yaşayış sahəsindən istifadə hüquqlarının mövcud olub-olmadığı müəyyənləşdirilməlidir. Sadəcə qeydiyyatda olmaqla mülkiyyətçi olmaq eyni anlayışlar deyil. Bununla belə, şəxsin yaşayış sahəsindən istifadə hüququ varsa, bağışlama zamanı həmin hüququn hüquqi nəticələri nəzərə alınmalıdır. Konkret vəziyyətdən asılı olaraq əlavə razılıqlar və ya digər hüquqi prosedurlar tələb oluna bilər.

Teymur Babayevin sözlərinə görə, buna görə də evin bağışlanması məsələsində yalnız digər övladların qeydiyyatda olub-olmamasına əsaslanmaq düzgün deyil. Əsas məsələ onların həmin əmlak üzərində mülkiyyət payının, yaxud qanunla qorunan istifadə hüququnun olub-olmamasıdır. Əgər digər övladların evdə mülkiyyət payı yoxdursa, onların yalnız övlad olmaları faktı atanın öz ayrıca mülkiyyətində olan əmlakı qızına bağışlamasına avtomatik maneə yaratmır. Lakin əmlakın ümumi mülkiyyətdə olması və ya üçüncü şəxslərin hüquqlarının mövcudluğu vəziyyəti dəyişə bilər.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Vəkil bildirib ki, ata evin gələcəkdə qızına keçməsini istəyir, lakin əmlakı indidən onun adına keçirmək istəmirsə, başqa bir variantdan — vəsiyyətnamədən də istifadə edə bilər. Vəsiyyətnamə şəxsin vəfatından sonra əmlakının kimə və hansı qaydada keçməsini müəyyənləşdirən hüquqi sənəddir. Ata vəsiyyətnamə vasitəsilə öz əmlakını qızına vəsiyyət edə bilər. Ancaq vəsiyyətnamənin olması digər mümkün vərəsələrin bütün hüquqlarını avtomatik aradan qaldırmır.

Teymur Babayev diqqətə çatdırıb ki, qanunvericilikdə müəyyən şəxslər üçün məcburi pay hüququ nəzərdə tutulur. Buna görə də ata evi vəsiyyətnamə ilə yalnız qızına vəsiyyət etsə belə, qanunla məcburi pay hüququ olan şəxslər həmin əmlakdan pay tələb edə bilərlər. Bu məsələ xüsusilə miras qoyanın uşaqları, həyat yoldaşı və valideynləri ilə bağlı hallarda əhəmiyyət daşıyır. Lakin konkret şəxsin məcburi pay hüququnun olub-olmaması və payın məbləği qanunvericiliyin tələbləri, ailə vəziyyəti və digər hallar əsasında müəyyən edilir.

Məsələn, ata vəfat etdikdən sonra onun mirası açıldıqda, məcburi pay hüququ olan şəxslərin hüquqları nəzərə alınmalıdır. Belə şəxslərin payı vəsiyyətnamənin məzmunundan asılı olmayaraq qanunla qoruna bilər. Buna görə də əmlakın yalnız bir övlada çatmasını istəyən valideyn vəsiyyətnamə tərtib edərkən digər mümkün vərəsələrin hüquqlarını da nəzərə almalıdır. Məcburi payın konkret məbləğini isə bütün vərəsələrin dairəsi və qanuni vərəsəlik payları müəyyən edilmədən əvvəlcədən dəqiq göstərmək olmaz.

Vəkilin sözlərinə görə, bağışlama müqaviləsi ilə vəsiyyətnamə arasındakı əsas fərq də məhz burada özünü göstərir. Bağışlama müqaviləsi daşınmaz əmlakın sağlığında başqa şəxsin mülkiyyətinə keçirilməsi üçün istifadə olunur. Vəsiyyətnamə isə əmlakın şəxsin vəfatından sonra kimə keçəcəyini müəyyənləşdirir. Bağışlama zamanı mülkiyyət hüququ müvafiq qaydada dövlət qeydiyyatına alındıqdan sonra yeni mülkiyyətçiyə keçir. Vəsiyyətnamə isə öz-özlüyündə əmlakın dərhal başqa şəxsin adına keçməsi demək deyil.

Anar deyil, Teymur Babayev vurğulayıb ki, valideynlər belə qərar verərkən tələsməməli, ilk növbədə əmlakın hüquqi vəziyyətini dəqiqləşdirməlidirlər. Ev nikah dövründə əldə edilibsə, həyat yoldaşının hüquqları, digər şəxslərin mülkiyyət payı və yaşayış sahəsindən istifadə hüquqları araşdırılmalıdır. Əmlak yalnız atanın ayrıca mülkiyyətidirsə və qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq bağışlanmasına maneə yoxdursa, onun qızına bağışlanması mümkün ola bilər.

Beləliklə, ata beş övladından yalnız qızına ev vermək istəyirsə, bunun üçün notariat qaydasında bağışlama müqaviləsi bağlaya və ya vəsiyyətnamə tərtib edə bilər. Hansı variantın daha uyğun olması isə onun əmlakı sağlığında vermək, yoxsa vəfatından sonra qızına çatdırmaq istəyindən asılıdır. Əsas şərt əmlakın hüquqi statusunun, həyat yoldaşının və digər şəxslərin mümkün hüquqlarının düzgün müəyyənləşdirilməsidir. Bu məsələlər əvvəlcədən araşdırıldıqda, gələcəkdə ailə üzvləri arasında yarana biləcək mübahisələrin qarşısını almaq daha asan olur.

Əli