Böyrəkdən daş çıxarıldıqdan sonra təhlükə bitirmi? – MÜTƏXƏSSİS AÇIQLADI

Böyrək daşları sidik-cinsiyyət sistemində ən çox rast gəlinən problemlərdən biridir. Bu xəstəliklə üzləşən insanlar bəzən daşın dərman vasitəsilə, yaxud cərrahi müdaxilə ilə çıxarılmasından sonra problemin tamamilə aradan qalxdığını düşünürlər. Lakin böyrək daşının çıxarılması hər zaman xəstəliyin təkrarlanmayacağı anlamına gəlmir. Daşların yenidən əmələ gəlməsinin qarşısını almaq üçün onların yaranma səbəblərini müəyyənləşdirmək, qidalanma vərdişlərinə diqqət yetirmək və həkimin tövsiyələrinə uyğun profilaktik tədbirlər görmək vacibdir.

Fitoterapevt Fizuli Hüseynov Citypost.az-a açıqlamasında böyrək daşları ilə bağlı diqqət yetirilməli məqamlardan danışıb. Onun sözlərinə görə, böyrəkdən bir dəfə daş çıxarıldıqdan sonra insan bu problemin yenidən yaranmayacağı qənaətinə gəlməməlidir. Daşların əmələ gəlməsinə səbəb olan amillər aradan qaldırılmadıqda xəstəlik təkrarlana bilər.

Böyrək daşlarının yaranması sidikdə müəyyən maddələrin, o cümlədən kalsium, oksalat və sidik turşusunun konsentrasiyasının artması, eləcə də kristalların əmələ gəlməsinə mane olan bəzi maddələrin azalması ilə əlaqəli ola bilər. Daşların növü və yaranma mexanizmi insandan-insana dəyişir. Buna görə də böyrək daşı problemi olan hər kəs üçün eyni müalicə və qidalanma üsulunun uyğun olduğunu söyləmək düzgün deyil.Daş çıxarıldıqdan sonra onun tərkibinin müəyyənləşdirilməsi, lazım gəldikdə qan və sidik analizlərinin aparılması xəstəliyin təkrarlanma riskini qiymətləndirməyə kömək edir. Bəzi insanlarda daşların yaranması kifayət qədər maye qəbul edilməməsi ilə əlaqəli olduğu halda, digərlərində maddələr mübadiləsinin xüsusiyyətləri, irsi meyillilik, müəyyən xəstəliklər və qidalanma vərdişləri mühüm rol oynaya bilər. Bu səbəbdən daşın sadəcə çıxarılması ilə kifayətlənməmək, problemin kök səbəbini də araşdırmaq lazımdır.

Fizuli Hüseynov açıqlamasında böyrək daşlarının qarşısının alınması məqsədilə limonlu su və alma sirkəsi kimi vasitələrdən də bəhs edib. Xüsusilə limonun tərkibində olan sitrat maddəsi böyrək daşlarının profilaktikasında müəyyən əhəmiyyət daşıyır. Sitrat sidikdə bəzi kristalların əmələ gəlməsinin qarşısını almağa kömək edə bilər. Lakin limonlu suyun təsiri daşın növündən, insanın sağlamlıq vəziyyətindən və digər amillərdən asılıdır.

Mütəxəssisin təqdim etdiyi yanaşmaya əsasən, limonun suyunu suya əlavə etməklə gündəlik maye qəbulunu artırmaq mümkündür. Bununla belə, limonlu suya bal əlavə edilməsinin böyrək daşlarına qarşı xüsusi müalicəvi üstünlüyü sübut olunmayıb. Həmçinin limonlu suyun mövcud kalsium-oksalat daşlarını əridərək böyrəkləri təmizlədiyini söyləmək düzgün deyil. Bu üsul tibbi müayinəni və daşın növünə uyğun müalicəni əvəz etmir. Alma sirkəsi ilə bağlı iddialara da ehtiyatla yanaşmaq lazımdır. Sirkənin tərkibində sirkə turşusu olsa da, onun qəbul edilməsinin böyrəkdəki daşları əridərək orqanizmdən çıxardığını təsdiqləyən kifayət qədər etibarlı klinik sübut yoxdur. Turşulu mayelərin böyrəkdən keçərkən daşların tərkibindəki duzları özünə birləşdirib onları təmizləməsi barədə izah da tibbi baxımdan düzgün mexanizm hesab edilmir. Alma sirkəsinin həddindən artıq və ya durulaşdırılmadan qəbulu mədə-bağırsaq sisteminə və diş minasına zərər verə bilər.Böyrək daşlarının profilaktikasında ən mühüm tədbirlərdən biri kifayət qədər maye qəbul etməkdir. Su sidiyin durulaşmasına kömək edir və bəzi daşların əmələ gəlməsi riskini azalda bilər. Bununla belə, qəbul edilməli olan mayenin miqdarı insanın yaşından, fiziki aktivliyindən, iqlim şəraitindən və sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır. Ürək və ya böyrək çatışmazlığı səbəbindən maye məhdudiyyəti olan şəxslər su qəbulunu artırmazdan əvvəl həkimlə məsləhətləşməlidirlər.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Qidalanma da böyrək daşlarının təkrarlanmasının qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır. Gündəlik menyuda tərəvəz və meyvələrə yer vermək, həddindən artıq duz qəbulunu azaltmaq, balanslaşdırılmış qidalanmaq və sağlam bədən çəkisini qorumaq faydalıdır. Xüsusilə yüksək duz qəbulu sidikdə kalsiumun artmasına səbəb ola və bəzi daşların yaranma riskini yüksəldə bilər.Digər tərəfdən, böyrək daşı olan şəxslərin kalsium tərkibli bütün qidalardan imtina etməsi də düzgün yanaşma deyil. Qidadan normal miqdarda kalsium qəbul etmək kalsium-oksalat daşlarının bəzi növlərində faydalı ola bilər. Çünki bağırsaqda kalsium oksalatla birləşərək onun sorulmasını azalda bilər. Buna görə də süd məhsullarının və digər kalsium mənbələrinin rasiondan çıxarılması barədə qərar həkim məsləhəti olmadan verilməməlidir.Oksalatla zəngin qidaların məhdudlaşdırılması isə yalnız daşın növü və fərdi risklər nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilməlidir. Bəzi insanlarda ispanaq, qoz-fındıq və müəyyən digər qidaların həddindən artıq qəbulu əhəmiyyət daşıya bilər. Lakin bütün xəstələrə eyni qadağaların tətbiq olunması məqsədəuyğun deyil. Daşın tərkibi və sidik analizlərinin nəticələri qidalanma planının hazırlanmasında əsas götürülməlidir.

Fiziki aktivlik də sağlam həyat tərzinin mühüm hissəsidir. Müntəzəm gəzinti, hərəkətli həyat tərzi və çəkinin nəzarətdə saxlanılması ümumi sağlamlığa müsbət təsir göstərir. Bununla belə, fiziki aktivlik təkbaşına böyrək daşlarını aradan qaldırmır və onların təkrarlanmasının qarşısını tam təmin etmir. Əsas məqsəd maye qəbulu, düzgün qidalanma və tibbi nəzarəti birləşdirən davamlı profilaktika planı yaratmaqdır.Böyrək daşları hər zaman eyni əlamətlərlə özünü göstərmir. Bəzi hallarda belin və ya böyrək nahiyəsinin bir tərəfində kəskin ağrı, ağrının qasığa yayılması, sidikdə qan, ürəkbulanma və qusma müşahidə oluna bilər. Daş sidik axarını bağladıqda ciddi fəsadlar yarana bilər. Xüsusilə böyrək nahiyəsində ağrı ilə yanaşı qızdırma və titrətmə olduqda, yaxud insan sidiyə gedə bilmədikdə təcili tibbi yardım almaq vacibdir.

Beləliklə, böyrəkdən daş çıxarıldıqdan sonra əsas məqsəd yalnız mövcud daşı aradan qaldırmaq deyil, onun yenidən yaranma riskini də azaltmaqdır. Bunun üçün daşın tərkibinin müəyyənləşdirilməsi, lazımi analizlərin aparılması, kifayət qədər su qəbulu, balanslaşdırılmış qidalanma və müntəzəm tibbi nəzarət mühüm əhəmiyyət daşıyır. Limonlu su bəzi insanlarda profilaktik tədbirlərə dəstək ola bilsə də, limon-bal qarışımının və ya alma sirkəsinin böyrək daşlarını əridərək təmizlədiyini düşünmək düzgün deyil. Ən etibarlı yanaşma fərdi riskləri müəyyənləşdirmək və müalicəni həkimlə birlikdə planlaşdırmaqdır.

Yeganə