Sarımsağı doğradıqdan sonra 10 dəqiqə gözləyin: Ən faydalı maddə olan allisinin yaranma vaxtı
Maraqlı 12 Avqust 2026, 09:32
3628
Mətbəxlərin vazkeçilməz təamlarından olan sarımsaq təbii antibakterial, antioksidant və immunitet gücləndirici xüsusiyyətləri ilə tanınan ən faydalı qidalardan biridir. Bir çox insan sarımsağın sağlamlığa olan misilsiz faydalarını onun tərkibindəki hazır maddələrlə əlaqələndirsə də, əslində sarımsağın ən güclü müalicəvi maddəsi olan allisin sarımsaq dişlərində hazır şəkildə mövcud olmur. Həkimlər və qida mütəxəssisləri bildirirlər ki, sarımsaqdan maksimum biologiyası fayda əldə etmək üçün onu doğradıqdan və ya əzdikdən dərhal sonra yeməyə əlavə etmək deyil, ən azı 10 dəqiqə otaq temperaturunda gözlətmək lazımdır.
Citypost.az xəbər verir ki, bu prosesin arxasında çox maraqlı və vacib kimyəvi reaksiya dayanır. Bütöv sarımsaq dişində iki ayrı birləşmə — alliin maddəsi və alliinaza fermenti bir-birindən ayrı hüceyrə strukturlarında saxlanılır. Sarımsaq bıçaqla doğrandıqda, əzildikdə və ya çeynənildikdə hüceyrə divarları parçalanır və bu iki maddə bir-biri ilə təmasa keçir. Alliinaza fermenti alliin maddəsini parçalayaraq sarımsağın əsas müalicəvi tərkib hissəsi olan allisini sintez etməyə başlayır. Allisinin tam gücü ilə formalaşması və maksimum konsentrasiyaya çatması üçün isə havanın oksigeni ilə təmasda tam 10 dəqiqə vaxt tələb olunur.
Allisin maddəsi orqanizmdə iltihab əleyhinə təsir göstərir, qan təzyiqini və xolesterini tənzimləyir, ürək-damar sistemini qoruyur və viruslara qarşı təbii müdafiə qatı yaradır. Lakin allisini yaradan alliinaza fermenti istiyə qarşı həddindən artıq həssasdır. Sarımsaq doğranan kimi dərhal qaynar tavaya və ya şorbaya atıldıqda yüksek temperatur həmin fermenti anında məhv edir və allisin maddəsi heç yaranmır. Əgər sarımsağı doğradıqdan sonra 10 dəqiqə gözlətsəniz, allisin artıq tam formalaşır və o, istiyə daha davamlı olduğu üçün yemək bişərkən öz faydalı xüsusiyyətlərinin böyük hissəsini qoruyub saxlaya bilir.
Sarımsaqdan maksimum yararlanmaq üçün onu doğradıqdan və ya xüsusi əzən alətdən keçirdikdən sonra taxta və ya qabın üzərində 10-15 dəqiqə saxlayaraq "dincəltmək" ən doğru vərdişdir. Mümkündürsə, sarımsağı çiy halda, salatlara və ya souslara əlavə edərək istehlak etmək onun müalicəvi gücünü daha da artırır. Yeməklərə əlavə edildikdə isə sarımsağı bişmə prosesinin ən son mərhələsində qazana tökmək tərkibindəki qiymətli maddələrin parçalanmasının qarşısını alır və orqanizmə maksimum sağlamlıq töhfəsi verir.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Təbiətin nəhəng primatları: Qorillər haqqında maraqlı faktlar
Güclü bədən quruluşu, inkişaf etmiş sosial davranışları və insanlarla genetik yaxınlığı ilə seçilən qorillər heyvanlar aləminin ən maraqlı canlılarından hesab olunur. Dünyanın ən iri primatları arasında yer alan bu heyvanlar zahirən qorxuducu görünsələr də, əsasən ailə qrupları şəklində yaşayır və sosial münasibətlərə böyük əhəmiyyət verirlər. Onların insanlarla genetik oxşarlığı, qeyri-adi fiziki gücü və balalarına göstərdikləri qayğı alimlərin diqqətini uzun illərdir cəlb edir.Citypost.az xəbər verir ki, qorillər insanlarla ən yaxın qohumluğu olan primatlar sırasındadır. Elmi məlumatlara əsasən, insanlarla qorillərin DNT-si təxminən 98 faizdən çox oxşarlıq göstərir. Bu göstərici müqayisənin hansı üsulla aparılmasından asılı olaraq dəyişə bilər. Genetik yaxınlıq onların təkamül tarixində...
26 Oktyabr 2026, 11:00
Quşları belə ovlaya bilən Qoliaf tarantulası nə qədər təhlükəlidir?
Təbiətdə ölçüsü və görünüşü ilə insanlarda həm maraq, həm də qorxu yaradan canlılar az deyil. Onların arasında Qoliaf tarantulası xüsusi yer tutur. Nəhəng bədən quruluşu, güclü ayaqları və qeyri-adi müdafiə davranışı ilə seçilən bu hörümçək dünyanın ən böyük hörümçək növlərindən biri hesab olunur. Onun bəzi fərdlərinin ayaqları arasındakı məsafə 30 santimetrə çata bilir. Əsasən həşəratlarla qidalansa da, ov imkanları bununla məhdudlaşmır.Citypost.az xəbər verir ki, Qoliaf tarantulası (Theraphosa cinsinə aid növlər) Cənubi Amerikanın tropik meşələrində yaşayan iri hörümçəklərdəndir. Xüsusilə Qoliaf quşyeyən tarantulası kimi tanınan növ nəhəng ölçüləri ilə diqqət çəkir. Bu hörümçəklər əsasən rütubətli tropik meşələrdə, torpaqda qazdıqları yuvalarda və ya...
26 Oktyabr 2026, 10:00
Dünyanın uça bilməyən ən ağır tutuquşusu: Kakaponun qeyri-adi xüsusiyyətləri
Təbiətdəki ən maraqlı quş növlərindən biri olan kakapo öz qeyri-adi xüsusiyyətləri ilə diqqət çəkir. Digər tutuquşulardan fərqli olaraq uça bilməyən bu quş dünyanın ən ağır tutuquşusu hesab olunur. Gecə həyat tərzi sürməsi, təhlükə zamanı bəzən hərəkətsiz qalması və özünəməxsus qoxusu ilə seçilən kakapo bu gün nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşən nadir quş növləri sırasındadır.Citypost.az xəbər verir ki, Yeni Zelandiyaya məxsus kakapo (*Strigops habroptilus*) dünyada uça bilməyən yeganə tutuquşu növü kimi tanınır. Bu quşun ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri bədən çəkisinin digər tutuquşularla müqayisədə xeyli ağır olmasıdır. Yetkin kakapoların çəkisi təxminən 2-4 kiloqrama çata bilər. Bu göstərici onların uçuş qabiliyyətinin olmaması ilə...
26 Oktyabr 2026, 09:00
Bəzi qoxular bizi illər əvvələ necə qaytarır?
Bəzən təzə bişmiş peçenyenin qoxusu insanı qəfil uşaqlıq illərinə aparır. Bir anlıq özümüzü nənəmizin mətbəxində hiss edir, illər əvvəl yaşadığımız hadisələri, həmin dövrün insanlarını və duyğularını sanki yenidən yaşayırıq. Maraqlıdır ki, adi bir görüntü və ya səs bizə keçmişi xatırlatsa da, bəzi qoxular daha güclü emosional təsir yarada bilir. Elmdə qoxuların keçmiş xatirələri və onlarla əlaqəli hissləri oyatması Prust effekti adlandırılır.Citypost.az xəbər verir ki, bu hadisənin adı fransız yazıçısı Marsel Prustun əsəri ilə əlaqələndirilir. Yazıçının “İtirilmiş zamanın axtarışında” romanında çaya batırılmış madlen peçenyesinin dadı və qoxusu qəhrəmanda uşaqlıq xatirələrini canlandırır. Bu epizod sonradan müəyyən qoxuların insanı gözlənilmədən keçmişə qaytarmasını ifadə...
23 Oktyabr 2026, 11:40
Yuxularımızı niyə oyanan kimi unuduruq? – Beynimizdə baş verən maraqlı proses
Dünən gecə hansı yuxunu gördüyünüzü xatırlayırsınızmı? Bəlkə yuxuda uçurdunuz, bəlkə də rəhbəriniz pişiyə çevrilmişdi. Yuxu zamanı baş verən hadisələr bəzən son dərəcə real və canlı görünür. Ancaq səhər gözümüzü açan kimi həmin görüntülərin böyük hissəsi yaddaşımızdan silinir. Bəs hər gecə saatlarla yuxu gördüyümüz halda, onları niyə xatırlamaq bu qədər çətindir?Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində, yuxular yuxu prosesinin mühüm hissələrindən biridir. İnsan yatarkən beyin fəaliyyətini tam dayandırmır. Əksinə, yuxunun müxtəlif mərhələlərində beyin aktiv şəkildə işləyir, xatirələri emal edir, emosiyaları tənzimləyir və bəzən reallıqla əlaqəsi olmayan, qəribə hadisələrdən ibarət süjetlər yaradır. Bu hadisələr yuxu zamanı inandırıcı görünə bilər, lakin oyandıqdan sonra onların ardıcıllığını...
23 Oktyabr 2026, 10:40
Yupiter Yer kürəsini asteroidlərdən necə qoruyur?
Kosmik fəza ilk baxışdan sakit və sabit görünsə də, əslində orada saysız-hesabsız qaya parçası, asteroid və kometa hərəkət edir. Bəs belə olduqda Yer kürəsinə niyə tez-tez iri göy cisimləri düşmür? Məlumata görə, bunun əsas səbəblərindən biri Günəş sisteminin ən böyük planeti olan Yupiterlə bağlıdır. Alimlərin izahına görə, bu nəhəng planet Yer üçün bir növ təbii qalxan rolunu oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, əvvəlcə onu qeyd etmək lazımdır ki, Yer kürəsinə göy cisimlərinin düşməsi nadir hadisə deyil. Məlumata görə, hər il planetimizə minlərlə kiçik göktaşı düşür. Bunların əksəriyyəti ölçüsünə görə kiçik olduğundan atmosferdə yanır, yaxud yerə çatsa da ciddi ziyan vurmur. Lakin...
22 Oktyabr 2026, 10:30
