Ata vəfat etdikdən sonra evdə yaşayan vərəsəni çıxarmaq mümkündürmü? Vəkil AÇIQLADI 

Vərəsəlik hüququ ilə bağlı mübahisələr ailə üzvləri arasında tez-tez qarşıdurmalara səbəb olur. Xüsusilə ata vəfat etdikdən sonra onun yaşadığı evin kimə qalması, həmin evdə yaşayan övladın orada qalmaq hüququnun olub-olmaması və digər vərəsələrin onu evdən çıxara bilib-bilməməsi ilə bağlı suallar yaranır. Bəzi hallarda ailə üzvləri uzun illər həmin evdə yaşamağı və ya evin ailənin müəyyən bir üzvünə aid olduğunu əsas gətirərək mübahisə edirlər. Lakin bu məsələlər yalnız ailədaxili razılaşmalar və adət-ənənələr əsasında deyil, qanunvericiliyin tələblərinə uyğun şəkildə həll edilməlidir.

Vəkil Vamiq Şükürov Citypost.az saytına açıqlamasında ata vəfat etdikdən sonra onun evində yaşayan şəxsin digər vərəsələr tərəfindən evdən çıxarılması məsələsinə aydınlıq gətirib.

Onun sözlərinə görə, belə hallarda ilk növbədə daşınmaz əmlakın hüquqi statusu, qanuni vərəsələrin kimlər olması və həmin şəxslərin əmlak üzərində hansı hüquqlara malik olması müəyyənləşdirilməlidir.Ata vəfat etdikdə ona məxsus ev və digər əmlak qanunvericiliklə müəyyən edilən qaydada vərəsəlik predmetinə çevrilə bilər. Bu zaman qanuni vərəsələrin dairəsi, onların vərəsəlik hüquqları və əmlak üzərində paylarının olub-olmaması araşdırılmalıdır. Əgər mərhumun bir neçə övladı varsa, onların hər birinin vərəsəlik hüququ məsələsi qanunvericiliyə uyğun qiymətləndirilməlidir. Bununla yanaşı, konkret vəziyyətdən asılı olaraq mərhumun həyat yoldaşı, valideynləri və digər şəxslərin də vərəsəlik hüquqları ola bilər.Məsələn, ata vəfat etdikdən sonra onun evində övladlarından biri yaşamağa davam edə bilər. Digər övladlar, o cümlədən həmin şəxsin bibiləri deyil, əmlakın mülkiyyətçisi olan şəxsin bacıları və ya digər qohumları evə dair hüquqlarının olduğunu iddia edə bilərlər. Ancaq qohumluq münasibətinin özü hər kəsə avtomatik olaraq ev üzərində mülkiyyət hüququ vermir. Əsas məsələ kimin qanun üzrə vərəsə sayılması, vərəsəliyin hansı qaydada rəsmiləşdirilməsi və əmlakın kimə məxsus olmasıdır.

Vərəsəlik hüququ hansı sənədlərlə təsdiqlənir?

Vəkil vurğulayıb ki? vərəsəlik məsələlərində mühüm məqamlardan biri hüquqları təsdiq edən sənədlərin mövcudluğudur. Mərhumun əmlakına dair vərəsəlik hüququ, bir qayda olaraq, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş prosedurlar çərçivəsində rəsmiləşdirilir. Bunun üçün notariusa müraciət edilməsi, zəruri sənədlərin təqdim olunması və qanuni vərəsələrin müəyyənləşdirilməsi tələb oluna bilər. Vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə əmlakın kimə və hansı əsaslarla keçdiyini təsdiqləyən mühüm sənədlərdən biridir. Lakin vərəsəliklə bağlı mübahisə yaranarsa, məsələni yalnız sənədlərin mövcudluğu ilə məhdudlaşdırmaq olmaz. Əgər tərəflərdən biri digərinin vərəsəlik hüququnu tanımırsa, əmlakın kimə məxsus olması və payların müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı fikir ayrılığı yaranırsa, mübahisənin hüquqi qaydada həlli zərurəti ortaya çıxa bilər.Belə vəziyyətlərdə tərəflər öz hüquqlarını qorumaq üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan vasitələrdən istifadə edə bilərlər. Mübahisənin xarakterindən asılı olaraq notariat qaydasında rəsmiləşdirmə, məhkəməyə müraciət və ya digər hüquqi prosedurlar gündəmə gələ bilər. Hansı yolun seçilməsi isə konkret işin hallarından və mövcud sənədlərdən asılıdır.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Vamiq Şükürovun sözlərinə görə vərəsəliklə bağlı mübahisələrdə ən çox verilən suallardan biri də evdə yaşayan şəxsin digər qohumlar tərəfindən çıxarılmasının mümkün olub-olmamasıdır. Burada nəzərə alınmalıdır ki, şəxsin evdə faktiki yaşaması ilə həmin ev üzərində mülkiyyət hüququna malik olması eyni anlayış deyil. Eyni zamanda, bir şəxsin evdə yaşaması onun hüquqlarının olmadığı mənasına da gəlmir.Əgər ev mərhum ataya məxsus olubsa və bir neçə şəxs qanuni vərəsədirsə, əmlak üzərində hüquqların müəyyənləşdirilməsi zamanı hər bir vərəsənin payı və hüquqi vəziyyəti nəzərə alınmalıdır. Vərəsələrdən birinin evdə yaşaması digər vərəsələrin hüquqlarını avtomatik olaraq aradan qaldırmır. Eyni zamanda, digər vərəsələrin mövcudluğu da evdə yaşayan şəxsin hüquqlarının heç bir prosedur olmadan ləğv edilə biləcəyi anlamına gəlmir. Məsələn, ata vəfat etdikdən sonra onun övladlarından biri həmin evdə yaşamağa davam edir. Digər qanuni vərəsələr də əmlak üzərində hüquqlarını tələb edirlər. Bu halda tərəflər arasında evdən istifadə, vərəsəlik paylarının müəyyənləşdirilməsi və əmlakın bölüşdürülməsi ilə bağlı mübahisə yarana bilər. Belə məsələlərdə tərəflərdən heç birinin yalnız şəxsi istəyinə əsaslanaraq digər şəxsin hüquqlarını məhdudlaşdırması düzgün yanaşma hesab edilə bilməz. Mübahisə qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada həll edilməlidir.Evdə yaşayan şəxsin oradan çıxarılmasının mümkün olub-olmaması isə onun həmin əmlak üzərində mülkiyyət və ya istifadə hüququnun olub-olmamasından, vərəsəlik sənədlərindən və işin digər hallarından asılıdır. Əgər şəxsin hüquqları ilə bağlı mübahisə varsa, məsələ hüquqi qaydada araşdırılmalıdır. Zəruri hallarda məhkəmənin qərarı tələb oluna bilər.

Vəkil qeyd edib ki, ailə daxilində əmlak bölgüsü ilə bağlı bəzi təsəvvürlər uzun illər ərzində formalaşmış adət-ənənələrə əsaslana bilər. Məsələn, cəmiyyətdə bəzən evin ailənin yalnız bir övladına qalmalı olduğu və ya digər övladların həmin əmlaka iddia etməməli olduğu düşünülür. Lakin bu cür yanaşmalar qanunvericiliklə müəyyən edilən vərəsəlik hüquqlarını öz-özünə dəyişdirmir. Vərəsəlik münasibətləri ailə üzvlərinin şəxsi fikirlərinə və ya cəmiyyətdə mövcud olan adətlərə görə deyil, qanunun tələblərinə uyğun tənzimlənir. Mərhumun əmlakının kimə keçməsi, vərəsələrin kimlər olması və onların hansı hüquqlara malik olması hüquqi əsaslarla müəyyən edilir. Buna görə də hansısa qohumun evin ona aid olduğunu bildirməsi və ya digər şəxsin həmin evdə yaşamamalı olduğunu düşünməsi özlüyündə hüquqi nəticə yaratmır. Əgər mərhumun vəsiyyətnaməsi varsa, bu sənədin hüquqi qüvvəsi və vərəsəliyə təsiri də araşdırılmalıdır. Vəsiyyətnamənin mövcudluğu, qanun üzrə vərəsələrin dairəsi və qanunvericiliklə qorunan hüquqlar konkret vəziyyətə uyğun qiymətləndirilməlidir. Bu səbəbdən hər bir ailə mübahisəsində yalnız ümumi təsəvvürlərə əsaslanmaq əvəzinə, mövcud sənədlərin və hüquqi vəziyyətin yoxlanılması vacibdir. Vərəsəlik hüququ ilə bağlı mübahisələrin vaxtında və düzgün həll olunması gələcəkdə daha ciddi qarşıdurmaların qarşısını ala bilər. Mərhumun əmlakı üzərində hüquqlarını tələb edən şəxslər müvafiq sənədləri toplamalı, vərəsəlik prosedurlarına əməl etməli və zərurət yarandıqda hüquqi yardım almalıdırlar. Digər tərəfdən, həmin evdə yaşayan şəxslər də öz hüquqlarını təsdiqləyən sənədləri və əmlakdan istifadə üçün hüquqi əsasları müəyyənləşdirməlidirlər.

Beləliklə, ata vəfat etdikdən sonra onun evində yaşayan şəxsin digər qohumlar tərəfindən evdən çıxarılması məsələsi bir neçə hüquqi amildən asılıdır. Əmlakın kimə məxsus olması, qanuni vərəsələrin dairəsi, vərəsəlik hüququnu təsdiqləyən sənədlər və evdə yaşayan şəxsin hüquqi statusu nəzərə alınmalıdır. Vərəsəliklə bağlı fikir ayrılığı yarandıqda isə məsələ adət-ənənələrə və şəxsi iddialara əsasən deyil, qanunvericiliyin tələblərinə uyğun həll edilməlidir.Belə hallarda ən vacib addım əvvəlcə əmlakın hüquqi statusunu və vərəsələrin hüquqlarını dəqiqləşdirməkdir. Yalnız bundan sonra evdən istifadə, mülkiyyət payları və mümkün mübahisələrin həlli ilə bağlı düzgün hüquqi qərar vermək mümkündür.

Yusif