Ürək xəstəliklərinin təməli uşaqlıqdan qoyula bilər

Ürək-damar xəstəlikləri bir gündə yaranmır. Mütəxəssislərin fikrincə, bu xəstəliklərə səbəb olan bir sıra risk faktorları hələ uşaqlıq və yeniyetməlik dövründən formalaşmağa başlaya bilər. Qidalanma vərdişləri, fiziki aktivlik, artıq çəki, qan təzyiqi, xolesterin səviyyəsi, siqaret və digər həyat tərzi amilləri illər ərzində ürək-damar sağlamlığına təsir göstərə bilər. Amerika Ürək Assosiasiyasının 2026-cı il tövsiyələrində də ürək sağlamlığı üçün düzgün qidalanma vərdişlərinin erkən yaşlardan formalaşdırılmasının və ömür boyu davam etdirilməsinin vacibliyi vurğulanır.

Citypost.az xəbər verir ki, həkimlər bildirirlər ki, ürək sağlamlığı haqqında danışarkən yalnız bir qidaya və ya məhsula fokuslanmaq düzgün deyil. Məsələn, “bu məhsul təbiidir, ona görə istədiyim qədər istifadə edə bilərəm” yanaşması doğru hesab olunmur. Məhsulun evdə hazırlanması, fermadan əldə edilməsi və ya təbii olması onun həddindən artıq qəbulunun sağlamlıq üçün faydalı olduğu anlamına gəlmir.Xüsusilə süd, qaymaq, kərə yağı, yağlı pendir və digər tam yağlı süd məhsullarının həddindən artıq istifadəsinə diqqət edilməlidir. Bu məhsulların tərkibində doymuş yağlar ola bilər və onların çox miqdarda qəbulu qanda LDL, yəni “pis” xolesterinin səviyyəsinin yüksəlməsinə təsir göstərə bilər. Yüksək LDL səviyyəsi isə ürək-damar xəstəlikləri riskini artıran mühüm amillərdən biridir.

Mütəxəssislər bununla belə, süd və süd məhsullarının tamamilə qidalanmadan çıxarılmasının tərəfdarı deyillər. Əsas məsələ məhsulun növü, miqdarı və insanın ümumi qidalanma modelidir. Ürək sağlamlığı baxımından daha düzgün yanaşma müxtəlif və balanslı qidalanmaq, tərəvəz və meyvələrə, tam taxıllara, faydalı protein mənbələrinə üstünlük vermək, doymuş yağların, əlavə şəkərin və artıq duzun qəbulunu məhdudlaşdırmaqdır.

Həkimlər xüsusilə vurğulayırlar ki, “evdə hazırlanıbsa, deməli sağlamdır” düşüncəsi də doğru deyil. Məsələn, evdə hazırlanan kərə yağı və ya çox yağlı pendir marketdə satılan məhsuldan daha təbii ola bilər, lakin bu, həmin qidaların limitsiz miqdarda qəbul edilməsinə əsas vermir. Əksinə, qidalanmada əsas meyar məhsulun haradan alınması deyil, onun tərkibi, miqdarı və ümumi pəhrizdəki yeridir. Amerika Ürək Assosiasiyasının 2026-cı il tövsiyələri də ürək üçün faydalı qidalanma modelinin qidanın harada hazırlanmasından və haradan alınmasından asılı olmadığını vurğulayır.

Mütəxəssislərin fikrincə, ürək-damar xəstəliklərinin riskini yalnız qidalanma ilə əlaqələndirmək də düzgün yanaşma deyil. İnsan illər ərzində necə yaşayırsa, bunun nəticələri də sağlamlığında özünü göstərə bilər. Hərəkətsizlik, artıq çəki, yüksək qan təzyiqi, yüksək xolesterin, diabet, siqaret və digər zərərli vərdişlər ürək-damar xəstəlikləri üçün mühüm risk faktorlarıdır. Buna görə ürək sağlamlığının qorunmasına yalnız yaşlı dövrdə deyil, uşaqlıqdan diqqət yetirmək vacibdir.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə formalaşan qidalanma vərdişləri insanın sonrakı həyatında da davam edə bilər. Bu səbəbdən uşaqlara erkən yaşlardan sağlam qidalanma vərdişlərinin aşılanması, onların fiziki aktivliyinin təmin edilməsi və artıq çəkinin qarşısının alınması ürək-damar sağlamlığı baxımından əhəmiyyətlidir. Araşdırmalar da aterosklerozla əlaqəli bəzi risk faktorlarının gənc yaşlarda mövcud ola bildiyini göstərir.

Həkimlərin fikrincə, burada əsas məqsəd hansısa bir məhsulu tamamilə qadağan etmək deyil. İnsan qida rasionunu balanslı qurmalı, porsiyalara diqqət etməli və müxtəlif qida qruplarından düzgün şəkildə istifadə etməlidir. Bir məhsulun “təbii” olması onun həddindən artıq istifadəsinə bəraət qazandırmır. Eyni zamanda marketdə satılan hər bir məhsulu zərərli, evdə hazırlanan hər bir qidanı isə faydalı hesab etmək də düzgün deyil.Ürək-damar sağlamlığının qorunması uzunmüddətli prosesdir. Düzgün qidalanma ilə yanaşı, müntəzəm fiziki aktivlik, sağlam bədən çəkisinin qorunması, qan təzyiqi və xolesterinin nəzarətdə saxlanılması, siqaretdən uzaq durmaq və digər risk faktorlarının vaxtında müəyyənləşdirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. 2026-cı ilin ürək sağlamlığı üzrə qidalanma tövsiyələri də məhz ayrı-ayrı “möcüzəvi” qidalardan çox, ömür boyu davam etdirilə bilən sağlam qidalanma modelinə diqqət yetirilməsini tövsiyə edir.

Beləliklə, fermadan alınan təbii süd, pendir, qaymaq və yağdan istifadə etmək mümkündür, lakin “təbii olduğu üçün istədiyim qədər yeyə bilərəm” yanaşması doğru deyil. Ürək sağlamlığında əsas olan bir məhsulun özündən çox, insanın illər ərzində formalaşdırdığı ümumi həyat tərzi və qidalanma vərdişləridir.

Yeganə