Qan analizi verəcəksinizsə, bu 5 səhvi etməyin – nəticələrə təsir edə bilər

Qan analizinin nəticəsi həkim üçün xəstənin sağlamlıq vəziyyəti barədə mühüm məlumatlardan biridir. Lakin analizdən əvvəl edilən bəzi səhvlər nəticələrə təsir göstərə və müəyyən göstəricilərin olduğundan fərqli görünməsinə səbəb ola bilər. Buna görə də yalnız laboratoriyada düzgün nümunənin götürülməsi deyil, pasiyentin analizə qədər necə hazırlaşması da əhəmiyyət daşıyır.

Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, analizdən əvvəl edilən səhvlərin sayı beşlə məhdudlaşmır. Hər bir laborator müayinənin özünəməxsus hazırlıq qaydaları ola bilər. Buna görə də həkimin və laboratoriyanın verdiyi təlimatlara əməl etmək əsas şərtdir. Ən çox diqqət edilməli məsələlərdən biri analizdən əvvəl ağır fiziki fəaliyyət göstərməməkdir. Xüsusilə bəzi qan testlərindən əvvəl intensiv idman və ağır fiziki iş müəyyən göstəricilərdə müvəqqəti dəyişikliklər yarada bilər. Məsələn, bəzi analizlərdə əzələ fəaliyyəti ilə əlaqəli göstəricilər fiziki gərginlikdən təsirlənə bilər. Buna görə analiz verməzdən əvvəl ağır məşq etmək əvəzinə, həkimin tövsiyə etdiyi müddətdə normal və sakit rejimdə qalmaq daha məqsədəuyğundur. Bəzi xüsusi testlər üçün isə fiziki aktivlikdən uzaq qalmaq ayrıca tələb olunur.

İkinci mühüm məsələ alkoqoldur. Analizdən əvvəl spirtli içki qəbul etmək bəzi laborator göstəricilərə təsir göstərə bilər. Xüsusilə lipidlər, qaraciyər göstəriciləri və digər biokimyəvi parametrlər qiymətləndirilərkən alkoqol istifadəsi barədə həkimə məlumat vermək vacibdir. Buna görə analizdən əvvəl alkoqol qəbul edib nəticənin dəyişməz qalacağını düşünmək düzgün deyil. Konkret analiz üçün nə qədər müddət alkoqoldan uzaq qalmaq lazım olduğunu isə həkim və ya laboratoriya müəyyən etməlidir.

Üçüncü məsələ qidalanmadır. Bütün qan analizlərindən əvvəl ac qalmaq tələb olunmur. Lakin qanda şəkər, lipid profili və triqliseridlər kimi bəzi testlər üçün həkim tərəfindən müəyyən müddətlik aclıq tələb oluna bilər. Əgər analiz üçün aclıq tapşırılıbsa, həmin müddətdə adətən yalnız adi su içməyə icazə verilir. Qəhvə, çay, şirə, qazlı və digər kalorili içkilər nəticələrə təsir göstərə bilər.Xüsusilə yağlı və ağır yeməklərdən sonra bəzi qan göstəricilərində dəyişiklik yarana bilər. Bu səbəbdən lipid və digər müəyyən biokimyəvi analizlər üçün verilən qidalanma təlimatına ciddi əməl etmək lazımdır. Məsələn, lipid profilinin bəzi hallarda qiymətləndirilməsi üçün 9–12 saatlıq aclıq tələb oluna bilər. Lakin bunu bütün qan analizlərinə aid ümumi qayda kimi qəbul etmək olmaz.

Dördüncü mühüm məsələ dərman və qida əlavələridir. İnsanların tez-tez etdiyi səhvlərdən biri analiz nəticəsinə təsir edə biləcəyini düşünərək dərmanı özbaşına dayandırmaqdır. Bu isə düzgün deyil. Bəzi dərmanlar və vitamin-mineral əlavələri müəyyən laborator göstəricilərə təsir göstərə bilər, lakin dərmanın qəbulunun dayandırılıb-dayandırılmamasına yalnız həkim qərar verməlidir. Pasiyent analizdən əvvəl qəbul etdiyi bütün dərmanları, vitaminləri və qida əlavələrini həkimə və laboratoriya əməkdaşına bildirməlidir.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Beşinci məsələ isə analizin düzgün vaxtda və düzgün şərtlərdə verilməsidir. Bəzi hormonların və digər bioloji göstəricilərin səviyyəsi gün ərzində dəyişə bildiyindən həmin analizlərin müəyyən saatlarda verilməsi tələb oluna bilər. Məhz buna görə “istənilən vaxt gedib qan verərəm” yanaşması bütün analizlər üçün uyğun deyil. Həkim konkret müayinəni hansı saatda və hansı şərtlərdə verməli olduğunuzu əvvəlcədən izah edə bilər.

Burada bir vacib məqam da var: analizdən əvvəl təlimata əməl edilməyibsə, bunu gizlətmək olmaz. Məsələn, sizdən ac qalmaq tələb olunub, amma səhər yemək yemisinizsə və ya analizdən əvvəl ağır fiziki məşq etmisinizsə, bunu laboratoriya əməkdaşına və həkimə bildirmək lazımdır. Bəzi hallarda testin başqa vaxtda təkrarlanması lazım gələ bilər. Eyni zamanda, qan analizi nəticəsində hər hansı göstəricinin normadan kənara çıxması avtomatik olaraq insanın xəstə olduğu anlamına gəlmir. Həkim nəticəni pasiyentin şikayətləri, yaş, tibbi tarixçə, qəbul etdiyi dərmanlar və digər müayinələrlə birlikdə qiymətləndirir. Laborator nəticə diaqnozun yalnız bir hissəsidir. Ona görə də analizə hazırlaşarkən ən düzgün yanaşma əvvəlcədən “mütləq ac qalmalıyam”, “dərmanımı dayandırmalıyam” və ya “səhər idman edə bilərəm” kimi ümumi qaydalar tətbiq etmək deyil. Əsas məsələ məhz veriləcək analiz üçün həkimin və laboratoriyanın göstərişini öyrənməkdir. Çünki bir analiz üçün tələb olunan hazırlıq digər analiz üçün ümumiyyətlə lazım olmaya bilər.

Nəticə etibarilə, dəqiq laborator nəticə əldə etmək yalnız qan nümunəsinin düzgün götürülməsindən asılı deyil. Pasiyentin analizdən əvvəlki qidalanması, fiziki aktivliyi, alkoqol qəbulu, dərman və əlavələrdən istifadəsi, eləcə də testin hansı vaxtda verilməsi nəticələrin şərhinə təsir göstərə bilər. Buna görə düzgün diaqnoz və müalicə üçün həkimin verdiyi hazırlıq təlimatlarına əməl etmək, baş verən hər hansı uyğunsuzluğu isə analizdən əvvəl mütləq bildirmək vacibdir.

Yeganə