Dünyanın uça bilməyən ən ağır tutuquşusu: Kakaponun qeyri-adi xüsusiyyətləri  

Təbiətdəki ən maraqlı quş növlərindən biri olan kakapo öz qeyri-adi xüsusiyyətləri ilə diqqət çəkir. Digər tutuquşulardan fərqli olaraq uça bilməyən bu quş dünyanın ən ağır tutuquşusu hesab olunur. Gecə həyat tərzi sürməsi, təhlükə zamanı bəzən hərəkətsiz qalması və özünəməxsus qoxusu ilə seçilən kakapo bu gün nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşən nadir quş növləri sırasındadır.

Citypost.az xəbər verir ki, Yeni Zelandiyaya məxsus kakapo (*Strigops habroptilus*) dünyada uça bilməyən yeganə tutuquşu növü kimi tanınır. Bu quşun ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri bədən çəkisinin digər tutuquşularla müqayisədə xeyli ağır olmasıdır. Yetkin kakapoların çəkisi təxminən 2-4 kiloqrama çata bilər. Bu göstərici onların uçuş qabiliyyətinin olmaması ilə yanaşı, bədən quruluşlarının da fərqli olduğunu göstərir.Kakaponun qanadları olsa da, uçmaq üçün uyğunlaşmayıb. Onun qanadları əsasən tarazlığı qorumaq, yerə enərkən zərbəni yumşaltmaq və ağacdan tullanarkən hərəkətə kömək etmək üçün istifadə olunur. Güclü ayaqları sayəsində kakapo meşə ərazisində gəzə, qayalara və ağaclara dırmaşa bilir. Bəzi hallarda ağaclara qalxdıqdan sonra aşağıya doğru qanadlarını açaraq süzə bilsə də, digər tutuquşular kimi havaya qalxıb uça bilmir.

Bu quşun digər qeyri-adi xüsusiyyəti gecə həyat tərzi sürməsidir. Kakapo əsasən gecələr fəallaşır, qida axtarır və ətrafı araşdırır. Gündüzlər isə bitki örtüyünün arasında gizlənərək dincəlir. Onun qidalanmasının əsasını müxtəlif bitkilər, yarpaqlar, meyvələr, toxumlar və digər bitki mənşəli qidalar təşkil edir. Kakaponun bu həyat tərzi Yeni Zelandiyanın meşə ekosisteminə uyğunlaşmasının nəticəsidir.Kakaponu digər quşlardan fərqləndirən maraqlı cəhətlərdən biri də təhlükə qarşısında göstərdiyi davranışdır. Bir çox quş təhlükə hiss etdikdə dərhal uçaraq uzaqlaşmağa çalışır. Kakapo isə uça bilmədiyi üçün başqa müdafiə üsullarına güvənir. Təhlükə zamanı bəzən hərəkətsiz qalaraq ətrafdakı bitkilərin arasında gizlənməyə çalışır. Lakin bu davranış yırtıcılardan qorunmaq baxımından həmişə uğurlu olmur.Xüsusilə Yeni Zelandiyaya insanlar tərəfindən gətirilən pişiklər, siçovullar və gəlinciklər kimi məməlilər kakapolar üçün ciddi təhlükəyə çevrilib. Uzun müddət təbii yırtıcıların az olduğu mühitdə yaşayan bu quşlar uçmaq qabiliyyətini itirmiş və təhlükədən sürətlə uzaqlaşmaq üçün uyğun müdafiə mexanizmləri inkişaf etdirməmişdilər. Yeni yırtıcıların adalara gətirilməsi isə onların sağ qalmasını xeyli çətinləşdirib.

Kakaponun daha bir maraqlı xüsusiyyəti özünəməxsus qoxusudur. Bu quşun qoxusu bəzi müşahidəçilər tərəfindən şirin, otabənzər və ya torpaq qoxusuna bənzər şəkildə təsvir edilir. Lakin həmin qoxu onun yerini müəyyənləşdirməyə kömək edə bildiyi üçün yırtıcılar qarşısında əlavə risk yarada bilər. Xüsusilə qoxu hissi güclü olan məməli yırtıcılar üçün bu xüsusiyyət kakaponun gizlənməsini çətinləşdirir.Kakapo çoxalması baxımından da digər tutuquşulardan fərqlənir. Bu quşların çoxalması hər il baş vermir. Dişilərin yumurta qoyması əsasən müəyyən ağacların və bitkilərin bol məhsul verdiyi dövrlərlə əlaqəlidir. Erkəklər çoxalma mövsümündə xüsusi səslər çıxararaq dişiləri cəlb etməyə çalışırlar. Bu səslər gecə boyunca uzaq məsafələrdən eşidilə bilər. Çoxalma dövrünün qeyri-müntəzəm olması və balaların böyüməsinin uzun müddət tələb etməsi növün sayının artmasını çətinləşdirən amillərdən sayılır.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Kakaponun nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşməsinin əsas səbəbləri arasında yaşayış mühitinin itirilməsi, gətirilmiş yırtıcılar və çoxalma sürətinin aşağı olması göstərilir. İnsanların Yeni Zelandiyaya məskunlaşmasından sonra meşələrin bir hissəsinin məhv edilməsi və yeni heyvan növlərinin adalara gətirilməsi kakapoların sayının kəskin azalmasına səbəb olub. Vaxtilə daha geniş ərazilərdə yayılan bu quşlar sonradan yalnız xüsusi mühafizə tədbirləri həyata keçirilən məhdud ərazilərdə qorunmağa başlayıblar.Hazırda kakaponun qorunması üçün xüsusi proqramlar həyata keçirilir. Mühafizəçilər quşların yaşadığı əraziləri yırtıcılardan təmizləyir, onların sağlamlığını izləyir, yumurtaları və balaları qoruyur, çoxalma prosesinə nəzarət edirlər. Bəzi kakapolar xüsusi adalara köçürülüb ki, burada gətirilmiş yırtıcılardan daha təhlükəsiz şəraitdə yaşaya bilsinlər. Quşların fərdi şəkildə izlənməsi və qeydiyyata alınması da növün qorunması işində mühüm rol oynayır.Kakaponun sayı əvvəlki dövrlərlə müqayisədə artım göstərsə də, bu növ hələ də ciddi mühafizəyə ehtiyac duyur. Populyasiyanın sayı dəyişdiyi üçün onun hazırkı vəziyyəti barədə məlumatlar mütəmadi yenilənir. Növün gələcəyi yalnız fərdi quşların qorunmasından deyil, həm də onların təhlükəsiz yaşayış mühitinin saxlanılmasından və uğurlu çoxalma imkanlarının artırılmasından asılıdır.

Beləliklə, kakapo təkcə uça bilməyən və dünyanın ən ağır tutuquşusu olması ilə deyil, həm də gecə həyat tərzi, qeyri-adi davranışları və özünəməxsus qoxusu ilə seçilir. Bu nadir quşun taleyi təbiətin nə qədər həssas tarazlıq üzərində qurulduğunu göstərir. Vaxtında həyata keçirilən mühafizə tədbirləri kakaponun gələcək nəsillər üçün qorunub saxlanılmasında həlledici əhəmiyyət daşıyır.

Yusif