Qayınananın adına olan ev boşanma zamanı bölünə bilərmi? – Vəkildən açıqlama

Ailə münasibətlərində əmlak bölgüsü ilə bağlı mübahisələr boşanma prosesində ən çox qarşılaşılan məsələlərdən biridir. Xüsusilə evin ər-arvaddan birinin deyil, valideynlərindən birinin adına rəsmiləşdirildiyi hallarda əmlakın kimə məxsus olması və boşanma zamanı digər tərəfin həmin mənzildən pay tələb edib-etməyəcəyi sual doğurur. Bəzən ailə üzvləri arasında evin istifadəsi, orada yaşamaq və ya mənzilin əldə olunmasında iştirakla bağlı fərqli fikirlər yaranır. Lakin belə hallarda əsas meyar əmlakın kimə məxsus olması, hansı əsasla əldə edilməsi və mülkiyyət hüququnun hansı qaydada rəsmiləşdirilməsidir.

Mövzu ilə bağlı vəkil Rəşad Əliyev Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, əgər mənzil qayınananın adına rəsmiləşdirilibsə və əmlak ona bağışlama yolu ilə keçibsə, kürəkənin həmin evdən avtomatik olaraq pay tələb etmək hüququ yaranmır. Belə vəziyyətdə evin ər-arvadın ümumi birgə mülkiyyəti hesab edilməsi üçün qanuni əsaslar olmalıdır. Əmlakın sadəcə ailənin yaşadığı ev olması və ya ər-arvadın həmin mənzildə müəyyən müddət yaşaması mülkiyyət hüququnun yaranması üçün özlüyündə kifayət etmir.

Vəkilin sözlərinə görə, əmlak bölgüsü məsələsində ilk növbədə bağışlama yolu ilə əldə edilmiş əmlakın hüquqi statusu nəzərə alınmalıdır. Ümumi qaydaya əsasən, ər-arvadın nikah dövründə əldə etdiyi əmlak onların birgə mülkiyyəti hesab oluna bilər. Bununla yanaşı, tərəflərdən birinə fərdi qaydada bağışlanmış əmlak, bir qayda olaraq, həmin şəxsin ayrıca mülkiyyəti sayılır. Yəni ev və ya mənzil nikah dövründə əldə edilsə belə, onun konkret olaraq kimə və hansı əsasla bağışlanması mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Elə buna görə də qayınana özünə məxsus evi və ya mənzili qızının həyat yoldaşına deyil, birbaşa öz adına rəsmiləşdiribsə, kürəkənin həmin əmlak üzərində mülkiyyət hüququ olduğunu iddia etməsi üçün ayrıca hüquqi əsas tələb olunur. Mənzilin qayınananın adına olması və onun mülkiyyət hüququnun müvafiq qaydada dövlət qeydiyyatına alınması bu məsələdə əsas amillərdəndir. Belə vəziyyətdə kürəkən yalnız ər-arvad münasibətlərinin mövcudluğuna və ya boşanma faktına istinad etməklə mənzildən pay tələb edə bilməz.

Rəşad Əliyev qeyd edib ki, əmlakın bağışlanması ilə onun ər-arvadın ümumi birgə mülkiyyəti kimi əldə edilməsi fərqli hüquqi hallardır. Əgər mənzil birbaşa qayınanaya bağışlanıbsa, bu, onun əmlakı üzərində mülkiyyət hüququnun yaranması deməkdir. Sonradan qızının ailəsinin həmin evdə yaşaması və ya mənzildən birgə istifadə etməsi əmlakın avtomatik olaraq ər-arvadın ümumi mülkiyyətinə çevrilməsinə səbəb olmur.

Vəkilin sözlərinə görə, boşanma zamanı ər-arvad arasında əmlak bölgüsü aparılarkən, ilk növbədə, hansı əmlakların onların ümumi birgə mülkiyyətinə aid olduğu müəyyənləşdirilir. Nikah dövründə əldə edilmiş və qanunvericiliyə əsasən ümumi əmlak hesab edilən mənzil, avtomobil və digər əmlaklar müvafiq şərtlər daxilində bölgü predmeti ola bilər. Lakin üçüncü şəxsin, o cümlədən qayınananın mülkiyyətində olan əmlak sırf ər-arvadın həmin ünvanda yaşamasına görə onların arasında bölünən əmlaka çevrilmir.

Bu baxımdan, əgər mənzilin qanuni sahibi qayınanadırsa və onun mülkiyyət hüququ müvafiq sənədlərlə təsdiqlənirsə, boşanma prosesində kürəkənin həmin evdən pay alması üçün əsas yaranmır. Çünki əmlak ər-arvadın deyil, başqa şəxsin mülkiyyətindədir. Belə halda mənzilin ər-arvadın ümumi əmlakı kimi bölünməsi məsələsi, bir qayda olaraq, gündəmə gəlmir.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Bununla belə, vəkilin diqqətə çatdırdığı məsələni hər bir konkret vəziyyətə eyni formada tətbiq etmək olmaz. Bəzi hallarda əmlakın rəsmi sahibinin kim olması ilə yanaşı, onun hansı əsasla əldə edilməsi, sonradan əmlak üzərində dəyişikliklərin aparılıb-aparılmaması və digər hüquqi hallar da araşdırılmalıdır. Məsələn, əmlakın əldə edilməsində başqa şəxslərin vəsaitinin iştirak etməsi və ya mənzilin hüquqi statusuna təsir edən ayrıca razılaşmaların mövcudluğu mübahisənin qiymətləndirilməsində əhəmiyyət daşıya bilər. Lakin belə hallar özlüyündə avtomatik olaraq mülkiyyət payı yaratmır; iddianın hüquqi əsası və təqdim olunan sübutlar ayrıca qiymətləndirilməlidir.

Rəşad Əliyev vurğulayıb ki, evdə yaşamaqla həmin evin sahibi olmaq anlayışları bir-birindən fərqləndirilməlidir. Şəxsin müəyyən müddət mənzildə yaşaması, ailə üzvü kimi həmin ünvandan istifadə etməsi və ya ev təsərrüfatına kömək göstərməsi ona avtomatik mülkiyyət hüququ vermir. Eyni zamanda, mənzilin təmiri və ya yaxşılaşdırılması üçün vəsait xərclənməsi ilə həmin əmlakda pay sahibi olmaq da eyni məsələ deyil. Belə bir iddia irəli sürüldükdə xərclərin xarakteri, sübutlar və qanunvericiliyin tələbləri nəzərə alınmalıdır.

Digər mühüm məqam isə mənzilin bağışlama müqaviləsi əsasında rəsmiləşdirilməsi ilə bağlı sənədlərin düzgün araşdırılmasıdır. Əmlakın kimə bağışlandığını, mülkiyyət hüququnun kimin adına qeydə alındığını və sonradan hər hansı dəyişiklik edilib-edilmədiyini müəyyənləşdirmək vacibdir. Çünki əmlakın hüquqi taleyi barədə qərar yalnız şifahi məlumatlara və ailə üzvlərinin izahlarına əsasən deyil, müvafiq sənədlər və qanuni əsaslar əsasında verilməlidir.

Beləliklə, qayınananın öz adına olan və ona bağışlama yolu ilə keçmiş mənzil, bir qayda olaraq, qızının boşanması zamanı ər-arvad arasında bölünmür. Kürəkənin həmin evdə yaşaması və ya qayınananın qızı ilə nikahda olması ona avtomatik olaraq mülkiyyət payı qazandırmır. Əmlakın hüquqi statusunu dəyişdirən xüsusi hallar mövcud deyilsə, mənzil qayınananın mülkiyyəti olaraq qalır və boşanma zamanı ər-arvadın ümumi əmlakı kimi bölgü predmeti hesab edilmir.

Vəkil məsləhət görür ki, bu cür hallarla qarşılaşan şəxslər əmlaka dair sənədləri diqqətlə araşdırsınlar və mübahisə yaranarsa, hüquqi vəziyyətlərini konkret faktlar əsasında qiymətləndirsinlər. Çünki ailə münasibətlərinin pozulması əmlakın mülkiyyətçisini avtomatik dəyişdirmir və boşanma faktı üçüncü şəxsin qanuni mülkiyyətində olan evə pay hüququ yaratmır.

Əli