Maaşdan 50 faiz tutulur, bank qalanını da götürə bilərmi? Vəkildən açıqlama 

Maaşının bir hissəsi məhkəmə qərarı əsasında tutulan, qalan vəsaiti isə bank tərəfindən borca görə silinən vətəndaşlar bəzən gəlirlərinin böyük hissəsindən məhrum olurlar. Belə vəziyyətdə insanın gündəlik yaşayış xərclərini qarşılamaq, ərzaq almaq, kommunal xidmətlərə və digər zəruri ehtiyaclara pul ayırmaq imkanları ciddi şəkildə məhdudlaşa bilər. Bəs əməkhaqqının 50 faizi məhkəmə qərarı əsasında tutulursa, bank qalan məbləği də borca görə silə bilərmi? Vətəndaş belə hallarda hüquqlarını necə qoruya bilər?

Vəkil Ruslan Mustafazadə Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, əməkhaqqından tutulmalar zamanı qanunvericiliyin müəyyən etdiyi hədlər nəzərə alınmalıdır. Onun sözlərinə görə, vətəndaşın gəlirinin bir hissəsi icra sənədi əsasında tutulduğu halda, qalan vəsaitin də bank tərəfindən silinməsi nəticəsində şəxsin faktiki olaraq gəlirsiz qalması ciddi hüquqi araşdırma tələb edən məsələdir.

Vəkil qeyd edib ki, vətəndaşın əməkhaqqının 50 faizi məhkəmə qərarı əsasında tutulursa və qalan məbləğ də bank tərəfindən borcun ödənilməsi üçün silinirsə, həmin şəxs ilk növbədə tutulmanın hansı hüquqi əsasla həyata keçirildiyini dəqiqləşdirməlidir. Bankın vəsaiti silməsi ilə məhkəmə qərarının icrası çərçivəsində əməkhaqqından tutulma eyni hüquqi mexanizm deyil. Buna görə də hər iki tutulmanın birlikdə qanunvericilikdə müəyyən edilmiş hədləri pozub-pozmadığı konkret vəziyyətə uyğun qiymətləndirilməlidir.

Ruslan Mustafazadənin sözlərinə görə, vətəndaş belə hallarda banka yazılı müraciət edərək yaranmış vəziyyəti izah edə və əməkhaqqından artıq tutulmanın qarşısının alınmasını tələb edə bilər. Müraciətdə məhkəmə qərarı əsasında gəlirin 50 faizinin tutulduğunu, qalan vəsaitin də bank tərəfindən silinməsi nəticəsində yaşayış üçün pul qalmadığını göstərmək mümkündür. Həmçinin bankdan tutulmanın hüquqi əsasının və tətbiq edilən qaydanın yazılı şəkildə izah olunması istənilə bilər.

Vəkil bildirib ki, vətəndaş məhkəmə qərarının və ya digər müvafiq sənədin surətini banka təqdim etməklə mövcud tutulmalar barədə məlumat verə bilər. Bu sənədlər banka həmçinin elektron qaydada, müvafiq müraciətlə birlikdə göndərilə bilər. Əsas məsələ müraciətin rəsmiləşdirilməsi, sənədlərin təqdim olunmasının təsdiqlənməsi və bankın cavabının əldə edilməsidir.

Onun sözlərinə görə, müraciətdə əməkhaqqından artıq tutulmanın şəxsin yaşayış imkanlarını məhdudlaşdırdığı da göstərilə bilər. Lakin bankın konkret halda hansı addımı atmalı olduğu borcun növündən, hesabdan pulun hansı əsasla silinməsindən, müqavilə şərtlərindən və icra sənədlərinin məzmunundan asılıdır. Buna görə hər bir vəziyyətdə bütün tutulmaların hüquqi əsasları ayrılıqda yoxlanılmalıdır.

Ruslan Mustafazadə diqqətə çatdırıb ki, ümumi qayda olaraq, icra sənədləri üzrə əməkhaqqından tutulmaların məbləği qanunla müəyyən edilmiş hədləri aşmamalıdır. Əmək Məcəlləsi və icra qanunvericiliyi çərçivəsində, bir qayda olaraq, əməkhaqqının 50 faizindən çoxunun tutulmasına yol verilmir. Bununla belə, qanunvericilikdə müəyyən istisnalar da nəzərdə tutulur. Xüsusilə aliment borclarının tutulması zamanı qanunla müəyyən edilmiş şərtlər daxilində tutulma 70 faizə qədər çata bilər.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Vəkilin sözlərinə görə, alimentlə bağlı daha yüksək tutulma həddinin nəzərdə tutulmasının əsas səbəblərindən biri uşağın hüquqlarının və maddi təminatının qorunmasıdır. Uşağın saxlanılması üçün aliment öhdəliyinin yerinə yetirilməsi qanunvericilikdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Lakin bu istisna bütün borclara şamil edilmir və adi bank kreditləri üzrə borcların mövcudluğu öz-özlüyündə əməkhaqqından 70 faiz tutulmasına əsas yaratmır.

Məsələn, şəxsin bir neçə banka kredit borcu varsa və müxtəlif borclarla əlaqədar tutulmalar həyata keçirilirsə, həmin borcların sayının çox olması qanunla müəyyən edilmiş hədlərin avtomatik olaraq artırılması demək deyil. Belə hallarda tutulmaların hüquqi əsası, onların icra qaydası və ümumi məbləği araşdırılmalıdır. Vətəndaşın bir neçə banka borclu olması onun əməkhaqqının qanuni həddən artıq tutulmasına əsas vermir.

Bununla yanaşı, əməkhaqqının 50 faizinin tutulması ilə bank hesabında qalan vəsaitin silinməsinə eyni qaydanın bütün hallarda avtomatik tətbiq olunduğunu düşünmək də düzgün olmaz. Bankın hesabdan pul silməsi məhkəmə qərarı, icra sənədi, hesab müqaviləsi və ya qanunvericilikdə nəzərdə tutulan başqa hüquqi əsasla bağlı ola bilər. Buna görə hesabdan silinən pulun mənbəyi, bankın tətbiq etdiyi prosedur və mövcud tutulmaların ümumi məbləği dəqiqləşdirilməlidir.

Vətəndaş bankın cavabından narazı qalarsa, müraciətini və təqdim etdiyi sənədləri saxlamalı, zəruri hallarda aidiyyəti nəzarət orqanına və ya məhkəməyə müraciət etmək imkanını nəzərdən keçirməlidir. Eyni zamanda, əməkhaqqından tutulmanın icra sənədi əsasında həyata keçirildiyi hallarda icra məmuruna müraciət edərək tutulmaların hesablanmasını və qanuni hədlərə uyğunluğunu yoxlatdırmaq mümkündür.

Beləliklə, əməkhaqqının bir hissəsi məhkəmə qərarı əsasında tutulduqdan sonra qalan məbləğin də bank tərəfindən silinməsi ilə üzləşən vətəndaşlar vəziyyəti hüquqi baxımdan araşdırmalı, banka yazılı müraciət etməli və tutulmaların əsaslandırılmasını tələb etməlidirlər. Əsas prinsip ondan ibarətdir ki, borcun mövcudluğu vətəndaşın gəlirindən qanunla müəyyən edilmiş qaydalardan kənar tutulma aparılmasına avtomatik əsas vermir. Hər bir halda tutulmanın hüquqi əsası, borcun növü və tətbiq edilən prosedur nəzərə alınmalıdır.

Yusif