Dəridəki qaşınma və yaralar parazitdən deyil, psixoloji səbəblərdən qaynaqlana bilər – Dermatoloqdan açıqlama

Dəridə davamlı qaşınma, qızartı, yara və sanki dərinin altında həşəratların hərəkət etməsi hissi bir çox insanı narahat edən əlamətlərdəndir. Belə hallarda insanlar ilk növbədə allergiyadan, dəri infeksiyalarından və ya parazitlərin yaratdığı problemlərdən şübhələnirlər. Lakin bəzi hallarda bu əlamətlərin arxasında fərqli bir səbəb dayanır. İnsan dərisinin altında parazitlərin və ya həşəratların olduğuna qəti şəkildə inanır, həmin hisslərdən qurtulmaq üçün dərisini davamlı qaşıyır, sıxır və hətta zədələyir. Halbuki aparılan müayinələr zamanı belə bir inamı təsdiqləyən heç bir parazit aşkarlanmaya bilər.Bu vəziyyət tibbdə delüzional parazitoz adlanır. Problemin əsas xüsusiyyəti insanın dərisində parazitlərin olduğuna dair güclü inamının yaranması və bu səbəbdən öz dərisinə zərər verəcək davranışlar göstərməsidir. Nəticədə dəridə cızıqlar, açıq yaralar, qabıqlanma və iltihab əlamətləri meydana çıxa bilər. Belə vəziyyətlərdə yalnız dəriyə yönəlmiş müalicə kifayət etməyə bilər, çünki problemin həlli üçün həm dermatoloji, həm də psixi sağlamlıq baxımından qiymətləndirmə tələb oluna bilər.

Mövzu ilə bağlı dermatoloq Eldar Məmmədov Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, dəridə qaşınma və yara yaranmasının səbəbləri müxtəlifdir və hər bir halda bunun parazit, bakteriya və ya allergiya ilə əlaqəli olduğunu düşünmək düzgün deyil. Bəzi insanlarda dərinin altında həşəratların gəzdiyi, nəyinsə dişlədiyi və ya dərini deşdiyi hissi yarana bilər. Lakin müayinələr zamanı bu hissləri izah edən parazit və ya başqa fiziki səbəb aşkar edilmədikdə, delüzional parazitoz ehtimalı da nəzərdən keçirilməlidir.

Dermatoloqun sözlərinə görə, bu vəziyyətdə insanın yaşadığı hisslər onun üçün tamamilə real və narahatedici ola bilər. Şəxs dərisinin altında hərəkətlilik hiss etdiyini, nəyinsə onu dişlədiyini və ya dərisinə yerləşdiyini düşünə bilər. Bəzən bu hisslər o qədər güclü olur ki, insan dərisini diqqətlə yoxlamağa, müxtəlif vasitələrlə təmizləməyə və ya guya parazitləri çıxarmaq məqsədilə dərisini sıxmağa başlayır. Belə davranışlar isə problemin aradan qalxmasına kömək etmək əvəzinə dərinin daha çox zədələnməsinə səbəb olur.

Eldar Məmmədov qeyd edib ki, delüzional parazitoz zamanı əsas diqqət çəkən məqamlardan biri insanın dərisində parazit olduğuna dair inamının davamlı olmasıdır. Şəxs dərisinin altında həşəratların və ya digər canlıların yaşadığına əmin ola, qaşınmanı və digər hissləri bununla əlaqələndirə bilər. Halbuki tibbi müayinələr həmin iddianı təsdiqləməyə bilər. Belə hallarda xəstənin şikayətlərini sadəcə inkar etmək və ya ona dərisində heç bir problem olmadığını sərt şəkildə bildirmək vəziyyətin həllinə kömək etməyə bilər. Daha düzgün yanaşma şikayətləri diqqətlə dinləmək, mümkün tibbi səbəbləri araşdırmaq və ehtiyac olduqda müvafiq mütəxəssislərə yönləndirməkdir.

Mütəxəssisin diqqətə çatdırdığı digər mühüm məqam dəridə yaranan yaraların yerləşməsi ilə bağlıdır. İnsan dərisinin altında nəyinsə olduğunu düşündükdə həmin hissəni əli ilə qaşıya, sıxa və ya müxtəlif alətlərlə müdaxilə edə bilər. Bu səbəbdən yaralar daha çox əllərin rahatlıqla çata bildiyi nahiyələrdə — qollarda, çiyinlərdə, qarında, kürəkdə və ayaqlarda müşahidə oluna bilər. Lakin bu əlamət təkbaşına delüzional parazitoz diaqnozu qoymaq üçün kifayət etmir. Dəridəki yaraların paylanması və görünüşü başqa xəstəliklərdə də fərqli ola bilər. Davamlı qaşıma və dərini deşmə nəticəsində yaranan zədələrə bakteriyalar düşə və ikincili infeksiya inkişaf edə bilər. Bu zaman yaralarda qızartı, şişkinlik, ağrı, irinləmə və digər iltihab əlamətləri meydana çıxa bilər. Beləliklə, ilkin olaraq psixoloji və ya qavrayışla bağlı problemlə əlaqəli başlayan vəziyyət əlavə dermatoloji fəsadlarla ağırlaşa bilər. Buna görə də dəridə açıq yaralar yarandıqda onları özbaşına deşmək, kəsmək və ya mənşəyi məlum olmayan kimyəvi maddələrlə təmizləmək təhlükəlidir.

Dermatoloqun sözlərinə görə, belə şikayətlərlə müraciət edən şəxslərdə ilk növbədə mümkün fiziki səbəblər araşdırılmalıdır. Qaşınma allergik reaksiyalar, dəri xəstəlikləri, parazitar infeksiyalar, bəzi dərmanların təsiri və digər tibbi vəziyyətlərlə bağlı yarana bilər. Bəzi sistem xəstəlikləri və müəyyən maddələrin istifadəsi də dəridə qaşınma və qeyri-adi hisslərə səbəb ola bilər. Buna görə də yalnız ilkin müşahidəyə əsaslanaraq problemin psixoloji mənşəli olduğu qənaətinə gəlmək düzgün deyil.Əgər müayinələr nəticəsində parazit və ya digər dermatoloji səbəb aşkarlanmırsa, lakin insan dərisinin altında canlıların olduğuna dair dəyişməz inamını davam etdirirsə, həkim delüzional parazitoz ehtimalını qiymətləndirə bilər. Bu vəziyyət psixiatriya sahəsinə aid olan delüzional pozuntu formalarından biri hesab olunur. Bununla belə, diaqnoz yalnız simptomların ümumi mənzərəsi, tibbi tarixçə, müayinə nəticələri və digər mümkün səbəblər nəzərə alınmaqla mütəxəssis tərəfindən qoyulmalıdır.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Eldar Məmmədov vurğulayıb ki, bu cür hallarda yalnız dəriyə krem çəkmək və ya yaranı müalicə etmək problemin əsas səbəbini aradan qaldırmaya bilər. Dəriyə tətbiq olunan preparatlar yaranın sağalmasına və iltihabın azalmasına kömək edə bilər, lakin insanın dərisinin altında parazit olduğuna dair güclü inamı davam edirsə, əlavə müalicə və dəstəyə ehtiyac yarana bilər. Buna görə də dermatoloqla yanaşı, psixi sağlamlıq üzrə mütəxəssisin — xüsusilə psixiatrın — qiymətləndirməsi də mühüm əhəmiyyət daşıyır.Müalicə xəstənin vəziyyətinə uyğun fərdi qaydada müəyyənləşdirilməlidir. Delüzional parazitozun müalicəsində psixiatrın təyin etdiyi dərman preparatlarından, o cümlədən bəzi antipsixotik dərmanlardan istifadə oluna bilər. Əgər xəstədə yanaşı depressiya, təşviş və ya başqa psixi sağlamlıq problemi varsa, müalicə planı həmin vəziyyətlər də nəzərə alınmaqla hazırlanır. Antidepressantlar isə hər bir xəstəyə avtomatik təyin edilmir; onların istifadəsi konkret diaqnoz və klinik ehtiyacdan asılıdır. Dəri üçün kremlər və digər preparatlar da yalnız uyğun göstəriş olduqda tətbiq edilməlidir.

Mütəxəssislər belə vəziyyətlərdə xəstəyə münasibətin də müalicənin vacib hissəsi olduğunu bildirirlər. İnsan öz hisslərinin real olduğuna inandığı üçün onu qınamaq, lağa qoymaq və ya şikayətlərini əsassız adlandırmaq etimadı azalda bilər. Daha məqsədəuyğun yanaşma şəxsin yaşadığı narahatlığı qəbul etmək, müayinələrin nəticələrini sakit şəkildə izah etmək və müalicə prosesinə əməkdaşlıq şəraitində cəlb etməkdir. Bu, xəstənin tibbi yardımdan yayınmasının qarşısını almağa və müvafiq mütəxəssisə müraciət etməsini asanlaşdırmağa kömək edə bilər.Dəri qaşınması uzun müddət davam edirsə, təkrarlanan yaralar yaranırsa və ya insan dərisinin altında həşəratların hərəkət etdiyini hiss edirsə, özbaşına müalicəyə başlamadan dermatoloqa müraciət etməsi tövsiyə olunur. Əgər fiziki səbəblər aşkar edilmirsə və parazitlərin mövcudluğuna dair güclü inam davam edirsə, psixiatrın konsultasiyası da nəzərdən keçirilməlidir. Yaralarda sürətlə artan qızartı, şiddətli ağrı, irinləmə və ya qızdırma müşahidə olunarsa, infeksiya ehtimalına görə gecikmədən tibbi yardım almaq vacibdir.

Beləliklə, dəridə qaşınma, cızıqlar və yaralar hər zaman parazit və ya allergiya əlaməti deyil. Bəzi hallarda bu əlamətlər delüzional parazitozla əlaqəli ola bilər. Problemin düzgün müəyyənləşdirilməsi üçün əvvəlcə mümkün fiziki səbəblər araşdırılmalı, daha sonra ehtiyac olduqda dermatoloji və psixiatrik yardım birgə təşkil edilməlidir. Vaxtında və düzgün yanaşma dərinin daha çox zədələnməsinin qarşısını almağa, xəstənin narahatlığını azaltmağa və müalicənin effektivliyini artırmağa kömək edə bilər.

Əli