Qulaqlarımızı pambıq çubuqla təmizləmək doğrudurmu? – həkimdən AÇIQLAMA

Qulaq gigiyenası ilə bağlı cəmiyyətdə ən geniş yayılmış vərdişlərdən biri qulaq kanalının pambıq çubuqlarla təmizlənməsidir. Bir çox insan qulaqda kir gördükdə və ya qulağında narahatlıq hiss etdikdə pambıq çubuqdan istifadə edir. Halbuki mütəxəssislər qulaq kanalının içərisinə pambıq çubuq və digər əşyaların salınmasının düzgün olmadığını bildirirlər. Çünki qulaq kiri insan orqanizmi üçün lazımsız və atılmalı bir maddə deyil, əksinə, qulaq kanalını qoruyan təbii mexanizmlərdən biridir.

Məsələ ilə bağlı LOR həkimi Gülayə Səfərova Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, insanların “qulaq çöpü” adlandırdığı pambıq çubuqlar əslində qulaq kanalının dərinliyini təmizləmək üçün nəzərdə tutulmayıb. Onun sözlərinə görə, bu vasitələrdən qulaq kanalının daxilində istifadə etmək əvəzinə qulağın yalnız görünən xarici hissəsinin gigiyenasına diqqət yetirmək daha doğrudur.

“Çox insan hələ də pambıq çubuqlarından istifadə edir. Amma pambıq çöpü əslində qulaq çöpü deyil və qulağın içərisini təmizləmək üçün nəzərdə tutulmayıb. İnsanlar düşünürlər ki, qulaq kirini pambıq çubuqla çıxarırlar. Əslində isə çox vaxt bunun əksi baş verir. Pambıq çubuq kiri qulaq kanalının daha dərin hissəsinə itələyə bilər. Nəticədə qulaqda kir tıxacı yarana, qulaq kanalının dərisi zədələnə və iltihab inkişaf edə bilər”, – deyə həkim qeyd edib.

Qulaq kiri, yəni tibbi adı ilə serumen, qulaq kanalında yerləşən və müəyyən qoruyucu funksiyaları olan təbii ifrazatdır. O, qulaq kanalının dərisini qoruyur, toz və digər xırda hissəciklərin qulağın daha dərin hissələrinə keçməsinin qarşısını almağa kömək edir. Normal şəraitdə qulaq kanalı özünü müəyyən qədər təmizləyir və kir tədricən xaricə doğru hərəkət edərək qulaqdan təbii şəkildə uzaqlaşır. Çeynəmə və danışma zamanı çənənin hərəkəti də bu prosesə kömək edir.

Gülayə Səfərovanın sözlərinə görə, məhz buna görə qulaq kanalının dərinliyində olan kiri mütləq şəkildə mexaniki üsulla çıxarmağa çalışmaq lazım deyil. İnsanların “qulağım çirklidir” düşüncəsi ilə etdiyi müdaxilə bəzi hallarda problemin daha da böyüməsinə səbəb ola bilər.

“Qulaq öz-özünü təmizləyən orqanlardan biridir. Bizim hər gün qulaq kanalının içərisinə müdaxilə etməyimizə ehtiyac yoxdur. Duş qəbul edərkən qulağın yalnız xarici və görünən hissəsini təmiz saxlamaq kifayətdir. Duşdan sonra qulağın çöl hissəsində olan nəmi yumşaq dəsmalla silmək olar. Qulağın içərisinə pambıq çubuq, sancaq, saç üçün istifadə olunan hər hansı əşya və ya başqa predmet salmaq olmaz”, – deyə LOR həkimi vurğulayıb.

Mütəxəssis qeyd edib ki, pambıq çubuqların yaratdığı əsas problemlərdən biri qulaq kirinin dərinliyə sıxışdırılmasıdır. Kir müəyyən miqdarda toplanaraq sərtləşdikdə qulaq kanalında tıxac əmələ gətirə bilər. Belə vəziyyətdə insan qulağında tutulma, dolğunluq və eşitmənin zəifləməsi hiss edə bilər. Bəzi insanlarda küy və digər narahatlıqlar da yarana bilər.

“İnsan pambıq çubuqla qulağını təmizlədiyini düşünür, amma əslində kiri daha dərin hissəyə itələyə bilər. Bir müddət sonra həmin şəxs qulağında tutulma və ya eşitmənin zəifləməsini hiss edir. Sonra yenidən pambıq çubuqdan istifadə edir və problem daha da dərinləşir. Beləliklə, bir növ qapalı dövr yaranır. Ona görə də qulaqda problem hiss edən zaman özbaşına müdaxilə etməkdənsə, həkimə müraciət etmək daha doğrudur”, – deyə Gülayə Səfərova bildirib.

Həkimin sözlərinə görə, pambıq çubuğun düzgün istifadə edilməməsi yalnız qulaq kiri tıxacına səbəb olmaya bilər. Qulaq kanalının dərisi olduqca həssas olduğundan mexaniki müdaxilə nəticəsində həmin nahiyədə xırda cızıqlar və travmalar yarana bilər. Bu zədələr isə bəzi hallarda infeksiyanın inkişafı üçün şərait yarada bilər. Daha dərin və ehtiyatsız müdaxilə zamanı qulaq pərdəsinin zədələnməsi riski də mövcuddur.

“Qulağın anatomiyası elədir ki, insan pambıq çubuğu nə qədər dərinə saldığını dəqiq qiymətləndirə bilmir. Buna görə də qulaq kanalının dərisini zədələmək, infeksiyaya şərait yaratmaq və daha ciddi halda qulaq pərdəsinə travma vermək mümkündür. Bu baxımdan ‘nə qədər çox təmizləsəm, bir o qədər yaxşıdır’ düşüncəsi qulaq üçün doğru yanaşma deyil”, – deyə mütəxəssis əlavə edib.

LOR həkimi bildirib ki, qulaqda yaranan hər tutulma hissini də avtomatik olaraq qulaq kiri ilə əlaqələndirmək olmaz. Eşitmənin azalması, qulaqda dolğunluq və tutulma hissi müxtəlif səbəblərdən meydana çıxa bilər. Buna görə də insan özbaşına “qulaq kiri yığılıb” nəticəsinə gəlməməli və müvafiq müayinə olunmalıdır.

“Əgər qulağınızda eşitmənin zəifləməsi, tutulma, dolğunluq və ya küy yaranıbsa, bunun səbəbi yalnız qulaq kiri olmaya bilər. Bəzən doğrudan da tıxac olur, bəzən isə qulaqda iltihab, digər qulaq xəstəlikləri və ya başqa səbəblər həmin şikayətlərə gətirib çıxara bilər. Ona görə də diaqnozu insan özü qoymamalıdır. Qulaq müayinə edilməli və səbəb müəyyənləşdirilməlidir”, – deyə Gülayə Səfərova qeyd edib.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Mütəxəssis xüsusilə qəfil yaranan eşitmə itkisinə diqqət çəkib. Belə vəziyyətləri sadəcə qulaq kiri hesab etmək və günlərlə gözləmək düzgün deyil. Eşitmədə qəfil və nəzərəçarpacaq dəyişiklik, güclü ağrı, qulaqdan axıntı və ya qan gəlməsi, başgicəllənmə kimi əlamətlər olduqda tibbi qiymətləndirmə vacibdir. Bu cür simptomların səbəbi yalnız qulaq kiri olmaya bilər.

Qulaq kiri həqiqətən tıxac yaradıbsa, onun çıxarılması da düzgün üsulla həyata keçirilməlidir. Bəzi hallarda həkim tərəfindən qulaq damcıları ilə kirin yumşaldılması tövsiyə oluna bilər. Daha sonra mütəxəssis qulağı müayinə edərək uyğun təmizləmə üsulunu seçə bilər. Klinik şəraitdə xüsusi alətlər və mikrosuction kimi üsullardan istifadə edilə bilər. Lakin qulaq pərdəsində deşik, əvvəlki qulaq əməliyyatı və ya digər problemlər olduqda müəyyən üsullar uyğun olmaya bilər. Buna görə də müalicə üsulunu özbaşına seçmək düzgün deyil.

“Qulaqda tıxac olduğunu düşünürsünüzsə, ilk növbədə qulağın müayinə olunması lazımdır. Tıxac varsa, həkim onun ölçüsünü və vəziyyətini qiymətləndirir və uyğun təmizləmə üsulunu seçir. Xüsusilə qulaq pərdəsində problem olduğu bilinən insanlarda və ya əvvəllər qulaq əməliyyatı keçirən şəxslərdə özbaşına damcı və digər vasitələrdən istifadə etmək olmaz”, – deyə LOR həkimi xəbərdarlıq edib.

Gülayə Səfərova vurğulayıb ki, qulaq gigiyenasında əsas məqsəd qulaq kanalını tamamilə “kirsiz” saxlamaq deyil. Çünki müəyyən miqdarda qulaq kirinin olması normaldır və onun qoruyucu funksiyaları var. Problem kirin həddindən artıq toplanaraq simptom yaratması və ya qulaq kanalının içinə müxtəlif əşyalar salınması nəticəsində yaranır.

“Qulağınızda bir qədər kir görməyiniz mütləq onu təmizləməli olduğunuz anlamına gəlmir. Qulaq kiri normal fizioloji prosesin bir hissəsidir. Əgər heç bir şikayətiniz yoxdursa, qulaq kanalının içərisinə müdaxilə etməyə ehtiyac yoxdur. Sadəcə xarici hissənin gigiyenasına diqqət etmək kifayətdir”, – deyə mütəxəssis bildirib.

Həkim həmçinin qulaq şamları və müxtəlif “ev üsulları” ilə qulaq təmizləməyə çalışan insanlara da xəbərdarlıq edib. Qulaq kiri ilə bağlı belə üsulların effektivliyinə dair kifayət qədər sübut yoxdur və qulağa müxtəlif əşyaların daxil edilməsi əlavə travma və infeksiya riski yarada bilər.

Onun sözlərinə görə, qulaq sağlamlığına diqqət yetirmək üçün ən sadə qaydalardan biri qulaq kanalının dərinliyinə müdaxilə etməməkdir. İnsanlar qulaqlarını nə qədər çox təmizləməyə çalışsalar da, bu, mütləq daha yaxşı gigiyena demək deyil. Əksinə, həddindən artıq və düzgün olmayan təmizləmə qulağın təbii qoruyucu mexanizmini poza bilər.

“Qulaqlarınızı qorumağın ən yaxşı yollarından biri onların içinə müdaxilə etməməkdir. Duş qəbul etdikdən sonra qulağın görünən xarici hissəsini yumşaq şəkildə qurulamaq kifayətdir. Qulaq kanalının içini pambıq çubuqla təmizləməyə ehtiyac yoxdur. Əgər eşitmədə dəyişiklik, tutulma, ağrı, küy, başgicəllənmə və ya başqa narahatlıq yaranıbsa, vaxtında LOR həkiminə müraciət etmək lazımdır”, – deyə Gülayə Səfərova əlavə edib.

Mütəxəssis sonda bildirib ki, qulaq sağlamlığında əsas prinsip “nə qədər çox təmizləmək, bir o qədər yaxşıdır” deyil, düzgün və ehtiyatlı qulluqdur. Pambıq çubuqların qulaq kanalının dərinliyində istifadəsindən imtina etmək, yaranan simptomları özbaşına müalicə etməmək və zəruri hallarda vaxtında həkimə müraciət etmək qulaqla bağlı bir sıra problemlərin qarşısının alınmasına kömək edə bilər. Qulaqda yaranan hər tutulma və eşitmə zəifliyinin səbəbi qulaq kiri olmadığı üçün düzgün diaqnoz və müalicə yalnız müayinə əsasında müəyyənləşdirilməlidir.

Əli