Alkoqol qanda xolesterinin miqdarını azaldırmı? – Kardioloqdan vacib açıqlama

Alkoqollu içkilərin ürək-damar sağlamlığına təsiri ilə bağlı cəmiyyətdə müxtəlif fikirlər mövcuddur. Bəzi insanlar qırmızı şərabın ürək üçün faydalı olduğunu, qanda faydalı xolesterinin səviyyəsini artırdığını və damarların sağlamlığını qoruduğunu düşünürlər. Lakin bu yanaşma məsələnin yalnız bir tərəfini əks etdirir. Qırmızı şərabın tərkibindəki bəzi maddələrin mümkün təsirlərini alkoqol qəbulunun sağlamlıq üçün faydalı olması kimi təqdim etmək düzgün deyil. Əksinə, alkoqolun ürək-damar sisteminə təsiri onun miqdarından, qəbul tezliyindən və insanın ümumi sağlamlıq vəziyyətindən asılı olaraq dəyişə bilər.

Uzman kardioloq Ziya İsmayıloğlu Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, alkoqollu içkilərin qanda yağların miqdarını azaltması və ürək-damar xəstəliklərindən qoruması barədə fikirlərə ehtiyatla yanaşmaq lazımdır. Həkimin sözlərinə görə, xüsusilə qırmızı şərabla bağlı yayılan məlumatlar bəzən yanlış anlaşılır və insanlar bunu alkoqol qəbuluna haqq qazandıran səbəb kimi qəbul edirlər. Halbuki qanda xolesterinin səviyyəsinə təsir edən amillər çoxdur və alkoqol bu məsələdə sağlamlıq üçün tövsiyə edilən vasitə hesab olunmur.

Xolesterin orqanizmin normal fəaliyyəti üçün zəruri olan yağabənzər maddədir. O, hüceyrə membranlarının qurulmasında, bəzi hormonların və D vitamininin sintezində iştirak edir. Lakin qanda müəyyən yağların və lipoproteinlərin səviyyəsi normadan kənara çıxdıqda ürək-damar xəstəliklərinin yaranma riski arta bilər. Bu səbəbdən xolesterin göstəricilərinin qiymətləndirilməsi zamanı yalnız ümumi xolesterinə deyil, onun müxtəlif növlərinə və digər risk amillərinə də diqqət yetirilir.

Ən çox müzakirə olunan göstəricilərdən ikisi HDL və LDL xolesterindir. HDL yüksək sıxlıqlı lipoproteinlərdir və xolesterinin bir hissəsinin toxumalardan qaraciyərə daşınmasında iştirak edir. LDL isə aşağı sıxlıqlı lipoproteinlərdir. LDL xolesterinin qanda yüksək səviyyədə olması damar divarlarında aterosklerotik lövhələrin yaranmasına və böyüməsinə şərait yarada bilər. Bu proses damarların daralmasına, nəticədə infarkt və insult kimi ağırlaşmaların riskinin artmasına səbəb ola bilər.

Bununla belə, HDL xolesterinin yüksək olması avtomatik olaraq insanın ürək-damar xəstəliklərindən qorunduğu mənasına gəlmir. Ürək-damar riskini qiymətləndirərkən LDL xolesterinin səviyyəsi, arterial təzyiq, şəkərli diabet, siqaret istifadəsi, çəki, fiziki aktivlik və digər amillər birlikdə nəzərə alınmalıdır. Məqsəd yalnız HDL göstəricisini artırmaq deyil, ümumi ürək-damar riskini azaltmaqdır.

Ziya İsmayıloğlunun sözlərinə görə, qırmızı şərabla bağlı müzakirələrdə əsas diqqət bəzən onun üzüm mənşəli komponentlərinə yönəlir. Üzümün tərkibində polifenollar və resveratrol kimi bioloji aktiv maddələr mövcuddur. Bu maddələr antioksidant xüsusiyyətlərə malikdir və onların ürək-damar sağlamlığına mümkün təsirləri elmi araşdırmalarda öyrənilir. Lakin bu maddələrin mövcudluğu qırmızı şərabın mütləq şəkildə ürək üçün faydalı olduğu və ya alkoqol qəbulunun xəstəliklərdən qoruduğu qənaətinə gəlməyə əsas vermir.

Mütəxəssisin diqqət çəkdiyi əsas məqamlardan biri də qırmızı şərabın mümkün təsirlərini birbaşa etil spirtinin təsiri ilə qarışdırmamaqdır. Üzümün tərkibindəki bəzi maddələr alkoqolsuz üzüm məhsullarında da mövcuddur. Buna görə həmin maddələrin faydalı xüsusiyyətlərini əldə etmək üçün alkoqollu içki qəbul etməyin zəruri olduğu düşünülməməlidir. Üstəlik, qırmızı şərabın xolesterin göstəricilərinə təsiri ilə bağlı araşdırmalar onun ürək-damar xəstəliklərinin qarşısını almaq üçün istifadəsini tövsiyə etməyə kifayət etmir.

Bəs alkoqol qanda yağların miqdarını azaldırmı? Bu suala birmənalı şəkildə müsbət cavab vermək olmaz. Alkoqol bəzi insanlarda HDL xolesterinin səviyyəsini yüksəldə bilər. Lakin bu dəyişiklik alkoqolun ümumi sağlamlıq üçün faydalı olduğunu göstərmir. HDL göstəricisinin artması LDL xolesterinin azalması ilə eyni deyil və damarların aterosklerozdan qorunacağına zəmanət vermir.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Digər tərəfdən, alkoqolun qandakı triqliseridlərə təsiri də nəzərə alınmalıdır. Triqliseridlər orqanizmdə enerji ehtiyatı kimi istifadə olunan yağ növüdür. Alkoqol, xüsusilə çox və müntəzəm qəbul edildikdə, qanda triqliseridlərin səviyyəsini yüksəldə bilər. Bu vəziyyət ürək-damar sağlamlığı üçün əlavə risk yaradır. Triqliseridlərin çox yüksək olması isə mədəaltı vəzinin iltihabı olan kəskin pankreatit riskini də artıra bilər.

Kardioloqun sözlərinə görə, alkoqolun sağlamlığa təsiri yalnız xolesterin göstəriciləri ilə məhdudlaşmır. Onun qəbulu arterial təzyiqin yüksəlməsinə, ürək ritminin pozulmasına və bəzi insanlarda qulaqcıqların fibrilyasiyası kimi aritmiyaların yaranma ehtimalının artmasına səbəb ola bilər. Müntəzəm və yüksək miqdarda alkoqol qəbulu ürək əzələsinə zərər verərək alkoqolla əlaqəli kardiomiopatiyaya da gətirib çıxara bilər. Bundan başqa, alkoqol qaraciyər xəstəlikləri və bəzi xərçəng növləri də daxil olmaqla, bir sıra ciddi sağlamlıq problemləri ilə əlaqələndirilir.

Bəzi insanlar az miqdarda alkoqol qəbulunun zərərsiz olduğunu düşünürlər. Lakin risk bütün insanlar üçün eyni deyil. İnsanın yaşı, yanaşı xəstəlikləri, qəbul etdiyi dərmanlar və digər fərdi xüsusiyyətlər alkoqolun təsirinə təsir göstərə bilər. Xüsusilə yüksək triqliserid səviyyəsi, qaraciyər xəstəliyi, arterial təzyiq problemi və ya ürək ritminin pozulması olan şəxslər alkoqol qəbulu məsələsində daha diqqətli olmalıdırlar. Bəzi dərmanlarla alkoqolun birlikdə qəbulu da təhlükəli nəticələr yarada bilər.

Qanda xolesterinin və digər yağ göstəricilərinin normallaşdırılması üçün daha etibarlı yanaşma sağlam həyat tərzinə üstünlük verməkdir. Balanslaşdırılmış qidalanma, tərəvəz və meyvələrin, tam taxılların, paxlalıların və liflə zəngin məhsulların rasionda artırılması, doymuş və trans yağların məhdudlaşdırılması, müntəzəm fiziki aktivlik və artıq çəkinin azaldılması lipid göstəricilərinin yaxşılaşdırılmasına kömək edə bilər. Bəzi insanlarda isə ürək-damar riskindən və analiz nəticələrindən asılı olaraq xolesterini azaldan dərman müalicəsi də tələb olunur. Bu qərar həkim tərəfindən fərdi qaydada verilməlidir.

Mütəxəssis vurğulayıb ki, xolesterinin səviyyəsini yoxlamaq üçün qan analizindən keçmək və nəticələri həkimlə müzakirə etmək vacibdir. İnsan özünü yaxşı hiss etsə belə, yüksək LDL xolesterin və ya triqliserid səviyyəsi uzun müddət heç bir aşkar simptom yaratmaya bilər. Buna görə yalnız özünü yaxşı hiss etməyə əsaslanaraq ürək-damar sağlamlığının normal olduğu qənaətinə gəlmək düzgün deyil.

Uzman kardioloq Ziya İsmayıloğlunun sözlərinə görə, qırmızı şərabın tərkibindəki bəzi üzüm mənşəli maddələrin mümkün təsirlərini alkoqolun faydası kimi təqdim etmək yanlış istiqamətə yönəldə bilər. Alkoqol qəbuluna başlamaq və ya onu ürək sağlamlığını qorumaq məqsədilə artırmaq tövsiyə edilmir. Ürək-damar xəstəlikləri riskini azaltmaq üçün ən doğru yol sağlam qidalanma, fiziki aktivlik, zərərli vərdişlərdən uzaq durmaq və mütəmadi tibbi nəzarətdən keçməkdir.

Yusif