Antibiotikləri yarıda kəsənlərin NƏZƏRİNƏ: Bədəndə bakteriya müqaviməti necə yaranır?
Tibb 10 Avqust 2026, 18:00
4089
Səhhətimiz pisləşdikdə və ya həkim tərəfindən infeksion xəstəliklər zamanı antibiotik müalicəsi təyin edildikdə, bir çox xəstənin etdiyi ən böyük səhv özünü yaxşı hiss edən kimi dərmanın qəbulunu vaxtından əvvəl dayandırmaqdır. "Artıq qızdırmam düşüb, özümü yaxşı hiss edirəm, bədənimi zəhərləməyim" düşüncəsi ilə yarımçıq saxlanılan müalicə kursu qlobal səhiyyə üçün ən böyük təhlükələrdən birinə — antibiotik müqavimətinə (rezistentliyinə) yol açır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı xəbərdarlıq edir ki, bakteriyaların dərmanlara qarşı davamlılıq qazanması gələcəkdə sadə bir infeksiyanın belə müalicəolunmaz fatal xəstəliyə çevrilməsi riskini yaradır.
Bədəndə bakteriya müqavimətinin yaranması tam olaraq biologiyanın təbii seçmə mexanizminə dayanır. Antibiotik qəbul etməyə başladıqda, dərman ilk növbədə bədəndəki zəif vər həssas bakteriyaları məhv edir. Məhz bu mərhələdə (adətən müalicənin 2-ci və ya 3-cü günündə) xəstənin temperaturu düşür, ağrıları azalır və özünü gümrah hiss etməyə başlayır. Lakin bu, infeksiyanın tamamilə təmizlənməsi demək deyildir.
Əgər dərman qəbulu məhz bu kritik anda kəsilərsə, orqanizmdə aşağıdakı təhlükəli zəncirvari reaksiya baş verir:
Daxildə hələ tam ölməmiş, daha dözümlü vər mutasiyaya uğramış azsaylı bakteriyalar yaşamağa davam edir. Sağ qalan bu davamlı bakteriyalar sürətlə bölünərək çoxalır və zərbədən necə qorunduqlarına dair geni yeni nəsil bakteriyalara ötürürlər. Hətta bu genetik informasiyanı bədəndəki digər zərərsiz bakteriyalara da keçirə bilirlər. Xəstəlik bir neçə həftə sonra təkrar baş qaldırdıqda, əvvəlki antibiotik artıq həmin bakteriyalara heç bir təsir göstərmir. Çünki yeni bakteriya koloniyası həmin kimyəvi tərkibə tamamilə öyrəşib vər müqavimət qazanıb.
Nəticədə xəstəni müalicə etmək üçün daha güclü, ağır əks-təsirləri olan vər bahalı ikinci, üçüncü nəsil antibiotiklərə müraciət etmək məcburi olur.
Antibiotiklərdən istifadə edərkən ən vacib qayda həkimin təyin etdiyi gün sayına (məsələn, dəqiq 5, 7 vər ya 10 gün) tam riayət etməkdir. Şikayətlər tamamilə yox olsa belə, həkimin dediyi son doza qədər qəbul davam etdirilməlidir ki, bədəndə bir dənə belə dərmana davamlı bakteriya sağ qalmasın. Unutmayın ki, antibiotiklər virus mənşəli qrip və soyuqdəyməni müalicə etmir, yalnız bakterial infeksiyalara qarşı təsirlidir vər onlar hər xəstələnmədə özünütəyinat şəklində içilməməlidir.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Mədə yanması sadə problem deyil: Cərrahdan reflüks xəbərdarlığı
Mədə turşusunun və mədə möhtəviyyatının qida borusuna geri qayıtması ilə xarakterizə olunan qastroezofageal reflüks xəstəliyi müasir dövrdə geniş yayılmış həzm sistemi problemlərindən biridir. Sinədə yanma, boğaza doğru acı və turş mayenin gəlməsi, udma zamanı narahatlıq, xroniki öskürək və ağızda xoşagəlməz dad bu xəstəliyin əsas əlamətləri sırasındadır. Bəzi hallarda simptomlar xüsusilə yeməkdən sonra, əyilərkən və ya uzanarkən güclənir. İnsanlar bu şikayətləri bəzən adi mədə yanması hesab edərək uzun müddət həkimə müraciət etmirlər. Lakin davamlı və nəzarətsiz reflüks qida borusunda ciddi fəsadlara səbəb ola bilər.Citypost.az-a açıqlama verən uzman cərrah Elman Qaffarov bildirib ki, qastroezofageal reflüks xəstəliyi, onun əlamətləri, mümkün fəsadları və müalicə...
26 Oktyabr 2026, 10:30
Yatmazdan əvvəl edilən səhvlər yuxu keyfiyyətini necə azaldır? Həkim AÇIQLADI
Keyfiyyətli yuxu insanın həm fiziki, həm də psixoloji sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynayır. Lakin gün ərzində qəbul edilən qidalar, kofeinli içkilərin istehlakı, yatmazdan əvvəl telefondan istifadə və yataq otağının temperaturu yuxunun keyfiyyətinə birbaşa təsir göstərə bilər. Bəzi insanlar kifayət qədər yatdıqlarını düşünsələr də, səhər yorğun, halsız və enerjisiz oyanırlar. Bunun səbəbi isə bəzən yanlış yuxu vərdişləri ilə bağlı olur.Citypost.az-a açıqlama verən Tutu Zeynalova bildirib ki,yatmazdan əvvəl diqqət edilməli məqamlarla bağlı açıqlama verib. O bildirib ki, yuxu rejimini qaydaya salmaq üçün ilk növbədə qidalanma saatlarına, kofeinli içkilərin qəbuluna, yataq otağının temperaturuna və elektron cihazlardan istifadəyə diqqət yetirmək lazımdır.Dietoloqun sözlərinə görə, yatmazdan dərhal...
26 Oktyabr 2026, 09:30
Gecə yuxudan oyadan əl keyiməsi nəyin əlamətidir? Nevroloqdan xəbərdarlıq
Əllərdə keyimə, barmaqlarda uyuşma və gecə yuxudan oyadan ağrılar bəzən yorğunluq və ya əl-ayağın yanlış vəziyyətdə qalması ilə əlaqələndirilir. Lakin bu şikayətlər mütəmadi təkrarlanırsa, xüsusilə də əsasən ilk üç barmaqda hiss olunursa, bu, karpal tunel sindromunun əlaməti ola bilər. Vaxtında müayinə və düzgün müalicə aparılmadıqda bəzi hallarda əllərdə zəiflik, əşyaları tutmaqda çətinlik və digər problemlər yarana bilər.Nevroloq Nihad Mustafayev Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, əllərdə keyimə və uyuşmanın xarakteri, hansı barmaqlarda meydana gəlməsi və günün hansı vaxtında güclənməsi problemin səbəbini müəyyənləşdirmək baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.Həkimin sözlərinə görə, əgər uyuşma əsasən baş barmaqda, şəhadət barmağında və orta barmaqda hiss olunursa, gecələr güclənərək...
26 Oktyabr 2026, 08:30
Pediatrdan valideynlərə qızdırmasalıcı dərmanlarla bağlı xəbərdarlıq
Uşaqlarda hərarət yüksəldikdə valideynlərin ən çox yol verdiyi səhvlərdən biri qızdırmasalıcı dərmanları müəyyən saat intervalına uyğun olaraq, hərarətin olub-olmamasından asılı olmayaraq verməkdir. Bəzi valideynlər dərmanın təlimatında "4-6 saatdan bir" ifadəsini gördükdə bunu preparatın mütləq həmin müddətdən bir qəbul edilməli olduğu kimi başa düşürlər. Digər hallarda isə uşağa eyni təsiredici maddəni ehtiva edən həm sirop, həm də şam verilir. Bu isə dozanın bilmədən artırılmasına və arzuolunmaz təsirlərin yaranmasına səbəb ola bilər.Pediatr Aytən İsmayılzadə Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, uşaqlara qızdırmasalıcı dərman verərkən yalnız saat intervalına deyil, uşağın hazırkı vəziyyətinə, hərarətin səviyyəsinə, narahatlığının olub-olmamasına və preparatın dozasına diqqət yetirilməlidir. Onun sözlərinə görə, təlimatda...
23 Oktyabr 2026, 10:30
Kardioloqdan ürək xəstəlikləri ilə bağlı xəbərdarlıq: Bu simptomları gözardı etməyin
Bəzi sağlamlıq problemləri ilkin mərhələdə zəif əlamətlərlə özünü göstərsə də, müəyyən simptomlar ciddi xəstəliklərin xəbərçisi ola bilər. Xüsusilə döş qəfəsində sıxıcı və təzyiq hissi yaradan ağrılar, fiziki fəaliyyət zamanı təngnəfəslik, adi işlərdən sonra həddindən artıq yorğunluq, başgicəllənmə və bayılma diqqətdən kənarda qalmamalıdır. İnsanlar bəzən bu əlamətləri yorğunluq, stress və ya yuxusuzluqla əlaqələndirərək həkimə müraciəti gecikdirirlər. Halbuki belə şikayətlər bəzi hallarda ürək-damar sistemi ilə bağlı ciddi problemlərin göstəricisi ola bilər.Kardioloq Natavan İsmayılova Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, orqanizmdə baş verən dəyişikliklərə, xüsusilə əvvəllər müşahidə edilməyən və təkrarlanan əlamətlərə diqqətlə yanaşmaq vacibdir. Onun sözlərinə görə, döş qəfəsində sıxıcı və təzyiqedici ağrılar, fiziki aktivlik...
23 Oktyabr 2026, 09:30
Hamiləlik zamanı genetik analizlər nə vaxt aparılmalıdır? Genetik izah etdi
Hamiləlik dövründə dölün sağlamlığının qiymətləndirilməsi, mümkün xromosom anomaliyalarının vaxtında müəyyənləşdirilməsi və gələcək valideynlərin məlumatlandırılması üçün müxtəlif müayinə üsullarından istifadə olunur. Müasir tibbdə ultrasəs müayinəsi ilə yanaşı, ikili, üçlü və dördlü skrininq testləri, eləcə də son illərdə geniş yayılan qeyri-invaziv prenatal testlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu müayinələr hamiləliyin müxtəlif mərhələlərində dölün inkişafı və müəyyən genetik pozuntuların ehtimalı barədə məlumat əldə etməyə imkan verir.Genetik Bayram Bayramov Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, hamiləlik zamanı genetik analizlərin aparılması mümkündür və müayinənin növü hamiləliyin müddətinə, tibbi göstərişlərə və qiymətləndirilməli olan risklərə uyğun seçilməlidir. Onun sözlərinə görə, bu prosesdə ultrasəs müayinəsi mühüm rol oynayır, çünki dölün inkişaf...
23 Oktyabr 2026, 08:30
