Xolesterindən qorxmaq lazımdırmı?
Tibb 02 Sentyabr 2026, 08:19
3519
Xolesterin haqqında danışarkən insanların əksəriyyətinin ağlına ilk növbədə damarların tutulması, infarkt və digər ürək-damar xəstəlikləri gəlir. Buna görə də bir çoxları xolesterini tamamilə zərərli və orqanizm üçün təhlükəli maddə hesab edir. Halbuki mütəxəssislərin fikrincə, xolesterinə yalnız “düşmən” kimi yanaşmaq düzgün deyil. Xolesterin insan orqanizminin normal fəaliyyəti üçün vacib olan əsas maddələrdən biridir və hüceyrələrin quruluşunda mühüm rol oynayır.
Citypost.az-ın məlumatına görə, insan orqanizmindəki hüceyrələrin normal fəaliyyəti üçün xolesterin lazımdır. Bu maddə hüceyrə membranlarının tərkibində iştirak edir, bəzi hormonların yaranmasında mühüm rol oynayır və orqanizmdə bir sıra həyati bioloji proseslərin normal şəkildə davam etməsinə kömək edir. Cinsi hormonların və digər steroid hormonların sintezində də xolesterinin xüsusi əhəmiyyəti var. Bu baxımdan xolesterinin özü zərərli maddə deyil. Əsas məsələ onun qanda hansı formada və hansı səviyyədə olmasıdır.Gündəlik həyatda tez-tez “yaxşı xolesterin” və “pis xolesterin” ifadələri işlədilir. Əslində isə burada söhbət xolesterinin qanda daşınmasını təmin edən lipoproteinlərdən gedir. Ürək-damar sistemi baxımından xüsusi diqqət yetirilən göstəricilərdən biri aşağı sıxlıqlı lipoproteinlərlə əlaqəli LDL xolesterindir. Bu göstəricinin yüksək olması damar divarlarında aterosklerotik dəyişikliklərin yaranması və nəticədə ürək-damar xəstəlikləri riskinin artması ilə əlaqələndirilir.
Yüksək xolesterin problemi hər zaman yalnız çox yağlı qidalar qəbul etməklə bağlı olmur. Bir çox hallarda xolesterinin yüksək olması genetik faktorlarla əlaqədar ola bilər. Elə insanlar var ki, nisbətən sağlam həyat tərzi keçirmələrinə baxmayaraq, irsi xüsusiyyətlər səbəbindən onların lipid göstəriciləri yüksək olur. Xüsusilə ailəsində erkən yaşlarda infarkt, insult və digər ciddi ürək-damar xəstəlikləri keçirən şəxslər olan insanların bu məsələyə daha diqqətli yanaşması vacibdir.Xolesterinlə bağlı cəmiyyətdə geniş yayılmış yanlış fikirlərdən biri də bütün problemin yalnız yağlı qidalardan qaynaqlandığını düşünməkdir. Əslində, maddələr mübadiləsi daha mürəkkəb prosesdir. Həddindən artıq şəkər, şirniyyat, rafinə edilmiş karbohidratlar, şəkərli içkilər və yüksək dərəcədə emal olunmuş qidalar da insanın ümumi metabolik sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə yalnız yağlı qidalardan uzaq durmaqla bütün problemlərin həll olunacağını düşünmək düzgün deyil.Fast-food məhsulları, hazır qidalar, çoxlu miqdarda şirniyyat və şəkərli içkilərdən mütəmadi istifadə bədən çəkisinin artmasına, maddələr mübadiləsinin pozulmasına və ürək-damar sistemi üçün risklərin yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Sağlam qidalanma dedikdə isə yalnız yağdan tamamilə imtina etmək nəzərdə tutulmur. Orqanizm üçün faydalı yağlar da mövcuddur və əsas məsələ qidalanmanın balanslı olmasıdır.
Ürək-damar risklərini azaltmaq və lipid mübadiləsini yaxşılaşdırmaq üçün həyat tərzi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Normal yuxu rejimi, sağlam bədən çəkisinin qorunması, müntəzəm fiziki aktivlik və düzgün qidalanma insanın ümumi metabolik vəziyyətinə müsbət təsir göstərir. Oturaq həyat tərzi keçirən, kifayət qədər hərəkət etməyən insanlarda müxtəlif metabolik problemlərin yaranma riski arta bilər. Buna görə gündəlik hərəkət və fiziki aktivlik yalnız arıqlamaq üçün deyil, həm də ürək və damar sağlamlığının qorunması üçün vacibdir.Yuxusuzluq və davamlı stress də orqanizmin metabolik sisteminə təsirsiz ötüşmür. Normal yuxu rejiminin pozulması iştahın dəyişməsinə, artıq qida qəbuluna və bədən çəkisinin artmasına şərait yarada bilər. Bu səbəbdən sağlam həyat tərzindən danışarkən yalnız qidalanma və idmanı deyil, yuxu və stress faktorunu da nəzərə almaq lazımdır.Xolesterinin yüksək olması çox vaxt heç bir xüsusi əlamətlə özünü göstərmir. İnsan özünü tamamilə sağlam hiss etdiyi halda belə, qan analizlərində lipid göstəricilərinin yüksək olduğu müəyyən edilə bilər. Məhz buna görə profilaktik müayinələr və qan analizlərinin vaxtaşırı yoxlanılması böyük əhəmiyyət daşıyır. Xüsusilə arterial təzyiqi yüksək olan, şəkərli diabetdən əziyyət çəkən, artıq çəkisi olan və ya ailəsində ürək-damar xəstəlikləri müşahidə edilən şəxslər bu göstəriciləri diqqətdə saxlamalıdırlar.
Nəticə etibarilə, xolesterinə tamamilə zərərli maddə kimi baxmaq düzgün deyil. O, insan orqanizminin normal fəaliyyəti üçün vacib olan maddələrdən biridir. Əsas məsələ müəyyən lipid göstəricilərinin yüksəlməsi və bunun insan üçün yaratdığı ürək-damar riskidir. Sağlam və balanslı qidalanma, şəkərli və yüksək dərəcədə emal olunmuş məhsulların məhdudlaşdırılması, müntəzəm fiziki aktivlik, normal yuxu rejimi və sağlam bədən çəkisinin qorunması ürək-damar sağlamlığı baxımından mühüm rol oynayır. Xolesterin yüksək olduqda isə səbəbi yalnız yağlı yeməklərdə axtarmaq olmaz. Genetik faktorlar və digər metabolik səbəblər də nəzərə alınmalı, analiz nəticələri mütləq həkim tərəfindən insanın ümumi sağlamlıq vəziyyəti ilə birlikdə qiymətləndirilməlidir.
Əli
Həmçinin oxuyun
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Mədə yanması sadə problem deyil: Cərrahdan reflüks xəbərdarlığı
Mədə turşusunun və mədə möhtəviyyatının qida borusuna geri qayıtması ilə xarakterizə olunan qastroezofageal reflüks xəstəliyi müasir dövrdə geniş yayılmış həzm sistemi problemlərindən biridir. Sinədə yanma, boğaza doğru acı və turş mayenin gəlməsi, udma zamanı narahatlıq, xroniki öskürək və ağızda xoşagəlməz dad bu xəstəliyin əsas əlamətləri sırasındadır. Bəzi hallarda simptomlar xüsusilə yeməkdən sonra, əyilərkən və ya uzanarkən güclənir. İnsanlar bu şikayətləri bəzən adi mədə yanması hesab edərək uzun müddət həkimə müraciət etmirlər. Lakin davamlı və nəzarətsiz reflüks qida borusunda ciddi fəsadlara səbəb ola bilər.Citypost.az-a açıqlama verən uzman cərrah Elman Qaffarov bildirib ki, qastroezofageal reflüks xəstəliyi, onun əlamətləri, mümkün fəsadları və müalicə...
26 Oktyabr 2026, 10:30
Yatmazdan əvvəl edilən səhvlər yuxu keyfiyyətini necə azaldır? Həkim AÇIQLADI
Keyfiyyətli yuxu insanın həm fiziki, həm də psixoloji sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynayır. Lakin gün ərzində qəbul edilən qidalar, kofeinli içkilərin istehlakı, yatmazdan əvvəl telefondan istifadə və yataq otağının temperaturu yuxunun keyfiyyətinə birbaşa təsir göstərə bilər. Bəzi insanlar kifayət qədər yatdıqlarını düşünsələr də, səhər yorğun, halsız və enerjisiz oyanırlar. Bunun səbəbi isə bəzən yanlış yuxu vərdişləri ilə bağlı olur.Citypost.az-a açıqlama verən Tutu Zeynalova bildirib ki,yatmazdan əvvəl diqqət edilməli məqamlarla bağlı açıqlama verib. O bildirib ki, yuxu rejimini qaydaya salmaq üçün ilk növbədə qidalanma saatlarına, kofeinli içkilərin qəbuluna, yataq otağının temperaturuna və elektron cihazlardan istifadəyə diqqət yetirmək lazımdır.Dietoloqun sözlərinə görə, yatmazdan dərhal...
26 Oktyabr 2026, 09:30
Gecə yuxudan oyadan əl keyiməsi nəyin əlamətidir? Nevroloqdan xəbərdarlıq
Əllərdə keyimə, barmaqlarda uyuşma və gecə yuxudan oyadan ağrılar bəzən yorğunluq və ya əl-ayağın yanlış vəziyyətdə qalması ilə əlaqələndirilir. Lakin bu şikayətlər mütəmadi təkrarlanırsa, xüsusilə də əsasən ilk üç barmaqda hiss olunursa, bu, karpal tunel sindromunun əlaməti ola bilər. Vaxtında müayinə və düzgün müalicə aparılmadıqda bəzi hallarda əllərdə zəiflik, əşyaları tutmaqda çətinlik və digər problemlər yarana bilər.Nevroloq Nihad Mustafayev Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, əllərdə keyimə və uyuşmanın xarakteri, hansı barmaqlarda meydana gəlməsi və günün hansı vaxtında güclənməsi problemin səbəbini müəyyənləşdirmək baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.Həkimin sözlərinə görə, əgər uyuşma əsasən baş barmaqda, şəhadət barmağında və orta barmaqda hiss olunursa, gecələr güclənərək...
26 Oktyabr 2026, 08:30
Pediatrdan valideynlərə qızdırmasalıcı dərmanlarla bağlı xəbərdarlıq
Uşaqlarda hərarət yüksəldikdə valideynlərin ən çox yol verdiyi səhvlərdən biri qızdırmasalıcı dərmanları müəyyən saat intervalına uyğun olaraq, hərarətin olub-olmamasından asılı olmayaraq verməkdir. Bəzi valideynlər dərmanın təlimatında "4-6 saatdan bir" ifadəsini gördükdə bunu preparatın mütləq həmin müddətdən bir qəbul edilməli olduğu kimi başa düşürlər. Digər hallarda isə uşağa eyni təsiredici maddəni ehtiva edən həm sirop, həm də şam verilir. Bu isə dozanın bilmədən artırılmasına və arzuolunmaz təsirlərin yaranmasına səbəb ola bilər.Pediatr Aytən İsmayılzadə Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, uşaqlara qızdırmasalıcı dərman verərkən yalnız saat intervalına deyil, uşağın hazırkı vəziyyətinə, hərarətin səviyyəsinə, narahatlığının olub-olmamasına və preparatın dozasına diqqət yetirilməlidir. Onun sözlərinə görə, təlimatda...
23 Oktyabr 2026, 10:30
Kardioloqdan ürək xəstəlikləri ilə bağlı xəbərdarlıq: Bu simptomları gözardı etməyin
Bəzi sağlamlıq problemləri ilkin mərhələdə zəif əlamətlərlə özünü göstərsə də, müəyyən simptomlar ciddi xəstəliklərin xəbərçisi ola bilər. Xüsusilə döş qəfəsində sıxıcı və təzyiq hissi yaradan ağrılar, fiziki fəaliyyət zamanı təngnəfəslik, adi işlərdən sonra həddindən artıq yorğunluq, başgicəllənmə və bayılma diqqətdən kənarda qalmamalıdır. İnsanlar bəzən bu əlamətləri yorğunluq, stress və ya yuxusuzluqla əlaqələndirərək həkimə müraciəti gecikdirirlər. Halbuki belə şikayətlər bəzi hallarda ürək-damar sistemi ilə bağlı ciddi problemlərin göstəricisi ola bilər.Kardioloq Natavan İsmayılova Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, orqanizmdə baş verən dəyişikliklərə, xüsusilə əvvəllər müşahidə edilməyən və təkrarlanan əlamətlərə diqqətlə yanaşmaq vacibdir. Onun sözlərinə görə, döş qəfəsində sıxıcı və təzyiqedici ağrılar, fiziki aktivlik...
23 Oktyabr 2026, 09:30
Hamiləlik zamanı genetik analizlər nə vaxt aparılmalıdır? Genetik izah etdi
Hamiləlik dövründə dölün sağlamlığının qiymətləndirilməsi, mümkün xromosom anomaliyalarının vaxtında müəyyənləşdirilməsi və gələcək valideynlərin məlumatlandırılması üçün müxtəlif müayinə üsullarından istifadə olunur. Müasir tibbdə ultrasəs müayinəsi ilə yanaşı, ikili, üçlü və dördlü skrininq testləri, eləcə də son illərdə geniş yayılan qeyri-invaziv prenatal testlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu müayinələr hamiləliyin müxtəlif mərhələlərində dölün inkişafı və müəyyən genetik pozuntuların ehtimalı barədə məlumat əldə etməyə imkan verir.Genetik Bayram Bayramov Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, hamiləlik zamanı genetik analizlərin aparılması mümkündür və müayinənin növü hamiləliyin müddətinə, tibbi göstərişlərə və qiymətləndirilməli olan risklərə uyğun seçilməlidir. Onun sözlərinə görə, bu prosesdə ultrasəs müayinəsi mühüm rol oynayır, çünki dölün inkişaf...
23 Oktyabr 2026, 08:30
