Gecə boğaza və ağıza acı su gəlirsə, bu xəstəliyin əlaməti ola bilər – Cərrahdan xəbərdarlıq

Gecə yatarkən boğaza və ağıza acı su gəlməsi, sinə nahiyəsində yanma, ağızda turş və ya acı dadın yaranması, eləcə də səsin batması bir çox insanın adi mədə narahatlığı hesab etdiyi əlamətlərdəndir. Lakin bu şikayətlər tez-tez təkrarlanırsa, onların səbəbi qastroezofageal reflüks xəstəliyi ola bilər. Xüsusilə uzanarkən şikayətlərin artması, gecə yuxudan oyanmağa səbəb olması və səhərlər boğazda qıcıqlanma hiss edilməsi problemin daha ətraflı araşdırılmasını tələb edir.

Ümumi cərrah Elçin Abdinov Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, reflüks xəstəliyi zamanı mədənin möhtəviyyatı qida borusuna geri qayıdır və bu hal müxtəlif narahatlıqlara səbəb ola bilər. Həkimin sözlərinə görə, bəzi pasiyentlər gecələr ağızlarına acı su gəlməsindən, boğazda yanma hissindən, davamlı öskürəkdən və səsin dəyişməsindən şikayət edirlər. Bu əlamətlər hər zaman yalnız mədə yanması ilə məhdudlaşmır və bəzən uzun müddət başqa problemlərlə əlaqələndirilərək əsas səbəbin müəyyənləşdirilməsi gecikdirilir.

Reflüks xəstəliyinin mahiyyətini anlamaq üçün əvvəlcə həzm sisteminin fəaliyyətinə diqqət yetirmək lazımdır. Normal şəraitdə qida borusu ilə mədə arasında yerləşən aşağı qida borusu sfinkteri qidanın mədəyə keçməsinə imkan verir və sonradan bağlanaraq mədə möhtəviyyatının geriyə qayıtmasının qarşısını alır. Bu mexanizmin fəaliyyəti zəiflədikdə və ya digər amillər təsir göstərdikdə mədə möhtəviyyatı qida borusuna geri qayıda bilər. Mədə turşusu və digər möhtəviyyat qida borusunun selikli qişasını qıcıqlandıraraq yanma, ağrı və digər simptomlar yarada bilər.

Elçin Abdinovun sözlərinə görə, reflüksün ən çox rast gəlinən əlamətlərindən biri döş sümüyünün arxasında yanma hissidir. Bu narahatlıq çox vaxt yeməkdən sonra, əyilərkən və ya uzanarkən güclənir. Digər tipik əlamət isə regurgitasiya, yəni mədə möhtəviyyatının ağıza və ya boğaza doğru geri qayıtmasıdır. İnsan ağızda turş və ya acı dad hiss edə, bəzən isə mayenin boğaza qədər qalxdığını müşahidə edə bilər. Bu hal xüsusilə gecə saatlarında narahatlıq yaradır və yuxunun keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.

Reflüks yalnız mədə və qida borusu ilə bağlı şikayətlərə səbəb olmur. Bəzi pasiyentlərdə boğazda qıcıqlanma, səsin xırıltılı olması, səhərlər səsin batması, tez-tez boğazı təmizləmək ehtiyacı və davamlı öskürək kimi əlamətlər də müşahidə edilə bilər. Mədə möhtəviyyatının yuxarıya doğru hərəkəti bəzi hallarda boğaz və qırtlaq nahiyəsində qıcıqlanma ilə əlaqələndirilir. Bununla belə, səs batması və öskürək kimi simptomlar allergiya, infeksiyalar və digər xəstəliklər zamanı da yarana bilər. Buna görə bu əlamətləri avtomatik olaraq reflükslə əlaqələndirmək düzgün deyil.

Həkim qeyd edib ki, reflüksün yaranmasında bir neçə amil rol oynaya bilər. Aşağı qida borusu sfinkterinin zəifliyi, qarındaxili təzyiqin artması, artıq çəki və bəzi hallarda diafraqmanın qida borusu dəliyində yırtıq kimi dəyişikliklər reflüks ehtimalını yüksəldə bilər. Həmçinin böyük porsiyalarla qidalanmaq və yeməkdən dərhal sonra uzanmaq bəzi insanlarda şikayətləri artıra bilər. Müəyyən qidalar və içkilər də ayrı-ayrı pasiyentlərdə simptomları gücləndirə bilər, lakin bu təsir hər kəsdə eyni olmur.

Reflüks şikayətləri olan insanlar bəzən uzun müddət özbaşına dərman qəbul edir, qidalanma rejimində dəyişikliklər edir və ya problemi yalnız mədənin turşuluğu ilə əlaqələndirirlər. Halbuki simptomların tezliyi, intensivliyi və xəstənin ümumi vəziyyəti qiymətləndirilmədən düzgün müalicə üsulunu seçmək mümkün deyil. Əlamətlər davamlıdırsa, gecələr təkrarlanırsa və gündəlik həyata təsir göstərirsə, həkimə müraciət etmək vacibdir.

Reflüks xəstəliyinin müalicəsində ilk mərhələdə həyat tərzinin dəyişdirilməsi və ehtiyac olduqda dərman preparatlarından istifadə nəzərdə tutula bilər. Gecə şikayətləri olan şəxslərə yatmazdan təxminən üç saat əvvəl yemək qəbulunu dayandırmaq, axşam saatlarında həddindən artıq qidalanmamaq və yuxu zamanı çarpayının baş hissəsini qaldırmaq kömək edə bilər. Artıq çəkisi olan insanlarda çəkinin azaldılması da simptomları yüngülləşdirə bilər. Bundan başqa, hansı qida və içkilərin şikayətləri artırdığını müşahidə etmək və fərdi olaraq həmin amilləri məhdudlaşdırmaq məqsədəuyğundur.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Dərman müalicəsi isə simptomların xarakterindən və xəstəliyin ağırlığından asılı olaraq seçilir. Turşu ifrazını azaldan preparatlar müəyyən pasiyentlərdə effektiv ola bilər. Lakin dərmanın növü, dozası və qəbul müddəti həkim tərəfindən müəyyənləşdirilməlidir. Müalicəyə baxmayaraq şikayətlər davam edirsə, diaqnozun yenidən qiymətləndirilməsi və əlavə müayinələrin aparılması tələb oluna bilər.

Elçin Abdinov bildirib ki, bəzi hallarda reflüksün müalicəsi üçün cərrahi üsullar da nəzərdən keçirilir. Əməliyyat məsələsi adətən dərman və həyat tərzi tədbirlərinə baxmayaraq davam edən, müayinələrlə təsdiqlənmiş reflüks xəstəliyi olan və ya müəyyən anatomik problemləri mövcud olan pasiyentlərdə qiymətləndirilir. Cərrahi müalicənin uyğunluğu xəstənin şikayətlərinə, endoskopiyanın nəticələrinə, qida borusunun fəaliyyətinə və ümumi sağlamlıq vəziyyətinə əsasən müəyyən edilir.

Reflüksün araşdırılmasında qastroskopiya, yəni yuxarı həzm sisteminin endoskopik müayinəsi mühüm rol oynaya bilər. Bu müayinə qida borusunun və mədənin selikli qişasının vəziyyətini qiymətləndirməyə, iltihab və digər dəyişiklikləri aşkar etməyə kömək edir. Lakin endoskopiyanın normal nəticəsi reflüks xəstəliyini hər zaman tam istisna etmir. Zəruri hallarda həkim qida borusunda turşuluğun və reflüks epizodlarının ölçülməsi kimi əlavə müayinələr də təyin edə bilər. Xüsusilə cərrahi müdaxilə planlaşdırılarkən diaqnozun obyektiv şəkildə təsdiqlənməsi və digər mümkün səbəblərin istisna edilməsi vacibdir.

Mütəxəssis vurğulayıb ki, hər gecə ağıza acı su gəlməsi və boğazda yanma hissi ilə yaşamaq normal hal kimi qəbul edilməməlidir. Bu simptomlar təkrarlanırsa, yuxunu pozursa və ya gündəlik fəaliyyətə mane olursa, səbəbin müəyyənləşdirilməsi üçün tibbi müayinədən keçmək lazımdır. Xüsusilə udma çətinliyi, udarkən ağrı, səbəbsiz çəki itkisi, qanlı qusma və ya qara nəcis kimi əlamətlər yarandıqda gecikmədən tibbi yardım almaq vacibdir. Yeni başlayan və ya güclü sinə ağrısı, xüsusilə nəfəs darlığı və soyuq tərləmə ilə müşayiət olunursa, təcili qiymətləndirilməlidir.

Ümumi cərrah Elçin Abdinovun sözlərinə görə, reflüks xəstəliyində əsas məqsəd yalnız simptomları müvəqqəti azaltmaq deyil, onların səbəbini müəyyənləşdirmək və pasiyent üçün uyğun müalicə strategiyasını seçməkdir. Bunun üçün xəstənin şikayətləri, müayinə nəticələri və ümumi vəziyyəti birlikdə qiymətləndirilməlidir. Vaxtında həkimə müraciət etmək düzgün diaqnozun qoyulmasına, uyğun müalicənin başlanmasına və həyat keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasına kömək edə bilər.

Yeganə