Ferritin normaldırsa, dəmir çatışmazlığı yoxdur? Həkimdən vacib AÇIQLAMA

Ferritin analizinin nəticəsinin normal olması hər zaman orqanizmdə kifayət qədər dəmir ehtiyatının olduğu anlamına gəlmir. Bəzi hallarda analiz göstəriciləri norma daxilində görünsə də, insanda dəmir çatışmazlığı mövcud ola bilər. Xüsusilə orqanizmdə iltihabi proseslər zamanı ferritinin səviyyəsi yüksələ və dəmir ehtiyatlarının real vəziyyətini düzgün əks etdirməyə bilər. Buna görə də dəmir çatışmazlığını müəyyənləşdirərkən yalnız bir laborator göstəriciyə əsaslanmaq düzgün deyil.

Uzman doktor Günay Bayramova Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, ferritin orqanizmdə dəmir ehtiyatlarını qiymətləndirmək üçün istifadə olunan əsas göstəricilərdən biridir. Lakin bu göstəricinin xüsusiyyətlərini nəzərə almadan analiz nəticələrini şərh etmək yanlış qənaətə səbəb ola bilər.

Həkimin sözlərinə görə, ferritin orqanizmdə dəmirin saxlanılmasında iştirak edən zülaldır və onun səviyyəsi dəmir ehtiyatları haqqında mühüm məlumat verir. Dəmir çatışmazlığı zamanı ferritinin səviyyəsi, adətən, azalır. Bu səbəbdən aşağı ferritin göstəricisi dəmir ehtiyatlarının tükənməsinin mühüm əlamətlərindən hesab olunur. Bununla belə, ferritin yalnız dəmir ehtiyatlarını göstərən göstərici deyil. O, həm də kəskin faza zülalıdır və orqanizmdə iltihab, infeksiya və bəzi xroniki xəstəliklər zamanı yüksələ bilər.

Günay Bayramova qeyd edib ki, məhz bu xüsusiyyət ferritinin nəticələrinin qiymətləndirilməsini çətinləşdirə bilər. Məsələn, orqanizmdə iltihabi proses olduqda ferritinin səviyyəsi normal, hətta yüksək görünə bilər. Lakin bu, mütləq şəkildə dəmir ehtiyatlarının kifayət qədər olduğu demək deyil. Belə hallarda iltihabın təsiri ferritinin aşağı düşməsini maskalaya və dəmir çatışmazlığının müəyyənləşdirilməsini çətinləşdirə bilər.

Dəmir çatışmazlığı müxtəlif səbəblərdən yarana bilər. Qidalanma zamanı dəmirin kifayət qədər qəbul edilməməsi, orqanizmin dəmirə olan tələbatının artması, bağırsaqlarda dəmirin sorulmasının pozulması və xroniki qan itkisi bu səbəblər arasında yer alır. Xüsusilə çox miqdarda menstrual qanaxması olan qadınlarda, hamiləlik dövründə, həzm sistemi xəstəlikləri olan şəxslərdə və müəyyən qidalanma məhdudiyyətləri yaşayan insanlarda dəmir çatışmazlığı riski arta bilər.

Həkimin sözlərinə görə, dəmir orqanizmdə bir sıra mühüm funksiyaları yerinə yetirir. O, oksigenin toxumalara daşınmasında iştirak edən hemoqlobinin yaranması üçün vacibdir. Dəmir çatışmazlığı inkişaf etdikdə insanda yorğunluq, halsızlıq, başgicəllənmə, fiziki fəaliyyət zamanı təngnəfəslik, diqqətin azalması və saç tökülməsi kimi əlamətlər müşahidə oluna bilər. Bəzi hallarda dırnaqların kövrəkləşməsi, soyuğa həssaslığın artması və fiziki dözümlülüyün azalması da dəmir çatışmazlığı ilə əlaqəli ola bilər. Lakin bu əlamətlər yalnız dəmir çatışmazlığına xas deyil və başqa sağlamlıq problemləri zamanı da meydana çıxa bilər.

Günay Bayramova vurğulayıb ki, dəmir çatışmazlığını daha dəqiq qiymətləndirmək üçün ferritin nəticəsi digər laborator göstəricilərlə birlikdə nəzərdən keçirilməlidir. Bu zaman ümumi qan analizi, hemoqlobin səviyyəsi, serum dəmir, transferrin və ya ümumi dəmirbağlama qabiliyyəti, eləcə də transferrin saturasiyası kimi göstəricilər əhəmiyyət daşıyır. İltihabi prosesdən şübhələnildikdə isə C-reaktiv zülalın (CRP) təyini faydalı ola bilər.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Transferrin saturasiyası qanda dəmiri daşıyan zülalın nə dərəcədə dəmirlə yükləndiyini göstərir. Bu göstəricinin aşağı olması bəzi hallarda orqanizmdə dəmirin toxumalar üçün əlçatan olmadığını göstərə bilər. Xüsusilə ferritinin iltihab səbəbindən yüksəldiyi vəziyyətlərdə transferrin saturasiyası və CRP nəticələrinin birlikdə qiymətləndirilməsi daha dolğun mənzərə yarada bilər. Bununla belə, hər bir analiz ayrıca şərh edilməli, nəticələr şəxsin şikayətləri, xəstəlik tarixçəsi və digər müayinə məlumatları ilə müqayisə olunmalıdır.

Digər mühüm məqam isə dəmir çatışmazlığının anemiya ilə eyni anlayış olmamasıdır. Dəmir ehtiyatları azalmağa başladıqda hemoqlobin səviyyəsi hələ normal qala bilər. Yəni insanda dəmir çatışmazlığı olduğu halda qanazlığı aşkarlanmaya bilər. Çatışmazlıq davam etdikdə isə bəzi şəxslərdə dəmir çatışmazlığı anemiyası inkişaf edə bilər. Buna görə yalnız hemoqlobin nəticəsinin normal olmasına əsaslanaraq dəmir ehtiyatlarının kifayət etdiyini düşünmək də düzgün deyil.

Həkim bildirib ki, ferritinin normal və ya yüksək olması fonunda dəmir çatışmazlığından şübhələnildikdə əsas məqsəd yalnız analiz rəqəmlərini normallaşdırmaq deyil, problemin səbəbini müəyyənləşdirməkdir. Xroniki qan itkisi, sorulma pozuntuları, iltihabi xəstəliklər və digər mümkün səbəblər araşdırılmalıdır. Dəmir preparatlarının özbaşına qəbulu isə düzgün yanaşma deyil. Çünki dəmirin artıq miqdarda qəbulu da orqanizmə zərər verə bilər və hər yorğunluq və ya saç tökülməsi halında dəmir preparatı qəbul etmək əsaslı hesab olunmur.

Beləliklə, ferritinin normal olması dəmir çatışmazlığını bütün hallarda istisna etmir. Xüsusilə iltihabi proseslər və xroniki xəstəliklər zamanı dəmir statusunu düzgün qiymətləndirmək üçün bir neçə laborator göstəricinin birlikdə təhlili vacibdir. Yorğunluq, halsızlıq, saç tökülməsi və digər şikayətlər davam edirsə, analiz nəticələrini həkimlə müzakirə etmək və zəruri müayinələrdən keçmək tövsiyə olunur. Dəmir çatışmazlığının vaxtında müəyyənləşdirilməsi həm səbəbin aradan qaldırılmasına, həm də mümkün fəsadların qarşısının alınmasına kömək edə bilər

Yusif