Yuxuda eyni ssenarini dəfələrlə görmək: Şüuraltının ötürdüyü mesajlar
Maraqlı 10 Avqust 2026, 20:35
4337
Bəzən insan illər ərzində tamamilə eyni yuxunu, yaxud eyni süjet xəttinə malik oxşar ssenariləri təkrar-təkrar görür. Yüksəklikdən yıxılmaq, imtahana gecikmək, kimsədən qaçmaq, dişlərin tökülməsi və ya tanıdığı bir məkanı fərqli formada görmək kimi təkrarlanan yuxular sadəcə təsadüfi xəyallar deyildir. Neyropsixoloqlar və psixoanalitiklər bildirirlər ki, təkrarlanan yuxular (rekurrent yuxular) şüuraltının həll olunmamış daxili münaqişələrə, basdırılmış emosiyalara və həyatdakı stress faktorlarına diqqət çəkmək üçün istifadə etdiyi ən güclü siqnal mexanizmidir.
Həyatda yaşanan kəskin stres, peşmançılıq, travma və ya qərarsızlıq şüurlu zehin tərəfindən tam emal edilmir. İnsan bu hisslərdən qaçmağa çalışdıqda gərginlik şüuraltı səviyyəyə keçir.
Yuxunun REM fazasında beyin həmin basdırılmış emosiyanı simvollara və obrazlara çevirir. Məsələn, həyatda idarəetməni itirmək qorxusu yuxuda tormozu tutmayan avtomobil ssenarisi ilə kodlaşdırılır. Problem real həyatda həll olunmadığı və ya emosional olaraq qəbul edilmədiyi müddətdə beyin hər dəfə eyni simvolik xəbərdarlıq ssenarisini işə salır və eyni yuxunu yenidən göstərir.
İnsan öz daxili qorxusu ilə üzləşdikdə, problemi həll etdikdə və ya psixoloji yükdən azad olduqda şüuraltı mesajın çatdırıldığını qəbul edir və təkrarlanan yuxular anidən kəsilir.
Psixologiyada ən çox rast gəlinən təkrarlanan yuxu ssenariləri və onların daşıdığı mənəvi-psixoloji mənalar aşağıdakılardır:
Təqib olunmaq vər ya kimsədən qaçmaq: Real həyatda üzləşməkdən çəkindiyiniz bir problemdən, məsuliyyətdən vər ya öz daxili hisslərinizdən qaçdığınızı göstərir.
Yüksəklikdən yıxılmaq vər ya suda boğulmaq: Həyatınızdakı vəziyyətə nəzarəti itirdiyinizi, həddən artıq yük götürdüyünüzü vər çətin emosional dövrdən keçdiyinizi simvolizə edir.
İmtahana gecikmək vər ya hazırlıqsız olmaq: Özünüzə qarşı həddən artıq tələbkar olduğunuzu, mühakimə olunmaq qorxusunu vər "kifayət qədər yaxşı deyiləm" kompleksini əks etdirir.
Dişlərin tökülməsi vər ya zədələnməsi: Özünəinamın sarsılması, özünü ifadə etməkdə çətinlik çəkmək vər ya gücsüzlük hissi ilə birbaşa əlaqələndirilir.
Təkrarlanan yuxulardan azad olmağın ən etibarlı yolu onları qorxu ilə qarşılamaq əvəzinə analiz etməkdir. Yuxudan ayıldıqdan sonra hiss etdiyiniz əsas emosiyanı (qorxu, utanc, acizlik, təşviş) müəyyənləşdirib, həmin hissin real həyatınızda hansı vəziyyətlə üst-üstə düşdüyünü tapdıqda şüuraltınızdakı düyün açılmağa başlayır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Təbiətin nəhəng primatları: Qorillər haqqında maraqlı faktlar
Güclü bədən quruluşu, inkişaf etmiş sosial davranışları və insanlarla genetik yaxınlığı ilə seçilən qorillər heyvanlar aləminin ən maraqlı canlılarından hesab olunur. Dünyanın ən iri primatları arasında yer alan bu heyvanlar zahirən qorxuducu görünsələr də, əsasən ailə qrupları şəklində yaşayır və sosial münasibətlərə böyük əhəmiyyət verirlər. Onların insanlarla genetik oxşarlığı, qeyri-adi fiziki gücü və balalarına göstərdikləri qayğı alimlərin diqqətini uzun illərdir cəlb edir.Citypost.az xəbər verir ki, qorillər insanlarla ən yaxın qohumluğu olan primatlar sırasındadır. Elmi məlumatlara əsasən, insanlarla qorillərin DNT-si təxminən 98 faizdən çox oxşarlıq göstərir. Bu göstərici müqayisənin hansı üsulla aparılmasından asılı olaraq dəyişə bilər. Genetik yaxınlıq onların təkamül tarixində...
26 Oktyabr 2026, 11:00
Quşları belə ovlaya bilən Qoliaf tarantulası nə qədər təhlükəlidir?
Təbiətdə ölçüsü və görünüşü ilə insanlarda həm maraq, həm də qorxu yaradan canlılar az deyil. Onların arasında Qoliaf tarantulası xüsusi yer tutur. Nəhəng bədən quruluşu, güclü ayaqları və qeyri-adi müdafiə davranışı ilə seçilən bu hörümçək dünyanın ən böyük hörümçək növlərindən biri hesab olunur. Onun bəzi fərdlərinin ayaqları arasındakı məsafə 30 santimetrə çata bilir. Əsasən həşəratlarla qidalansa da, ov imkanları bununla məhdudlaşmır.Citypost.az xəbər verir ki, Qoliaf tarantulası (Theraphosa cinsinə aid növlər) Cənubi Amerikanın tropik meşələrində yaşayan iri hörümçəklərdəndir. Xüsusilə Qoliaf quşyeyən tarantulası kimi tanınan növ nəhəng ölçüləri ilə diqqət çəkir. Bu hörümçəklər əsasən rütubətli tropik meşələrdə, torpaqda qazdıqları yuvalarda və ya...
26 Oktyabr 2026, 10:00
Dünyanın uça bilməyən ən ağır tutuquşusu: Kakaponun qeyri-adi xüsusiyyətləri
Təbiətdəki ən maraqlı quş növlərindən biri olan kakapo öz qeyri-adi xüsusiyyətləri ilə diqqət çəkir. Digər tutuquşulardan fərqli olaraq uça bilməyən bu quş dünyanın ən ağır tutuquşusu hesab olunur. Gecə həyat tərzi sürməsi, təhlükə zamanı bəzən hərəkətsiz qalması və özünəməxsus qoxusu ilə seçilən kakapo bu gün nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşən nadir quş növləri sırasındadır.Citypost.az xəbər verir ki, Yeni Zelandiyaya məxsus kakapo (*Strigops habroptilus*) dünyada uça bilməyən yeganə tutuquşu növü kimi tanınır. Bu quşun ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri bədən çəkisinin digər tutuquşularla müqayisədə xeyli ağır olmasıdır. Yetkin kakapoların çəkisi təxminən 2-4 kiloqrama çata bilər. Bu göstərici onların uçuş qabiliyyətinin olmaması ilə...
26 Oktyabr 2026, 09:00
Bəzi qoxular bizi illər əvvələ necə qaytarır?
Bəzən təzə bişmiş peçenyenin qoxusu insanı qəfil uşaqlıq illərinə aparır. Bir anlıq özümüzü nənəmizin mətbəxində hiss edir, illər əvvəl yaşadığımız hadisələri, həmin dövrün insanlarını və duyğularını sanki yenidən yaşayırıq. Maraqlıdır ki, adi bir görüntü və ya səs bizə keçmişi xatırlatsa da, bəzi qoxular daha güclü emosional təsir yarada bilir. Elmdə qoxuların keçmiş xatirələri və onlarla əlaqəli hissləri oyatması Prust effekti adlandırılır.Citypost.az xəbər verir ki, bu hadisənin adı fransız yazıçısı Marsel Prustun əsəri ilə əlaqələndirilir. Yazıçının “İtirilmiş zamanın axtarışında” romanında çaya batırılmış madlen peçenyesinin dadı və qoxusu qəhrəmanda uşaqlıq xatirələrini canlandırır. Bu epizod sonradan müəyyən qoxuların insanı gözlənilmədən keçmişə qaytarmasını ifadə...
23 Oktyabr 2026, 11:40
Yuxularımızı niyə oyanan kimi unuduruq? – Beynimizdə baş verən maraqlı proses
Dünən gecə hansı yuxunu gördüyünüzü xatırlayırsınızmı? Bəlkə yuxuda uçurdunuz, bəlkə də rəhbəriniz pişiyə çevrilmişdi. Yuxu zamanı baş verən hadisələr bəzən son dərəcə real və canlı görünür. Ancaq səhər gözümüzü açan kimi həmin görüntülərin böyük hissəsi yaddaşımızdan silinir. Bəs hər gecə saatlarla yuxu gördüyümüz halda, onları niyə xatırlamaq bu qədər çətindir?Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində, yuxular yuxu prosesinin mühüm hissələrindən biridir. İnsan yatarkən beyin fəaliyyətini tam dayandırmır. Əksinə, yuxunun müxtəlif mərhələlərində beyin aktiv şəkildə işləyir, xatirələri emal edir, emosiyaları tənzimləyir və bəzən reallıqla əlaqəsi olmayan, qəribə hadisələrdən ibarət süjetlər yaradır. Bu hadisələr yuxu zamanı inandırıcı görünə bilər, lakin oyandıqdan sonra onların ardıcıllığını...
23 Oktyabr 2026, 10:40
Yupiter Yer kürəsini asteroidlərdən necə qoruyur?
Kosmik fəza ilk baxışdan sakit və sabit görünsə də, əslində orada saysız-hesabsız qaya parçası, asteroid və kometa hərəkət edir. Bəs belə olduqda Yer kürəsinə niyə tez-tez iri göy cisimləri düşmür? Məlumata görə, bunun əsas səbəblərindən biri Günəş sisteminin ən böyük planeti olan Yupiterlə bağlıdır. Alimlərin izahına görə, bu nəhəng planet Yer üçün bir növ təbii qalxan rolunu oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, əvvəlcə onu qeyd etmək lazımdır ki, Yer kürəsinə göy cisimlərinin düşməsi nadir hadisə deyil. Məlumata görə, hər il planetimizə minlərlə kiçik göktaşı düşür. Bunların əksəriyyəti ölçüsünə görə kiçik olduğundan atmosferdə yanır, yaxud yerə çatsa da ciddi ziyan vurmur. Lakin...
22 Oktyabr 2026, 10:30
