Ağcaqanadın iynəsi necə sınmır? Alimləri heyrətləndirən FAKT
Maraqlı 30 İyul 2026, 09:33
4182
Ağcaqanadın sancmasını çoxumuz hiss etmişik. Maraqlıdır ki, onun iynəsi insan saçından dəfələrlə nazik olmasına baxmayaraq, dərini asanlıqla deşir, nə əyilir, nə də qırılır. Bəs bu necə mümkün olur?İlk baxışda elə görünür ki, ağcaqanadın yalnız bir nazik iynəsi var. Əslində isə bu, tam doğru deyil. Ağcaqanadın "xortumu" bir neçə son dərəcə incə hissədən ibarət mürəkkəb bir quruluşdur. Bu hissələr birlikdə işləyərək dərini zədələmədən və qırılmadan deşməyə imkan yaradır.
Citypost.az xəbər verir ki, alimlərin araşdırmalarına görə, ağcaqanadın xortumunun içərisində bir-birini tamamlayan bir neçə mikroskopik element yerləşir. Bu hissələr eyni anda deyil, növbə ilə irəliləyir. Bir hissə dərini tutarkən, digər hissə irəli hərəkət edir. Sonra rollar dəyişir. Beləliklə, tətbiq olunan qüvvə bir nöqtəyə deyil, bir neçə hissə arasında bölüşdürülür.Məhz bu mexanizm sayəsində xortum həddindən artıq nazik olmasına baxmayaraq əyilmir və sınmır. Əgər bu qədər incə bir iynə eyni qüvvə ilə birbaşa dərini deşməyə çalışsaydı, böyük ehtimalla dərhal bükülər və ya qırılardı. Ağcaqanad isə bunu milyon illər ərzində formalaşmış mükəmməl bioloji mexanizmlə həll edib.Bununla yanaşı, xortumun ucu dişli və mişarvari quruluşa malikdir. Bu kiçik dişciklər dərini kəsməyə və toxumalar arasında daha rahat hərəkət etməyə kömək edir. Ağcaqanad eyni zamanda tüpürcəyində olan xüsusi maddələri də yaraya ötürür. Bu maddələr qanın laxtalanmasını ləngidir və sancmanın ilk anlarda hiss olunmasını azaldır. Məhz buna görə insanların əksəriyyəti ağcaqanadın sancmasını yalnız bir neçə saniyə sonra hiss edir.Bu təbii mexanizm mühəndislərin də diqqətini cəlb edib. Biotibb sahəsində çalışan alimlər ağcaqanadın xortumunu mikroskop altında ətraflı öyrənərək onun işləmə prinsipini süni tibbi iynələrdə tətbiq etməyə başlayıblar.Hazırlanan yeni nəsil tibbi iynələr daha nazik olur, toxumaya daha az təzyiq göstərir və dəriyə daxil olarkən ağrını minimuma endirir. Bu texnologiyanın gələcəkdə qan analizi, insulin inyeksiyası, peyvənd və digər tibbi prosedurlar zamanı insanların daha az narahatlıq hiss etməsinə kömək edəcəyi gözlənilir.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, biomimetika adlanan elm sahəsi – yəni təbiətdəki həll yollarını texnologiyaya tətbiq etmək – gələcəyin tibbi cihazlarının hazırlanmasında mühüm rol oynayacaq. Ağcaqanadın milyon illər ərzində təkmilləşmiş xortumu bunun ən maraqlı nümunələrindən biridir.Beləliklə, insanların narahatlıqla qarşıladığı kiçik bir həşərat, əslində, müasir tibbin inkişafına ilham verən ən maraqlı canlılardan biridir. Onun qırılmayan, əyilməyən və demək olar ki, ağrısız işləyən xortumu gələcəyin daha təhlükəsiz və komfortlu tibbi iynələrinin hazırlanmasına yol açır.
Həmçinin oxuyun
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Təbiətin nəhəng primatları: Qorillər haqqında maraqlı faktlar
Güclü bədən quruluşu, inkişaf etmiş sosial davranışları və insanlarla genetik yaxınlığı ilə seçilən qorillər heyvanlar aləminin ən maraqlı canlılarından hesab olunur. Dünyanın ən iri primatları arasında yer alan bu heyvanlar zahirən qorxuducu görünsələr də, əsasən ailə qrupları şəklində yaşayır və sosial münasibətlərə böyük əhəmiyyət verirlər. Onların insanlarla genetik oxşarlığı, qeyri-adi fiziki gücü və balalarına göstərdikləri qayğı alimlərin diqqətini uzun illərdir cəlb edir.Citypost.az xəbər verir ki, qorillər insanlarla ən yaxın qohumluğu olan primatlar sırasındadır. Elmi məlumatlara əsasən, insanlarla qorillərin DNT-si təxminən 98 faizdən çox oxşarlıq göstərir. Bu göstərici müqayisənin hansı üsulla aparılmasından asılı olaraq dəyişə bilər. Genetik yaxınlıq onların təkamül tarixində...
26 Oktyabr 2026, 11:00
Quşları belə ovlaya bilən Qoliaf tarantulası nə qədər təhlükəlidir?
Təbiətdə ölçüsü və görünüşü ilə insanlarda həm maraq, həm də qorxu yaradan canlılar az deyil. Onların arasında Qoliaf tarantulası xüsusi yer tutur. Nəhəng bədən quruluşu, güclü ayaqları və qeyri-adi müdafiə davranışı ilə seçilən bu hörümçək dünyanın ən böyük hörümçək növlərindən biri hesab olunur. Onun bəzi fərdlərinin ayaqları arasındakı məsafə 30 santimetrə çata bilir. Əsasən həşəratlarla qidalansa da, ov imkanları bununla məhdudlaşmır.Citypost.az xəbər verir ki, Qoliaf tarantulası (Theraphosa cinsinə aid növlər) Cənubi Amerikanın tropik meşələrində yaşayan iri hörümçəklərdəndir. Xüsusilə Qoliaf quşyeyən tarantulası kimi tanınan növ nəhəng ölçüləri ilə diqqət çəkir. Bu hörümçəklər əsasən rütubətli tropik meşələrdə, torpaqda qazdıqları yuvalarda və ya...
26 Oktyabr 2026, 10:00
Dünyanın uça bilməyən ən ağır tutuquşusu: Kakaponun qeyri-adi xüsusiyyətləri
Təbiətdəki ən maraqlı quş növlərindən biri olan kakapo öz qeyri-adi xüsusiyyətləri ilə diqqət çəkir. Digər tutuquşulardan fərqli olaraq uça bilməyən bu quş dünyanın ən ağır tutuquşusu hesab olunur. Gecə həyat tərzi sürməsi, təhlükə zamanı bəzən hərəkətsiz qalması və özünəməxsus qoxusu ilə seçilən kakapo bu gün nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşən nadir quş növləri sırasındadır.Citypost.az xəbər verir ki, Yeni Zelandiyaya məxsus kakapo (*Strigops habroptilus*) dünyada uça bilməyən yeganə tutuquşu növü kimi tanınır. Bu quşun ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri bədən çəkisinin digər tutuquşularla müqayisədə xeyli ağır olmasıdır. Yetkin kakapoların çəkisi təxminən 2-4 kiloqrama çata bilər. Bu göstərici onların uçuş qabiliyyətinin olmaması ilə...
26 Oktyabr 2026, 09:00
Bəzi qoxular bizi illər əvvələ necə qaytarır?
Bəzən təzə bişmiş peçenyenin qoxusu insanı qəfil uşaqlıq illərinə aparır. Bir anlıq özümüzü nənəmizin mətbəxində hiss edir, illər əvvəl yaşadığımız hadisələri, həmin dövrün insanlarını və duyğularını sanki yenidən yaşayırıq. Maraqlıdır ki, adi bir görüntü və ya səs bizə keçmişi xatırlatsa da, bəzi qoxular daha güclü emosional təsir yarada bilir. Elmdə qoxuların keçmiş xatirələri və onlarla əlaqəli hissləri oyatması Prust effekti adlandırılır.Citypost.az xəbər verir ki, bu hadisənin adı fransız yazıçısı Marsel Prustun əsəri ilə əlaqələndirilir. Yazıçının “İtirilmiş zamanın axtarışında” romanında çaya batırılmış madlen peçenyesinin dadı və qoxusu qəhrəmanda uşaqlıq xatirələrini canlandırır. Bu epizod sonradan müəyyən qoxuların insanı gözlənilmədən keçmişə qaytarmasını ifadə...
23 Oktyabr 2026, 11:40
Yuxularımızı niyə oyanan kimi unuduruq? – Beynimizdə baş verən maraqlı proses
Dünən gecə hansı yuxunu gördüyünüzü xatırlayırsınızmı? Bəlkə yuxuda uçurdunuz, bəlkə də rəhbəriniz pişiyə çevrilmişdi. Yuxu zamanı baş verən hadisələr bəzən son dərəcə real və canlı görünür. Ancaq səhər gözümüzü açan kimi həmin görüntülərin böyük hissəsi yaddaşımızdan silinir. Bəs hər gecə saatlarla yuxu gördüyümüz halda, onları niyə xatırlamaq bu qədər çətindir?Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində, yuxular yuxu prosesinin mühüm hissələrindən biridir. İnsan yatarkən beyin fəaliyyətini tam dayandırmır. Əksinə, yuxunun müxtəlif mərhələlərində beyin aktiv şəkildə işləyir, xatirələri emal edir, emosiyaları tənzimləyir və bəzən reallıqla əlaqəsi olmayan, qəribə hadisələrdən ibarət süjetlər yaradır. Bu hadisələr yuxu zamanı inandırıcı görünə bilər, lakin oyandıqdan sonra onların ardıcıllığını...
23 Oktyabr 2026, 10:40
Yupiter Yer kürəsini asteroidlərdən necə qoruyur?
Kosmik fəza ilk baxışdan sakit və sabit görünsə də, əslində orada saysız-hesabsız qaya parçası, asteroid və kometa hərəkət edir. Bəs belə olduqda Yer kürəsinə niyə tez-tez iri göy cisimləri düşmür? Məlumata görə, bunun əsas səbəblərindən biri Günəş sisteminin ən böyük planeti olan Yupiterlə bağlıdır. Alimlərin izahına görə, bu nəhəng planet Yer üçün bir növ təbii qalxan rolunu oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, əvvəlcə onu qeyd etmək lazımdır ki, Yer kürəsinə göy cisimlərinin düşməsi nadir hadisə deyil. Məlumata görə, hər il planetimizə minlərlə kiçik göktaşı düşür. Bunların əksəriyyəti ölçüsünə görə kiçik olduğundan atmosferdə yanır, yaxud yerə çatsa da ciddi ziyan vurmur. Lakin...
22 Oktyabr 2026, 10:30
