Gecə oyanmalarının arxasında hansı xəstəliklər dayana bilər?
Tibb 09 Sentyabr 2026, 09:30
4173
Gecə yuxudan bir neçə dəfə oyanmaq bir çox insanın qarşılaşdığı problemdir. Bəzən insan bunu gün ərzində yorğunluq, stress və ya yuxu rejiminin pozulması ilə əlaqələndirir. Lakin gecə yuxusunun davamlı şəkildə bölünməsi və insanın yenidən yatmaqda çətinlik çəkməsi bəzi hallarda diqqət yetirilməli olan sağlamlıq probleminin əlaməti də ola bilər.
Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, gecə oyanmalarının ən geniş yayılmış səbəblərindən biri stress, narahatlıq və psixoloji gərginlikdir. Gün ərzində yaşanan problemlər və davamlı düşüncələr beynin gecə tam rahatlaşmasına mane ola bilər. Nəticədə insan yuxuya getsə belə, yuxusu tez-tez bölünür. Stress və narahatlıq yuxusuzluğun geniş yayılmış səbəbləri sırasında göstərilir.
Axşam saatlarında kofein qəbul etmək də yuxunun keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Qəhvə, enerji içkiləri, bəzi çaylar və digər kofeinli məhsullar xüsusilə günün ikinci yarısında qəbul edildikdə insanın yuxuya getməsini və yuxunu fasiləsiz saxlamağı çətinləşdirə bilər. Alkoqol da ilk mərhələdə yuxululuq yaratsa da, gecənin ortasında oyanmalara səbəb ola və yuxunun dərinliyini poza bilər.Bununla yanaşı, gecə tez-tez oyanmanın arxasında bəzi tibbi səbəblər də dayana bilər. Məsələn, qalxanabənzər vəzin həddindən artıq aktivliyi yuxu problemləri ilə əlaqəli ola bilər. Hormonal dəyişikliklər, xüsusilə menopauza dövründə yaranan isti basmaları və gecə tərləmələri də yuxunun dəfələrlə bölünməsinə səbəb ola bilər.Qan şəkərindəki dəyişikliklər və digər metabolik problemlər də yuxuya təsir göstərə bilər. Ancaq gecə oyanmanın təkbaşına diabet və ya başqa konkret xəstəliyin göstəricisi olduğunu söyləmək doğru deyil. Səbəbi müəyyənləşdirmək üçün digər əlamətlər və insanın ümumi sağlamlıq vəziyyəti də nəzərə alınmalıdır.
Gecə tez-tez oyanmanın daha ciddi səbəblərindən biri isə yuxu apnesi ola bilər. Bu vəziyyətdə insan yatarkən nəfəs alması dəfələrlə dayanır və yenidən başlayır. Beyin oksigen çatışmazlığı və nəfəsin dayanması nəticəsində insanı qısa müddətə oyada bilər. Bəzi oyanmalar o qədər qısa olur ki, insan səhər bunu ümumiyyətlə xatırlamır.Xüsusilə güclü xoruldama, yuxuda nəfəsin dayanması, boğulma və ya hava çatışmazlığı hissi ilə oyanma, səhərlər baş ağrısı, ağız quruluğu və gün ərzində həddindən artıq yuxululuq müşahidə olunursa, yuxu apnesi ehtimalı araşdırılmalıdır.
Ürək və tənəffüs sistemi ilə bağlı bəzi xəstəliklər də yuxunun parçalanmasına səbəb ola bilər. Xüsusilə gecə nəfəs darlığı, sinədə narahatlıq, ürəkdöyünmə və ya boğulma hissi ilə oyanmaq diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Məsələn, mərkəzi yuxu apnesinin bəzi formaları ürək çatışmazlığı və insult kimi vəziyyətlərlə əlaqəli ola bilər.Digər tərəfdən, hər gecə oyanmaq xəstəlik demək deyil. Yuxu mühiti, otağın temperaturu, səs-küy, gec saatlarda telefon və digər ekranlardan istifadə, nizamsız yuxu rejimi, ağrı, bəzi dərmanlar və yaşla bağlı yuxu dəyişiklikləri də gecə oyanmalarını artıra bilər.
Həmçinin oxuyun
Bu səbəbdən gecə oyanmalarının qarşısını almaq üçün ilk növbədə yuxu rejiminə diqqət yetirmək, axşam saatlarında kofein qəbulunu azaltmaq, yatmazdan əvvəl uzun müddət telefon və digər ekranlardan istifadə etməmək, yataq otağını sakit və rahat saxlamaq tövsiyə olunur.Əgər buna baxmayaraq gecə yuxudan tez-tez oyanmaq uzun müddət davam edirsə, insan səhərlər dincəlmiş hiss etmirsə və gün ərzində yorğunluq, diqqət dağınıqlığı və yuxululuq yaranırsa, həkimə müraciət etmək lazımdır. Xüsusilə xoruldama, nəfəsin dayanması və ya gecə boğulma hissi varsa, bu əlamətlər mütləq qiymətləndirilməlidir.
Unutmaq olmaz ki, gecənin müəyyən saatında oyanmaq öz-özlüyündə konkret xəstəliyin diaqnozu deyil. Əsas məsələ bunun nə qədər tez-tez təkrarlanması, nə qədər müddət davam etməsi və başqa hansı əlamətlərlə müşayiət olunmasıdır. Bəzən səbəb sadəcə stress və həyat tərzi olduğu halda, bəzi hallarda isə yuxu pozuntusu və ya başqa tibbi problem araşdırılmalıdır.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Mədə yanması sadə problem deyil: Cərrahdan reflüks xəbərdarlığı
Mədə turşusunun və mədə möhtəviyyatının qida borusuna geri qayıtması ilə xarakterizə olunan qastroezofageal reflüks xəstəliyi müasir dövrdə geniş yayılmış həzm sistemi problemlərindən biridir. Sinədə yanma, boğaza doğru acı və turş mayenin gəlməsi, udma zamanı narahatlıq, xroniki öskürək və ağızda xoşagəlməz dad bu xəstəliyin əsas əlamətləri sırasındadır. Bəzi hallarda simptomlar xüsusilə yeməkdən sonra, əyilərkən və ya uzanarkən güclənir. İnsanlar bu şikayətləri bəzən adi mədə yanması hesab edərək uzun müddət həkimə müraciət etmirlər. Lakin davamlı və nəzarətsiz reflüks qida borusunda ciddi fəsadlara səbəb ola bilər.Citypost.az-a açıqlama verən uzman cərrah Elman Qaffarov bildirib ki, qastroezofageal reflüks xəstəliyi, onun əlamətləri, mümkün fəsadları və müalicə...
26 Oktyabr 2026, 10:30
Yatmazdan əvvəl edilən səhvlər yuxu keyfiyyətini necə azaldır? Həkim AÇIQLADI
Keyfiyyətli yuxu insanın həm fiziki, həm də psixoloji sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynayır. Lakin gün ərzində qəbul edilən qidalar, kofeinli içkilərin istehlakı, yatmazdan əvvəl telefondan istifadə və yataq otağının temperaturu yuxunun keyfiyyətinə birbaşa təsir göstərə bilər. Bəzi insanlar kifayət qədər yatdıqlarını düşünsələr də, səhər yorğun, halsız və enerjisiz oyanırlar. Bunun səbəbi isə bəzən yanlış yuxu vərdişləri ilə bağlı olur.Citypost.az-a açıqlama verən Tutu Zeynalova bildirib ki,yatmazdan əvvəl diqqət edilməli məqamlarla bağlı açıqlama verib. O bildirib ki, yuxu rejimini qaydaya salmaq üçün ilk növbədə qidalanma saatlarına, kofeinli içkilərin qəbuluna, yataq otağının temperaturuna və elektron cihazlardan istifadəyə diqqət yetirmək lazımdır.Dietoloqun sözlərinə görə, yatmazdan dərhal...
26 Oktyabr 2026, 09:30
Gecə yuxudan oyadan əl keyiməsi nəyin əlamətidir? Nevroloqdan xəbərdarlıq
Əllərdə keyimə, barmaqlarda uyuşma və gecə yuxudan oyadan ağrılar bəzən yorğunluq və ya əl-ayağın yanlış vəziyyətdə qalması ilə əlaqələndirilir. Lakin bu şikayətlər mütəmadi təkrarlanırsa, xüsusilə də əsasən ilk üç barmaqda hiss olunursa, bu, karpal tunel sindromunun əlaməti ola bilər. Vaxtında müayinə və düzgün müalicə aparılmadıqda bəzi hallarda əllərdə zəiflik, əşyaları tutmaqda çətinlik və digər problemlər yarana bilər.Nevroloq Nihad Mustafayev Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, əllərdə keyimə və uyuşmanın xarakteri, hansı barmaqlarda meydana gəlməsi və günün hansı vaxtında güclənməsi problemin səbəbini müəyyənləşdirmək baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.Həkimin sözlərinə görə, əgər uyuşma əsasən baş barmaqda, şəhadət barmağında və orta barmaqda hiss olunursa, gecələr güclənərək...
26 Oktyabr 2026, 08:30
Pediatrdan valideynlərə qızdırmasalıcı dərmanlarla bağlı xəbərdarlıq
Uşaqlarda hərarət yüksəldikdə valideynlərin ən çox yol verdiyi səhvlərdən biri qızdırmasalıcı dərmanları müəyyən saat intervalına uyğun olaraq, hərarətin olub-olmamasından asılı olmayaraq verməkdir. Bəzi valideynlər dərmanın təlimatında "4-6 saatdan bir" ifadəsini gördükdə bunu preparatın mütləq həmin müddətdən bir qəbul edilməli olduğu kimi başa düşürlər. Digər hallarda isə uşağa eyni təsiredici maddəni ehtiva edən həm sirop, həm də şam verilir. Bu isə dozanın bilmədən artırılmasına və arzuolunmaz təsirlərin yaranmasına səbəb ola bilər.Pediatr Aytən İsmayılzadə Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, uşaqlara qızdırmasalıcı dərman verərkən yalnız saat intervalına deyil, uşağın hazırkı vəziyyətinə, hərarətin səviyyəsinə, narahatlığının olub-olmamasına və preparatın dozasına diqqət yetirilməlidir. Onun sözlərinə görə, təlimatda...
23 Oktyabr 2026, 10:30
Kardioloqdan ürək xəstəlikləri ilə bağlı xəbərdarlıq: Bu simptomları gözardı etməyin
Bəzi sağlamlıq problemləri ilkin mərhələdə zəif əlamətlərlə özünü göstərsə də, müəyyən simptomlar ciddi xəstəliklərin xəbərçisi ola bilər. Xüsusilə döş qəfəsində sıxıcı və təzyiq hissi yaradan ağrılar, fiziki fəaliyyət zamanı təngnəfəslik, adi işlərdən sonra həddindən artıq yorğunluq, başgicəllənmə və bayılma diqqətdən kənarda qalmamalıdır. İnsanlar bəzən bu əlamətləri yorğunluq, stress və ya yuxusuzluqla əlaqələndirərək həkimə müraciəti gecikdirirlər. Halbuki belə şikayətlər bəzi hallarda ürək-damar sistemi ilə bağlı ciddi problemlərin göstəricisi ola bilər.Kardioloq Natavan İsmayılova Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, orqanizmdə baş verən dəyişikliklərə, xüsusilə əvvəllər müşahidə edilməyən və təkrarlanan əlamətlərə diqqətlə yanaşmaq vacibdir. Onun sözlərinə görə, döş qəfəsində sıxıcı və təzyiqedici ağrılar, fiziki aktivlik...
23 Oktyabr 2026, 09:30
Hamiləlik zamanı genetik analizlər nə vaxt aparılmalıdır? Genetik izah etdi
Hamiləlik dövründə dölün sağlamlığının qiymətləndirilməsi, mümkün xromosom anomaliyalarının vaxtında müəyyənləşdirilməsi və gələcək valideynlərin məlumatlandırılması üçün müxtəlif müayinə üsullarından istifadə olunur. Müasir tibbdə ultrasəs müayinəsi ilə yanaşı, ikili, üçlü və dördlü skrininq testləri, eləcə də son illərdə geniş yayılan qeyri-invaziv prenatal testlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu müayinələr hamiləliyin müxtəlif mərhələlərində dölün inkişafı və müəyyən genetik pozuntuların ehtimalı barədə məlumat əldə etməyə imkan verir.Genetik Bayram Bayramov Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, hamiləlik zamanı genetik analizlərin aparılması mümkündür və müayinənin növü hamiləliyin müddətinə, tibbi göstərişlərə və qiymətləndirilməli olan risklərə uyğun seçilməlidir. Onun sözlərinə görə, bu prosesdə ultrasəs müayinəsi mühüm rol oynayır, çünki dölün inkişaf...
23 Oktyabr 2026, 08:30
