Keçilər niyə bu qədər güclü toqquşur?
Maraqlı 28 İyul 2026, 08:30
3735
İlk baxışda keçilərin bir-biri ilə boynuz toqquşdurması adi və təbii davranış kimi görünür. Lakin əslində bu, heyvanlar aləmində ən güclü fiziki qarşıdurmalardan biridir. Alimlərin hesablamalarına görə, bir keçinin boynuz zərbəsi təxminən 800 kiloqramlıq qüvvəyə bərabər təsir yarada bilər. Bu, kifayət qədər böyük enerjidir və eyni gücdə zərbə insana dəysə, döş qəfəsinin sınığı, daxili orqanların zədələnməsi, ağır beyin silkələnməsi, hətta ürəyin fəaliyyətinin dayanmasına qədər ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.
Bəs keçilər niyə bu qədər böyük güclə bir-birinə zərbə endirirlər?
Citypost.az xəbər verir ki, bioloqların fikrincə, bunun əsas səbəbi sürü daxilində üstünlüyü müəyyən etmək və çoxalma hüququ uğrunda mübarizədir. Xüsusilə cütləşmə mövsümündə erkək keçilər rəqibləri ilə üz-üzə gələrək boynuzlarını dəfələrlə toqquşdururlar. Bu döyüşlərdə məqsəd rəqibi öldürmək deyil, onun geri çəkilməsinə nail olmaq və üstünlüyü sübut etməkdir.
Təbiətdə güclü fərd olmaq yalnız təhlükələrdən qorunmaq demək deyil. Güclü erkəklər dişilər tərəfindən daha çox seçilir və nəticədə öz genlərini növbəti nəsillərə ötürmək şansı əldə edirlər. Bu isə təbii seçmənin ən mühüm mexanizmlərindən biridir.Bu döyüşlər nəticəsində sürü daxilində iyerarxiya formalaşır. Ən güclü erkəklər lider mövqeyinə yüksəlir, qida və cütləşmə imkanlarında üstünlük qazanırlar. Zəif fərdlər isə adətən geri çəkilir və ciddi qarşıdurmalardan yayınmağa çalışırlar. Beləliklə, uzunmüddətli və qanlı mübarizələrin qarşısı müəyyən qədər alınmış olur.
Ən maraqlı suallardan biri isə budur: bu qədər güclü zərbələrə baxmayaraq, keçilər niyə ağır xəsarət almırlar?
Həmçinin oxuyun
Bunun cavabı onların anatomik quruluşundadır. Keçilərin kəllə sümükləri çox qalın və möhkəmdir. Boynuzlar isə sadəcə silah deyil, eyni zamanda zərbəni udan təbii amortizator rolunu oynayır. Boynuzun daxili quruluşu və kəllə sümüyü zərbə zamanı yaranan enerjinin böyük hissəsini özündə saxlayaraq beynə ötürülən təzyiqi azaldır.Bundan əlavə, keçilərin güclü boyun və çiyin əzələləri də mühüm rol oynayır. Toqquşma zamanı yaranan yük yalnız baş nahiyəsində cəmlənmir, bütün bədən boyunca paylanır. Bu mexanizm onlara ardıcıl şəkildə onlarla, bəzən isə yüzlərlə boynuz zərbəsinə tab gətirməyə imkan verir.Son illərdə aparılan bəzi elmi araşdırmalar göstərib ki, keçilərin və qoçların kəllə quruluşu mühəndislərin də diqqətini cəlb edir. Alimlər onların zərbəyə davamlı anatomiyasını öyrənərək gələcəkdə daha təhlükəsiz dəbilqələrin, avtomobil təhlükəsizlik sistemlərinin və zərbəuducu materialların hazırlanmasında bu prinsiplərdən istifadə etməyə çalışırlar.Bununla belə, keçilər tamamilə zədəsiz də qalmırlar. Xüsusilə çox sərt qarşıdurmalar zamanı boynuzların qırılması, boyun əzələlərinin zədələnməsi və müxtəlif travmalar baş verə bilər. Lakin onların anatomik xüsusiyyətləri bu riskləri əhəmiyyətli dərəcədə azaldır və əksər hallarda ölümcül nəticələrin qarşısını alır.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, keçilərin boynuz döyüşü sadəcə güc nümayişi deyil. Bu qarşıdurmalar təbii seçmənin mühüm hissəsidir və sürüdə nizamın qorunmasına, daha güclü fərdlərin çoxalmasına xidmət edir. Təbiətdə hər toqquşma yalnız qələbə uğrunda deyil, həm də növün gələcəyini formalaşdıran təkamül prosesinin bir hissəsi kimi qiymətləndirilir.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Təbiətin nəhəng primatları: Qorillər haqqında maraqlı faktlar
Güclü bədən quruluşu, inkişaf etmiş sosial davranışları və insanlarla genetik yaxınlığı ilə seçilən qorillər heyvanlar aləminin ən maraqlı canlılarından hesab olunur. Dünyanın ən iri primatları arasında yer alan bu heyvanlar zahirən qorxuducu görünsələr də, əsasən ailə qrupları şəklində yaşayır və sosial münasibətlərə böyük əhəmiyyət verirlər. Onların insanlarla genetik oxşarlığı, qeyri-adi fiziki gücü və balalarına göstərdikləri qayğı alimlərin diqqətini uzun illərdir cəlb edir.Citypost.az xəbər verir ki, qorillər insanlarla ən yaxın qohumluğu olan primatlar sırasındadır. Elmi məlumatlara əsasən, insanlarla qorillərin DNT-si təxminən 98 faizdən çox oxşarlıq göstərir. Bu göstərici müqayisənin hansı üsulla aparılmasından asılı olaraq dəyişə bilər. Genetik yaxınlıq onların təkamül tarixində...
26 Oktyabr 2026, 11:00
Quşları belə ovlaya bilən Qoliaf tarantulası nə qədər təhlükəlidir?
Təbiətdə ölçüsü və görünüşü ilə insanlarda həm maraq, həm də qorxu yaradan canlılar az deyil. Onların arasında Qoliaf tarantulası xüsusi yer tutur. Nəhəng bədən quruluşu, güclü ayaqları və qeyri-adi müdafiə davranışı ilə seçilən bu hörümçək dünyanın ən böyük hörümçək növlərindən biri hesab olunur. Onun bəzi fərdlərinin ayaqları arasındakı məsafə 30 santimetrə çata bilir. Əsasən həşəratlarla qidalansa da, ov imkanları bununla məhdudlaşmır.Citypost.az xəbər verir ki, Qoliaf tarantulası (Theraphosa cinsinə aid növlər) Cənubi Amerikanın tropik meşələrində yaşayan iri hörümçəklərdəndir. Xüsusilə Qoliaf quşyeyən tarantulası kimi tanınan növ nəhəng ölçüləri ilə diqqət çəkir. Bu hörümçəklər əsasən rütubətli tropik meşələrdə, torpaqda qazdıqları yuvalarda və ya...
26 Oktyabr 2026, 10:00
Dünyanın uça bilməyən ən ağır tutuquşusu: Kakaponun qeyri-adi xüsusiyyətləri
Təbiətdəki ən maraqlı quş növlərindən biri olan kakapo öz qeyri-adi xüsusiyyətləri ilə diqqət çəkir. Digər tutuquşulardan fərqli olaraq uça bilməyən bu quş dünyanın ən ağır tutuquşusu hesab olunur. Gecə həyat tərzi sürməsi, təhlükə zamanı bəzən hərəkətsiz qalması və özünəməxsus qoxusu ilə seçilən kakapo bu gün nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşən nadir quş növləri sırasındadır.Citypost.az xəbər verir ki, Yeni Zelandiyaya məxsus kakapo (*Strigops habroptilus*) dünyada uça bilməyən yeganə tutuquşu növü kimi tanınır. Bu quşun ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri bədən çəkisinin digər tutuquşularla müqayisədə xeyli ağır olmasıdır. Yetkin kakapoların çəkisi təxminən 2-4 kiloqrama çata bilər. Bu göstərici onların uçuş qabiliyyətinin olmaması ilə...
26 Oktyabr 2026, 09:00
Bəzi qoxular bizi illər əvvələ necə qaytarır?
Bəzən təzə bişmiş peçenyenin qoxusu insanı qəfil uşaqlıq illərinə aparır. Bir anlıq özümüzü nənəmizin mətbəxində hiss edir, illər əvvəl yaşadığımız hadisələri, həmin dövrün insanlarını və duyğularını sanki yenidən yaşayırıq. Maraqlıdır ki, adi bir görüntü və ya səs bizə keçmişi xatırlatsa da, bəzi qoxular daha güclü emosional təsir yarada bilir. Elmdə qoxuların keçmiş xatirələri və onlarla əlaqəli hissləri oyatması Prust effekti adlandırılır.Citypost.az xəbər verir ki, bu hadisənin adı fransız yazıçısı Marsel Prustun əsəri ilə əlaqələndirilir. Yazıçının “İtirilmiş zamanın axtarışında” romanında çaya batırılmış madlen peçenyesinin dadı və qoxusu qəhrəmanda uşaqlıq xatirələrini canlandırır. Bu epizod sonradan müəyyən qoxuların insanı gözlənilmədən keçmişə qaytarmasını ifadə...
23 Oktyabr 2026, 11:40
Yuxularımızı niyə oyanan kimi unuduruq? – Beynimizdə baş verən maraqlı proses
Dünən gecə hansı yuxunu gördüyünüzü xatırlayırsınızmı? Bəlkə yuxuda uçurdunuz, bəlkə də rəhbəriniz pişiyə çevrilmişdi. Yuxu zamanı baş verən hadisələr bəzən son dərəcə real və canlı görünür. Ancaq səhər gözümüzü açan kimi həmin görüntülərin böyük hissəsi yaddaşımızdan silinir. Bəs hər gecə saatlarla yuxu gördüyümüz halda, onları niyə xatırlamaq bu qədər çətindir?Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində, yuxular yuxu prosesinin mühüm hissələrindən biridir. İnsan yatarkən beyin fəaliyyətini tam dayandırmır. Əksinə, yuxunun müxtəlif mərhələlərində beyin aktiv şəkildə işləyir, xatirələri emal edir, emosiyaları tənzimləyir və bəzən reallıqla əlaqəsi olmayan, qəribə hadisələrdən ibarət süjetlər yaradır. Bu hadisələr yuxu zamanı inandırıcı görünə bilər, lakin oyandıqdan sonra onların ardıcıllığını...
23 Oktyabr 2026, 10:40
Yupiter Yer kürəsini asteroidlərdən necə qoruyur?
Kosmik fəza ilk baxışdan sakit və sabit görünsə də, əslində orada saysız-hesabsız qaya parçası, asteroid və kometa hərəkət edir. Bəs belə olduqda Yer kürəsinə niyə tez-tez iri göy cisimləri düşmür? Məlumata görə, bunun əsas səbəblərindən biri Günəş sisteminin ən böyük planeti olan Yupiterlə bağlıdır. Alimlərin izahına görə, bu nəhəng planet Yer üçün bir növ təbii qalxan rolunu oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, əvvəlcə onu qeyd etmək lazımdır ki, Yer kürəsinə göy cisimlərinin düşməsi nadir hadisə deyil. Məlumata görə, hər il planetimizə minlərlə kiçik göktaşı düşür. Bunların əksəriyyəti ölçüsünə görə kiçik olduğundan atmosferdə yanır, yaxud yerə çatsa da ciddi ziyan vurmur. Lakin...
22 Oktyabr 2026, 10:30
